รามายณะของวาลมีกิ · สรรค 5.64
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.64.1
सुग्रीवेणैवमुक्तस्तु हृष्टो दधिमुखः कपिः।
राघवं लक्ष्मणं चैव सुग्रीवं चाभ्यवादयत् ॥ ५.६४.१ ॥
สุครีพกล่าวดังนี้แล้ว ลิงทราบชื่อทธิมุขก็ปีติยินดี จึงก้มกราบพระราฆวะ พระลักษมณ์ และสุครีพด้วย
5.64.2
स प्रणम्य च सुग्रीवं राघवौ च महाबलौ।
वानरैः सहितः शूरैर्दिवमेवोत्पपात ह ॥ ५.६४.२ ॥
ทธิมุขกราบสุครีพและพระราฆวะผู้มีกำลังมหาศาลทั้งสองพระองค์แล้ว ก็พาลิงผู้กล้าหาญไปพร้อมกัน และเหาะขึ้นสู่ท้องฟ้า
5.64.3
स यथैवागतः पूर्वं तथैव त्वरितं गतः।
निपत्य गगनाद् भूमौ तद् वनं प्रविवेश ह ॥ ५.६४.३ ॥
ทธิมุขมาอย่างไร ก็กลับไปอย่างนั้นโดยเร็ว ลงจากท้องฟ้าสู่พื้นดิน แล้วเข้าไปในป่านั้น
5.64.4
स प्रविष्टो मधुवनं ददर्श हरियूथपान्।
विमदानुद्धतान् सर्वान् मेहमानान् मधूदकम् ॥ ५.६४.४ ॥
เมื่อเข้าไปในมธุวัน เขาเห็นจ่าฝูงลิงทั้งหมด ทุกตัวขาดสติ ยังมึนเมาและเอาน้ำผึ้งมาพรม
5.64.5
स तानुपागमद् वीरो बद्ध्वा करपुटाञ्जलिम्।
उवाच वचनं श्लक्ष्णमिदं हृष्टवदङ्गदम् ॥ ५.६४.५ ॥
วีรบุรุษผู้นั้นเข้าไปหาพวกลิงนั้น ประนมมือไว้ด้วยความนอบน้อม แล้วกล่าวถ้อยคำอ่อนหวานด้วยความยินดีแก่องคทา
5.64.6
सौम्य रोषो न कर्तव्यो यदेभिः परिवारणम्।
अज्ञानाद् रक्षिभिः क्रोधाद् भवन्तः प्रतिषेधिताः ॥ ५.६४.६ ॥
สหายผู้ใจดี อย่าได้โกรธเคืองเลย ที่ยามเหล่านี้กีดกันพวกท่านไว้ เพราะความไม่รู้และความโกรธ ยามจึงห้ามพวกท่านไว้
5.64.7
श्रान्तो दूरादनुप्राप्तो भक्षयस्व स्वकं मधु।
युवराजस्त्वमीशश्च वनस्यास्य महाबल ॥ ५.६४.७ ॥
ท่านเดินทางมาไกล เหน็ดเหนื่อยแล้ว จงดื่มน้ำผึ้งของตนเถิด ท่านคือยุวราชและเป็นเจ้าของป่านี้ ข้าแต่ผู้มีกำลังมหาศาล
5.64.8
मौर्ख्यात् पूर्वं कृतो रोषस्तद् भवान् क्षन्तुमर्हति।
यथैव हि पिता तेऽभूत् पूर्वं हरिगणेश्वरः ॥ ५.६४.८ ॥
ความโกรธที่แสดงไว้ก่อนนั้นเกิดจากความโง่เขลา ท่านควรอดโทษเรื่องนั้นเสีย ดังที่บิดาของท่านเคยเป็นเจ้าแห่งฝูงลิงมาก่อน
5.64.9
तथा त्वमपि सुग्रीवो नान्यस्तु हरिसत्तम।
आख्यातं हि मया गत्वा पितृव्यस्य तवानघ ॥ ५.६४.९ ॥
ท่านเองก็เช่นกัน คือสุครีพนั่นเอง มิใช่ผู้อื่น ข้าแต่ลิงผู้ประเสริฐ ข้าได้ไปบอกเรื่องนี้แก่อาของท่านแล้ว ข้าแต่ผู้ไร้มลทิน
5.64.10
इहोपयानं सर्वेषामेतेषां वनचारिणाम्।
भवदागमनं श्रुत्वा सहैभिर्वनचारिभिः ॥ ५.६४.१० ॥
ลิงป่าทั้งหมดนี้มาที่นี่ เมื่อได้ยินว่าท่านมาถึง พร้อมด้วยลิงป่าเหล่านี้
5.64.11
प्रहृष्टो न तु रुष्टोऽसौ वनं श्रुत्वा प्रधर्षितम्।
प्रहृष्टो मां पितृव्यस्ते सुग्रीवो वानरेश्वरः ॥ ५.६४.११ ॥
ได้ยินว่าป่าถูกทำลาย สุครีพผู้เป็นเจ้าลิงก็มิได้โกรธ แต่กลับปีติยินดี อาของท่านสุครีพ เจ้าแห่งลิง ก็ยินดีในตัวข้ายิ่งนัก
5.64.12
शीघ्रं प्रेषय सर्वांस्तानिति होवाच पार्थिवः।
श्रुत्वा दधिमुखस्यैतद् वचनं श्लक्ष्णमङ्गदः ॥ ५.६४.१२ ॥
"จงรีบส่งทุกตัวไปเถิด" พระราชาตรัสดังนี้ เมื่อได้ยินถ้อยคำอ่อนหวานของทธิมุข องคทากล่าวว่า
5.64.13
अब्रवीत् तान् हरिश्रेष्ठो वाक्यं वाक्यविशारदः।
शङ्के श्रुतोऽयं वृत्तान्तो रामेण हरियूथपाः ॥ ५.६४.१३ ॥
องคทาผู้ประเสริฐแห่งลิงและเชี่ยวชาญในการพูด กล่าวกับลิงเหล่านั้นว่า "ข้าแต่จ่าฝูงลิงทั้งหลาย ข้าสงสัยว่าเรื่องนี้พระรามจะได้ทรงทราบแล้ว"
5.64.14
अयं च हर्षादाख्याति तेन जानामि हेतुना।
तत् क्षमं नेह नः स्थातुं कृते कार्ये परंतपाः ॥ ५.६४.१४ ॥
เขาบอกเรื่องนี้ด้วยความยินดี และด้วยเหตุนี้ข้าจึงรู้ ข้าแต่ผู้เผาผลาญศัตรู จึงไม่สมควรที่พวกเราจะอยู่ที่นี่ก่อนงานจะสำเร็จ
5.64.15
पीत्वा मधु यथाकामं विक्रान्ता वनचारिणः।
किं शेषं गमनं तत्र सुग्रीवो यत्र वानरः ॥ ५.६४.१५ ॥
ข้าแต่พวกลิงป่าผู้กล้าหาญ ดื่มน้ำผึ้งตามที่ปรารถนาแล้ว จะเหลืออะไรให้ทำอีกเล่า การไปถึงที่ที่สุครีพลิงอยู่
5.64.16
सर्वे यथा मां वक्ष्यन्ति समेत्य हरिपुङ्गवाः।
तथास्मि कर्ता कर्तव्ये भवद्भिः परवानहम् ॥ ५.६४.१६ ॥
ข้าแต่ลิงผู้ประเสริฐทั้งหลาย เมื่อทุกท่านประชุมกันแล้วจะบอกข้าอย่างไร ข้าก็จะทำอย่างนั้น ในงานที่ต้องทำ ข้าขึ้นอยู่กับพวกท่าน
5.64.17
नाज्ञापयितुमीशोऽहं युवराजोऽस्मि यद्यपि।
अयुक्तं कृतकर्माणो यूयं धर्षयितुं बलात् ॥ ५.६४.१७ ॥
แม้ข้าจะเป็นยุวราช ข้าก็ไม่อาจสั่งการพวกท่านได้ เป็นการไม่สมควรที่จะห้ามปรามด้วยกำลังแก่พวกท่านผู้ได้ทำงานแล้ว
5.64.18
ब्रुवतश्चाङ्गदस्यैवं श्रुत्वा वचनमुत्तमम्।
प्रहृष्टमनसो वाक्यमिदमूचुर्वनौकसः ॥ ५.६४.१८ ॥
เมื่อองคทากล่าวถ้อยคำอันประเสริฐเช่นนี้ ฝูงลิงป่าที่มีใจยินดีได้ฟังแล้ว จึงกล่าวถ้อยคำนี้
5.64.19
एवं वक्ष्यति को राजन् प्रभुः सन् वानरर्षभ।
ऐश्वर्यमदमत्तो हि सर्वोऽहमिति मन्यते ॥ ५.६४.१९ ॥
ข้าแต่พระราชา ข้าแต่ลิงผู้ประเสริฐ ผู้ใดเล่าที่เป็นเจ้านายจะกล่าวเช่นนี้ ผู้ที่เมามัวด้วยความลำพองในอำนาจย่อมคิดว่า "ข้าคือทุกสิ่ง"
5.64.20
तव चेदं सुसदृशं वाक्यं नान्यस्य कस्यचित्।
सन्नतिर्हि तवाख्याति भविष्यच्छुभयोग्यताम् ॥ ५.६४.२० ॥
ถ้อยคำนี้เหมาะสมกับท่านอย่างยิ่ง และไม่เหมาะกับผู้ใดอื่น ความถ่อมตนของท่านประกาศความคู่ควรแก่โชคดีในอนาคต
5.64.21
सर्वे वयमपि प्राप्तास्तत्र गन्तुं कृतक्षणाः।
स यत्र हरिवीराणां सुग्रीवः पतिरव्ययः ॥ ५.६४.२१ ॥
พวกเราทั้งหมดก็มาถึงที่นี่แล้ว พร้อมจะไปยังที่ที่สุครีพ ผู้เป็นเจ้าแห่งฝูงลิงผู้กล้าหาญ ผู้ไม่รู้เสื่อมคลาย ประทับอยู่ในขณะนี้
5.64.22
त्वया ह्यनुक्तैर्हरिभिर्नैव शक्यं पदात् पदम्।
क्वचिद् गन्तुं हरिश्रेष्ठ ब्रूमः सत्यमिदं तु ते ॥ ५.६४.२२ ॥
โอ้ผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่ลิง หากปราศจากคำสั่งของท่าน ฝูงลิงไม่อาจก้าวจากที่หนึ่งไปยังอีกที่หนึ่งได้แม้เพียงก้าวเดียว ความจริงนี้พวกเรากล่าวแก่ท่าน
5.64.23
एवं तु वदतां तेषामङ्गदः प्रत्यभाषत।
साधु गच्छाम इत्युक्त्वा खमुत्पेतुर्महाबलाः ॥ ५.६४.२३ ॥
ขณะที่พวกเขากำลังกล่าวเช่นนั้น องคทกล่าวตอบว่า ดีแล้ว ไปกันเถิด เมื่อกล่าวดังนี้แล้ว บรรดาผู้มีกำลังมหาศาลก็กระโจนขึ้นสู่ท้องฟ้า
5.64.24
उत्पतन्तमनूत्पेतुः सर्वे ते हरियूथपाः।
कृत्वाऽऽकाशं निराकाशं यन्त्रोत्क्षिप्ता इवोपलाः ॥ ५.६४.२४ ॥
บรรดาหัวหน้าฝูงลิงทั้งหมดต่างกระโจนตามองคทที่กระโจนขึ้นไป ทำให้ท้องฟ้าเองไร้ท้องฟ้า พวกเขาพุ่งไปข้างหน้าดุจก้อนหินที่ถูกเครื่องยิงขว้างออกไป
5.64.25
अङ्गदं पुरतः कृत्वा हनूमन्तं च वानरम्।
तेऽम्बरं सहसोत्पत्य वेगवन्तः प्लवङ्गमाः ॥ ५.६४.२५ ॥
โดยให้องคทและลิงหนุมานนำหน้า บรรดาลิงผู้ว่องไวเหล่านั้นก็กระโจนขึ้นสู่ท้องนภาในพริบตา
5.64.26
विनदन्तो महानादं घना वातेरिता यथा।
अङ्गदे समनुप्राप्ते सुग्रीवो वानरेश्वरः ॥ ५.६४.२६ ॥
ส่งเสียงคำรามดังกึกก้อง ดุจเมฆที่ถูกลมพัดไป เมื่อองคทมาถึงแล้ว สุครีพผู้เป็นใหญ่แห่งฝูงลิงก็
5.64.27
उवाच शोकसंतप्तं रामं कमललोचनम्।
समाश्वसिहि भद्रं ते दृष्टा देवी न संशयः ॥ ५.६४.२७ ॥
กล่าวแก่พระรามผู้มีดวงเนตรดุจดอกบัวและกำลังเร่าร้อนด้วยความโศกว่า ขอท่านจงสงบใจไว้ ขอให้ท่านเป็นสิริมงคล เทวีได้ถูกพบแล้ว ไม่มีข้อสงสัยเลย
5.64.28
नागन्तुमिह शक्यं तैरतीतसमयैरिह।
अङ्गदस्य प्रहर्षाच्च जानामि शुभदर्शन ॥ ५.६४.२८ ॥
พวกเขาไม่อาจมาที่นี่ได้ในเวลานี้ เพราะเวลาล่วงเลยไปแล้ว และจากความยินดีของอังคทข้าพเจ้าก็ทราบได้ โอ้ผู้มีโฉมงามอันเป็นมงคล
5.64.29
न मत्सकाशमागच्छेत् कृत्ये हि विनिपातिते।
युवराजो महाबाहुः प्लवतामङ्गदो वरः ॥ ५.६४.२९ ॥
เขาไม่ควรมาเฝ้าข้าพเจ้าเมื่อภารกิจถูกทำลายเสียแล้ว ยุวราชอังคท ผู้มีแขนทรงพลัง ผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่ผู้กระโจน
5.64.30
यद्यप्यकृतकृत्यानामीदृशः स्यादुपक्रमः।
भवेत् तु दीनवदनो भ्रान्तविप्लुतमानसः ॥ ५.६४.३० ॥
แม้ผู้ที่ภารกิจยังไม่สำเร็จจะเข้ามาด้วยท่าทีเช่นนี้ได้ แต่ใบหน้าของเขาก็คงหมองเศร้า และจิตใจของเขาคงสับสนและปั่นป่วน
5.64.31
पितृपैतामहं चैतत् पूर्वकैरभिरक्षितम्।
न मे मधुवनं हन्याददृष्ट्वा जनकात्मजाम् ॥ ५.६४.३१ ॥
ป่ามธุวันนี้ บรรพบุรุษของข้าพเจ้ารักษาไว้มาแต่ก่อน ข้าพเจ้าจะไม่ทำลายมันเสียก่อนที่จะได้เห็นสีดา ธิดาของพระชนก
5.64.32
कौसल्या सुप्रजा राम समाश्वसिहि सुव्रत।
दृष्टा देवी न संदेहो न चान्येन हनूमता ॥ ५.६४.३२ ॥
โอ้พระราม ขอท่านจงปลอบโยนพระนางเกาศัลยา ผู้เป็นมารดาของบุตรผู้ดีงาม โอ้ผู้มีวัตรอันประเสริฐ เทวีได้ถูกพบแล้ว ไม่มีข้อสงสัย และพบโดยหนุมานเท่านั้น ไม่มีผู้อื่น
5.64.33
नह्यन्यः कर्मणो हेतुः साधनेऽस्य हनूमतः।
हनूमतीह सिद्धिश्च मतिश्च मतिसत्तम ॥ ५.६४.३३ ॥
ไม่มีผู้อื่นใดเป็นเหตุแห่งการสำเร็จกิจนี้ได้ ความสำเร็จและปัญญามาถึงที่นี่ด้วยหนุมานเพียงผู้เดียว โอ้ผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่ผู้มีปัญญา
5.64.34
व्यवसायश्च शौर्यं च श्रुतं चापि प्रतिष्ठितम्।
जाम्बवान् यत्र नेता स्यादङ्गदश्च हरीश्वरः ॥ ५.६४.३४ ॥
ที่ใดมีชามพวานเป็นผู้นำ และองคทผู้เป็นใหญ่แห่งลิงเป็นผู้นำ ที่นั่นความมุ่งมั่น ความกล้าหาญ และความรู้ย่อมตั้งมั่น
5.64.35
हनूमांश्चाप्यधिष्ठाता न तत्र गतिरन्यथा।
मा भूश्चिन्तासमायुक्तः सम्प्रत्यमितविक्रम ॥ ५.६४.३५ ॥
หนุมานก็เป็นผู้นำที่นั่นด้วย มิฉะนั้นจะไม่มีทางอื่นใด บัดนี้อย่าได้ถูกความกังวลครอบงำเลย โอ้ผู้มีกำลังหาที่สุดมิได้
5.64.36
यदा हि दर्पितोदग्राः संगताः काननौकसः।
नैषामकृतकार्याणामीदृशः स्यादुपक्रमः ॥ ५.६४.३६ ॥
เมื่อบรรดาลิงผู้อาศัยในป่า ผู้ทระนงและดุดัน มารวมกัน การเริ่มต้นเช่นนี้ย่อมไม่เกิดแก่ผู้ที่ยังไม่สำเร็จภารกิจ
5.64.37
वनभङ्गेन जानामि मधूनां भक्षणेन च।
ततः किलकिलाशब्दं शुश्रावासन्नमम्बरे ॥ ५.६४.३७ ॥
ข้าพเจ้ารู้จากการทำลายสวนป่าและการกินน้ำผึ้ง จากนั้นก็ได้ยินเสียงโห่ร้องด้วยความยินดีดังใกล้ขึ้นมาบนท้องฟ้า
5.64.38
हनूमत्कर्मदृप्तानां नदतां काननौकसाम्।
किष्किन्धामुपयातानां सिद्धिं कथयतामिव ॥ ५.६४.३८ ॥
บรรดาลิงผู้อาศัยในป่า ทระนงในกิจของหนุมาน ส่งเสียงคำราม เดินทางมาถึงกิษกินธา ราวกับประกาศความสำเร็จ
5.64.39
ततः श्रुत्वा निनादं तं कपीनां कपिसत्तमः।
आयताञ्चितलाङ्गूलः सोऽभवद्हृष्टमानसः ॥ ५.६४.३९ ॥
จากนั้นเมื่อได้ยินเสียงโห่ร้องของบรรดาลิงนั้น ลิงผู้ประเสริฐที่สุด ยกหางที่เหยียดยาวของตนขึ้น จิตใจก็เปี่ยมด้วยความยินดี
5.64.40
आजग्मुस्तेऽपि हरयो रामदर्शनकाङ्क्षिणः।
अङ्गदं पुरतः कृत्वा हनूमन्तं च वानरम् ॥ ५.६४.४० ॥
บรรดาลิงเหล่านั้นก็มาถึงเช่นกัน ปรารถนาจะเฝ้าพระราม โดยมีองคทนำหน้า และหนุมานกับลิงนั้นด้วย
5.64.41
तेऽङ्गदप्रमुखा वीराः प्रहृष्टाश्च मुदान्विताः।
निपेतुर्हरिराजस्य समीपे राघवस्य च ॥ ५.६४.४१ ॥
วีรบุรุษเหล่านั้นมีองค์อังคทเป็นประมุข ต่างปีติยินดีและเปี่ยมด้วยความปลื้มใจ จึงกราบลงใกล้พระราชาแห่งหมู่วานรและใกล้พระราม
5.64.42
हनूमांश्च महाबाहुः प्रणम्य शिरसा ततः।
नियतामक्षतां देवीं राघवाय न्यवेदयत् ॥ ५.६४.४२ ॥
ฝ่ายหนุมานผู้มีแขนทรงพลัง กราบลงด้วยศีรษะแล้วกราบทูลพระรามถึงเทวีผู้ถูกกักขังแต่ไม่ได้รับอันตรายใด ๆ
5.64.43
दृष्टा देवीति हनुमद्वदनादमृतोपमम्।
आकर्ण्य वचनं रामो हर्षमाप सलक्ष्मणः ॥ ५.६४.४३ ॥
"ข้าพระองค์ได้เห็นพระเทวีแล้ว" เมื่อได้ยินถ้อยคำนั้นจากปากหนุมานซึ่งดุจน้ำอมฤต พระรามพร้อมด้วยพระลักษมณ์ก็เกิดความยินดี
5.64.44
निश्चितार्थं ततस्तस्मिन् सुग्रीवं पवनात्मजे।
लक्ष्मणः प्रीतिमान् प्रीतं बहुमानादवैक्षत ॥ ५.६४.४४ ॥
เมื่อเรื่องนั้นได้ความแน่นอนแล้ว พระลักษมณ์ผู้เปี่ยมด้วยความรักใคร่และพอพระทัย จึงทอดพระเนตรดูสุครีพและบุตรแห่งพระวายุด้วยความเคารพอย่างยิ่ง
5.64.45
प्रीत्या च परयोपेतो राघवः परवीरहा।
बहुमानेन महता हनूमन्तमवैक्षत ॥ ५.६४.४५ ॥
พระราฆวะผู้ปลิดชีพวีรบุรุษฝ่ายศัตรู ทรงเปี่ยมด้วยความรักใคร่อย่างยิ่ง จึงทอดพระเนตรดูหนุมานด้วยความเคารพนับถืออย่างยิ่ง