વાલ્મીકિ રામાયણ · સર્ગ 4.61
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
4.61.1
ततस्तद् दारुणं कर्म दुष्करं सहसा कृतम्।
आचचक्षे मुनेः सर्वं सूर्यानुगमनं तथा ॥ ४.६१.१ ॥
પછી તેણે અચાનક કરેલું તે ભયંકર, દુષ્કર કર્મ અને સૂર્યનો પીછો કરવાની બધી વાત મુનિને કહી.
4.61.2
भगवन् व्रणयुक्तत्वाल्लज्जया चाकुलेन्द्रियः।
परिश्रान्तो न शक्नोमि वचनं परिभाषितुम् ॥ ४.६१.२ ॥
હે ભગવન્! ઘાયલ હોવાથી, શરમથી અને ઇન્દ્રિયો વ્યાકુળ થવાથી, થાકેલો હું બોલી શકતો નથી.
4.61.3
अहं चैव जटायुश्च संघर्षाद् गर्वमोहितौ।
आकाशं पतितौ दूराज्जिज्ञासन्तौ पराक्रमम् ॥ ४.६१.३ ॥
હું અને જટાયુ, સ્પર્ધાથી ગર્વથી મોહિત થઈને, અમારું પરાક્રમ તપાસવાની ઇચ્છાથી, દૂરથી આકાશમાંથી પડ્યા.
4.61.4
कैलासशिखरे बद्ध्वा मुनीनामग्रतः पणम्।
रविः स्यादनुयातव्यो यावदस्तं महागिरिम् ॥ ४.६१.४ ॥
કૈલાસ શિખર પર મુનિઓની સામે શરત લગાવીને, સૂર્ય આથમે ત્યાં સુધી તે મહાન પર્વત સુધી તેનો પીછો કરવો એવી.
4.61.5
अप्यावां युगपत् प्राप्तावपश्याव महीतले।
रथचक्रप्रमाणानि नगराणि पृथक् पृथक् ॥ ४.६१.५ ॥
અમે બંને એકસાથે પહોંચ્યા અને પૃથ્વી પર રથના પૈડાના કદની અલગ-અલગ નગરીઓ જોઈ.
4.61.6
क्वचिद् वादित्रघोषश्च क्वचिद् भूषणनिःस्वनः।
गायन्तीः स्माङ्गना बह्वीः पश्यावो रक्तवाससः ॥ ४.६१.६ ॥
ક્યાંક વાદ્યોનો ઘોષ, ક્યાંક આભૂષણોનો રણકાર; લાલ વસ્ત્રો પહેરેલી ઘણી સ્ત્રીઓને ગાતી અમે જોઈ.
4.61.7
तूर्णमुत्पत्य चाकाशमादित्यपदमास्थितौ।
आवामालोकयावस्तद् वनं शाद्वलसंस्थितम् ॥ ४.६१.७ ॥
ઝડપથી આકાશમાં કૂદીને, સૂર્યપથ પર સ્થિત થઈને, આપણે બંને ઘાસવાળી ભૂમિ પર રહેલા તે વનને જોઈએ.
4.61.8
उपलैरिव संछन्ना दृश्यते भूः शिलोच्चयैः।
आपगाभिश्च संवीता सूत्रैरिव वसुंधरा ॥ ४.६१.८ ॥
પથ્થરોથી ઢંકાયેલી હોય તેમ ભૂમિ શિલાઢગલાઓ સાથે દેખાય છે; નદીઓથી ઘેરાયેલી વસુંધરા જાણે દોરાઓથી બંધાયેલી હોય તેવી છે.
4.61.9
हिमवांश्चैव विन्ध्यश्च मेरुश्च सुमहागिरिः।
भूतले सम्प्रकाशन्ते नागा इव जलाशये ॥ ४.६१.९ ॥
હિમાલય, વિંધ્ય અને મેરુ તથા મહાગિરિ ભૂતલ પર જળાશયમાં નાગોની જેમ ચમકી રહ્યા છે.
4.61.10
तीव्रः स्वेदश्च खेदश्च भयं चासीत् तदावयोः।
समाविशत मोहश्च ततो मूर्च्छा च दारुणा ॥ ४.६१.१० ॥
ત્યારે અમને બંનેને તીવ્ર પરસેવો, થાક અને ભય થયાં; પછી મોહ પ્રવેશ્યો અને ભયંકર મૂર્છા પણ આવી.
4.61.11
न च दिग् ज्ञायते याम्या न चाग्नेयी न वारुणी।
युगान्ते नियतो लोको हतो दग्ध इवाग्निना ॥ ४.६१.११ ॥
દક્ષિણ દિશા જણાતી નથી, અગ્નિ ખૂણો પણ નહિ, પશ્ચિમ પણ નહિ; યુગાંતે નિયત લોક જાણે અગ્નિથી બળેલો હોય તેવો છે.
4.61.12
मनश्च मे हतं भूयश्चक्षुः प्राप्य तु संश्रयम्।
यत्नेन महता ह्यस्मिन् मनः संधाय चक्षुषी ॥ ४.६१.१२ ॥
મારું મન ફરી હણાયું; પણ દૃષ્ટિને આધાર મળ્યો; મોટા પ્રયત્નથી આમાં મન અને બંને આંખો સ્થિર કર્યાં.
4.61.13
यत्नेन महता भूयो भास्करः प्रतिलोकितः।
तुल्यपृथ्वीप्रमाणेन भास्करः प्रतिभाति नौ ॥ ४.६१.१३ ॥
મોટા પ્રયત્નથી ફરી સૂર્યને જોયો; પૃથ્વી જેટલા કદનો સૂર્ય અમને દેખાય છે.
4.61.14
जटायुर्मामनापृच्छ्य निपपात महीं ततः।
तं दृष्ट्वा तूर्णमाकाशादात्मानं मुक्तवानहम् ॥ ४.६१.१४ ॥
જટાયુ મને પૂછ્યા વિના પૃથ્વી પર પડ્યો; તેને જોઈને મેં તરત જ આકાશમાંથી મારી જાતને છોડી દીધી.
4.61.15
पक्षाभ्यां च मया गुप्तो जटायुर्न प्रदह्यत।
प्रमादात् तत्र निर्दग्धः पतन् वायुपथादहम् ॥ ४.६१.१५ ॥
મારી પાંખોથી સુરક્ષિત થયેલો જટાયુ બળ્યો નહીં; પણ બેદરકારીથી હું ત્યાં જ સંપૂર્ણ બળી ગયો અને આકાશમાર્ગેથી પડી ગયો.
4.61.16
आशङ्के तं निपतितं जनस्थाने जटायुषम्।
अहं तु पतितो विन्ध्ये दग्धपक्षो जडीकृतः ॥ ४.६१.१६ ॥
જનસ્થાનમાં જટાયુ પણ પડી ગયો હશે એવી મને શંકા છે; હું તો પાંખો બળીને જડ થઈ વિંધ્ય પર્વત પર પડ્યો.
4.61.17
राज्याच्च हीनो भ्रात्रा च पक्षाभ्यां विक्रमेण च।
सर्वथा मर्तुमेवेच्छन् पतिष्ये शिखराद् गिरेः ॥ ४.६१.१७ ॥
રાજ્ય, ભાઈ, પાંખો અને પરાક્રમ ગુમાવીને, સર્વથા મરવાની ઇચ્છાથી હું પર્વતના શિખરથી પડીશ.