વાલ્મીકિ રામાયણ · સર્ગ 5.4
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.4.1
स निर्जित्य पुरीं लंकां श्रेष्ठां तां कामरूपिणीम्।
विक्रमेण महातेजा हनूमान् कपिसत्तमः ॥ ५.४.१ ॥
મહાતેજસ્વી કપિશ્રેષ્ઠ હનુમાને પરાક્રમથી ઇચ્છાનુસાર રૂપ ધારણ કરી શકે તેવી એ શ્રેષ્ઠ લંકા નગરીને જીતી લીધી.
5.4.2
अद्वारेण महावीर्यः प्राकारमवपुप्लुवे।
निशि लंकां महासत्त्वो विवेश कपिकुञ्जरः ॥ ५.४.२ ॥
મહાવીર્યવાન એ કપિકુંજરે દરવાજેથી ન જતાં કોટ કૂદી પાર કર્યો અને રાત્રે મહાસાહસથી લંકામાં પ્રવેશ કર્યો.
5.4.3
प्रविश्य नगरीं लंकां कपिराजहितंकरः।
चक्रेऽथ पादं सव्यं च शत्रूणां स तु मूर्धनि ॥ ५.४.३ ॥
લંકા નગરીમાં પ્રવેશીને કપિરાજનું હિત કરનાર તેમણે શત્રુઓના માથા પર ડાબો પગ મૂક્યો.
5.4.4
प्रविष्टः सत्त्वसम्पन्नो निशायां मारुतात्मजः।
स महापथमास्थाय मुक्तपुष्पविराजितम् ॥ ५.४.४ ॥
રાત્રે પ્રવેશેલા સત્ત્વસંપન્ન પવનપુત્રે વેરાયેલાં ફૂલોથી શોભતા એ મહામાર્ગનો આશરો લીધો.
5.4.5
ततस्तु तां पुरीं लंकां रम्यामभिययौ कपिः।
हसितोत्कृष्टनिनदैस्तूर्यघोषपुरस्कृतैः ॥ ५.४.५ ॥
પછી એ કપિ એ રમણીય લંકા નગરી તરફ ગયો; ત્યાં ઊંચા હાસ્યનો અવાજ અને વાદ્યોનો ઘોષ ગુંજતો હતો.
5.4.6
वज्राङ्कुशनिकाशैश्च वज्रजालविभूषितैः।
गृहमेघैः पुरी रम्या बभासे द्यौरिवाम्बुदैः ॥ ५.४.६ ॥
વજ્ર અને અંકુશ જેવા આકારવાળા, વજ્રજાળથી શણગારેલા ગૃહમેઘોથી એ રમણીય નગરી મેઘોથી ભરેલા આકાશ જેવી શોભતી હતી.
5.4.7
प्रजज्वाल तदा लंका रक्षोगणगृहैः शुभैः।
सिताभ्रसदृशैश्चित्रैः पद्मस्वस्तिकसंस्थितैः ॥ ५.४.७ ॥
ત્યારે રાક્ષસગણોનાં શુભ ગૃહોથી લંકા ઝળહળી ઊઠી; એ શ્વેત વાદળો જેવાં, કમળ અને સ્વસ્તિક ચિહ્નોથી શોભિત હતાં.
5.4.8
वर्धमानगृहैश्चापि सर्वतः सुविभूषितैः।
तां चित्रमाल्याभरणां कपिराजहितंकरः ॥ ५.४.८ ॥
ચારે બાજુ સુશોભિત વિસ્તરતાં ગૃહોથી, વિચિત્ર માળાઓ અને આભૂષણોથી શોભતી એ નગરીને વાનરરાજનો હિતૈષી (હનુમાન) જોતો હતો.
5.4.9
राघवार्थे चरन् श्रीमान् ददर्श च ननन्द च।
भवनाद् भवनं गच्छन् ददर्श कपिकुञ्जरः ॥ ५.४.९ ॥
રાઘવ માટે ફરતાં શ્રીમાન (હનુમાન) જોયું અને આનંદ પામ્યા; એક ભવનથી બીજા ભવન તરફ જતાં કપિકુંજરે (હનુમાને) જોયું.
5.4.10
विविधाकृतिरूपाणि भवनानि ततस्ततः।
शुश्राव रुचिरं गीतं त्रिस्थानस्वरभूषितम् ॥ ५.४.१० ॥
વિવિધ આકાર અને રૂપવાળાં ભવનોમાં અહીં-ત્યાં, ત્રિસ્થાન સ્વરોથી શોભતું મધુર ગીત તેણે સાંભળ્યું.
5.4.11
स्त्रीणां मदनविद्धानां दिवि चाप्सरसामिव।
शुश्राव काञ्चीनिनदं नूपुराणां च निःस्वनम् ॥ ५.४.११ ॥
સ્વર્ગની અપ્સરાઓની જેમ, કામથી વીંધાયેલી સ્ત્રીઓના કટિમેખલાનો નાદ અને ઝાંઝરનો ધ્વનિ તેણે સાંભળ્યો.
5.4.12
सोपाननिनदांश्चापि भवनेषु महात्मनाम्।
आस्फोटितनिनादांश्च क्ष्वेडितांश्च ततस्ततः ॥ ५.४.१२ ॥
મહાત્માઓનાં ભવનોમાં સીડીઓનો ધ્વનિ, અહીં-ત્યાં તાળીઓનો નાદ અને સિંહગર્જના તેણે સાંભળી.
5.4.13
शुश्राव जपतां तत्र मन्त्रान् रक्षोगृहेषु वै।
स्वाध्यायनिरतांश्चैव यातुधानान् ददर्श सः ॥ ५.४.१३ ॥
ત્યાં રાક્ષસોના ઘરોમાં મંત્રોનો જાપ કરનારાઓને તેણે સાંભળ્યા; સ્વાધ્યાયમાં લીન યાતુધાનોને તેણે જોયા.
5.4.14
रावणस्तवसंयुक्तान् गर्जतो राक्षसानपि।
राजमार्गं समावृत्य स्थितं रक्षोगणं महत् ॥ ५.४.१४ ॥
રાવણની સ્તુતિમાં લીન, ગર્જના કરતા રાક્ષસોને અને રાજમાર્ગ રોકીને ઊભેલા મહાન રાક્ષસસમૂહને તેણે જોયો.
5.4.15
ददर्श मध्यमे गुल्मे राक्षसस्य चरान् बहून्।
दीक्षिताञ्जटिलान् मुण्डान् गोजिनाम्बरवाससः ॥ ५.४.१५ ॥
મધ્ય ગઢમાં રાક્ષસના ઘણા ગુપ્તચરોને તેણે જોયા; તેઓ દીક્ષિત, જટાધારી, મુંડિત મસ્તકવાળા, ગાયના ચામડા અને વસ્ત્ર પહેરેલા હતા.
5.4.16
दर्भमुष्टिप्रहरणानग्निकुण्डायुधांस्तथा।
कूटमुद्गरपाणींश्च दण्डायुधधरानपि ॥ ५.४.१६ ॥
દર્ભની મુઠ્ઠી જ જેમનું શસ્ત્ર હતી, અગ્નિકુંડ જ જેમનું આયુધ હતું, હાથમાં લોખંડી મુદ્ગર ધરનારા અને દંડાયુધ ધારણ કરનારાઓને પણ તેણે જોયા.
5.4.17
एकाक्षानेकवर्णांश्च लंबोदरपयोधरान्।
करालान् भुग्नवक्त्रांश्च विकटान् वामनांस्तथा ॥ ५.४.१७ ॥
એક આંખવાળા, એક રંગના, લટકતા પેટ અને સ્તનવાળા, ભયાનક, વાંકા મુખવાળા, વિકૃત અને વામન રાક્ષસોને પણ તેણે જોયા.
5.4.18
धन्विनः खड्गिनश्चैव शतघ्नीमुसलायुधान्।
परिघोत्तमहस्तांश्च विचित्रकवचोज्ज्वलान् ॥ ५.४.१८ ॥
ધનુર્ધારી અને ખડ્ગધારી, શતઘ્ની અને મુસળ આયુધવાળા, હાથમાં ઉત્તમ પરિઘ લીધેલા અને વિચિત્ર કવચોથી ઝળહળતા રાક્ષસોને પણ તેણે જોયા.
5.4.19
नातिस्थूलान् नातिकृशान् नातिदीर्घातिह्रस्वकान्।
नातिगौरान् नातिकृष्णान्नातिकुब्जान्न वामनान् ॥ ५.४.१९ ॥
અતિ સ્થૂળ નહીં, અતિ કૃશ નહીં, અતિ ઊંચા નહીં, અતિ ઠીંગણા નહીં, અતિ ગોરા નહીં, અતિ કાળા નહીં, અતિ કુબડા નહીં અને વામન પણ નહીં.
5.4.20
विरूपान् बहुरूपांश्च सुरूपांश्च सुवर्चसः।
ध्वजिनः पताकिनश्चैव ददर्श विविधायुधान् ॥ ५.४.२० ॥
વિરૂપ, બહુરૂપી, સુરૂપ અને તેજસ્વી જનોને તેણે જોયા; ધ્વજ અને પતાકા ધારણ કરનારા તથા વિવિધ આયુધવાળાઓને જોયા.
5.4.21
शक्तिवृक्षायुधांश्चैव पट्टिशाशनिधारिणः।
क्षेपणीपाशहस्तांश्च ददर्श स महाकपिः ॥ ५.४.२१ ॥
શક્તિ અને વૃક્ષને આયુધ બનાવનારા, પટ્ટિશ અને અશનિ ધારણ કરનારા, હાથમાં ક્ષેપણી અને પાશ ધરનારા (રાક્ષસો) તે મહાકપિએ જોયા.
5.4.22
स्रग्विणस्त्वनुलिप्तांश्च वराभरणभूषितान्।
नानावेषसमायुक्तान् यथास्वैरचरान् बहून् ॥ ५.४.२२ ॥
માળા ધારણ કરેલા, સુગંધી લેપ લગાવેલા, ઉત્તમ આભૂષણોથી શોભતા, નાના વેશ ધારણ કરેલા અને ઇચ્છા પ્રમાણે વિચરતા ઘણા (રાક્ષસો) તેણે જોયા.
5.4.23
तीक्ष्णशूलधरांश्चैव वज्रिणश्च महाबलान्।
शतसाहस्रमव्यग्रमारक्षं मध्यमं कपिः ॥ ५.४.२३ ॥
તીક્ષ્ણ શૂળ ધારણ કરનારા, વજ્રધારી અને મહાબળવાન (રાક્ષસો) તથા મધ્યભાગમાં અડગ રક્ષણ કરતા એક લાખ (રાક્ષસો) તે કપિએ જોયા.
5.4.24
रक्षोऽधिपतिनिर्दिष्टं ददर्शान्तःपुराग्रतः।
स तदा तद् गृहं दृष्ट्वा महाहाटकतोरणम् ॥ ५.४.२४ ॥
રાક્ષસાધિપતિએ નિયુક્ત કરેલા તે રક્ષણને તેણે અંતઃપુરની આગળ જોયું. પછી મહાહાટક તોરણોવાળા તે ભવનને જોઈને તે...
5.4.25
राक्षसेन्द्रस्य विख्यातमद्रिमूर्ध्नि प्रतिष्ठितम्।
पुण्डरीकावतंसाभिः परिखाभिः समावृतम् ॥ ५.४.२५ ॥
રાક્ષસરાજનું વિખ્યાત નગર પર્વતશિખર પર સ્થિત હતું; કમળમાળા જેવી ખાઈઓથી તે ઘેરાયેલું હતું.
5.4.26
प्राकारावृतमत्यन्तं ददर्श स महाकपिः।
त्रिविष्टपनिभं दिव्यं दिव्यनादविनादितम् ॥ ५.४.२६ ॥
તે મહાકપિએ પ્રાકારોથી અત્યંત ઘેરાયેલું, સ્વર્ગ સમાન, દિવ્ય નાદોથી ગુંજતું એ દિવ્ય નગર જોયું.
5.4.27
वाजिह्रेषितसंघुष्टं नादितं भूषणैस्तथा।
रथैर्यानैर्विमानैश्च तथा हयगजैः शुभैः ॥ ५.४.२७ ॥
ઘોડાઓની હણહણાટથી ગુંજતું, આભૂષણોના નાદથી ઘોષિત, રથો, યાનો, વિમાનો તથા સુંદર ઘોડા અને હાથીઓથી ભરેલું.
5.4.28
वारणैश्च चतुर्दन्तैः श्वेताभ्रनिचयोपमैः।
भूषितै रुचिरद्वारं मत्तैश्च मृगपक्षिभिः ॥ ५.४.२८ ॥
ચાર દાંતવાળા, સફેદ વાદળોના ઢગલા જેવા હાથીઓથી, શણગારેલા મદમસ્ત પશુપક્ષીઓથી સુંદર દ્વારોવાળું એ નગર હતું.
5.4.29
रक्षितं सुमहावीर्यैर्यातुधानैः सहस्रशः।
राक्षसाधिपतेर्गुप्तमाविवेश गृहं कपिः ॥ ५.४.२९ ॥
રાક્ષસરાજના એ ગૃહમાં, હજારો અતિપરાક્રમી યાતુધાનો દ્વારા રક્ષિત એવા તેમાં એ કપિ પ્રવેશ્યો.
5.4.30
स हेमजाम्बूनदचक्रवालं
महार्हमुक्तामणि भूषितान्तम्।
परार्घ्यकालागुरुचन्दनार्हं
स रावणान्तःपुरमाविवेश ॥ ५.४.३० ॥
તે રાવણના અંતઃપુરમાં પ્રવેશ્યો; તેનું ચક્રવાલ સોના અને જાંબૂનદ સુવર્ણનું બનેલું, કિનારીઓ બહુમૂલ્ય મોતી-મણિથી શણગારેલી, ઉત્તમ કાલાગુરુ અને ચંદનને યોગ્ય.