ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ · ਸਰਗ 5.35
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.35.1
तां तु रामकथां श्रुत्वा वैदेही वानरर्षभात्।
उवाच वचनं सान्त्वमिदं मधुरया गिरा ॥ ५.३५.१ ॥
ਵਾਨਰਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਹਨੂਮਾਨ ਤੋਂ ਰਾਮਕਥਾ ਸੁਣ ਕੇ ਵੈਦੇਹੀ ਨੇ ਮਧੁਰ ਬੋਲੀ ਵਿੱਚ ਇਹ ਧੀਰਜ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਬੋਲ ਕਹੇ।
5.35.2
क्व ते रामेण संसर्गः कथं जानासि लक्ष्मणम्।
वानराणां नराणां च कथमासीत् समागमः ॥ ५.३५.२ ॥
ਤੇਰਾ ਰਾਮ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਕਿਵੇਂ ਹੋਇਆ? ਤੂੰ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਜਾਣਦਾ ਹੈਂ? ਵਾਨਰਾਂ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦਾ ਮੇਲ ਕਿਵੇਂ ਹੋਇਆ?
5.35.3
यानि रामस्य चिह्नानि लक्ष्मणस्य च वानर।
तानि भूयः समाचक्ष्व न मां शोकः समाविशेत् ॥ ५.३५.३ ॥
ਹੇ ਵਾਨਰ! ਰਾਮ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੇ ਜੋ ਚਿੰਨ੍ਹ ਹਨ, ਉਹ ਫਿਰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੱਸ; ਮੈਨੂੰ ਸ਼ੋਕ ਨਾ ਘੇਰੇ।
5.35.4
कीदृशं तस्य संस्थानं रूपं तस्य च कीदृशम्।
कथमूरू कथं बाहू लक्ष्मणस्य च शंस मे ॥ ५.३५.४ ॥
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਰੀਰਕ ਢਾਂਚਾ ਅਤੇ ਰੂਪ ਕਿਹੋ ਜਿਹਾ ਹੈ? ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਪੱਟਾਂ ਅਤੇ ਬਾਹਾਂ ਕਿਹੋ ਜਿਹੀਆਂ ਹਨ? ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੀਆਂ ਵੀ ਦੱਸ।
5.35.5
एवमुक्तस्तु वैदेह्या हनूमान् मारुतात्मजः।
ततो रामं यथातत्त्वमाख्यातुमुपचक्रमे ॥ ५.३५.५ ॥
ਵੈਦੇਹੀ ਦੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿਣ ਤੇ ਪਵਨਪੁੱਤਰ ਹਨੂਮਾਨ ਰਾਮ ਦਾ ਯਥਾਰਥ ਵਰਣਨ ਕਰਨ ਲੱਗਾ।
5.35.6
जानन्ती बत दिष्ट्या मां वैदेहि परिपृच्छसि।
भर्तुः कमलपत्राक्षि संस्थानं लक्ष्मणस्य च ॥ ५.३५.६ ॥
ਹੇ ਕਮਲਨੈਣੀ ਵੈਦੇਹੀ! ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਦੀ ਹੋਈ ਵੀ ਤੂੰ ਭਾਗਾਂ ਨਾਲ ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਪਤੀ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਦਾ ਸਰੀਰਕ ਢਾਂਚਾ ਪੁੱਛ ਰਹੀ ਹੈਂ।
5.35.7
यानि रामस्य चिह्नानि लक्ष्मणस्य च यानि वै।
लक्षितानि विशालाक्षि वदतः शृणु तानि मे ॥ ५.३५.७ ॥
ਹੇ ਵਿਸ਼ਾਲਾਕਸ਼ੀ, ਰਾਮ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੇ ਜੋ ਚਿੰਨ੍ਹ ਮੈਂ ਵੇਖੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੇਰੇ ਕਹਿਣ ਵੇਲੇ ਸੁਣ।
5.35.8
रामः कमलपत्राक्षः पूर्णचन्द्रनिभाननः।
रूपदाक्षिण्यसम्पन्नः प्रसूतो जनकात्मजे ॥ ५.३५.८ ॥
ਰਾਮ ਕਮਲ ਦੀਆਂ ਪੱਤੀਆਂ ਵਰਗੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ, ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ ਦੇ ਚੰਦ ਵਰਗੇ ਮੁਖ ਵਾਲੇ, ਰੂਪ ਅਤੇ ਨਿਮਰਤਾ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹਨ, ਹੇ ਜਨਕਧੀ।
5.35.9
तेजसाऽऽदित्यसंकाशः क्षमया पृथिवीसमः।
बृहस्पतिसमो बुद्ध्या यशसा वासवोपमः ॥ ५.३५.९ ॥
ਉਹ ਤੇਜ ਵਿੱਚ ਸੂਰਜ ਵਰਗੇ, ਸਹਿਣਸ਼ੀਲਤਾ ਵਿੱਚ ਧਰਤੀ ਵਰਗੇ, ਬੁੱਧੀ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ ਵਰਗੇ ਅਤੇ ਯਸ਼ ਵਿੱਚ ਇੰਦਰ ਵਰਗੇ ਹਨ।
5.35.10
रक्षिता जीवलोकस्य स्वजनस्य च रक्षिता।
रक्षिता स्वस्य वृत्तस्य धर्मस्य च परंतपः ॥ ५.३५.१० ॥
ਉਹ ਜੀਵਲੋਕ ਦੇ ਰਖਵਾਲੇ, ਆਪਣੇ ਸੰਬੰਧੀਆਂ ਦੇ ਰਖਵਾਲੇ, ਆਪਣੇ ਆਚਰਣ ਅਤੇ ਧਰਮ ਦੇ ਰਖਵਾਲੇ ਹਨ, ਹੇ ਪਰੰਤਪ!
5.35.11
रामो भामिनि लोकस्य चातुर्वर्ण्यस्य रक्षिता।
मर्यादानां च लोकस्य कर्ता कारयिता च सः ॥ ५.३५.११ ॥
ਹੇ ਭਾਮਿਨੀ, ਰਾਮ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਚਾਰ ਵਰਣਾਂ ਦੇ ਰਖਵਾਲੇ ਹਨ; ਲੋਕ-ਮਰਿਆਦਾਵਾਂ ਦੇ ਸਥਾਪਕ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਿਭਾਉਣ ਵਾਲੇ ਵੀ ਉਹੀ ਹਨ।
5.35.12
अर्चिष्मानर्चितोऽत्यर्थं ब्रह्मचर्यव्रते स्थितः।
साधूनामुपकारज्ञः प्रचारज्ञश्च कर्मणाम् ॥ ५.३५.१२ ॥
ਉਹ ਤੇਜਸਵੀ, ਬਹੁਤ ਪੂਜਿਤ, ਬ੍ਰਹਮਚਰਯ ਵਰਤ ਵਿੱਚ ਸਥਿਰ ਹਨ; ਸਾਧੂਆਂ ਦੇ ਉਪਕਾਰ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਕਰਮਾਂ ਦੀ ਰੀਤ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ ਹਨ।
5.35.13
राजनीत्यां विनीतश्च ब्राह्मणानामुपासकः।
ज्ञानवान् शीलसम्पन्नो विनीतश्च परंतपः ॥ ५.३५.१३ ॥
ਉਹ ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਸੇਵਕ, ਗਿਆਨਵਾਨ, ਸ਼ੀਲਵਾਨ, ਨਿਮਰ ਅਤੇ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਤਪਾਉਣ ਵਾਲੇ ਸਨ।
5.35.14
यजुर्वेदविनीतश्च वेदविद्भिः सुपूजितः।
धनुर्वेदे च वेदे च वेदाङ्गेषु च निष्ठितः ॥ ५.३५.१४ ॥
ਉਹ ਯਜੁਰਵੇਦ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ, ਵੇਦਗਿਆਤਾਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਅਤਿ ਸਨਮਾਨਿਤ, ਧਨੁਰਵੇਦ, ਵੇਦ ਅਤੇ ਵੇਦਾਂਗਾਂ ਵਿੱਚ ਪਰਵੀਨ ਸਨ।
5.35.15
विपुलांसो महाबाहुः कम्बुग्रीवः शुभाननः।
गूढजत्रुः सुताम्राक्षो रामो नाम जनैः श्रुतः ॥ ५.३५.१५ ॥
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੋਢੇ ਚੌੜੇ, ਬਾਹਾਂ ਵੱਡੀਆਂ, ਗਰਦਨ ਸ਼ੰਖ ਵਰਗੀ, ਮੂੰਹ ਸੁੰਦਰ, ਹੰਸਲੀ ਲੁਕੀ ਹੋਈ ਅਤੇ ਅੱਖਾਂ ਗੂੜ੍ਹੀਆਂ ਲਾਲ ਸਨ; ਲੋਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰਾਮ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣਦੇ ਸਨ।
5.35.16
दुन्दुभिस्वननिर्घोषः स्निग्धवर्णः प्रतापवान्।
समश्च सुविभक्ताङ्गो वर्णं श्यामं समाश्रितः ॥ ५.३५.१६ ॥
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਦੁੰਦੁਭੀ ਦੀ ਗੂੰਜ ਵਰਗੀ ਸੀ; ਰੰਗ ਕੋਮਲ ਅਤੇ ਪ੍ਰਤਾਪੀ, ਅੰਗ ਸਮਾਨ ਅਤੇ ਸੁਡੌਲ, ਰੰਗ ਸਾਂਵਲਾ ਸੀ।
5.35.17
त्रिस्थिरस्त्रिप्रलम्बश्च त्रिसमस्त्रिषु चोन्नतः।
त्रिताम्रस्त्रिषु च स्निग्धो गम्भीरस्त्रिषु नित्यशः ॥ ५.३५.१७ ॥
ਉਹ ਤਿੰਨ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਦ੍ਰਿੜ, ਤਿੰਨ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਲੰਮੇ, ਤਿੰਨ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਸਮ ਅਤੇ ਉੱਚੇ, ਤਿੰਨ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਲਾਲੀ ਵਾਲੇ, ਤਿੰਨ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਕੋਮਲ, ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਸਦਾ ਗੰਭੀਰ ਸਨ।
5.35.18
त्रिवलीमांस्त्र्यवनतश्चतुर्व्यङ्गस्त्रिशीर्षवान्।
चतुष्कलश्चतुर्लेखश्चतुष्किष्कुश्चतुःसमः ॥ ५.३५.१८ ॥
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਤਿੰਨ ਵਲ ਸਨ, ਤਿੰਨ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਝੁਕੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਚਾਰ ਅੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਚਿੰਨ੍ਹ ਸਨ, ਤਿੰਨ ਸਿਖਰਾਂ ਵਰਗਾ ਰੂਪ ਸੀ, ਚਾਰ ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡੇ, ਚਾਰ ਰੇਖਾਵਾਂ ਵਾਲੇ, ਚਾਰ ਹੱਥ ਉੱਚੇ ਅਤੇ ਚਾਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਮ ਸਨ।
5.35.19
चतुर्दशसमद्वन्द्वश्चतुर्दंष्ट्रश्चतुर्गतिः।
महोष्ठहनुनासश्च पञ्चस्निग्धोऽष्टवंशवान् ॥ ५.३५.१९ ॥
ਚੌਦਾਂ ਬਰਾਬਰ ਜੋੜੇ, ਚਾਰ ਦਾੜ੍ਹਾਂ, ਚਾਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਚਾਲ, ਵੱਡੇ ਬੁੱਲ੍ਹ, ਠੋਡੀ ਅਤੇ ਨੱਕ, ਪੰਜ ਚਿਕਨੇ ਅੰਗ ਅਤੇ ਅੱਠ ਰੀੜ੍ਹ ਦੀਆਂ ਹੱਡੀਆਂ ਵਾਲਾ।
5.35.20
दशपद्मो दशबृहत् त्रिभिर्व्याप्तो द्विशुक्लवान्।
षडुन्नतो नवतनुस्त्रिभिर्व्याप्नोति राघवः ॥ ५.३५.२० ॥
ਦਸ ਕਮਲ-ਚਿੰਨ੍ਹ, ਦਸ ਵੱਡੇ ਅੰਗ, ਤਿੰਨਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ, ਦੋ ਚਿੱਟੇ, ਛੇ ਉੱਚੇ, ਨੌਂ ਪਤਲੇ ਅੰਗਾਂ ਵਾਲਾ; ਰਾਘਵ ਤਿੰਨਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੈ।
5.35.21
सत्यधर्मरतः श्रीमान् संग्रहानुग्रहे रतः।
देशकालविभागज्ञः सर्वलोकप्रियंवदः ॥ ५.३५.२१ ॥
ਸੱਚ ਅਤੇ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਲੀਨ, ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ, ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਅਤੇ ਅਨੁਗ੍ਰਹਿ ਵਿੱਚ ਰੁੱਝਿਆ, ਦੇਸ਼-ਕਾਲ ਦੀ ਵੰਡ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ, ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪਿਆਰੇ ਬੋਲ ਬੋਲਣ ਵਾਲਾ।
5.35.22
भ्राता चास्य च वैमात्रः सौमित्रिरमितप्रभः।
अनुरागेण रूपेण गुणैश्चापि तथाविधः ॥ ५.३५.२२ ॥
ਉਸ ਦਾ ਭਰਾ ਅਤੇ ਮਤਰੇਆ ਭਰਾ ਸੌਮਿਤ੍ਰਿ ਅਪਾਰ ਤੇਜ ਵਾਲਾ ਹੈ; ਪਿਆਰ, ਰੂਪ ਅਤੇ ਗੁਣਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਉਹ ਉਹੋ ਜਿਹਾ ਹੈ।
5.35.23
स सुवर्णच्छविः श्रीमान् रामः श्यामो महायशाः।
तावुभौ नरशार्दूलौ त्वद्दर्शनकृतोत्सवौ ॥ ५.३५.२३ ॥
ਉਹ ਸੋਨੇ ਵਰਗੇ ਰੰਗ ਵਾਲਾ, ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ, ਸਾਂਵਲੇ ਰੰਗ ਵਾਲਾ, ਮਹਾਯਸ਼ਸਵੀ ਰਾਮ ਹੈ; ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਨਰਸ਼ਾਰਦੂਲ ਤੈਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਖੁਸ਼ ਹੋਏ ਸਨ।
5.35.24
विचिन्वन्तौ महीं कृत्स्नामस्माभिः सह संगतौ।
त्वामेव मार्गमाणौ तौ विचरन्तौ वसुन्धराम् ॥ ५.३५.२४ ॥
ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਸਾਰੀ ਧਰਤੀ ਭਾਲਦੇ ਹੋਏ ਸਾਡੇ ਨਾਲ ਮਿਲੇ ਹਨ; ਤੈਨੂੰ ਹੀ ਲੱਭਦੇ ਹੋਏ ਉਹ ਇਸ ਧਰਤੀ ਤੇ ਭਟਕ ਰਹੇ ਹਨ।
5.35.25
ददर्शतुर्मृगपतिं पूर्वजेनावरोपितम्।
ऋष्यमूकस्य मूले तु बहुपादपसंकुले ॥ ५.३५.२५ ॥
ਰਿਸ਼ਯਮੂਕ ਦੀ ਤਲਹਟੀ ਵਿੱਚ, ਬਹੁਤ ਰੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਭਰੇ ਉਸ ਥਾਂ ਤੇ, ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਦੁਆਰਾ ਕੱਢੇ ਗਏ ਉਸ ਵਾਨਰਰਾਜ ਨੂੰ ਦੋਹਾਂ ਨੇ ਵੇਖਿਆ।
5.35.26
भ्रातुर्भयार्तमासीनं सुग्रीवं प्रियदर्शनम्।
वयं च हरिराजं तं सुग्रीवं सत्यसङ्गरम् ॥ ५.३५.२६ ॥
ਭਰਾ ਦੇ ਡਰ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਬੈਠੇ ਹੋਏ, ਵੇਖਣ ਵਿੱਚ ਪਿਆਰੇ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਨੂੰ; ਅਸੀਂ ਵੀ ਉਸ ਵਾਨਰਰਾਜ, ਸੱਚੀ ਪ੍ਰਤਿਗਿਆ ਵਾਲੇ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਨੂੰ।
5.35.27
परिचर्यामहे राज्यात् पूर्वजेनावरोपितम्।
ततस्तौ चीरवसनौ धनुःप्रवरपाणिनौ ॥ ५.३५.२७ ॥
ਰਾਜ ਤੋਂ, ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਦੁਆਰਾ ਕੱਢੇ ਗਏ ਉਸ ਦੀ ਅਸੀਂ ਸੇਵਾ ਕਰਦੇ ਹਾਂ। ਫਿਰ ਉਹ ਦੋਵੇਂ, ਰੁੱਖਾਂ ਦੀ ਛਿੱਲ ਦੇ ਕੱਪੜੇ ਪਹਿਨੇ, ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਟ ਧਨੁਸ਼ ਲਏ ਹੋਏ।
5.35.28
ऋष्यमूकस्य शैलस्य रम्यं देशमुपागतौ।
स तौ दृष्ट्वा नरव्याघ्रौ धन्विनौ वानरर्षभः ॥ ५.३५.२८ ॥
ਰਿਸ਼ਯਮੂਕ ਪਰਬਤ ਦੇ ਉਸ ਰਮਣੀਕ ਥਾਂ ਤੇ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਪਹੁੰਚੇ। ਉਸ ਵਾਨਰ-ਸ੍ਰੇਸ਼ਟ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋ ਨਰ-ਬਾਘਾਂ, ਧਨੁਰਧਾਰੀ ਵੀਰਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ—।
5.35.29
अभिप्लुतो गिरेस्तस्य शिखरं भयमोहितः।
ततः स शिखरे तस्मिन् वानरेन्द्रो व्यवस्थितः ॥ ५.३५.२९ ॥
ਡਰ ਨਾਲ ਮੋਹਿਤ ਹੋਇਆ ਉਹ ਉਸ ਪਰਬਤ ਦੀ ਚੋਟੀ ਉੱਤੇ ਛਾਲ ਮਾਰ ਗਿਆ। ਫਿਰ ਉਹ ਵਾਨਰੇਂਦਰ ਉਸ ਚੋਟੀ ਉੱਤੇ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋ ਗਿਆ।
5.35.30
तयोः समीपं मामेव प्रेषयामास सत्वरम्।
तावहं पुरुषव्याघ्रौ सुग्रीववचनात् प्रभू ॥ ५.३५.३० ॥
ਉਸਨੇ ਮੈਨੂੰ ਹੀ ਝੱਟ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਕੋਲ ਭੇਜਿਆ। ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਦੇ ਬਚਨ ਨਾਲ ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋ ਨਰ-ਬਾਘਾਂ, ਸਮਰੱਥ ਪ੍ਰਭੂਆਂ ਕੋਲ ਗਿਆ।
5.35.31
रूपलक्षणसम्पन्नौ कृताञ्जलिरुपस्थितः।
तौ परिज्ञाततत्त्वार्थौ मया प्रीतिसमन्वितौ ॥ ५.३५.३१ ॥
ਰੂਪ ਅਤੇ ਸ਼ੁਭ ਲੱਛਣਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਸਾਹਮਣੇ ਮੈਂ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋਇਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਤੱਤ ਅਤੇ ਮਕਸਦ ਜਾਣ ਕੇ ਮੈਂ ਪ੍ਰੇਮ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ।
5.35.32
पृष्ठमारोप्य तं देशं प्रापितौ पुरुषर्षभौ।
निवेदितौ च तत्त्वेन सुग्रीवाय महात्मने ॥ ५.३५.३२ ॥
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਪੁਰਖ-ਸ੍ਰੇਸ਼ਠਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਪਿੱਠ ਉੱਤੇ ਬਿਠਾ ਕੇ ਮੈਂ ਉਸ ਥਾਂ ਲੈ ਗਿਆ। ਫਿਰ ਮਹਾਤਮਾ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸੱਚਾ ਤੱਤ ਦੱਸਿਆ।
5.35.33
तयोरन्योन्यसम्भाषाद् भृशं प्रीतिरजायत।
तत्र तौ कीर्तिसम्पन्नौ हरीश्वरनरेश्वरौ ॥ ५.३५.३३ ॥
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਦੀ ਆਪਸੀ ਗੱਲਬਾਤ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰੇਮ ਉਪਜਿਆ। ਉੱਥੇ ਯਸ਼ਸਵੀ ਉਹ ਦੋਵੇਂ — ਵਾਨਰਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਅਤੇ ਨਰਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ — ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਸਨੇਹ ਨਾਲ ਬੱਝ ਗਏ।
5.35.34
परस्परकृताश्वासौ कथया पूर्ववृत्तया।
तं ततः सान्त्वयामास सुग्रीवं लक्ष्मणाग्रजः ॥ ५.३५.३४ ॥
ਪਿਛਲੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਕੇ ਦੋਹਾਂ ਨੇ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਦਿਲਾਸਾ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੇ ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਨੇ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਨੂੰ ਸਾਂਤਵਨਾ ਦਿੱਤੀ।
5.35.35
स्त्रीहेतोर्वालिना भ्रात्रा निरस्तं पुरुतेजसा।
ततस्त्वन्नाशजं शोकं रामस्याक्लिष्टकर्मणः ॥ ५.३५.३५ ॥
ਇੱਕ ਔਰਤ ਦੇ ਕਾਰਨ ਭਰਾ ਵਾਲੀ ਨੇ ਮਹਾਤੇਜਸਵੀ ਤੈਨੂੰ ਕੱਢ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ ਤੇਰੇ ਨੁਕਸਾਨ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਸੋਗ ਅਕਲਿਸ਼ਟਕਰਮਾ ਰਾਮ ਨੂੰ ਹੋਇਆ।
5.35.36
लक्ष्मणो वानरेन्द्राय सुग्रीवाय न्यवेदयत्।
स श्रुत्वा वानरेन्द्रस्तु लक्ष्मणेनेरितं वचः ॥ ५.३५.३६ ॥
ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਵਾਨਰਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਨੂੰ ਇਹ ਦੱਸਿਆ। ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੇ ਕਹੇ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ ਵਾਨਰਰਾਜ ਸੁਗ੍ਰੀਵ
5.35.37
तदासीन्निष्प्रभोऽत्यर्थं ग्रहग्रस्त इवांशुमान्।
ततस्त्वद्गात्रशोभीनि रक्षसा ह्रियमाणया ॥ ५.३५.३७ ॥
ਉਹ ਬਹੁਤ ਨਿਸਤੇਜ ਹੋ ਗਈ ਸੀ, ਗ੍ਰਹਿਣ ਨਾਲ ਗ੍ਰਸੇ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ। ਤਦ ਰਾਖਸ਼ ਦੁਆਰਾ ਹਰੀ ਜਾਂਦੀ ਹੋਈ, ਤੁਹਾਡੇ ਅੰਗਾਂ ਦੀ ਸ਼ੋਭਾ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲੇ...
5.35.38
यान्याभरणजालानि पातितानि महीतले।
तानि सर्वाणि रामाय आनीय हरियूथपाः ॥ ५.३५.३८ ॥
ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗੇ ਹੋਏ ਸਾਰੇ ਗਹਿਣਿਆਂ ਦੇ ਢੇਰਾਂ ਨੂੰ ਵਾਨਰ-ਯੂਥਪਤੀਆਂ ਨੇ ਚੁੱਕ ਕੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ।
5.35.39
संहृष्टा दर्शयामासुर्गतिं तु न विदुस्तव।
तानि रामाय दत्तानि मयैवोपहृतानि च ॥ ५.३५.३९ ॥
ਖੁਸ਼ ਹੋਏ ਵਾਨਰਾਂ ਨੇ ਉਹ ਦਿਖਾਏ; ਉਹ ਤੁਹਾਡੇ ਰਾਹ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ ਸਨ। ਉਹ ਸਭ ਰਾਮ ਨੂੰ ਦਿੱਤੇ ਗਏ, ਅਤੇ ਮੈਂ ਹੀ ਉਹ ਉਸ ਕੋਲ ਲਿਆਂਦੇ ਸਨ।
5.35.40
स्वनवन्त्यवकीर्णानि तस्मिन् विहतचेतसि।
तान्यङ्के दर्शनीयानि कृत्वा बहुविधं तदा ॥ ५.३५.४० ॥
ਵਿਆਕੁਲ ਮਨ ਵਾਲੇ ਉਸ ਉੱਤੇ ਸੁਗੰਧਿਤ ਉਹ ਗਹਿਣੇ ਖਿੱਲਰੇ ਹੋਏ ਸਨ; ਵੇਖਣ ਯੋਗ ਉਹ ਗਹਿਣੇ ਗੋਦੀ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਕੇ ਤਦ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਲ (ਵੇਖਦੇ ਸਨ)।
5.35.41
तेन देवप्रकाशेन देवेन परिदेवितम्।
पश्यतस्तानि रुदतस्ताम्यतश्च पुनः पुनः ॥ ५.३५.४१ ॥
ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਰਗੇ ਤੇਜਸਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵਿਰਲਾਪ ਕੀਤਾ; ਉਹ ਵੇਖਦੇ ਹੋਏ, ਰੋਂਦੇ ਹੋਏ, ਵਾਰ-ਵਾਰ ਤੜਪਦੇ ਹੋਏ।
5.35.42
प्रादीपयद् दाशरथेस्तदा शोकहुताशनम् ॥ ५.३५.४२ ॥
ਤਦ ਦਸ਼ਰਥ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਸ਼ੋਕ ਦੀ ਅੱਗ ਬਾਲ ਦਿੱਤੀ।
5.35.43
शायितं च चिरं तेन दुःखार्तेन महात्मना।
मयापि विविधैर्वाक्यैः कृच्छ्रादुत्थापितः पुनः ॥ ५.३५.४३ ॥
ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਉਸ ਮਹਾਤਮਾ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਦੇਰ ਤੱਕ ਲਿਟਾਈ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ; ਮੈਂ ਵੀ ਅਨੇਕ ਗੱਲਾਂ ਨਾਲ ਮੁਸ਼ਕਲ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਫਿਰ ਉਠਾਇਆ।
5.35.44
तानि दृष्ट्वा महार्हाणि दर्शयित्वा मुहुर्मुहुः।
राघवः सहसौमित्रिः सुग्रीवे संन्यवेशयत् ॥ ५.३५.४४ ॥
ਉਹ ਬਹੁਮੁੱਲੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਵੇਖ ਕੇ ਅਤੇ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਵਿਖਾ ਕੇ ਰਾਘਵ ਨੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਸਮੇਤ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਨੂੰ ਉੱਥੇ ਬਿਠਾਇਆ।
5.35.45
स तवादर्शनादार्ये राघवः परितप्यते।
महता ज्वलता नित्यमग्निनेवाग्निपर्वतः ॥ ५.३५.४५ ॥
ਹੇ ਆਰਿਆ, ਤੈਨੂੰ ਨਾ ਵੇਖਣ ਕਰਕੇ ਉਹ ਰਾਘਵ ਸਦਾ ਵੱਡੀ ਬਲਦੀ ਅੱਗ ਨਾਲ ਤਪਦੇ ਅਗਨਿ-ਪਰਬਤ ਵਾਂਗ ਤਪਦਾ ਹੈ।
5.35.46
त्वत्कृते तमनिद्रा च शोकश्चिन्ता च राघवम्।
तापयन्ति महात्मानमग्न्यगारमिवाग्नयः ॥ ५.३५.४६ ॥
ਤੇਰੇ ਕਾਰਨ ਰਾਤ ਦੀ ਨੀਂਦ ਨਾ ਆਉਣਾ, ਸ਼ੋਕ ਅਤੇ ਚਿੰਤਾ ਉਸ ਮਹਾਤਮਾ ਰਾਘਵ ਨੂੰ ਅੱਗ ਦੇ ਘਰ ਨੂੰ ਅੱਗਾਂ ਸਾੜਦੀਆਂ ਹਨ ਤਿਵੇਂ ਤਪਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ।
5.35.47
तवादर्शनशोकेन राघवः परिचाल्यते।
महता भूमिकम्पेन महानिव शिलोच्चयः ॥ ५.३५.४७ ॥
ਤੈਨੂੰ ਨਾ ਵੇਖਣ ਦੇ ਸ਼ੋਕ ਨਾਲ ਰਾਘਵ ਵੱਡੇ ਭੂਚਾਲ ਨਾਲ ਵੱਡੇ ਪੱਥਰਾਂ ਦੇ ਢੇਰ ਵਾਂਗ ਹਿਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
5.35.48
काननानि सुरम्याणि नदीप्रस्रवणानि च।
चरन् न रतिमाप्नोति त्वामपश्यन् नृपात्मजे ॥ ५.३५.४८ ॥
ਹੇ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ, ਸੁੰਦਰ ਜੰਗਲਾਂ, ਨਦੀਆਂ ਅਤੇ ਝਰਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਦਿਆਂ ਵੀ, ਤੈਨੂੰ ਨਾ ਵੇਖਣ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ।
5.35.49
स त्वां मनुजशार्दूलः क्षिप्रं प्राप्स्यति राघवः।
समित्रबान्धवं हत्वा रावणं जनकात्मजे ॥ ५.३५.४९ ॥
ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੇਰ ਵਰਗਾ ਉਹ ਰਾਘਵ ਛੇਤੀ ਹੀ ਤੈਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੇਗਾ; ਮਿੱਤਰਾਂ ਤੇ ਬੰਧੂਆਂ ਸਮੇਤ ਰਾਵਣ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ, ਹੇ ਜਨਕ-ਪੁੱਤਰੀ।
5.35.50
सहितौ रामसुग्रीवावुभावकुरुतां तदा।
समयं वालिनं हन्तुं तव चान्वेषणं प्रति ॥ ५.३५.५० ॥
ਤਦ ਰਾਮ ਅਤੇ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਦੋਹਾਂ ਨੇ ਮਿਲ ਕੇ ਵਾਲੀ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਦਾ ਇਕਰਾਰ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਤੇਰੀ ਖੋਜ ਬਾਰੇ ਵੀ।
5.35.51
ततस्ताभ्यां कुमाराभ्यां वीराभ्यां स हरीश्वरः।
किष्किन्धां समुपागम्य वाली युद्धे निपातितः ॥ ५.३५.५१ ॥
ਫਿਰ ਉਹਨਾਂ ਦੋਹਾਂ ਵੀਰ ਰਾਜਕੁਮਾਰਾਂ ਨੇ ਕਿਸ਼ਕਿੰਧਾ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਉਸ ਵਾਨਰਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਵਾਲੀ ਨੂੰ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਢਾਹ ਦਿੱਤਾ।
5.35.52
ततो निहत्य तरसा रामो वालिनमाहवे।
सर्वर्क्षहरिसङ्घानां सुग्रीवमकरोत् पतिम् ॥ ५.३५.५२ ॥
ਫਿਰ ਰਾਮ ਨੇ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਵਾਲੀ ਨੂੰ ਛੇਤੀ ਮਾਰ ਕੇ, ਸਾਰੇ ਰਿੱਛਾਂ ਅਤੇ ਬਾਂਦਰਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹਾਂ ਦਾ ਸੁਆਮੀ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਨੂੰ ਬਣਾਇਆ।
5.35.53
रामसुग्रीवयोरैक्यं देव्येवं समजायत।
हनूमन्तं च मां विद्धि तयोर्दूतमुपागतम् ॥ ५.३५.५३ ॥
ਹੇ ਦੇਵੀ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਾਮ ਅਤੇ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਵਿੱਚ ਮੇਲ ਹੋ ਗਿਆ। ਮੈਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਦੋਹਾਂ ਦਾ ਦੂਤ ਹਨੂਮਾਨ ਬਣ ਕੇ ਆਇਆ ਜਾਣ।
5.35.54
स्वं राज्यं प्राप्य सुग्रीवः स्वानानीय महाकपीन्।
त्वदर्थं प्रेषयामास दिशो दश महाबलान् ॥ ५.३५.५४ ॥
ਆਪਣਾ ਰਾਜ ਪਾ ਕੇ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਹਾਵਾਨਰਾਂ ਨੂੰ ਬੁਲਾਇਆ, ਅਤੇ ਤੇਰੇ ਲਈ ਦਸਾਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਮਹਾਬਲੀਆਂ ਨੂੰ ਭੇਜਿਆ।
5.35.55
आदिष्टा वानरेन्द्रेण सुग्रीवेण महौजसः।
अद्रिराजप्रतीकाशाः सर्वतः प्रस्थिता महीम् ॥ ५.३५.५५ ॥
ਵਾਨਰਰਾਜ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ, ਪਰਬਤਰਾਜ ਵਰਗੇ ਮਹਾਤੇਜਸਵੀ ਵਾਨਰ ਸਭ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਧਰਤੀ ਦੀ ਖੋਜ ਲਈ ਚੱਲ ਪਏ।
5.35.56
ततस्ते मार्गमाणा वै सुग्रीववचनातुराः।
चरन्ति वसुधां कृत्स्नां वयमन्ये च वानराः ॥ ५.३५.५६ ॥
ਫਿਰ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਦੇ ਬਚਨ ਪੂਰੇ ਕਰਨ ਲਈ ਉਤਾਵਲੇ ਹੋ ਕੇ ਖੋਜਦੇ ਹੋਏ ਉਹ, ਅਸੀਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਵਾਨਰ ਸਾਰੀ ਧਰਤੀ ਤੇ ਘੁੰਮਦੇ ਰਹੇ।
5.35.57
अङ्गदो नाम लक्ष्मीवान् वालिसूनुर्महाबलः।
प्रस्थितः कपिशार्दूलस्त्रिभागबलसंवृतः ॥ ५.३५.५७ ॥
ਬਾਲੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਲਕਸ਼ਮੀਵਾਨ, ਮਹਾਬਲੀ ਅੰਗਦ ਨਾਮਕ ਕਪਿਸ਼ਾਰਦੂਲ ਆਪਣੀ ਸੈਨਾ ਦੇ ਤੀਜੇ ਹਿੱਸੇ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਚੱਲ ਪਿਆ।
5.35.58
तेषां नो विप्रणष्टानां विन्ध्ये पर्वतसत्तमे।
भृशं शोकपरीतानामहोरात्रगणा गताः ॥ ५.३५.५८ ॥
ਪਰਬਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਵਿੰਧਿਆ ਤੇ ਗੁਆਚ ਗਏ ਸਾਡੇ ਲਈ, ਬਹੁਤ ਸ਼ੋਕ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਹੋਏ ਸਾਡੇ ਲਈ, ਦਿਨ-ਰਾਤ ਦੇ ਕਈ ਸਮੂਹ ਬੀਤ ਗਏ।
5.35.59
ते वयं कार्यनैराश्यात् कालस्यातिक्रमेण च।
भयाच्च कपिराजस्य प्राणांस्त्यक्तुमुपस्थिताः ॥ ५.३५.५९ ॥
ਕੰਮ ਦੀ ਨਿਰਾਸ਼ਾ ਕਰਕੇ, ਸਮੇਂ ਦੇ ਬੀਤਣ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਕਪਿਰਾਜ ਦੇ ਡਰ ਕਰਕੇ ਅਸੀਂ ਪ੍ਰਾਣ ਤਿਆਗਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ ਗਏ।
5.35.60
विचित्य गिरिदुर्गाणि नदीप्रस्रवणानि च।
अनासाद्य पदं देव्याः प्राणांस्त्यक्तुं व्यवस्थिताः ॥ ५.३५.६० ॥
ਪਰਬਤੀ ਕਿਲ੍ਹਿਆਂ, ਨਦੀਆਂ ਅਤੇ ਚਸ਼ਮਿਆਂ ਨੂੰ ਲੱਭ ਕੇ ਵੀ ਦੇਵੀ ਦਾ ਪੈਰਾਂ ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨ ਨਾ ਮਿਲਣ ਕਰਕੇ ਅਸੀਂ ਪ੍ਰਾਣ ਤਿਆਗਣ ਦਾ ਨਿਸ਼ਚਾ ਕਰ ਲਿਆ।
5.35.61
ततस्तस्य गिरेर्मूर्ध्नि वयं प्रायमुपास्महे।
दृष्ट्वा प्रायोपविष्टांश्च सर्वान् वानरपुङ्गवान् ॥ ५.३५.६१ ॥
ਫਿਰ ਉਸ ਪਰਬਤ ਦੀ ਚੋਟੀ 'ਤੇ ਅਸੀਂ ਪ੍ਰਾਯੋਪਵੇਸ਼ਨ ਆਰੰਭ ਕੀਤਾ; ਪ੍ਰਾਯੋਪਵੇਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਬੈਠੇ ਸਾਰੇ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਵਾਨਰਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ।
5.35.62
भृशं शोकार्णवे मग्नः पर्यदेवयदङ्गदः।
तव नाशं च वैदेहि वालिनश्च तथा वधम् ॥ ५.३५.६२ ॥
ਸੋਗ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬਿਆ ਅੰਗਦ ਬਹੁਤ ਵਿਲਾਪ ਕਰਨ ਲੱਗਾ — 'ਹੇ ਵੈਦੇਹੀ, ਤੇਰਾ ਨਾਸ਼ ਅਤੇ ਵਾਲੀ ਦਾ ਵਧ।'
5.35.63
प्रायोपवेशमस्माकं मरणं च जटायुषः।
तेषां नः स्वामिसंदेशान्निराशानां मुमूर्षताम् ॥ ५.३५.६३ ॥
ਸਾਡਾ ਪ੍ਰਾਯੋਪਵੇਸ਼ਨ ਅਤੇ ਜਟਾਯੂ ਦੀ ਮੌਤ — ਸਾਡੇ ਸੁਆਮੀ ਦੇ ਸੰਦੇਸ਼ ਤੋਂ ਨਿਰਾਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਮਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਾਡੇ ਲਈ।
5.35.64
कार्यहेतोरिहायातः शकुनिर्वीर्यवान् महान्।
गृध्रराजस्य सोदर्यः सम्पातिर्नाम गृध्रराट् ॥ ५.३५.६४ ॥
ਕਿਸੇ ਕਾਰਜ ਲਈ ਇੱਥੇ ਆਇਆ ਬਲਵਾਨ ਮਹਾਨ ਪੰਛੀ — ਗਿਰਝਾਂ ਦੇ ਰਾਜੇ ਦਾ ਭਰਾ, ਸੰਪਾਤੀ ਨਾਮ ਦਾ ਗਿਰਝ-ਰਾਜਾ।
5.35.65
श्रुत्वा भ्रातृवधं कोपादिदं वचनमब्रवीत्।
यवीयान् केन मे भ्राता हतः क्व च निपातितः ॥ ५.३५.६५ ॥
ਭਰਾ ਦਾ ਵਧ ਸੁਣ ਕੇ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਉਸ ਨੇ ਇਹ ਬਚਨ ਕਹੇ — 'ਮੇਰੇ ਛੋਟੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਕਿਸ ਨੇ ਮਾਰਿਆ, ਅਤੇ ਕਿੱਥੇ ਡੇਗਿਆ ਗਿਆ?'
5.35.66
एतदाख्यातुमिच्छामि भवद्भिर्वानरोत्तमाः।
अङ्गदोऽकथयत् तस्य जनस्थाने महद्वधम् ॥ ५.३५.६६ ॥
ਹੇ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਵਾਨਰੋ, ਇਹ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਤੋਂ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ। ਤਦ ਅੰਗਦ ਨੇ ਜਨਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇ ਮਹਾਨ ਵਧ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ।
5.35.67
रक्षसा भीमरूपेण त्वामुद्दिश्य यथार्थतः।
जटायोस्तु वधं श्रुत्वा दुःखितः सोऽरुणात्मजः ॥ ५.३५.६७ ॥
ਭਿਆਨਕ ਰੂਪ ਵਾਲੇ ਰਾਖਸ਼ ਨੇ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਤੈਨੂੰ ਹੀ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾ ਕੇ ਜਟਾਯੂ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ ਸੀ, ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਅਰੁਣ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੰਪਾਤੀ ਦੁਖੀ ਹੋਇਆ।
5.35.68
त्वामाह स वरारोहे वसन्तीं रावणालये।
तस्य तद् वचनं श्रुत्वा सम्पातेः प्रीतिवर्धनम् ॥ ५.३५.६८ ॥
"ਹੇ ਸੁੰਦਰ ਕਮਰ ਵਾਲੀਏ, ਤੂੰ ਰਾਵਣ ਦੇ ਮਹਿਲ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੀ ਹੈਂ" ਇਹ ਉਸਨੇ ਤੇਰੇ ਬਾਰੇ ਕਿਹਾ; ਸੰਪਾਤੀ ਦੇ ਉਸ ਬਚਨ ਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ (ਸਾਨੂੰ) ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ੀ ਹੋਈ।
5.35.69
अङ्गदप्रमुखाः सर्वे ततः प्रस्थापिता वयम्।
विन्ध्यादुत्थाय सम्प्राप्ताः सागरस्यान्तमुत्तमम् ॥ ५.३५.६९ ॥
ਅੰਗਦ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ਅਸੀਂ ਸਾਰੇ ਉਸ ਵੇਲੇ ਭੇਜੇ ਗਏ; ਵਿੰਧਿਆ ਪਰਬਤ ਤੋਂ ਉੱਠ ਕੇ ਅਸੀਂ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਉੱਤਮ ਕਿਨਾਰੇ ਪਹੁੰਚੇ।
5.35.70
त्वद्दर्शने कृतोत्साहा हृष्टाः पुष्टाः प्लवङ्गमाः।
अङ्गदप्रमुखाः सर्वे वेलोपान्तमुपागताः ॥ ५.३५.७० ॥
ਤੈਨੂੰ ਵੇਖਣ ਦੇ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਭਰੇ, ਖੁਸ਼ ਅਤੇ ਤਾਕਤਵਰ ਬਾਂਦਰ ਅੰਗਦ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ਸਾਰੇ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਕੰਢੇ ਪਹੁੰਚੇ।
5.35.71
चिन्तां जग्मुः पुनर्भीमां त्वद्दर्शनसमुत्सुकाः।
अथाहं हरिसैन्यस्य सागरं दृश्य सीदतः ॥ ५.३५.७१ ॥
ਤੈਨੂੰ ਵੇਖਣ ਲਈ ਉਤਾਵਲੇ ਉਹ ਮੁੜ ਭਿਆਨਕ ਚਿੰਤਾ ਵਿੱਚ ਪੈ ਗਏ; ਫਿਰ ਮੈਂ ਵਾਨਰ ਸੈਨਾ ਨੂੰ ਸਮੁੰਦਰ ਵੇਖ ਕੇ ਦੁਖੀ ਹੁੰਦੇ ਵੇਖਿਆ।
5.35.72
व्यवधूय भयं तीव्रं योजनानां शतं प्लुतः।
लङ्का चापि मया रात्रौ प्रविष्टा राक्षसाकुला ॥ ५.३५.७२ ॥
ਤੀਬਰ ਭੈਅ ਨੂੰ ਝਟਕ ਕੇ ਮੈਂ ਸੌ ਯੋਜਨ ਛਾਲ ਮਾਰੀ; ਰਾਖਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਲੰਕਾ ਵਿੱਚ ਰਾਤ ਨੂੰ ਮੈਂ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋਇਆ।
5.35.73
रावणश्च मया दृष्टस्त्वं च शोकनिपीडिता।
एतत् ते सर्वमाख्यातं यथावृत्तमनिन्दिते ॥ ५.३५.७३ ॥
ਹੇ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਦੇਵੀ, ਮੈਂ ਰਾਵਣ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ ਅਤੇ ਸ਼ੋਕ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਤੁਹਾਨੂੰ ਵੀ ਵੇਖਿਆ। ਜੋ ਕੁਝ ਵਾਪਰਿਆ ਸਭ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
5.35.74
अभिभाषस्व मां देवि दूतो दाशरथेरहम्।
तन्मां रामकृतोद्योगं त्वन्निमित्तमिहागतम् ॥ ५.३५.७४ ॥
ਹੇ ਦੇਵੀ, ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰੋ। ਮੈਂ ਦਸ਼ਰਥ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਰਾਮ ਦਾ ਦੂਤ ਹਾਂ। ਰਾਮ ਦੇ ਯਤਨ ਨਾਲ, ਤੁਹਾਡੇ ਹੀ ਕਾਰਨ ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਆਇਆ ਹਾਂ।
5.35.75
सुग्रीवसचिवं देवि बुद्ध्यस्व पवनात्मजम्।
कुशली तव काकुत्स्थः सर्वशस्त्रभृतां वरः ॥ ५.३५.७५ ॥
ਹੇ ਦੇਵੀ, ਮੈਨੂੰ ਸੁਗਰੀਵ ਦਾ ਮੰਤਰੀ ਅਤੇ ਪਵਨ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਜਾਣੋ। ਤੁਹਾਡੇ ਪਤੀ ਕਾਕੁਤਸਥ ਰਾਮ ਕੁਸ਼ਲ ਹਨ; ਉਹ ਸਾਰੇ ਸ਼ਸਤਰਧਾਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਹਨ।
5.35.76
गुरोराराधने युक्तो लक्ष्मणः शुभलक्षणः।
तस्य वीर्यवतो देवि भर्तुस्तव हिते रतः ॥ ५.३५.७६ ॥
ਹੇ ਦੇਵੀ, ਸ਼ੁਭ ਲੱਛਣਾਂ ਵਾਲਾ ਲਕਸ਼ਮਣ ਆਪਣੇ ਵੱਡੇ ਭਰਾ (ਰਾਮ) ਦੀ ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਉਹ ਬਲਵਾਨ ਹੈ ਅਤੇ ਤੁਹਾਡੇ ਪਤੀ ਦੇ ਭਲੇ ਵਿੱਚ ਰੁੱਝਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
5.35.77
अहमेकस्तु सम्प्राप्तः सुग्रीववचनादिह।
मयेयमसहायेन चरता कामरूपिणा ॥ ५.३५.७७ ॥
ਸੁਗਰੀਵ ਦੇ ਬਚਨ ਨਾਲ ਮੈਂ ਇਕੱਲਾ ਹੀ ਇੱਥੇ ਆਇਆ ਹਾਂ। ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਮੈਂ ਬਿਨਾਂ ਸਹਾਰੇ ਇਸ ਰਾਹ ਉੱਤੇ ਵਿਚਰਿਆ ਹਾਂ।
5.35.78
दक्षिणा दिगनुक्रान्ता त्वन्मार्गविचयैषिणा।
दिष्ट्याहं हरिसैन्यानां त्वन्नाशमनुशोचताम् ॥ ५.३५.७८ ॥
ਤੁਹਾਡਾ ਰਾਹ ਲੱਭਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਮੈਂ ਦੱਖਣ ਦਿਸ਼ਾ ਪਾਰ ਕੀਤੀ। ਖੁਸ਼ਕਿਸਮਤੀ ਨਾਲ, ਮੈਂ ਉਸ ਵਾਨਰ ਸੈਨਾ ਦਾ ਹਾਂ ਜੋ ਤੁਹਾਡੇ ਗੁਆਚਣ ਦਾ ਸ਼ੋਕ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ।
5.35.79
अपनेष्यामि संतापं तवाधिगमशासनात्।
दिष्ट्या हि न मम व्यर्थं सागरस्येह लङ्घनम् ॥ ५.३५.७९ ॥
ਤੈਨੂੰ ਲੱਭਣ ਦੇ ਸੰਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਮੈਂ ਤੇਰਾ ਸੰਤਾਪ ਦੂਰ ਕਰਾਂਗਾ। ਖੁਸ਼ਕਿਸਮਤੀ ਨਾਲ ਇੱਥੇ ਸਮੁੰਦਰ ਟੱਪਣਾ ਮੇਰਾ ਵਿਅਰਥ ਨਹੀਂ ਗਿਆ।
5.35.80
प्राप्स्याम्यहमिदं देवि त्वद्दर्शनकृतं यशः।
राघवश्च महावीर्यः क्षिप्रं त्वामभिपत्स्यते ॥ ५.३५.८० ॥
ਹੇ ਦੇਵੀ, ਤੈਨੂੰ ਵੇਖਣ ਨਾਲ ਮਿਲੀ ਇਹ ਕੀਰਤੀ ਮੈਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਾਂਗਾ। ਮਹਾਪਰਾਕ੍ਰਮੀ ਰਾਘਵ ਛੇਤੀ ਹੀ ਤੈਨੂੰ ਪਾ ਲਵੇਗਾ।
5.35.81
सपुत्रबान्धवं हत्वा रावणं राक्षसाधिपम्।
माल्यवान् नाम वैदेहि गिरीणामुत्तमो गिरिः ॥ ५.३५.८१ ॥
ਹੇ ਵੈਦੇਹੀ, ਪੁੱਤਰਾਂ ਤੇ ਬੰਧੂਆਂ ਸਮੇਤ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਰਾਜੇ ਰਾਵਣ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ, ਪਰਬਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ 'ਮਾਲਿਆਵਾਨ' ਨਾਮਕ ਪਰਬਤ ਉੱਤੇ (ਰਹਿਣਗੇ)।
5.35.82
ततो गच्छति गोकर्णं पर्वतं केसरी हरिः।
स च देवर्षिभिर्दिष्टः पिता मम महाकपिः।
तीर्थे नदीपतेः पुण्ये शम्बसादनमुद्धरन् ॥ ५.३५.८२ ॥
ਫਿਰ ਵਾਨਰ ਕੇਸਰੀ ਗੋਕਰਨ ਪਰਬਤ ਵੱਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਦੇਵਰਸ਼ੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਆਦੇਸ਼ਿਤ ਉਹ ਮੇਰਾ ਪਿਤਾ, ਮਹਾਕਪੀ ਹੈ; ਨਦੀਪਤੀ (ਸਮੁੰਦਰ) ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਤੀਰਥ ਉੱਤੇ ਸ਼ੰਬਸਾਦਨ (ਸ਼ੰਬਰ) ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ ਉਹ ਉਧਾਰ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ।
5.35.83
यस्याहं हरिणः क्षेत्रे जातो वातेन मैथिलि।
हनूमानिति विख्यातो लोके स्वेनैव कर्मणा ॥ ५.३५.८३ ॥
ਹੇ ਮੈਥਿਲੀ, ਜਿਸ ਵਾਨਰ ਦੇ ਖੇਤਰ (ਪਤਨੀ) ਵਿੱਚ ਵਾਯੂ ਤੋਂ ਮੈਂ ਜਨਮਿਆ, ਉਹੀ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਹੀ ਕਰਮ ਨਾਲ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ 'ਹਨੂਮਾਨ' ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਾਂ।
5.35.84
विश्वासार्थं तु वैदेहि भर्तुरुक्ता मया गुणाः।
अचिरात् त्वामितो देवि राघवो नयिता ध्रुवम् ॥ ५.३५.८४ ॥
ਹੇ ਵੈਦੇਹੀ, ਭਰੋਸਾ ਦਿਵਾਉਣ ਲਈ ਹੀ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਪਤੀ ਦੇ ਗੁਣ ਦੱਸੇ ਹਨ। ਹੇ ਦੇਵੀ, ਰਾਘਵ ਛੇਤੀ ਹੀ ਤੈਨੂੰ ਇੱਥੋਂ ਜ਼ਰੂਰ ਲੈ ਜਾਵੇਗਾ।
5.35.85
एवं विश्वासिता सीता हेतुभिः शोककर्शिता।
उपपन्नैरभिज्ञानैर्दूतं तमधिगच्छति ॥ ५.३५.८५ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼ੋਕ ਨਾਲ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋਈ ਸੀਤਾ ਢੁਕਵੇਂ ਕਾਰਨਾਂ ਅਤੇ ਪਛਾਣ ਦੇ ਚਿੰਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਭਰੋਸਾ ਕਰਕੇ ਉਸ ਦੂਤ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਦੀ ਹੈ।
5.35.86
अतुलं च गता हर्षं प्रहर्षेण तु जानकी।
नेत्राभ्यां वक्रपक्ष्माभ्यां मुमोचानन्दजं जलम् ॥ ५.३५.८६ ॥
ਬੇਅੰਤ ਹਰਖ ਪਾਈ ਜਾਨਕੀ ਨੇ ਉਸ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਮੁੜੀਆਂ ਪਲਕਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਤੋਂ ਆਨੰਦ ਦੇ ਅੱਥਰੂ ਵਹਾਏ।
5.35.87
चारु तद् वदनं तस्यास्ताम्रशुक्लायतेक्षणम्।
अशोभत विशालाक्ष्या राहुमुक्त इवोडुराट् ॥ ५.३५.८७ ॥
ਵੱਡੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ ਉਸ ਦਾ ਸੁੰਦਰ ਮੁਖ, ਲਾਲ-ਚਿੱਟੀਆਂ ਲੰਮੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਸਮੇਤ, ਰਾਹੂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਚੰਦਰਮਾ ਵਾਂਗ ਸ਼ੋਭਿਆ।
5.35.88
हनूमन्तं कपिं व्यक्तं मन्यते नान्यथेति सा।
अथोवाच हनूमांस्तामुत्तरं प्रियदर्शनाम् ॥ ५.३५.८८ ॥
ਉਹ ਸਾਫ਼ ਮੰਨਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਬਾਂਦਰ ਹਨੂਮਾਨ ਹੀ ਹੈ, ਹੋਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ। ਫਿਰ ਹਨੂਮਾਨ ਨੇ ਉਸ ਪ੍ਰਿਯਦਰਸ਼ਨਾ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ।
5.35.89
एतत् ते सर्वमाख्यातं समाश्वसिहि मैथिलि।
किं करोमि कथं वा ते रोचते प्रतियाम्यहम् ॥ ५.३५.८९ ॥
ਹੇ ਮੈਥਿਲੀ, ਇਹ ਸਭ ਤੈਨੂੰ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ; ਧੀਰਜ ਰੱਖ। ਮੈਂ ਕੀ ਕਰਾਂ? ਤੈਨੂੰ ਕੀ ਭਾਉਂਦਾ ਹੈ — ਕੀ ਮੈਂ ਵਾਪਸ ਜਾਵਾਂ?
5.35.90
हतेऽसुरे संयति शम्बसादने
कपिप्रवीरेण महर्षिचोदनात्।
ततोऽस्मि वायुप्रभवो हि मैथिलि
प्रभावतस्तत्प्रतिमश्च वानरः ॥ ५.३५.९० ॥
ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਸ਼ੰਬਰ ਨੂੰ ਨਾਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਅਸੁਰ ਮਾਰਿਆ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਮਹਾਰਿਸ਼ੀ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਨਾਲ ਕਪਿਵੀਰ ਨੇ (ਇਹ ਕੰਮ ਕੀਤਾ)। ਫਿਰ ਹੇ ਮੈਥਿਲੀ, ਮੈਂ ਵਾਯੂ ਤੋਂ ਜਨਮਿਆ ਹਾਂ; ਉਸ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ ਮੈਂ ਉਸੇ ਵਰਗਾ ਵਾਨਰ ਹਾਂ।