ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ · ਸਰਗ 4.61
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
4.61.1
ततस्तद् दारुणं कर्म दुष्करं सहसा कृतम्।
आचचक्षे मुनेः सर्वं सूर्यानुगमनं तथा ॥ ४.६१.१ ॥
ਫਿਰ ਉਸਨੇ ਅਚਾਨਕ ਕੀਤਾ ਉਹ ਭਿਆਨਕ, ਕਠਿਨ ਕਰਮ ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਦਾ ਪਿੱਛਾ ਕਰਨ ਦੀ ਸਾਰੀ ਗੱਲ ਮੁਨੀ ਨੂੰ ਦੱਸੀ।
4.61.2
भगवन् व्रणयुक्तत्वाल्लज्जया चाकुलेन्द्रियः।
परिश्रान्तो न शक्नोमि वचनं परिभाषितुम् ॥ ४.६१.२ ॥
ਹੇ ਭਗਵਾਨ! ਜ਼ਖ਼ਮਾਂ ਕਾਰਨ, ਸ਼ਰਮ ਨਾਲ ਅਤੇ ਇੰਦਰੀਆਂ ਵਿਆਕੁਲ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਥੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਮੈਂ ਗੱਲ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਹੀਂ ਕਹਿ ਸਕਦਾ।
4.61.3
अहं चैव जटायुश्च संघर्षाद् गर्वमोहितौ।
आकाशं पतितौ दूराज्जिज्ञासन्तौ पराक्रमम् ॥ ४.६१.३ ॥
ਮੈਂ ਅਤੇ ਜਟਾਯੂ, ਮੁਕਾਬਲੇ ਕਾਰਨ ਹੰਕਾਰ ਨਾਲ ਮੋਹੇ ਹੋਏ, ਆਪਣਾ ਪਰਾਕਰਮ ਪਰਖਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਦੂਰੋਂ ਅਸਮਾਨ ਤੋਂ ਡਿੱਗ ਪਏ।
4.61.4
कैलासशिखरे बद्ध्वा मुनीनामग्रतः पणम्।
रविः स्यादनुयातव्यो यावदस्तं महागिरिम् ॥ ४.६१.४ ॥
ਕੈਲਾਸ ਸ਼ਿਖਰ ਉੱਤੇ ਮੁਨੀਆਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਸ਼ਰਤ ਲਾ ਕੇ, ਸੂਰਜ ਛਿਪਣ ਤੱਕ ਉਸ ਮਹਾਨ ਪਰਬਤ ਤੱਕ ਉਸਦਾ ਪਿੱਛਾ ਕਰਨਾ ਹੋਵੇਗਾ।
4.61.5
अप्यावां युगपत् प्राप्तावपश्याव महीतले।
रथचक्रप्रमाणानि नगराणि पृथक् पृथक् ॥ ४.६१.५ ॥
ਅਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਇਕੱਠੇ ਪਹੁੰਚੇ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਰਥ ਦੇ ਪਹੀਏ ਜਿੰਨੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਨਗਰ ਵੇਖੇ।
4.61.6
क्वचिद् वादित्रघोषश्च क्वचिद् भूषणनिःस्वनः।
गायन्तीः स्माङ्गना बह्वीः पश्यावो रक्तवाससः ॥ ४.६१.६ ॥
ਕਿਤੇ ਸਾਜ਼ਾਂ ਦੀ ਗੂੰਜ, ਕਿਤੇ ਗਹਿਣਿਆਂ ਦੀ ਛਣਕਾਰ; ਲਾਲ ਕੱਪੜੇ ਪਹਿਨੀਆਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਇਸਤਰੀਆਂ ਗਾਉਂਦੀਆਂ ਵੇਖੀਆਂ।
4.61.7
तूर्णमुत्पत्य चाकाशमादित्यपदमास्थितौ।
आवामालोकयावस्तद् वनं शाद्वलसंस्थितम् ॥ ४.६१.७ ॥
ਤੁਰੰਤ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਛਾਲ ਮਾਰ ਕੇ, ਸੂਰਜ ਦੇ ਮਾਰਗ ਉੱਤੇ ਠਹਿਰ ਕੇ, ਅਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਘਾਹ ਵਾਲੀ ਭੂਮੀ ਉੱਤੇ ਸਥਿਤ ਉਸ ਵਣ ਨੂੰ ਵੇਖੀਏ।
4.61.8
उपलैरिव संछन्ना दृश्यते भूः शिलोच्चयैः।
आपगाभिश्च संवीता सूत्रैरिव वसुंधरा ॥ ४.६१.८ ॥
ਪੱਥਰਾਂ ਨਾਲ ਢਕੀ ਹੋਈ ਜਿਹੀ ਧਰਤੀ ਚੱਟਾਨਾਂ ਦੇ ਢੇਰਾਂ ਨਾਲ ਦਿੱਸਦੀ ਹੈ; ਨਦੀਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰੀ ਵਸੁੰਧਰਾ ਜਿਵੇਂ ਧਾਗਿਆਂ ਨਾਲ ਬੱਝੀ ਹੋਵੇ।
4.61.9
हिमवांश्चैव विन्ध्यश्च मेरुश्च सुमहागिरिः।
भूतले सम्प्रकाशन्ते नागा इव जलाशये ॥ ४.६१.९ ॥
ਹਿਮਾਲਾ, ਵਿੰਧਿਆ, ਮੇਰੂ ਅਤੇ ਮਹਾਗਿਰੀ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਜਲਾਸ਼ਯ ਵਿੱਚ ਨਾਗਾਂ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ ਹਨ।
4.61.10
तीव्रः स्वेदश्च खेदश्च भयं चासीत् तदावयोः।
समाविशत मोहश्च ततो मूर्च्छा च दारुणा ॥ ४.६१.१० ॥
ਤਦ ਸਾਨੂੰ ਦੋਹਾਂ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ ਪਸੀਨਾ, ਥਕਾਵਟ ਅਤੇ ਡਰ ਆਇਆ; ਫਿਰ ਮੋਹ ਵੜ ਗਿਆ ਅਤੇ ਭਿਆਨਕ ਬੇਹੋਸ਼ੀ ਵੀ ਆਈ।
4.61.11
न च दिग् ज्ञायते याम्या न चाग्नेयी न वारुणी।
युगान्ते नियतो लोको हतो दग्ध इवाग्निना ॥ ४.६१.११ ॥
ਦੱਖਣ ਦਿਸ਼ਾ ਪਛਾਣੀ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦੀ, ਨਾ ਅਗਨੀ ਕੋਨਾ, ਨਾ ਪੱਛਮ; ਜੁਗਾਂਤ ਵਿੱਚ ਨਿਯਤ ਲੋਕ ਜਿਵੇਂ ਅੱਗ ਨਾਲ ਸੜਿਆ ਹੋਵੇ।
4.61.12
मनश्च मे हतं भूयश्चक्षुः प्राप्य तु संश्रयम्।
यत्नेन महता ह्यस्मिन् मनः संधाय चक्षुषी ॥ ४.६१.१२ ॥
ਮੇਰਾ ਮਨ ਫਿਰ ਹਣਿਆ ਗਿਆ; ਪਰ ਨਜ਼ਰ ਨੂੰ ਸਹਾਰਾ ਮਿਲਿਆ; ਵੱਡੇ ਯਤਨ ਨਾਲ ਇਸ ਵਿੱਚ ਮਨ ਅਤੇ ਦੋਵੇਂ ਅੱਖਾਂ ਟਿਕਾਈਆਂ।
4.61.13
यत्नेन महता भूयो भास्करः प्रतिलोकितः।
तुल्यपृथ्वीप्रमाणेन भास्करः प्रतिभाति नौ ॥ ४.६१.१३ ॥
ਵੱਡੇ ਯਤਨ ਨਾਲ ਮੈਂ ਫਿਰ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ; ਧਰਤੀ ਜਿੰਨਾ ਆਕਾਰ ਵਾਲਾ ਸੂਰਜ ਸਾਨੂੰ ਦਿਸ ਰਿਹਾ ਹੈ।
4.61.14
जटायुर्मामनापृच्छ्य निपपात महीं ततः।
तं दृष्ट्वा तूर्णमाकाशादात्मानं मुक्तवानहम् ॥ ४.६१.१४ ॥
ਜਟਾਯੂ ਮੈਨੂੰ ਪੁੱਛੇ ਬਿਨਾਂ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਪਿਆ; ਉਸਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਮੈਂ ਝੱਟ ਅਸਮਾਨ ਤੋਂ ਆਪਣੇ-ਆਪ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ।
4.61.15
पक्षाभ्यां च मया गुप्तो जटायुर्न प्रदह्यत।
प्रमादात् तत्र निर्दग्धः पतन् वायुपथादहम् ॥ ४.६१.१५ ॥
ਮੇਰੇ ਖੰਭਾਂ ਨਾਲ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਜਟਾਯੂ ਨਹੀਂ ਸੜਿਆ; ਪਰ ਲਾਪਰਵਾਹੀ ਨਾਲ ਮੈਂ ਉੱਥੇ ਹੀ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੜ ਗਿਆ ਅਤੇ ਅਸਮਾਨੀ ਰਾਹ ਤੋਂ ਡਿੱਗ ਪਿਆ।
4.61.16
आशङ्के तं निपतितं जनस्थाने जटायुषम्।
अहं तु पतितो विन्ध्ये दग्धपक्षो जडीकृतः ॥ ४.६१.१६ ॥
ਮੈਨੂੰ ਸ਼ੱਕ ਹੈ ਕਿ ਜਨਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਜਟਾਯੂ ਵੀ ਡਿੱਗ ਪਿਆ ਹੈ; ਮੈਂ ਤਾਂ ਖੰਭ ਸੜ ਕੇ ਸੁੰਨ ਹੋਇਆ ਵਿੰਧਿਆ ਪਰਬਤ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਪਿਆ।
4.61.17
राज्याच्च हीनो भ्रात्रा च पक्षाभ्यां विक्रमेण च।
सर्वथा मर्तुमेवेच्छन् पतिष्ये शिखराद् गिरेः ॥ ४.६१.१७ ॥
ਰਾਜ, ਭਰਾ, ਖੰਭਾਂ ਅਤੇ ਬਲ-ਪਰਾਕ੍ਰਮ ਤੋਂ ਵਿਹੂਣਾ ਹੋ ਕੇ, ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਮੈਂ ਪਰਬਤ ਦੀ ਚੋਟੀ ਤੋਂ ਡਿੱਗਾਂਗਾ।