વાલ્મીકિ રામાયણ · સર્ગ 5.27
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.27.1
इत्युक्ताः सीतया घोरं राक्षस्यः क्रोधमूर्च्छिताः।
काश्चिज्जग्मुस्तदाख्यातुं रावणस्य दुरात्मनः ॥ ५.२७.१ ॥
સીતાએ આમ કહ્યું ત્યારે ક્રોધથી મૂર્છિત થયેલી કેટલીક રાક્ષસીઓ દુરાત્મા રાવણને એ વાત કહેવા ગઈ.
5.27.2
ततः सीतामुपागम्य राक्षस्यो भीमदर्शनाः।
पुनः परुषमेकार्थमनर्थार्थमथाब्रुवन् ॥ ५.२७.२ ॥
પછી ભયંકર દેખાવવાળી રાક્ષસીઓ સીતા પાસે આવી, એક જ હેતુથી ફરી કઠોર અને અનિષ્ટકારી વચનો બોલી.
5.27.3
अद्येदानीं तवानार्ये सीते पापविनिश्चये।
राक्षस्यो भक्षयिष्यन्ति मांसमेतद् यथासुखम् ॥ ५.२७.३ ॥
"હે અનાર્ય સીતા, પાપી નિશ્ચયવાળી! આજે જ રાક્ષસીઓ તારું આ માંસ મન ફાવે તેમ ખાશે."
5.27.4
सीतां ताभिरनार्याभिर्दृष्ट्वा संतर्जितां तदा।
राक्षसी त्रिजटा वृद्धा प्रबुद्धा वाक्यमब्रवीत् ॥ ५.२७.४ ॥
તે અનાર્ય રાક્ષસીઓ દ્વારા સીતાને ધમકાવાતી જોઈને, ત્યારે જાગેલી વૃદ્ધ રાક્ષસી ત્રિજટાએ આ વચન કહ્યું.
5.27.5
आत्मानं खादतानार्या न सीतां भक्षयिष्यथ।
जनकस्य सुतामिष्टां स्नुषां दशरथस्य च ॥ ५.२७.५ ॥
"હે અનાર્યાઓ, તમે પોતાને જ ખાઓ, સીતાને નહીં ખાઈ શકો. તે જનકની પ્રિય પુત્રી અને દશરથની પુત્રવધૂ છે."
5.27.6
स्वप्नो ह्यद्य मया दृष्टो दारुणो रोमहर्षणः।
राक्षसानामभावाय भर्तुरस्या भवाय च ॥ ५.२७.६ ॥
"આજે મેં એક ભયંકર, રૂંવાડા ઊભા કરી દે એવું સ્વપ્ન જોયું; તે રાક્ષસોના વિનાશ અને તેના પતિના કલ્યાણનું સૂચક છે."
5.27.7
एवमुक्तास्त्रिजटया राक्षस्यः क्रोधमूर्च्छिताः।
सर्वा एवाब्रुवन् भीतास्त्रिजटां तामिदं वचः ॥ ५.२७.७ ॥
ત્રિજટાએ આમ કહેતાં, ક્રોધથી મૂર્છિત થયેલી બધી રાક્ષસીઓ ભયભીત થઈને ત્રિજટાને આ વચન બોલી.
5.27.8
कथयस्व त्वया दृष्टः स्वप्नोऽयं कीदृशो निशि।
तासां श्रुत्वा तु वचनं राक्षसीनां मुखोद्गतम् ॥ ५.२७.८ ॥
રાત્રે તેં આ સ્વપ્ન કેવું જોયું તે કહે. રાક્ષસીઓના મુખેથી નીકળેલાં એ વચન સાંભળીને.
5.27.9
उवाच वचनं काले त्रिजटा स्वप्नसंश्रितम्।
गजदन्तमयीं दिव्यां शिबिकामन्तरिक्षगाम् ॥ ५.२७.९ ॥
ત્યારે ત્રિજટાએ યોગ્ય સમયે સ્વપ્ન વિશેનું આ વચન કહ્યું: હાથીદાંતથી બનેલી, દિવ્ય, આકાશમાં ચાલતી પાલખી.
5.27.10
युक्तां वाजिसहस्रेण स्वयमास्थाय राघवः।
शुक्लमाल्याम्बरधरो लक्ष्मणेन समागतः ॥ ५.२७.१० ॥
હજાર ઘોડાથી જોડાયેલી એ પાલખીમાં સ્વયં રાઘવ બેઠા હતા, સફેદ માળા અને વસ્ત્ર ધારણ કરીને, લક્ષ્મણ સાથે આવ્યા.
5.27.11
स्वप्ने चाद्य मया दृष्टा सीता शुक्लाम्बरावृता।
सागरेण परिक्षिप्तं श्वेतपर्वतमास्थिता ॥ ५.२७.११ ॥
આજે સ્વપ્નમાં મેં સીતાને સફેદ વસ્ત્રોથી ઢાંકેલી, સમુદ્રથી ઘેરાયેલા સફેદ પર્વત પર બેઠેલી જોઈ.
5.27.12
रामेण संगता सीता भास्करेण प्रभा यथा।
राघवश्च पुनर्दृष्टश्चतुर्दन्तं महागजम् ॥ ५.२७.१२ ॥
રામ સાથે મળેલી સીતા, સૂર્ય સાથે પ્રભા હોય તેમ હતી. અને ફરી રાઘવને ચાર દાંતવાળા મહાગજ પર જોયા.
5.27.13
आरूढः शैलसंकाशं चकास सहलक्ष्मणः।
ततस्तु सूर्यसंकाशौ दीप्यमानौ स्वतेजसा ॥ ५.२७.१३ ॥
પર્વત જેવા (હાથી) પર આરૂઢ થઈને લક્ષ્મણ સાથે તેઓ શોભતા હતા. પછી સૂર્ય સમાન બે (વીરો) પોતાના તેજથી ઝળહળતા હતા.
5.27.14
शुक्लमाल्याम्बरधरौ जानकीं पर्युपस्थितौ।
ततस्तस्य नगस्याग्रे ह्याकाशस्थस्य दन्तिनः ॥ ५.२७.१४ ॥
સફેદ માળા અને વસ્ત્ર ધારણ કરેલા બંને જાનકી પાસે ઊભા રહ્યા. પછી તે પર્વતના શિખર પર, આકાશમાં સ્થિત તે હાથી પર.
5.27.15
भर्त्रा परिगृहीतस्य जानकी स्कन्धमाश्रिता।
भर्तुरङ्कात् समुत्पत्य ततः कमललोचना ॥ ५.२७.१५ ॥
પતિ દ્વારા આલિંગન પામેલી જાનકી ખભાનો આધાર લઈ રહી હતી. પછી કમલનયના પતિના ખોળામાંથી કૂદીને ઊભી થઈ.
5.27.16
चन्द्रसूर्यौ मया दृष्टा पाणिभ्यां परिमार्जती।
ततस्ताभ्यां कुमाराभ्यामास्थितः स गजोत्तमः।
सीतया च विशालाक्ष्या लङ्काया उपरि स्थितः ॥ ५.२७.१६ ॥
ચંદ્ર અને સૂર્યને મેં જોયા; હાથથી લૂછતી (સીતાને) મેં જોઈ. પછી તે બે કુમારો સાથે તે શ્રેષ્ઠ હાથી પર, વિશાળાક્ષી સીતા સાથે લંકાની ઉપર ઊભા હતા.
5.27.17
पाण्डुरर्षभयुक्तेन रथेनाष्टयुजा स्वयम्।
इहोपयातः काकुत्स्थः सीतया सह भार्यया ॥ ५.२७.१७ ॥
સફેદ બળદો જોડેલા, આઠ ઘોડાના રથ પર સ્વયં અહીં પધાર્યા છે કાકુત્સ્થ, પત્ની સીતા સાથે.
5.27.18
शुक्लमाल्याम्बरधरो लक्ष्मणेन सहागतः।
ततोऽन्यत्र मया दृष्टो रामः सत्यपराक्रमः ॥ ५.२७.१८ ॥
સફેદ માળા અને વસ્ત્ર ધારણ કરીને લક્ષ્મણ સાથે તેઓ આવ્યા છે. પછી બીજે ક્યાંક મેં સત્યપરાક્રમી રામને જોયા.
5.27.19
लक्ष्मणेन सह भ्रात्रा सीतया सह वीर्यवान्।
आरुह्य पुष्पकं दिव्यं विमानं सूर्यसंनिभम् ॥ ५.२७.१९ ॥
લક્ષ્મણ અને ભાઈ સાથે, સીતા સાથે વીર્યવાન (રામ) સૂર્ય જેવા દિવ્ય પુષ્પક વિમાનમાં ચડ્યા.
5.27.20
उत्तरां दिशमालोच्य प्रस्थितः पुरुषोत्तमः।
एवं स्वप्ने मया दृष्टो रामो विष्णुपराक्रमः ॥ ५.२७.२० ॥
ઉત્તર દિશા તરફ જોઈને પુરુષોત્તમ પ્રસ્થાન કર્યું. આ રીતે સ્વપ્નમાં મેં વિષ્ણુ જેવા પરાક્રમી રામને જોયા.
5.27.21
लक्ष्मणेन सह भ्रात्रा सीतया सह भार्यया।
न हि रामो महातेजाः शक्यो जेतुं सुरासुरैः ॥ ५.२७.२१ ॥
લક્ષ્મણ અને ભાઈ, પત્ની સીતા સાથેના મહાતેજસ્વી રામને દેવો અને અસુરો પણ જીતી શકે નહીં.
5.27.22
राक्षसैर्वापि चान्यैर्वा स्वर्गः पापजनैरिव।
रावणश्च मया दृष्टो मुण्डस्तैलसमुक्षितः ॥ ५.२७.२२ ॥
રાક્ષસો કે અન્ય પાપીઓ દ્વારા જેમ સ્વર્ગ (જીતાય). અને મેં રાવણને જોયો — મુંડિત મસ્તક, તેલથી લિપ્ત.
5.27.23
रक्तवासाः पिबन्मत्तः करवीरकृतस्रजः।
विमानात् पुष्पकादद्य रावणः पतितः क्षितौ ॥ ५.२७.२३ ॥
લાલ વસ્ત્રો પહેરી, મદ્યપાનથી મત્ત, કણેરના હાર પહેરેલો રાવણ આજે પુષ્પક વિમાનથી ભૂમિ પર પડ્યો.
5.27.24
कृष्यमाणः स्त्रिया मुण्डो दृष्टः कृष्णाम्बरः पुनः।
रथेन खरयुक्तेन रक्तमाल्यानुलेपनः ॥ ५.२७.२४ ॥
એક સ્ત્રી દ્વારા ખેંચાતો, મુંડિત મસ્તક, કાળાં વસ્ત્રધારી (રાવણ)ને મેં ફરી જોયો — ગધેડાં જોડેલા રથમાં, લાલ માળા અને લેપ લગાવેલો.
5.27.25
पिबंस्तैलं हसन्नृत्यन् भ्रान्तचित्ताकुलेन्द्रियः।
गर्दभेन ययौ शीघ्रं दक्षिणां दिशमास्थितः ॥ ५.२७.२५ ॥
તેલ પીતો, હસતો અને નાચતો, ભ્રમિત ચિત્ત અને વ્યાકુળ ઇન્દ્રિયો સાથે તે ગધેડા પર ઝડપથી દક્ષિણ દિશા તરફ ગયો.
5.27.26
पुनरेव मया दृष्टो रावणो राक्षसेश्वरः।
पतितोऽवाक्शिरा भूमौ गर्दभाद् भयमोहितः ॥ ५.२७.२६ ॥
પછી મેં ફરી રાક્ષસેશ્વર રાવણને જોયો; ભયથી મૂર્છિત થઈને તે ગધેડા પરથી માથું નીચે રાખીને જમીન પર પડેલો હતો.
5.27.27
सहसोत्थाय सम्भ्रान्तो भयार्तो मदविह्वलः।
उन्मत्तरूपो दिग्वासा दुर्वाक्यं प्रलपन् बहु ॥ ५.२७.२७ ॥
અચાનક ઊભો થઈને, ગભરાયેલો, ભયથી પીડિત, મદથી વિહ્વળ, પાગલ જેવા રૂપવાળો, દિગંબર થઈને, ઘણા દુર્વચનો બોલતો હતો.
5.27.28
दुर्गन्धं दुःसहं घोरं तिमिरं नरकोपमम्।
मलपङ्कं प्रविश्याशु मग्नस्तत्र स रावणः ॥ ५.२७.२८ ॥
દુર્ગંધમય, અસહ્ય, ભયંકર, અંધકારમય અને નરક સમાન મળના કાદવમાં પ્રવેશીને, તે રાવણ તરત ત્યાં ડૂબી ગયો.
5.27.29
प्रस्थितो दक्षिणामाशां प्रविष्टोऽकर्दमं ह्रदम्।
कण्ठे बद्ध्वा दशग्रीवं प्रमदा रक्तवासिनी ॥ ५.२७.२९ ॥
દક્ષિણ દિશા તરફ નીકળીને તે કાદવ વિનાના સરોવરમાં પ્રવેશ્યો; ત્યાં લાલ વસ્ત્ર પહેરેલી એક સ્ત્રી દશગ્રીવ રાવણના ગળામાં દોરડું બાંધીને તેને ખેંચી રહી હતી.
5.27.30
काली कर्दमलिप्तांगी दिशं याम्यां प्रकर्षति।
एवं तत्र मया दृष्टः कुम्भकर्णो महाबलः ॥ ५.२७.३० ॥
કાદવથી લેપાયેલાં અંગોવાળી કાલી તેને દક્ષિણ દિશા તરફ ખેંચી રહી હતી. આ રીતે ત્યાં મેં મહાબલ કુંભકર્ણને પણ જોયો.
5.27.31
रावणस्य सुताः सर्वे मुण्डास्तैलसमुक्षिताः।
वराहेण दशग्रीवः शिशुमारेण चेन्द्रजित् ॥ ५.२७.३१ ॥
રાવણના બધા પુત્રો મુંડિત માથાવાળા અને તેલ ચોપડેલા હતા; દશગ્રીવ ભૂંડ પર અને ઇન્દ્રજિત શિશુમાર (ડૉલ્ફિન) પર (સવાર) હતો.
5.27.32
उष्ट्रेण कुम्भकर्णश्च प्रयातो दक्षिणां दिशम्।
एकस्तत्र मया दृष्टः श्वेतच्छत्रो विभीषणः ॥ ५.२७.३२ ॥
કુંભકર્ણ ઊંટ પર દક્ષિણ દિશામાં ગયો હતો; ત્યાં મેં એકને જોયો — શ્વેત છત્રવાળા વિભીષણને.
5.27.33
शुक्लमाल्याम्बरधरः शुक्लगन्धानुलेपनः।
शङ्खदुन्दुभिनिर्घोषैर्नृत्तगीतैरलंकृतः ॥ ५.२७.३३ ॥
સફેદ માળા અને વસ્ત્રો ધારણ કરેલા, સફેદ સુગંધનું લેપન કરેલા, શંખ અને દુંદુભિના નાદ, નૃત્ય-ગીતોથી અલંકૃત (હતા).
5.27.34
आरुह्य शैलसंकाशं मेघस्तनितनिःस्वनम्।
चतुर्दन्तं गजं दिव्यमास्ते तत्र विभीषणः ॥ ५.२७.३४ ॥
પર્વત સમાન, મેઘગર્જના જેવા અવાજવાળા, ચાર દાંતવાળા દિવ્ય હાથી પર ચઢીને વિભીષણ ત્યાં બેઠો છે.
5.27.35
चतुर्भिः सचिवैः सार्धं वैहायसमुपस्थितः ॥ ५.२७.३५ ॥
ચાર મંત્રીઓ સાથે વિભીષણ આકાશમાર્ગે ઉપસ્થિત થયો.
5.27.36
समाजश्च महान् वृत्तो गीतवादित्रनिःस्वनः।
पिबतां रक्तमाल्यानां रक्षसां रक्तवाससाम् ॥ ५.२७.३६ ॥
લાલ માળા અને લાલ વસ્ત્રો ધારણ કરીને પીતા રાક્ષસોની મોટી સભા ચાલી રહી હતી; ગીત અને વાદ્યોનો નાદ હતો.
5.27.37
लङ्का चेयं पुरी रम्या सवाजिरथकुञ्जरा।
सागरे पतिता दृष्टा भग्नगोपुरतोरणा ॥ ५.२७.३७ ॥
સુંદર આ લંકાનગરી, ઘોડા, રથ અને હાથીઓથી યુક્ત, સમુદ્રમાં પડેલી જોવા મળી; તેના ગોપુર અને તોરણ ભાંગેલા હતા.
5.27.38
लङ्का दृष्टा मया स्वप्ने रावणेनाभिरक्षिता।
दग्धा रामस्य दूतेन वानरेण तरस्विना ॥ ५.२७.३८ ॥
રાવણે રક્ષેલી લંકાને મેં સ્વપ્નમાં જોઈ; રામના દૂત, એ બળવાન વાનરે તેને બાળી હતી.
5.27.39
पीत्वा तैलं प्रमत्ताश्च प्रहसन्त्यो महास्वनाः।
लङ्कायां भस्मरूक्षायां सर्वा राक्षसयोषितः ॥ ५.२७.३९ ॥
તેલ પીને મદમસ્ત થયેલી, જોરથી હસતી સર્વ રાક્ષસીઓ રાખથી સૂકી બનેલી લંકામાં હતી.
5.27.40
कुम्भकर्णादयश्चेमे सर्वे राक्षसपुंगवाः।
रक्तं निवसनं गृह्य प्रविष्टा गोमयह्रदम् ॥ ५.२७.४० ॥
કુંભકર્ણ વગેરે આ સર્વ રાક્ષસશ્રેષ્ઠો લાલ વસ્ત્રો લઈને છાણના કુંડમાં પ્રવેશ્યા.
5.27.41
अपगच्छत पश्यध्वं सीतामाप्नोति राघवः।
घातयेत् परमामर्षी युष्मान् सार्धं हि राक्षसैः ॥ ५.२७.४१ ॥
દૂર જાઓ! જુઓ, રાઘવ સીતાને પામશે; અતિ ક્રોધિત થઈને તે તમને રાક્ષસો સાથે મારી નાખશે.
5.27.42
प्रियां बहुमतां भार्यां वनवासमनुव्रताम्।
भर्त्सितां तर्जितां वापि नानुमंस्यति राघवः ॥ ५.२७.४२ ॥
પ્રિય, અત્યંત આદરણીય, વનવાસમાં પણ અનુસરનારી ભાર્યાને — ધમકાવી કે ડરાવી હોય તો પણ રાઘવ તે સ્વીકારશે નહીં.
5.27.43
तदलं क्रूरवाक्यैश्च सान्त्वमेवाभिधीयताम्।
अभियाचाम वैदेहीमेतद्धि मम रोचते ॥ ५.२७.४३ ॥
ક્રૂર વચનો બસ; સાંત્વનાના જ શબ્દો કહેવાય. ચાલો, વૈદેહીને વિનંતી કરીએ; આ મને ગમે છે.
5.27.44
यस्या ह्येवंविधः स्वप्नो दुःखितायाः प्रदृश्यते।
सा दुःखैर्बहुभिर्मुक्ता प्रियं प्राप्नोत्यनुत्तमम् ॥ ५.२७.४४ ॥
દુઃખી સ્ત્રીને આવું સ્વપ્ન દેખાય છે, તે ઘણાં દુઃખોથી મુક્ત થઈને શ્રેષ્ઠ સુખ પામે છે.
5.27.45
भर्त्सितामपि याचध्वं राक्षस्यः किं विवक्षया।
राघवाद्धि भयं घोरं राक्षसानामुपस्थितम् ॥ ५.२७.४५ ॥
રાક્ષસીઓ, તિરસ્કૃત છતાં તેને જ વિનંતી કરો; બોલવાની ઇચ્છાથી શો લાભ? રાઘવથી રાક્ષસો પર ઘોર ભય આવ્યો છે.
5.27.46
प्रणिपातप्रसन्ना हि मैथिली जनकात्मजा।
अलमेषा परित्रातुं राक्षस्यो महतो भयात् ॥ ५.२७.४६ ॥
પ્રણામથી પ્રસન્ન થનારી જનકકુમારી મૈથિલી જ, રાક્ષસીઓ, આ મહાન ભયથી તમને બચાવવા સમર્થ છે.
5.27.47
अपि चास्या विशालाक्ष्या न किंचिदुपलक्षये।
विरूपमपि चांगेषु सुसूक्ष्ममपि लक्षणम् ॥ ५.२७.४७ ॥
આ વિશાળાક્ષીના અંગોમાં મને કોઈ અશુભ ચિહ્ન દેખાતું નથી; અતિ સૂક્ષ્મ લક્ષણ પણ વિપરીત લાગતું નથી.
5.27.48
छायावैगुण्यमात्रं तु शङ्के दुःखमुपस्थितम्।
अदुःखार्हामिमां देवीं वैहायसमुपस्थिताम् ॥ ५.२७.४८ ॥
માત્ર છાયામાં એક દોષ દેખાય છે; દુઃખ આવી પડ્યું હશે એવી મને શંકા છે. દુઃખને અયોગ્ય આ દેવી આકાશમાંથી આવી છે.
5.27.49
अर्थसिद्धिं तु वैदेह्याः पश्याम्यहमुपस्थिताम्।
राक्षसेन्द्रविनाशं च विजयं राघवस्य च ॥ ५.२७.४९ ॥
હું વૈદેહીની કાર્યસિદ્ધિ નજીક આવતી જોઉં છું, તેમજ રાક્ષસેન્દ્રનો વિનાશ અને રાઘવનો વિજય પણ.
5.27.50
निमित्तभूतमेतत् तु श्रोतुमस्या महत् प्रियम्।
दृश्यते च स्फुरच्चक्षुः पद्मपत्रमिवायतम् ॥ ५.२७.५० ॥
આ તેના માટે મોટા આનંદના સમાચાર સાંભળવાનો સંકેત છે; તેની આંખ કમળની પાંખડી જેવી વિશાળ ફરકતી દેખાય છે.
5.27.51
ईषद्धि हृषितो वास्या दक्षिणाया ह्यदक्षिणः।
अकस्मादेव वैदेह्या बाहुरेकः प्रकम्पते ॥ ५.२७.५१ ॥
તેનો જમણો ખભો થોડા હર્ષથી ફરકે છે; અચાનક વૈદેહીનો એક ડાબો હાથ કંપે છે.
5.27.52
करेणुहस्तप्रतिमः सव्यश्चोरुरनुत्तमः।
वेपन् कथयतीवास्या राघवं पुरतः स्थितम् ॥ ५.२७.५२ ॥
હાથીની સૂંઢ જેવી તેની ડાબી જાંઘ અત્યંત ઉત્તમ છે; ધ્રૂજતી તે જાણે સામે ઊભેલા રાઘવની વાત કહે છે.
5.27.53
पक्षी च शाखानिलयं प्रविष्टः
पुनः पुनश्चोत्तमसान्त्ववादी।
सुस्वागतां वाचमुदीरयाणः
पुनः पुनश्चोदयतीव हृष्टः ॥ ५.२७.५३ ॥
ડાળીઓમાં વસતું તે પક્ષી વારંવાર અંદર આવીને, અત્યંત સાંત્વન આપતા શબ્દો બોલતું, હર્ષથી જાણે વારંવાર પ્રેરણા આપે છે.
5.27.54
ततः सा ह्रीमती बाला भर्तुर्विजयहर्षिता।
अवोचद् यदि तत् तथ्यं भवेयं शरणं हि वः ॥ ५.२७.५४ ॥
ત્યારે લજ્જાશીલ તે બાળા, પતિના વિજયથી હર્ષિત થઈને બોલી, 'જો આ સાચું હોય, તો હું તમારી શરણ બનીશ.'