വാല്മീകി രാമായണം · സർഗം 5.35
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.35.1
तां तु रामकथां श्रुत्वा वैदेही वानरर्षभात्।
उवाच वचनं सान्त्वमिदं मधुरया गिरा ॥ ५.३५.१ ॥
വാനരശ്രേഷ്ഠനിൽ നിന്ന് രാമകഥ കേട്ട വൈദേഹി മധുരമായ സ്വരത്തിൽ ഈ ആശ്വാസവചനങ്ങൾ പറഞ്ഞു.
5.35.2
क्व ते रामेण संसर्गः कथं जानासि लक्ष्मणम्।
वानराणां नराणां च कथमासीत् समागमः ॥ ५.३५.२ ॥
നിനക്ക് രാമനുമായി എങ്ങനെ ബന്ധം വന്നു? ലക്ഷ്മണനെ നീ എങ്ങനെ അറിയും? വാനരന്മാരും മനുഷ്യരും എങ്ങനെ കണ്ടുമുട്ടി?
5.35.3
यानि रामस्य चिह्नानि लक्ष्मणस्य च वानर।
तानि भूयः समाचक्ष्व न मां शोकः समाविशेत् ॥ ५.३५.३ ॥
വാനരാ! രാമന്റെയും ലക്ഷ്മണന്റെയും അടയാളങ്ങൾ വീണ്ടും പൂർണ്ണമായി പറയൂ; എന്നെ ദുഃഖം ബാധിക്കാതിരിക്കട്ടെ.
5.35.4
कीदृशं तस्य संस्थानं रूपं तस्य च कीदृशम्।
कथमूरू कथं बाहू लक्ष्मणस्य च शंस मे ॥ ५.३५.४ ॥
അദ്ദേഹത്തിന്റെ ശരീരഘടനയും രൂപവും എങ്ങനെയാണ്? തുടകളും ബാഹുക്കളും എങ്ങനെയുണ്ട്? ലക്ഷ്മണന്റെതും പറയൂ.
5.35.5
एवमुक्तस्तु वैदेह्या हनूमान् मारुतात्मजः।
ततो रामं यथातत्त्वमाख्यातुमुपचक्रमे ॥ ५.३५.५ ॥
വൈദേഹി ഇങ്ങനെ ചോദിച്ചപ്പോൾ വായുപുത്രൻ ഹനുമാൻ രാമനെ യഥാർത്ഥമായി വർണ്ണിക്കാൻ തുടങ്ങി.
5.35.6
जानन्ती बत दिष्ट्या मां वैदेहि परिपृच्छसि।
भर्तुः कमलपत्राक्षि संस्थानं लक्ष्मणस्य च ॥ ५.३५.६ ॥
താമരക്കണ്ണുള്ളവളേ വൈദേഹി! എല്ലാം അറിയുന്ന നീ ഭാഗ്യവശാൽ ഭർത്താവിന്റെയും ലക്ഷ്മണന്റെയും ശരീരഘടന എന്നോട് ചോദിക്കുന്നു.
5.35.7
यानि रामस्य चिह्नानि लक्ष्मणस्य च यानि वै।
लक्षितानि विशालाक्षि वदतः शृणु तानि मे ॥ ५.३५.७ ॥
വിശാലാക്ഷീ, രാമന്റെയും ലക്ഷ്മണന്റെയും ഏതെല്ലാം അടയാളങ്ങൾ ഞാൻ കണ്ടറിഞ്ഞുവോ, ഞാൻ പറയുമ്പോൾ അവ കേൾക്കൂ.
5.35.8
रामः कमलपत्राक्षः पूर्णचन्द्रनिभाननः।
रूपदाक्षिण्यसम्पन्नः प्रसूतो जनकात्मजे ॥ ५.३५.८ ॥
രാമൻ താമരയിതൾ പോലുള്ള കണ്ണുകളുള്ളവനും പൂർണചന്ദ്രസമാനമായ മുഖമുള്ളവനുമാണ്; സൗന്ദര്യവും ദാക്ഷിണ്യവും നിറഞ്ഞവനാണ്, ജനകപുത്രീ.
5.35.9
तेजसाऽऽदित्यसंकाशः क्षमया पृथिवीसमः।
बृहस्पतिसमो बुद्ध्या यशसा वासवोपमः ॥ ५.३५.९ ॥
അവൻ തേജസ്സിൽ സൂര്യസമാനനും ക്ഷമയിൽ ഭൂമിക്കു തുല്യനും ബുദ്ധിയിൽ ബൃഹസ്പതിക്കു തുല്യനും യശസ്സിൽ ഇന്ദ്രസമാനനുമാണ്.
5.35.10
रक्षिता जीवलोकस्य स्वजनस्य च रक्षिता।
रक्षिता स्वस्य वृत्तस्य धर्मस्य च परंतपः ॥ ५.३५.१० ॥
അവൻ ജീവലോകത്തിന്റെ രക്ഷകനാണ്, സ്വജനങ്ങളുടെ രക്ഷകനാണ്, തന്റെ നടപ്പിന്റെയും ധർമ്മത്തിന്റെയും രക്ഷകനാണ്, ശത്രുതാപനനേ.
5.35.11
रामो भामिनि लोकस्य चातुर्वर्ण्यस्य रक्षिता।
मर्यादानां च लोकस्य कर्ता कारयिता च सः ॥ ५.३५.११ ॥
ഭാമിനീ, രാമൻ ലോകത്തിലെ നാല് വർണ്ണങ്ങളുടെ രക്ഷകനാണ്; ലോകമര്യാദകൾ സ്ഥാപിക്കുന്നവനും അവ നടപ്പാക്കുന്നവനും അവൻ തന്നെ.
5.35.12
अर्चिष्मानर्चितोऽत्यर्थं ब्रह्मचर्यव्रते स्थितः।
साधूनामुपकारज्ञः प्रचारज्ञश्च कर्मणाम् ॥ ५.३५.१२ ॥
അവൻ തേജസ്വിയും അത്യന്തം പൂജിതനും ബ്രഹ്മചര്യവ്രതത്തിൽ സ്ഥിരനുമാണ്; സജ്ജനങ്ങളുടെ ഉപകാരം അറിയുന്നവനും കർമ്മങ്ങളുടെ രീതി അറിയുന്നവനുമാണ്.
5.35.13
राजनीत्यां विनीतश्च ब्राह्मणानामुपासकः।
ज्ञानवान् शीलसम्पन्नो विनीतश्च परंतपः ॥ ५.३५.१३ ॥
അദ്ദേഹം രാജനീതിയിൽ പരിശീലനം നേടിയവനും ബ്രാഹ്മണരെ സേവിക്കുന്നവനും ജ്ഞാനിയും ശീലസമ്പന്നനും വിനയമുള്ളവനും ശത്രുക്കളെ തപിപ്പിക്കുന്നവനുമായിരുന്നു.
5.35.14
यजुर्वेदविनीतश्च वेदविद्भिः सुपूजितः।
धनुर्वेदे च वेदे च वेदाङ्गेषु च निष्ठितः ॥ ५.३५.१४ ॥
അദ്ദേഹം യജുർവേദത്തിൽ പരിശീലനം നേടിയവനും വേദജ്ഞരാൽ ഏറെ ആദരിക്കപ്പെട്ടവനും ധനുർവേദം, വേദം, വേദാംഗങ്ങൾ എന്നിവയിൽ നിപുണനുമായിരുന്നു.
5.35.15
विपुलांसो महाबाहुः कम्बुग्रीवः शुभाननः।
गूढजत्रुः सुताम्राक्षो रामो नाम जनैः श्रुतः ॥ ५.३५.१५ ॥
വിശാലമായ തോളുകളും മഹാബാഹുക്കളും ശംഖുപോലുള്ള കഴുത്തും സുന്ദരമുഖവും മറഞ്ഞ കോളർബോണും അതിചുവന്ന കണ്ണുകളുമുള്ള അദ്ദേഹത്തെ ജനങ്ങൾ രാമൻ എന്നു വിളിച്ചു.
5.35.16
दुन्दुभिस्वननिर्घोषः स्निग्धवर्णः प्रतापवान्।
समश्च सुविभक्ताङ्गो वर्णं श्यामं समाश्रितः ॥ ५.३५.१६ ॥
അദ്ദേഹത്തിന്റെ ശബ്ദം ദുന്ദുഭിയുടെ മുഴക്കം പോലെയായിരുന്നു; വർണം മൃദുവും പ്രതാപമുള്ളതും; അവയവങ്ങൾ സമവും നന്നായി ഘടിതവുമായിരുന്നു; വർണം ശ്യാമവുമായിരുന്നു.
5.35.17
त्रिस्थिरस्त्रिप्रलम्बश्च त्रिसमस्त्रिषु चोन्नतः।
त्रिताम्रस्त्रिषु च स्निग्धो गम्भीरस्त्रिषु नित्यशः ॥ ५.३५.१७ ॥
മൂന്നിടങ്ങളിൽ ഉറച്ചവനും മൂന്നിടങ്ങളിൽ നീണ്ടവനും മൂന്നിടങ്ങളിൽ സമനും ഉന്നതനുമായിരുന്നു; മൂന്നിടങ്ങളിൽ ചുവപ്പും മൂന്നിടങ്ങളിൽ മൃദുത്വവും മൂന്നിടങ്ങളിൽ എപ്പോഴും ഗാംഭീര്യവുമുണ്ടായിരുന്നു.
5.35.18
त्रिवलीमांस्त्र्यवनतश्चतुर्व्यङ्गस्त्रिशीर्षवान्।
चतुष्कलश्चतुर्लेखश्चतुष्किष्कुश्चतुःसमः ॥ ५.३५.१८ ॥
മൂന്നു മടക്കുകളും മൂന്നിടങ്ങളിൽ ചെരിവും നാലു അവയവങ്ങളിൽ ലക്ഷണങ്ങളും മൂന്നു ശിഖരരൂപവും നാലു ഭാഗമായി വിഭജിതനും നാലു രേഖകളും നാലു മുഴം ഉയരവും നാലു വിധത്തിൽ സമനുമായിരുന്നു.
5.35.19
चतुर्दशसमद्वन्द्वश्चतुर्दंष्ट्रश्चतुर्गतिः।
महोष्ठहनुनासश्च पञ्चस्निग्धोऽष्टवंशवान् ॥ ५.३५.१९ ॥
പതിനാല് തുല്യ ജോഡികളും നാല് കോമ്പല്ലുകളും നാല് വിധ നടപ്പും വലിയ ചുണ്ടും താടിയും മൂക്കും അഞ്ച് മിനുസമുള്ള അംഗങ്ങളും എട്ട് നട്ടെല്ലുകളും ഉള്ളവൻ.
5.35.20
दशपद्मो दशबृहत् त्रिभिर्व्याप्तो द्विशुक्लवान्।
षडुन्नतो नवतनुस्त्रिभिर्व्याप्नोति राघवः ॥ ५.३५.२० ॥
പത്ത് താമരച്ചിഹ്നങ്ങൾ, പത്ത് വലിയ അംഗങ്ങൾ, മൂന്നിനാൽ നിറഞ്ഞവൻ, രണ്ട് വെളുത്തവ, ആറ് ഉയർന്നവ, ഒമ്പത് മെലിഞ്ഞവ ഉള്ളവൻ; രാഘവൻ മൂന്നിനാൽ നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നു.
5.35.21
सत्यधर्मरतः श्रीमान् संग्रहानुग्रहे रतः।
देशकालविभागज्ञः सर्वलोकप्रियंवदः ॥ ५.३५.२१ ॥
സത്യധർമ്മങ്ങളിൽ രതനായവൻ, തേജസ്വി, ചേർത്തുനിർത്തലിലും അനുഗ്രഹത്തിലും മുഴുകിയവൻ, ദേശകാല വിഭാഗം അറിയുന്നവൻ, എല്ലാ ലോകർക്കും പ്രിയമായ വാക്കുകൾ പറയുന്നവൻ.
5.35.22
भ्राता चास्य च वैमात्रः सौमित्रिरमितप्रभः।
अनुरागेण रूपेण गुणैश्चापि तथाविधः ॥ ५.३५.२२ ॥
അദ്ദേഹത്തിന്റെ സഹോദരനും അന്യമാതാവിലെ സഹോദരനുമായ സൗമിത്രി അളവറ്റ തേജസ്സുള്ളവനാണ്; സ്നേഹത്തിലും രൂപത്തിലും ഗുണങ്ങളിലും അദ്ദേഹത്തെപ്പോലെയാണ്.
5.35.23
स सुवर्णच्छविः श्रीमान् रामः श्यामो महायशाः।
तावुभौ नरशार्दूलौ त्वद्दर्शनकृतोत्सवौ ॥ ५.३५.२३ ॥
അദ്ദേഹം സ്വർണ്ണവർണ്ണനും തേജസ്വിയും ശ്യാമവർണ്ണനും മഹായശസ്വിയുമായ രാമൻ; ആ ഇരുവരും നരശ്രേഷ്ഠരായി, നിന്നെ കണ്ടതിൽ ആഹ്ലാദിച്ചവരാണ്.
5.35.24
विचिन्वन्तौ महीं कृत्स्नामस्माभिः सह संगतौ।
त्वामेव मार्गमाणौ तौ विचरन्तौ वसुन्धराम् ॥ ५.३५.२४ ॥
ആ ഇരുവരും സമസ്ത ഭൂമിയും അന്വേഷിച്ചുകൊണ്ട് ഞങ്ങളോടൊപ്പം ചേർന്നു; നിന്നെത്തന്നെ അന്വേഷിച്ച് അവർ ഈ ഭൂമിയിൽ അലയുന്നു.
5.35.25
ददर्शतुर्मृगपतिं पूर्वजेनावरोपितम्।
ऋष्यमूकस्य मूले तु बहुपादपसंकुले ॥ ५.३५.२५ ॥
ഋഷ്യമൂകത്തിന്റെ താഴ്വരയിൽ, അനേകം വൃക്ഷങ്ങൾ നിറഞ്ഞ ആ പ്രദേശത്ത്, ജ്യേഷ്ഠനാൽ പുറത്താക്കപ്പെട്ട ആ വാനരരാജാവിനെ ഇരുവരും കണ്ടു.
5.35.26
भ्रातुर्भयार्तमासीनं सुग्रीवं प्रियदर्शनम्।
वयं च हरिराजं तं सुग्रीवं सत्यसङ्गरम् ॥ ५.३५.२६ ॥
സഹോദരന്റെ ഭയത്താൽ പീഡിതനായി ഇരുന്ന, കാണാൻ ഇമ്പമുള്ള സുഗ്രീവനെ; ഞങ്ങളും ആ വാനരരാജാവായ, സത്യപ്രതിജ്ഞനായ സുഗ്രീവനെ.
5.35.27
परिचर्यामहे राज्यात् पूर्वजेनावरोपितम्।
ततस्तौ चीरवसनौ धनुःप्रवरपाणिनौ ॥ ५.३५.२७ ॥
രാജ്യത്തുനിന്ന്, ജ്യേഷ്ഠനാൽ പുറത്താക്കപ്പെട്ട അവനെ ഞങ്ങൾ സേവിക്കുന്നു. അപ്പോൾ നാരുവസ്ത്രം ധരിച്ച്, കൈകളിൽ ശ്രേഷ്ഠമായ വില്ലുകളേന്തിയ ആ ഇരുവരും.
5.35.28
ऋष्यमूकस्य शैलस्य रम्यं देशमुपागतौ।
स तौ दृष्ट्वा नरव्याघ्रौ धन्विनौ वानरर्षभः ॥ ५.३५.२८ ॥
ഋഷ്യമൂക പർവ്വതത്തിലെ ആ രമ്യമായ പ്രദേശത്ത് ഇരുവരും എത്തി. ആ വാനരശ്രേഷ്ഠൻ, ആ ഇരുവരായ നരവ്യാഘ്രന്മാരും ധനുർധാരികളുമായ വീരന്മാരെ കണ്ട്—.
5.35.29
अभिप्लुतो गिरेस्तस्य शिखरं भयमोहितः।
ततः स शिखरे तस्मिन् वानरेन्द्रो व्यवस्थितः ॥ ५.३५.२९ ॥
ഭയത്താൽ മോഹിതനായി അവൻ ആ പർവതത്തിന്റെ ശിഖരത്തിലേക്ക് കുതിച്ചു. അപ്പോൾ ആ വാനരേന്ദ്രൻ ആ ശിഖരത്തിൽ നിലയുറപ്പിച്ചു.
5.35.30
तयोः समीपं मामेव प्रेषयामास सत्वरम्।
तावहं पुरुषव्याघ्रौ सुग्रीववचनात् प्रभू ॥ ५.३५.३० ॥
അവൻ എന്നെത്തന്നെ വേഗം അവർ ഇരുവരുടെയും സമീപത്തേക്ക് അയച്ചു. സുഗ്രീവന്റെ വാക്കിനാൽ ഞാൻ ആ ഇരുവരായ പുരുഷവ്യാഘ്രന്മാരും പ്രഭുക്കളുമായവരുടെ അടുത്തേക്ക് പോയി.
5.35.31
रूपलक्षणसम्पन्नौ कृताञ्जलिरुपस्थितः।
तौ परिज्ञाततत्त्वार्थौ मया प्रीतिसमन्वितौ ॥ ५.३५.३१ ॥
രൂപലക്ഷണസമ്പന്നരായ ആ ഇരുവരുടെ മുന്നിൽ ഞാൻ കൈകൂപ്പി നിന്നു. അവരുടെ തത്ത്വവും ഉദ്ദേശ്യവും അറിഞ്ഞ് ഞാൻ സ്നേഹത്തോടെ നിറഞ്ഞു.
5.35.32
पृष्ठमारोप्य तं देशं प्रापितौ पुरुषर्षभौ।
निवेदितौ च तत्त्वेन सुग्रीवाय महात्मने ॥ ५.३५.३२ ॥
ആ രണ്ടു പുരുഷോത്തമന്മാരെയും എന്റെ പുറത്തിരുത്തി ആ സ്ഥലത്തേക്ക് ഞാൻ കൊണ്ടുപോയി. മഹാത്മാവായ സുഗ്രീവനോട് അവരുടെ തത്ത്വം യഥാർത്ഥമായി അറിയിച്ചു.
5.35.33
तयोरन्योन्यसम्भाषाद् भृशं प्रीतिरजायत।
तत्र तौ कीर्तिसम्पन्नौ हरीश्वरनरेश्वरौ ॥ ५.३५.३३ ॥
അവർ തമ്മിലുള്ള സംഭാഷണത്താൽ വലിയ സ്നേഹം ജനിച്ചു. അവിടെ കീർത്തിമാന്മാരായ ആ ഇരുവരും — വാനരേശ്വരനും നരേശ്വരനും — പരസ്പരം സ്നേഹബന്ധത്തിലായി.
5.35.34
परस्परकृताश्वासौ कथया पूर्ववृत्तया।
तं ततः सान्त्वयामास सुग्रीवं लक्ष्मणाग्रजः ॥ ५.३५.३४ ॥
മുൻപ് നടന്ന കാര്യങ്ങൾ പറഞ്ഞ് ഇരുവരും പരസ്പരം ആശ്വാസം നൽകി. പിന്നീട് ലക്ഷ്മണന്റെ ജ്യേഷ്ഠൻ സുഗ്രീവനെ സാന്ത്വനപ്പെടുത്തി.
5.35.35
स्त्रीहेतोर्वालिना भ्रात्रा निरस्तं पुरुतेजसा।
ततस्त्वन्नाशजं शोकं रामस्याक्लिष्टकर्मणः ॥ ५.३५.३५ ॥
ഒരു സ്ത്രീയുടെ കാരണത്താൽ സഹോദരൻ വാലി മഹാതേജസ്വിയായ നിന്നെ പുറത്താക്കി. പിന്നീട് നിന്റെ നാശത്താൽ ഉണ്ടായ ദുഃഖം അക്ലിഷ്ടകർമ്മാവായ രാമന്റെ ഉള്ളിൽ നിറഞ്ഞു.
5.35.36
लक्ष्मणो वानरेन्द्राय सुग्रीवाय न्यवेदयत्।
स श्रुत्वा वानरेन्द्रस्तु लक्ष्मणेनेरितं वचः ॥ ५.३५.३६ ॥
ലക്ഷ്മണൻ വാനരേന്ദ്രനായ സുഗ്രീവനോട് അത് അറിയിച്ചു. ലക്ഷ്മണൻ പറഞ്ഞ വാക്ക് കേട്ട് വാനരേന്ദ്രനായ സുഗ്രീവൻ
5.35.37
तदासीन्निष्प्रभोऽत्यर्थं ग्रहग्रस्त इवांशुमान्।
ततस्त्वद्गात्रशोभीनि रक्षसा ह्रियमाणया ॥ ५.३५.३७ ॥
അവൾ അത്യന്തം പ്രഭയറ്റവളായി, ഗ്രഹണം ബാധിച്ച സൂര്യനെപ്പോലെ. അപ്പോൾ രാക്ഷസനാൽ അപഹരിക്കപ്പെടുമ്പോൾ, നിങ്ങളുടെ അവയവങ്ങളെ അലങ്കരിച്ചിരുന്നവ...
5.35.38
यान्याभरणजालानि पातितानि महीतले।
तानि सर्वाणि रामाय आनीय हरियूथपाः ॥ ५.३५.३८ ॥
നിലത്ത് വീഴ്ത്തപ്പെട്ടിരുന്ന ആഭരണക്കൂട്ടങ്ങളെല്ലാം വാനരയൂഥപന്മാർ എടുത്തുകൊണ്ടുവന്ന് രാമന് നൽകി.
5.35.39
संहृष्टा दर्शयामासुर्गतिं तु न विदुस्तव।
तानि रामाय दत्तानि मयैवोपहृतानि च ॥ ५.३५.३९ ॥
സന്തോഷിച്ച വാനരന്മാർ അവ കാണിച്ചു; നിങ്ങളുടെ ഗതി അവർക്കറിയില്ലായിരുന്നു. അവയെല്ലാം രാമന് നൽകപ്പെട്ടു; ഞാൻ തന്നെയാണ് അവ അദ്ദേഹത്തിന് സമർപ്പിച്ചത്.
5.35.40
स्वनवन्त्यवकीर्णानि तस्मिन् विहतचेतसि।
तान्यङ्के दर्शनीयानि कृत्वा बहुविधं तदा ॥ ५.३५.४० ॥
വിഭ്രാന്തമനസ്സായ അവന്റെ മേൽ സുഗന്ധമുള്ള ആ ആഭരണങ്ങൾ ചിതറിക്കിടന്നു; കാണാൻ യോഗ്യമായ അവ മടിയിൽ വെച്ച് അന്ന് പല വിധത്തിൽ (നോക്കി).
5.35.41
तेन देवप्रकाशेन देवेन परिदेवितम्।
पश्यतस्तानि रुदतस्ताम्यतश्च पुनः पुनः ॥ ५.३५.४१ ॥
ദേവതുല്യം പ്രകാശിക്കുന്ന അവൻ വിലപിച്ചു; അവയെ നോക്കിക്കൊണ്ട്, കരഞ്ഞുകൊണ്ട്, വീണ്ടും വീണ്ടും വേദനിച്ചുകൊണ്ട്.
5.35.42
प्रादीपयद् दाशरथेस्तदा शोकहुताशनम् ॥ ५.३५.४२ ॥
അപ്പോൾ ദശരഥപുത്രൻ ദുഃഖാഗ്നിയെ ജ്വലിപ്പിച്ചു.
5.35.43
शायितं च चिरं तेन दुःखार्तेन महात्मना।
मयापि विविधैर्वाक्यैः कृच्छ्रादुत्थापितः पुनः ॥ ५.३५.४३ ॥
ദുഃഖത്താൽ പീഡിതനായ ആ മഹാത്മാവിനെ ദീർഘനേരം കിടത്തിയിരുന്നു; ഞാനും പലവിധ വാക്കുകളാൽ പ്രയാസപ്പെട്ട് അദ്ദേഹത്തെ വീണ്ടും എഴുന്നേൽപ്പിച്ചു.
5.35.44
तानि दृष्ट्वा महार्हाणि दर्शयित्वा मुहुर्मुहुः।
राघवः सहसौमित्रिः सुग्रीवे संन्यवेशयत् ॥ ५.३५.४४ ॥
ആ വിലയേറിയ വസ്തുക്കൾ കണ്ടും ആവർത്തിച്ച് കാണിച്ചും രാഘവൻ ലക്ഷ്മണനോടൊപ്പം സുഗ്രീവനെ അവയുടെ അരികിൽ ഇരുത്തി.
5.35.45
स तवादर्शनादार्ये राघवः परितप्यते।
महता ज्वलता नित्यमग्निनेवाग्निपर्वतः ॥ ५.३५.४५ ॥
ആര്യേ, നിന്നെ കാണാത്തതിനാൽ ആ രാഘവൻ എപ്പോഴും വലിയ ജ്വലിക്കുന്ന അഗ്നിയാൽ ചുട്ടുപൊള്ളുന്ന അഗ്നിപർവതം പോലെ വേദനിക്കുന്നു.
5.35.46
त्वत्कृते तमनिद्रा च शोकश्चिन्ता च राघवम्।
तापयन्ति महात्मानमग्न्यगारमिवाग्नयः ॥ ५.३५.४६ ॥
നിന്നെ ഓർത്ത് രാത്രിയിലെ ഉറക്കമില്ലായ്മയും ദുഃഖവും ചിന്തയും ആ മഹാത്മാവായ രാഘവനെ അഗ്നിഗൃഹത്തെ അഗ്നികൾ ചുടുന്നതുപോലെ ചുടുന്നു.
5.35.47
तवादर्शनशोकेन राघवः परिचाल्यते।
महता भूमिकम्पेन महानिव शिलोच्चयः ॥ ५.३५.४७ ॥
നിന്നെ കാണാത്ത ദുഃഖത്താൽ രാഘവൻ വലിയ ഭൂകമ്പത്താൽ ഒരു വലിയ പാറക്കൂട്ടം ഇളകുന്നതുപോലെ ഇളകുന്നു.
5.35.48
काननानि सुरम्याणि नदीप्रस्रवणानि च।
चरन् न रतिमाप्नोति त्वामपश्यन् नृपात्मजे ॥ ५.३५.४८ ॥
രാജപുത്രീ, മനോഹരമായ കാടുകളിലും നദികളിലും ഉറവുകളിലും സഞ്ചരിച്ചിട്ടും നിന്നെ കാണാത്തതിനാൽ അദ്ദേഹത്തിന് സന്തോഷം ലഭിക്കുന്നില്ല.
5.35.49
स त्वां मनुजशार्दूलः क्षिप्रं प्राप्स्यति राघवः।
समित्रबान्धवं हत्वा रावणं जनकात्मजे ॥ ५.३५.४९ ॥
മനുഷ്യരിൽ സിംഹമായ ആ രാഘവൻ വേഗം നിന്നെ പ്രാപിക്കും; മിത്രങ്ങളോടും ബന്ധുക്കളോടും കൂടി രാവണനെ വധിച്ചിട്ട്, ജനകപുത്രീ.
5.35.50
सहितौ रामसुग्रीवावुभावकुरुतां तदा।
समयं वालिनं हन्तुं तव चान्वेषणं प्रति ॥ ५.३५.५० ॥
അപ്പോൾ രാമനും സുഗ്രീവനും ഇരുവരും ചേർന്ന് വാലിയെ വധിക്കാൻ ഉടമ്പടി ചെയ്തു, നിന്നെ അന്വേഷിക്കുന്നതിനെക്കുറിച്ചും.
5.35.51
ततस्ताभ्यां कुमाराभ्यां वीराभ्यां स हरीश्वरः।
किष्किन्धां समुपागम्य वाली युद्धे निपातितः ॥ ५.३५.५१ ॥
പിന്നീട് ആ രണ്ടു വീര കുമാരന്മാരാൽ, കിഷ്കിന്ധയിൽ എത്തി, ആ വാനരേശ്വരനായ വാലി യുദ്ധത്തിൽ വീഴ്ത്തപ്പെട്ടു.
5.35.52
ततो निहत्य तरसा रामो वालिनमाहवे।
सर्वर्क्षहरिसङ्घानां सुग्रीवमकरोत् पतिम् ॥ ५.३५.५२ ॥
പിന്നീട് രാമൻ യുദ്ധത്തിൽ വാലിയെ വേഗം വധിച്ച്, എല്ലാ ഋക്ഷ-വാനരസംഘങ്ങൾക്കും സുഗ്രീവനെ നാഥനാക്കി.
5.35.53
रामसुग्रीवयोरैक्यं देव्येवं समजायत।
हनूमन्तं च मां विद्धि तयोर्दूतमुपागतम् ॥ ५.३५.५३ ॥
ദേവീ, ഇങ്ങനെ രാമനും സുഗ്രീവനും തമ്മിൽ ഐക്യമുണ്ടായി. എന്നെ അവരുടെ ദൂതനായി വന്ന ഹനുമാൻ എന്നറിയുക.
5.35.54
स्वं राज्यं प्राप्य सुग्रीवः स्वानानीय महाकपीन्।
त्वदर्थं प्रेषयामास दिशो दश महाबलान् ॥ ५.३५.५४ ॥
സ്വന്തം രാജ്യം നേടിയ സുഗ്രീവൻ, തന്റെ മഹാവാനരന്മാരെ വിളിച്ചുവരുത്തി, നിനക്കുവേണ്ടി പത്തുദിക്കുകളിലേക്കും മഹാബലശാലികളെ അയച്ചു.
5.35.55
आदिष्टा वानरेन्द्रेण सुग्रीवेण महौजसः।
अद्रिराजप्रतीकाशाः सर्वतः प्रस्थिता महीम् ॥ ५.३५.५५ ॥
വാനരരാജാവായ സുഗ്രീവൻ ആജ്ഞാപിച്ചയച്ച, പർവതരാജനു തുല്യരായ മഹാതേജസ്വികൾ സർവ്വദിക്കുകളിലേക്കും ഭൂമി തിരയാൻ പുറപ്പെട്ടു.
5.35.56
ततस्ते मार्गमाणा वै सुग्रीववचनातुराः।
चरन्ति वसुधां कृत्स्नां वयमन्ये च वानराः ॥ ५.३५.५६ ॥
അപ്പോൾ സുഗ്രീവന്റെ വാക്ക് നിറവേറ്റാൻ ആകാംക്ഷയോടെ തിരഞ്ഞുകൊണ്ട് അവരും ഞങ്ങളും മറ്റു വാനരരും ഭൂമി മുഴുവൻ അലഞ്ഞു.
5.35.57
अङ्गदो नाम लक्ष्मीवान् वालिसूनुर्महाबलः।
प्रस्थितः कपिशार्दूलस्त्रिभागबलसंवृतः ॥ ५.३५.५७ ॥
വാലിപുത്രനും ലക്ഷ്മീവാനും മഹാബലനുമായ അംഗദൻ എന്ന കപിശാർദൂലൻ തന്റെ സേനയുടെ മൂന്നിലൊന്നിനാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട് പുറപ്പെട്ടു.
5.35.58
तेषां नो विप्रणष्टानां विन्ध्ये पर्वतसत्तमे।
भृशं शोकपरीतानामहोरात्रगणा गताः ॥ ५.३५.५८ ॥
പർവതശ്രേഷ്ഠനായ വിന്ധ്യത്തിൽ വഴിതെറ്റിപ്പോയ ഞങ്ങൾക്ക്, അത്യന്തം ശോകത്തിൽ മുങ്ങിയ ഞങ്ങൾക്ക്, പകലും രാത്രിയുമായ പല കാലങ്ങൾ കടന്നുപോയി.
5.35.59
ते वयं कार्यनैराश्यात् कालस्यातिक्रमेण च।
भयाच्च कपिराजस्य प्राणांस्त्यक्तुमुपस्थिताः ॥ ५.३५.५९ ॥
കാര്യത്തിൽ നിരാശയാലും കാലം കടന്നുപോയതിനാലും കപിരാജാവിന്റെ ഭയത്താലും ഞങ്ങൾ പ്രാണൻ വെടിയാൻ ഒരുങ്ങിനിന്നു.
5.35.60
विचित्य गिरिदुर्गाणि नदीप्रस्रवणानि च।
अनासाद्य पदं देव्याः प्राणांस्त्यक्तुं व्यवस्थिताः ॥ ५.३५.६० ॥
പർവതദുർഗങ്ങളും നദികളും അരുവികളും തിരഞ്ഞിട്ടും ദേവിയുടെ കാൽപ്പാട് കാണാതെ, ഞങ്ങൾ പ്രാണൻ വെടിയാൻ തീരുമാനിച്ചു.
5.35.61
ततस्तस्य गिरेर्मूर्ध्नि वयं प्रायमुपास्महे।
दृष्ट्वा प्रायोपविष्टांश्च सर्वान् वानरपुङ्गवान् ॥ ५.३५.६१ ॥
അപ്പോൾ ആ പർവതശിഖരത്തിൽ ഞങ്ങൾ പ്രായോപവേശം ആരംഭിച്ചു; പ്രായോപവേശത്തിലിരിക്കുന്ന എല്ലാ ശ്രേഷ്ഠ വാനരന്മാരെയും ഞങ്ങൾ കണ്ടു.
5.35.62
भृशं शोकार्णवे मग्नः पर्यदेवयदङ्गदः।
तव नाशं च वैदेहि वालिनश्च तथा वधम् ॥ ५.३५.६२ ॥
ദുഃഖസാഗരത്തിൽ ആഴ്ന്ന അംഗദൻ ഏറെ വിലപിച്ചു — 'വൈദേഹീ, നിന്റെ നാശവും വാലിയുടെ വധവും.'
5.35.63
प्रायोपवेशमस्माकं मरणं च जटायुषः।
तेषां नः स्वामिसंदेशान्निराशानां मुमूर्षताम् ॥ ५.३५.६३ ॥
ഞങ്ങളുടെ പ്രായോപവേശവും ജടായുവിന്റെ മരണവും — ഞങ്ങളുടെ പ്രഭുവിന്റെ സന്ദേശത്താൽ നിരാശരായി മരിക്കാനാഗ്രഹിക്കുന്ന ഞങ്ങൾക്ക്.
5.35.64
कार्यहेतोरिहायातः शकुनिर्वीर्यवान् महान्।
गृध्रराजस्य सोदर्यः सम्पातिर्नाम गृध्रराट् ॥ ५.३५.६४ ॥
ഒരു കാര്യത്തിനായി ഇവിടെയെത്തിയ ശക്തനായ മഹാപക്ഷി — ഗൃധ്രരാജന്റെ സഹോദരൻ, സമ്പാതി എന്ന ഗൃധ്രരാജൻ.
5.35.65
श्रुत्वा भ्रातृवधं कोपादिदं वचनमब्रवीत्।
यवीयान् केन मे भ्राता हतः क्व च निपातितः ॥ ५.३५.६५ ॥
സഹോദരന്റെ വധം കേട്ട് കോപത്തോടെ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു — 'എന്റെ ഇളയ സഹോദരനെ ആര് കൊന്നു, എവിടെ വീഴ്ത്തി?'
5.35.66
एतदाख्यातुमिच्छामि भवद्भिर्वानरोत्तमाः।
अङ्गदोऽकथयत् तस्य जनस्थाने महद्वधम् ॥ ५.३५.६६ ॥
ഹേ ശ്രേഷ്ഠ വാനരന്മാരേ, ഇത് നിങ്ങളിൽ നിന്ന് അറിയാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു. അപ്പോൾ അംഗദൻ ജനസ്ഥാനത്ത് നടന്ന അവന്റെ മഹാവധം വിവരിച്ചു.
5.35.67
रक्षसा भीमरूपेण त्वामुद्दिश्य यथार्थतः।
जटायोस्तु वधं श्रुत्वा दुःखितः सोऽरुणात्मजः ॥ ५.३५.६७ ॥
ഭയങ്കര രൂപമുള്ള രാക്ഷസൻ യഥാർത്ഥത്തിൽ നിന്നെ ലക്ഷ്യമാക്കി ജടായുവിനെ വധിച്ചു എന്നു കേട്ട്, അരുണന്റെ പുത്രനായ സമ്പാതി ദുഃഖിതനായി.
5.35.68
त्वामाह स वरारोहे वसन्तीं रावणालये।
तस्य तद् वचनं श्रुत्वा सम्पातेः प्रीतिवर्धनम् ॥ ५.३५.६८ ॥
"സുന്ദരീ, നീ രാവണന്റെ ഭവനത്തിൽ വസിക്കുന്നു" എന്ന് അവൻ നിന്നെക്കുറിച്ച് പറഞ്ഞു; സമ്പാതിയുടെ ആ വാക്ക് കേട്ട് (ഞങ്ങൾക്ക്) സന്തോഷം വർധിച്ചു.
5.35.69
अङ्गदप्रमुखाः सर्वे ततः प्रस्थापिता वयम्।
विन्ध्यादुत्थाय सम्प्राप्ताः सागरस्यान्तमुत्तमम् ॥ ५.३५.६९ ॥
അംഗദൻ മുഖ്യനായി ഞങ്ങളെല്ലാവരും അപ്പോൾ അയയ്ക്കപ്പെട്ടു; വിന്ധ്യപർവതത്തിൽനിന്ന് പുറപ്പെട്ട് സമുദ്രത്തിന്റെ ഉത്തമമായ തീരത്ത് എത്തി.
5.35.70
त्वद्दर्शने कृतोत्साहा हृष्टाः पुष्टाः प्लवङ्गमाः।
अङ्गदप्रमुखाः सर्वे वेलोपान्तमुपागताः ॥ ५.३५.७० ॥
നിന്നെ കാണാനുള്ള ഉത്സാഹത്തോടെ, സന്തോഷത്തോടെ, കരുത്തോടെ വാനരന്മാർ അംഗദന്റെ നേതൃത്വത്തിൽ എല്ലാവരും കടൽത്തീരത്തിന് സമീപമെത്തി.
5.35.71
चिन्तां जग्मुः पुनर्भीमां त्वद्दर्शनसमुत्सुकाः।
अथाहं हरिसैन्यस्य सागरं दृश्य सीदतः ॥ ५.३५.७१ ॥
നിന്നെ കാണാനുള്ള ആകാംക്ഷയോടെ അവർ വീണ്ടും ഭയങ്കരമായ ചിന്തയിലായി; അപ്പോൾ ഞാൻ വാനരസൈന്യം കടലിനെ കണ്ട് തളരുന്നത് കണ്ടു.
5.35.72
व्यवधूय भयं तीव्रं योजनानां शतं प्लुतः।
लङ्का चापि मया रात्रौ प्रविष्टा राक्षसाकुला ॥ ५.३५.७२ ॥
കഠിനമായ ഭയം കുടഞ്ഞുകളഞ്ഞ് ഞാൻ നൂറു യോജന ചാടി; രാക്ഷസന്മാർ നിറഞ്ഞ ലങ്കയിൽ രാത്രിയിൽ പ്രവേശിച്ചു.
5.35.73
रावणश्च मया दृष्टस्त्वं च शोकनिपीडिता।
एतत् ते सर्वमाख्यातं यथावृत्तमनिन्दिते ॥ ५.३५.७३ ॥
നിർദോഷേ, ഞാൻ രാവണനെ കണ്ടു; ശോകത്താൽ പീഡിതയായ നിന്നെയും കണ്ടു. നടന്നതെല്ലാം നിന്നോട് ഞാൻ പറഞ്ഞുകഴിഞ്ഞു.
5.35.74
अभिभाषस्व मां देवि दूतो दाशरथेरहम्।
तन्मां रामकृतोद्योगं त्वन्निमित्तमिहागतम् ॥ ५.३५.७४ ॥
ദേവീ, എന്നോട് സംസാരിക്കൂ. ഞാൻ ദശരഥപുത്രനായ രാമന്റെ ദൂതനാണ്. രാമൻ ചെയ്ത ശ്രമത്താൽ, നിനക്കുവേണ്ടിയാണ് ഞാൻ ഇവിടെ വന്നത്.
5.35.75
सुग्रीवसचिवं देवि बुद्ध्यस्व पवनात्मजम्।
कुशली तव काकुत्स्थः सर्वशस्त्रभृतां वरः ॥ ५.३५.७५ ॥
ദേവീ, ഞാൻ സുഗ്രീവന്റെ മന്ത്രിയും വായുപുത്രനും ആണെന്ന് അറിഞ്ഞാലും. നിന്റെ ഭർത്താവ് കാകുത്സ്ഥനായ രാമൻ കുശലനാണ്; ആയുധധാരികളിൽ അവൻ ശ്രേഷ്ഠനാണ്.
5.35.76
गुरोराराधने युक्तो लक्ष्मणः शुभलक्षणः।
तस्य वीर्यवतो देवि भर्तुस्तव हिते रतः ॥ ५.३५.७६ ॥
ദേവീ, ശുഭലക്ഷണനായ ലക്ഷ്മണൻ തന്റെ ജ്യേഷ്ഠനായ രാമന്റെ സേവയിൽ മുഴുകിയിരിക്കുന്നു. അവൻ വീര്യവാനാണ്; നിന്റെ ഭർത്താവിന്റെ ക്ഷേമത്തിൽ നിരതനാണ്.
5.35.77
अहमेकस्तु सम्प्राप्तः सुग्रीववचनादिह।
मयेयमसहायेन चरता कामरूपिणा ॥ ५.३५.७७ ॥
സുഗ്രീവന്റെ വാക്കനുസരിച്ച് ഞാൻ ഒറ്റയ്ക്കാണ് ഇവിടെ എത്തിയത്. ഇച്ഛാനുസാരം രൂപം ധരിക്കാൻ കഴിവുള്ള ഞാൻ തുണയില്ലാതെ ഈ വഴി സഞ്ചരിച്ചു.
5.35.78
दक्षिणा दिगनुक्रान्ता त्वन्मार्गविचयैषिणा।
दिष्ट्याहं हरिसैन्यानां त्वन्नाशमनुशोचताम् ॥ ५.३५.७८ ॥
നിന്റെ വഴി തിരയാൻ ആഗ്രഹിച്ച് ഞാൻ ദക്ഷിണദിക്ക് കടന്നു. ഭാഗ്യവശാൽ, നിന്റെ നഷ്ടത്തിൽ ദുഃഖിക്കുന്ന വാനരസൈന്യത്തിലെ ഒരുവനാണ് ഞാൻ.
5.35.79
अपनेष्यामि संतापं तवाधिगमशासनात्।
दिष्ट्या हि न मम व्यर्थं सागरस्येह लङ्घनम् ॥ ५.३५.७९ ॥
നിന്നെ കണ്ടെത്തിയ വാർത്തയാൽ നിന്റെ സന്താപം ഞാൻ നീക്കും. ഭാഗ്യവശാൽ ഇവിടെ സമുദ്രം ചാടിക്കടന്നത് വ്യർഥമായില്ല.
5.35.80
प्राप्स्याम्यहमिदं देवि त्वद्दर्शनकृतं यशः।
राघवश्च महावीर्यः क्षिप्रं त्वामभिपत्स्यते ॥ ५.३५.८० ॥
ദേവീ, നിന്നെ കണ്ടതിനാൽ ലഭിക്കുന്ന ഈ കീർത്തി ഞാൻ നേടും. മഹാവീര്യനായ രാഘവൻ വേഗം നിന്നെ പ്രാപിക്കും.
5.35.81
सपुत्रबान्धवं हत्वा रावणं राक्षसाधिपम्।
माल्यवान् नाम वैदेहि गिरीणामुत्तमो गिरिः ॥ ५.३५.८१ ॥
വൈദേഹീ, പുത്രന്മാരോടും ബന്ധുക്കളോടും കൂടി രാക്ഷസാധിപതിയായ രാവണനെ വധിച്ച്, പർവതങ്ങളിൽ ഉത്തമമായ 'മാല്യവാൻ' എന്ന പർവതത്തിൽ (ഇരിക്കും).
5.35.82
ततो गच्छति गोकर्णं पर्वतं केसरी हरिः।
स च देवर्षिभिर्दिष्टः पिता मम महाकपिः।
तीर्थे नदीपतेः पुण्ये शम्बसादनमुद्धरन् ॥ ५.३५.८२ ॥
പിന്നെ വാനരനായ കേസരി ഗോകർണ പർവതത്തിലേക്ക് പോകുന്നു. ദേവർഷികളാൽ നിർദേശിക്കപ്പെട്ട അദ്ദേഹം എന്റെ പിതാവ്, മഹാകപി; നദീപതിയുടെ (സമുദ്രത്തിന്റെ) പുണ്യതീർഥത്തിൽ ശംബസാദനനെ (ശംബരനെ) വധിച്ചു.
5.35.83
यस्याहं हरिणः क्षेत्रे जातो वातेन मैथिलि।
हनूमानिति विख्यातो लोके स्वेनैव कर्मणा ॥ ५.३५.८३ ॥
മൈഥിലീ, ഏത് വാനരന്റെ ക്ഷേത്രത്തിൽ (ഭാര്യയിൽ) വായുവാൽ ഞാൻ ജനിച്ചുവോ, ആ ഞാൻ 'ഹനുമാൻ' എന്ന പേരിൽ ലോകത്ത് സ്വന്തം കർമത്താൽ തന്നെ പ്രസിദ്ധനാണ്.
5.35.84
विश्वासार्थं तु वैदेहि भर्तुरुक्ता मया गुणाः।
अचिरात् त्वामितो देवि राघवो नयिता ध्रुवम् ॥ ५.३५.८४ ॥
വൈദേഹീ, വിശ്വാസത്തിനായി ഞാൻ നിന്റെ ഭർത്താവിന്റെ ഗുണങ്ങൾ പറഞ്ഞു. ദേവീ, രാഘവൻ വേഗം നിന്നെ ഇവിടെനിന്ന് തീർച്ചയായും കൊണ്ടുപോകും.
5.35.85
एवं विश्वासिता सीता हेतुभिः शोककर्शिता।
उपपन्नैरभिज्ञानैर्दूतं तमधिगच्छति ॥ ५.३५.८५ ॥
ഇങ്ങനെ ദുഃഖത്താൽ ക്ഷീണിച്ച സീത യുക്തമായ കാരണങ്ങളാലും തിരിച്ചറിയൽ അടയാളങ്ങളാലും വിശ്വാസം നേടി ആ ദൂതനെ സ്വീകരിക്കുന്നു.
5.35.86
अतुलं च गता हर्षं प्रहर्षेण तु जानकी।
नेत्राभ्यां वक्रपक्ष्माभ्यां मुमोचानन्दजं जलम् ॥ ५.३५.८६ ॥
അളവറ്റ സന്തോഷം നേടിയ ജാനകി, ആ ആഹ്ലാദത്താൽ വളഞ്ഞ ഇമകളുള്ള കണ്ണുകളിൽനിന്ന് ആനന്ദാശ്രുക്കൾ പൊഴിച്ചു.
5.35.87
चारु तद् वदनं तस्यास्ताम्रशुक्लायतेक्षणम्।
अशोभत विशालाक्ष्या राहुमुक्त इवोडुराट् ॥ ५.३५.८७ ॥
വിശാലാക്ഷിയായ അവളുടെ ആ മനോഹര മുഖം, ചുവപ്പും വെളുപ്പും കലർന്ന നീണ്ട കണ്ണുകളോടെ, രാഹുവിൽ നിന്ന് മോചിതനായ ചന്ദ്രനെപ്പോലെ തിളങ്ങി.
5.35.88
हनूमन्तं कपिं व्यक्तं मन्यते नान्यथेति सा।
अथोवाच हनूमांस्तामुत्तरं प्रियदर्शनाम् ॥ ५.३५.८८ ॥
ആ വാനരൻ ഹനുമാൻ തന്നെയെന്ന് അവൾ വ്യക്തമായി കരുതുന്നു, മറ്റൊന്നല്ല. അപ്പോൾ ഹനുമാൻ ആ പ്രിയദർശനയോട് മറുപടി പറഞ്ഞു.
5.35.89
एतत् ते सर्वमाख्यातं समाश्वसिहि मैथिलि।
किं करोमि कथं वा ते रोचते प्रतियाम्यहम् ॥ ५.३५.८९ ॥
മൈഥിലീ, ഇതെല്ലാം നിന്നോട് പറഞ്ഞിരിക്കുന്നു; മനസ്സ് ആശ്വസിക്കൂ. ഞാൻ എന്ത് ചെയ്യണം? നിനക്ക് എന്ത് ഇഷ്ടമാകും — ഞാൻ തിരിച്ചു പോകണോ?
5.35.90
हतेऽसुरे संयति शम्बसादने
कपिप्रवीरेण महर्षिचोदनात्।
ततोऽस्मि वायुप्रभवो हि मैथिलि
प्रभावतस्तत्प्रतिमश्च वानरः ॥ ५.३५.९० ॥
യുദ്ധത്തിൽ ശംബരനെ നശിപ്പിച്ച അസുരൻ വധിക്കപ്പെട്ടപ്പോൾ, മഹർഷിയുടെ പ്രേരണയാൽ കപിവീരൻ (ഇത് ചെയ്തു). അപ്പോൾ, മൈഥിലീ, ഞാൻ വായുവിൽനിന്ന് ജനിച്ചവനാണ്; അവന്റെ പ്രഭാവത്തിൽ ഞാൻ അവനു തുല്യനായ വാനരനാണ്.