Vedyatra वेदयात्रा
ਖੋਜੋ

ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ · ਸਰਗ 5.4

हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย

ਸ਼ਬਦ-ਅਰਥਾਂ ਨਾਲ ਪੜ੍ਹੋ

5.4.1

स निर्जित्य पुरीं लंकां श्रेष्ठां तां कामरूपिणीम्।
विक्रमेण महातेजा हनूमान् कपिसत्तमः ॥ ५.४.१ ॥

ਮਹਾਤੇਜਸਵੀ ਕਪੀਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਹਨੂਮਾਨ ਨੇ ਪਰਾਕਰਮ ਨਾਲ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਉਸ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਲੰਕਾ ਨਗਰੀ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲਿਆ।

5.4.2

अद्वारेण महावीर्यः प्राकारमवपुप्लुवे।
निशि लंकां महासत्त्वो विवेश कपिकुञ्जरः ॥ ५.४.२ ॥

ਮਹਾਵੀਰਯ ਵਾਲੇ ਉਸ ਕਪਿਕੁੰਜਰ ਨੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਰਾਹੀਂ ਨਾ ਜਾ ਕੇ ਕੰਧ ਟੱਪ ਲਈ ਅਤੇ ਰਾਤ ਨੂੰ ਮਹਾਸਾਹਸ ਨਾਲ ਲੰਕਾ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ।

5.4.3

प्रविश्य नगरीं लंकां कपिराजहितंकरः।
चक्रेऽथ पादं सव्यं च शत्रूणां स तु मूर्धनि ॥ ५.४.३ ॥

ਲੰਕਾ ਨਗਰੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਕੇ ਕਪਿਰਾਜ ਦਾ ਹਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਆਪਣਾ ਖੱਬਾ ਪੈਰ ਰੱਖਿਆ।

5.4.4

प्रविष्टः सत्त्वसम्पन्नो निशायां मारुतात्मजः।
स महापथमास्थाय मुक्तपुष्पविराजितम् ॥ ५.४.४ ॥

ਰਾਤ ਨੂੰ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸੱਤਵ ਸੰਪੰਨ ਪਵਨਪੁੱਤਰ ਨੇ ਖਿੰਡੇ ਹੋਏ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਸ਼ੋਭਿਤ ਉਸ ਮਹਾਪਥ ਨੂੰ ਅਪਣਾਇਆ।

5.4.5

ततस्तु तां पुरीं लंकां रम्यामभिययौ कपिः।
हसितोत्कृष्टनिनदैस्तूर्यघोषपुरस्कृतैः ॥ ५.४.५ ॥

ਫਿਰ ਉਹ ਕਪੀ ਉਸ ਰਮਣੀਕ ਲੰਕਾ ਨਗਰੀ ਵੱਲ ਵਧਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਉੱਚੇ ਹਾਸਿਆਂ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਅਤੇ ਸਾਜ਼ਾਂ ਦੀ ਗੂੰਜ ਸੀ।

5.4.6

वज्राङ्कुशनिकाशैश्च वज्रजालविभूषितैः।
गृहमेघैः पुरी रम्या बभासे द्यौरिवाम्बुदैः ॥ ५.४.६ ॥

ਵਜ੍ਰ ਅਤੇ ਅੰਕੁਸ਼ ਵਰਗੇ ਆਕਾਰ ਵਾਲੇ, ਵਜ੍ਰ-ਜਾਲ ਨਾਲ ਸਜੇ ਗ੍ਰਹਿ-ਮੇਘਾਂ ਨਾਲ ਉਹ ਰਮਣੀਕ ਨਗਰੀ ਬੱਦਲਾਂ ਵਾਲੇ ਅਕਾਸ਼ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੀ ਸੀ।

5.4.7

प्रजज्वाल तदा लंका रक्षोगणगृहैः शुभैः।
सिताभ्रसदृशैश्चित्रैः पद्मस्वस्तिकसंस्थितैः ॥ ५.४.७ ॥

ਤਦ ਰਾਖ਼ਸ਼ ਗਣਾਂ ਦੇ ਸ਼ੁਭ ਘਰਾਂ ਨਾਲ ਲੰਕਾ ਜਗਮਗਾ ਉੱਠੀ; ਉਹ ਚਿੱਟੇ ਬੱਦਲਾਂ ਵਰਗੇ, ਕਮਲ ਤੇ ਸਵਸਤਿਕ ਚਿੰਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ ਸਨ।

5.4.8

वर्धमानगृहैश्चापि सर्वतः सुविभूषितैः।
तां चित्रमाल्याभरणां कपिराजहितंकरः ॥ ५.४.८ ॥

ਚੁਫੇਰੇ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ ਫੈਲੇ ਘਰਾਂ ਨਾਲ, ਰੰਗ-ਬਰੰਗੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਤੇ ਗਹਿਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਉਸ ਨਗਰੀ ਨੂੰ ਵਾਨਰਰਾਜ ਦੇ ਹਿਤੈਸ਼ੀ (ਹਨੂਮਾਨ) ਨੇ ਵੇਖਿਆ।

5.4.9

राघवार्थे चरन् श्रीमान् ददर्श च ननन्द च।
भवनाद् भवनं गच्छन् ददर्श कपिकुञ्जरः ॥ ५.४.९ ॥

ਰਾਘਵ ਲਈ ਵਿਚਰਦੇ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ (ਹਨੂਮਾਨ) ਨੇ ਵੇਖਿਆ ਤੇ ਖ਼ੁਸ਼ ਹੋਏ; ਇੱਕ ਘਰ ਤੋਂ ਦੂਜੇ ਘਰ ਜਾਂਦੇ ਕਪਿਕੁੰਜਰ (ਹਨੂਮਾਨ) ਨੇ ਵੇਖਿਆ।

5.4.10

विविधाकृतिरूपाणि भवनानि ततस्ततः।
शुश्राव रुचिरं गीतं त्रिस्थानस्वरभूषितम् ॥ ५.४.१० ॥

ਵੱਖ-ਵੱਖ ਆਕਾਰਾਂ ਤੇ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲੇ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਥੇ-ਉੱਥੇ, ਤਿੰਨ ਸਥਾਨਾਂ ਦੇ ਸੁਰਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਮਨੋਹਰ ਗੀਤ ਉਸ ਨੇ ਸੁਣਿਆ।

5.4.11

स्त्रीणां मदनविद्धानां दिवि चाप्सरसामिव।
शुश्राव काञ्चीनिनदं नूपुराणां च निःस्वनम् ॥ ५.४.११ ॥

ਸਵਰਗ ਦੀਆਂ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਵਾਂਗ, ਕਾਮ ਨਾਲ ਵਿੰਨ੍ਹੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਕਮਰਬੰਦ ਦੀ ਛਣਕਾਰ ਅਤੇ ਝਾਂਜਰਾਂ ਦੀ ਧੁਨ ਉਸ ਨੇ ਸੁਣੀ।

5.4.12

सोपाननिनदांश्चापि भवनेषु महात्मनाम्।
आस्फोटितनिनादांश्च क्ष्वेडितांश्च ततस्ततः ॥ ५.४.१२ ॥

ਮਹਾਤਮਾਂ ਦੇ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪੌੜੀਆਂ ਦੀ ਆਵਾਜ਼, ਇੱਥੇ-ਉੱਥੇ ਤਾੜੀਆਂ ਦੀ ਗੂੰਜ ਅਤੇ ਸ਼ੇਰਾਂ ਦੀ ਗਰਜ ਉਸ ਨੇ ਸੁਣੀ।

5.4.13

शुश्राव जपतां तत्र मन्त्रान् रक्षोगृहेषु वै।
स्वाध्यायनिरतांश्चैव यातुधानान् ददर्श सः ॥ ५.४.१३ ॥

ਉੱਥੇ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਮੰਤਰਾਂ ਦਾ ਜਾਪ ਕਰਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਉਸਨੇ ਸੁਣਿਆ; ਸ੍ਵਾਧਿਆਏ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਯਾਤੁਧਾਨਾਂ ਨੂੰ ਉਸਨੇ ਵੇਖਿਆ।

5.4.14

रावणस्तवसंयुक्तान् गर्जतो राक्षसानपि।
राजमार्गं समावृत्य स्थितं रक्षोगणं महत् ॥ ५.४.१४ ॥

ਰਾਵਣ ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ, ਗਰਜਦੇ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਨੂੰ ਅਤੇ ਰਾਜਮਾਰਗ ਰੋਕ ਕੇ ਖੜ੍ਹੇ ਵੱਡੇ ਰਾਕਸ਼ਸ-ਸਮੂਹ ਨੂੰ ਉਸਨੇ ਵੇਖਿਆ।

5.4.15

ददर्श मध्यमे गुल्मे राक्षसस्य चरान् बहून्।
दीक्षिताञ्जटिलान् मुण्डान् गोजिनाम्बरवाससः ॥ ५.४.१५ ॥

ਵਿਚਕਾਰਲੀ ਛਾਉਣੀ ਵਿੱਚ ਰਾਕਸ਼ਸ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਜਾਸੂਸਾਂ ਨੂੰ ਉਸਨੇ ਵੇਖਿਆ; ਉਹ ਦੀਕ੍ਸ਼ਿਤ, ਜਟਾਧਾਰੀ, ਮੁੰਡੇ ਸਿਰ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਗਊ-ਚਮੜੇ ਤੇ ਵਸਤਰ ਪਹਿਨੇ ਹੋਏ ਸਨ।

5.4.16

दर्भमुष्टिप्रहरणानग्निकुण्डायुधांस्तथा।
कूटमुद्गरपाणींश्च दण्डायुधधरानपि ॥ ५.४.१६ ॥

ਦਰਭ ਦੀ ਮੁੱਠੀ ਨੂੰ ਹਥਿਆਰ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲਿਆਂ, ਅਗਨੀਕੁੰਡ ਨੂੰ ਹਥਿਆਰ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲਿਆਂ, ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਲੋਹੇ ਦੇ ਮੁਗਦਰ ਫੜੇ ਹੋਏ ਅਤੇ ਦੰਡਾਯੁਧ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਉਸਨੇ ਵੇਖਿਆ।

5.4.17

एकाक्षानेकवर्णांश्च लंबोदरपयोधरान्।
करालान् भुग्नवक्त्रांश्च विकटान् वामनांस्तथा ॥ ५.४.१७ ॥

ਇੱਕ ਅੱਖ ਵਾਲੇ, ਇੱਕ ਰੰਗ ਵਾਲੇ, ਲਟਕਦੇ ਪੇਟ ਅਤੇ ਛਾਤੀਆਂ ਵਾਲੇ, ਭਿਆਨਕ, ਟੇਢੇ ਮੂੰਹ ਵਾਲੇ, ਵਿਕ੍ਰਿਤ ਅਤੇ ਬੌਣੇ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਉਸਨੇ ਵੇਖਿਆ।

5.4.18

धन्विनः खड्गिनश्चैव शतघ्नीमुसलायुधान्।
परिघोत्तमहस्तांश्च विचित्रकवचोज्ज्वलान् ॥ ५.४.१८ ॥

ਧਨੁਸ਼ਧਾਰੀ ਅਤੇ ਖੜਗਧਾਰੀ, ਸ਼ਤਘਨੀ ਅਤੇ ਮੂਸਲ ਆਯੁਧ ਵਾਲੇ, ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਉੱਤਮ ਪਰਿਘ ਫੜੇ ਹੋਏ ਅਤੇ ਅਜੀਬ ਕਵਚਾਂ ਨਾਲ ਚਮਕਦੇ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਉਸਨੇ ਵੇਖਿਆ।

5.4.19

नातिस्थूलान् नातिकृशान् नातिदीर्घातिह्रस्वकान्।
नातिगौरान् नातिकृष्णान्नातिकुब्जान्न वामनान् ॥ ५.४.१९ ॥

ਬਹੁਤ ਮੋਟੇ ਨਹੀਂ, ਬਹੁਤ ਪਤਲੇ ਨਹੀਂ, ਬਹੁਤ ਲੰਬੇ ਨਹੀਂ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਛੋਟੇ ਨਹੀਂ, ਬਹੁਤ ਗੋਰੇ ਨਹੀਂ, ਬਹੁਤ ਕਾਲੇ ਨਹੀਂ, ਬਹੁਤ ਕੁਬੜੇ ਨਹੀਂ ਅਤੇ ਬੌਣੇ ਵੀ ਨਹੀਂ।

5.4.20

विरूपान् बहुरूपांश्च सुरूपांश्च सुवर्चसः।
ध्वजिनः पताकिनश्चैव ददर्श विविधायुधान् ॥ ५.४.२० ॥

ਕੁਰੂਪ, ਬਹੁਰੂਪ, ਸੁਰੂਪ ਅਤੇ ਤੇਜ ਵਾਲੇ ਬਹੁਤਿਆਂ ਨੂੰ ਉਸ ਨੇ ਵੇਖਿਆ; ਧੁਜਾਂ ਤੇ ਪਤਾਕਾਂ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹਥਿਆਰਾਂ ਵਾਲੇ ਉਸ ਨੇ ਵੇਖੇ।

5.4.21

शक्तिवृक्षायुधांश्चैव पट्टिशाशनिधारिणः।
क्षेपणीपाशहस्तांश्च ददर्श स महाकपिः ॥ ५.४.२१ ॥

ਸ਼ਕਤੀ ਅਤੇ ਰੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਹਥਿਆਰ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੇ, ਪੱਟਿਸ਼ ਤੇ ਅਸ਼ਨੀ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਕ੍ਸ਼ੇਪਣੀ ਤੇ ਪਾਸ਼ ਫੜੇ ਹੋਏ (ਰਾਖਸ਼ਾਂ) ਨੂੰ ਉਸ ਮਹਾਕਪੀ ਨੇ ਵੇਖਿਆ।

5.4.22

स्रग्विणस्त्वनुलिप्तांश्च वराभरणभूषितान्।
नानावेषसमायुक्तान् यथास्वैरचरान् बहून् ॥ ५.४.२२ ॥

ਮਾਲਾਵਾਂ ਪਹਿਨੇ, ਸੁਗੰਧਤ ਲੇਪ ਲਾਏ, ਉੱਤਮ ਗਹਿਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੇ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵੇਸ਼ ਧਾਰਨ ਕੀਤੇ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਘੁੰਮਦੇ ਬਹੁਤਿਆਂ ਨੂੰ ਉਸ ਨੇ ਵੇਖਿਆ।

5.4.23

तीक्ष्णशूलधरांश्चैव वज्रिणश्च महाबलान्।
शतसाहस्रमव्यग्रमारक्षं मध्यमं कपिः ॥ ५.४.२३ ॥

ਤਿੱਖੇ ਸ਼ੂਲ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਵਜ੍ਰਧਾਰੀ ਅਤੇ ਮਹਾਬਲੀ (ਰਾਖਸ਼ਾਂ) ਨੂੰ, ਅਤੇ ਵਿਚਕਾਰਲੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਅਡੋਲ ਪਹਿਰਾ ਦੇਂਦੇ ਇੱਕ ਲੱਖ (ਰਾਖਸ਼ਾਂ) ਨੂੰ ਉਸ ਕਪੀ ਨੇ ਵੇਖਿਆ।

5.4.24

रक्षोऽधिपतिनिर्दिष्टं ददर्शान्तःपुराग्रतः।
स तदा तद् गृहं दृष्ट्वा महाहाटकतोरणम् ॥ ५.४.२४ ॥

ਰਾਖਸ਼ਾਂ ਦੇ ਅਧਿਪਤੀ ਵੱਲੋਂ ਨਿਯੁਕਤ ਉਹ ਪਹਿਰਾ ਉਸ ਨੇ ਅੰਤਹਪੁਰ ਦੇ ਅੱਗੇ ਵੇਖਿਆ। ਫਿਰ ਮਹਾਹਾਟਕ ਤੋਰਣਾਂ ਵਾਲੇ ਉਸ ਭਵਨ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਉਹ...

5.4.25

राक्षसेन्द्रस्य विख्यातमद्रिमूर्ध्नि प्रतिष्ठितम्।
पुण्डरीकावतंसाभिः परिखाभिः समावृतम् ॥ ५.४.२५ ॥

ਰਾਕਸ਼ਸਰਾਜ ਦਾ ਉਹ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਨਗਰ ਪਰਬਤ ਦੀ ਚੋਟੀ ਉੱਤੇ ਸਥਿਤ ਸੀ; ਕਮਲ-ਮਾਲਾਵਾਂ ਵਰਗੀਆਂ ਖਾਈਆਂ ਨਾਲ ਉਹ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।

5.4.26

प्राकारावृतमत्यन्तं ददर्श स महाकपिः।
त्रिविष्टपनिभं दिव्यं दिव्यनादविनादितम् ॥ ५.४.२६ ॥

ਉਸ ਮਹਾਕਪੀ ਨੇ ਪ੍ਰਾਕਾਰਾਂ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਘਿਰੇ, ਸੁਰਗ ਵਰਗੇ, ਦਿਵ ਧੁਨੀਆਂ ਨਾਲ ਗੂੰਜਦੇ ਉਸ ਦਿਵ ਨਗਰ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ।

5.4.27

वाजिह्रेषितसंघुष्टं नादितं भूषणैस्तथा।
रथैर्यानैर्विमानैश्च तथा हयगजैः शुभैः ॥ ५.४.२७ ॥

ਘੋੜਿਆਂ ਦੀ ਹਿਣਹਿਣਾਹਟ ਨਾਲ ਗੂੰਜਦਾ, ਗਹਿਣਿਆਂ ਦੀ ਛਣਕਾਰ ਨਾਲ ਗੂੰਜਦਾ, ਰਥਾਂ, ਵਾਹਨਾਂ, ਵਿਮਾਨਾਂ ਅਤੇ ਸੁੰਦਰ ਘੋੜਿਆਂ ਤੇ ਹਾਥੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ।

5.4.28

वारणैश्च चतुर्दन्तैः श्वेताभ्रनिचयोपमैः।
भूषितै रुचिरद्वारं मत्तैश्च मृगपक्षिभिः ॥ ५.४.२८ ॥

ਚਾਰ ਦੰਦਾਂ ਵਾਲੇ, ਚਿੱਟੇ ਬੱਦਲਾਂ ਦੇ ਢੇਰ ਵਰਗੇ ਹਾਥੀਆਂ ਨਾਲ, ਸਜੇ ਹੋਏ ਮਸਤ ਪਸ਼ੂਆਂ-ਪੰਛੀਆਂ ਨਾਲ ਸੁੰਦਰ ਦੁਆਰਾਂ ਵਾਲਾ ਉਹ ਨਗਰ ਸੀ।

5.4.29

रक्षितं सुमहावीर्यैर्यातुधानैः सहस्रशः।
राक्षसाधिपतेर्गुप्तमाविवेश गृहं कपिः ॥ ५.४.२९ ॥

ਰਾਕਸ਼ਸਰਾਜ ਦੇ ਉਸ ਘਰ ਵਿੱਚ, ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਮਹਾਬਲੀ ਯਾਤੁਧਾਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਉਹ, ਉਸ ਵਿੱਚ ਕਪੀ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋਇਆ।

5.4.30

स हेमजाम्बूनदचक्रवालं
महार्हमुक्तामणि भूषितान्तम्।
परार्घ्यकालागुरुचन्दनार्हं
स रावणान्तःपुरमाविवेश ॥ ५.४.३० ॥

ਉਹ ਰਾਵਣ ਦੇ ਅੰਤਹਪੁਰ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋਇਆ; ਜਿਸ ਦਾ ਘੇਰਾ ਸੋਨੇ ਅਤੇ ਜਾਂਬੂਨਦ ਸੋਨੇ ਦਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਕੀਮਤੀ ਮੋਤੀਆਂ ਅਤੇ ਮਣੀਆਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਸਨ, ਜੋ ਉੱਤਮ ਕਾਲਾਗੁਰੂ ਤੇ ਚੰਦਨ ਦੇ ਯੋਗ ਸੀ।