వాల్మీకి రామాయణం · సర్గ 6.108
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.108.1
अथ संस्मारयामास मातली राघवं तदा।
अजानन्निव किं वीर त्वमेनमनुवर्तसे ॥ ६.१०८.१ ॥
అప్పుడు మాతలి రాఘవునికి గుర్తు చేశాడు: ఓ వీరుడా, నీకు తెలియనట్లు నువ్వు ఎందుకు అతనిని అనుసరిస్తున్నావు?
6.108.2
विसृजास्मै वधाय त्वमस्त्रं पैतामहं प्रभो।
विनाशकालः कथितो यः सुरैः सोऽद्य वर्तते ॥ ६.१०८.२ ॥
ఓ ప్రభూ, ఇతనిని వధించడానికి పైతామహ అస్త్రాన్ని ప్రయోగించు; దేవతలు వినాశకాలం అని చెప్పినది ఈనాడు వచ్చింది.
6.108.3
ततः संस्मारितो रामस्तेन वाक्येन मातलेः।
जग्राह स शरं दीप्तं निःश्वसन्तमिवोरगम् ॥ ६.१०८.३ ॥
మాతలి ఆ మాటలతో గుర్తు చేయబడిన రాముడు, బుసకొట్టే పామువలె ప్రకాశించే ఒక బాణాన్ని తీసుకున్నాడు.
6.108.4
यं तस्मै प्रथमं प्रादादगस्त्यो भगवानृषिः।
ब्रह्मदत्तं महद् बाणममोघं युधि वीर्यवान् ॥ ६.१०८.४ ॥
మొదట భగవంతుడైన అగస్త్య ఋషి అతనికి ఇచ్చిన, బ్రహ్మ ప్రసాదించిన, యుద్ధంలో వ్యర్థం కాని ఆ మహాబాణం — పరాక్రమశాలిది.
6.108.5
ब्रह्मणा निर्मितं पूर्वमिन्द्रार्थममितौजसा।
दत्तं सुरपतेः पूर्वं त्रिलोकजयकांक्षिणः ॥ ६.१०८.५ ॥
పూర్వం అమిత తేజస్వి బ్రహ్మ ఇంద్రుని కోసం దీనిని నిర్మించాడు; త్రిలోక విజయాన్ని కోరిన దేవేంద్రునికి ముందుగా ఇచ్చాడు.
6.108.6
यस्य वाजेषु पवनः फले पावकभास्करौ।
शरीरमाकाशमयं गौरवे मेरुमन्दरौ ॥ ६.१०८.६ ॥
దేని రెక్కలలో వాయువు, అగ్రభాగంలో అగ్ని మరియు సూర్యుడు ఉన్నారో, శరీరం ఆకాశమయమో, బరువులో మేరు మరియు మందర పర్వతాలు ఉన్నాయో అది.
6.108.7
जाज्वल्यमानं वपुषा सुपुङ्खं हेमभूषितम्।
तेजसा सर्वभूतानां कृतं भास्करवर्चसम् ॥ ६.१०८.७ ॥
ఆ బాణం తన రూపంతో ప్రకాశిస్తూ, చక్కని రెక్కలు కలిగి, బంగారంతో అలంకరించబడి, తన తేజస్సుతో సర్వప్రాణులకు సూర్యునితో సమానంగా చేయబడింది.
6.108.8
सधूममिव कालाग्निं दीप्तमाशीविषोपमम्।
नरनागाश्ववृन्दानां भेदनं क्षिप्रकारिणम् ॥ ६.१०८.८ ॥
పొగతో కూడిన కాలాగ్నిలా, విషసర్పంలా ప్రకాశిస్తూ, మనుషులు, ఏనుగులు, గుర్రాల సమూహాలను త్వరగా ఛేదించేది ఆ బాణం.
6.108.9
द्वाराणां परिघाणां च गिरीणां चापि भेदनम्।
नानारुधिरदिग्धाङ्गं मेदोदिग्धं सुदारुणम् ॥ ६.१०८.९ ॥
అది ద్వారాలను, అడ్డు గడియలను, పర్వతాలను కూడా ఛేదించేది; వివిధ రక్తంతో, మేదస్సుతో తడిసిన అంగాలతో అత్యంత భయంకరమైనది.
6.108.10
वज्रसारं महानादं नानासमितिदारुणम्।
सर्ववित्रासनं भीमं श्वसन्तमिव पन्नगम् ॥ ६.१०८.१० ॥
వజ్రంలా దృఢమైనది, మహానాదం చేసేది, అనేక యుద్ధాలలో భయంకరమైనది, అందరినీ భయపెట్టేది, భీషణమైనది; బుసకొట్టే సర్పంలా ఉంది.
6.108.11
कङ्कगृध्रबकानां च गोमायुगणरक्षसाम्।
नित्यभक्षप्रदं युद्धे यमरूपं भयावहम् ॥ ६.१०८.११ ॥
కంకపక్షులకు, గ్రద్దలకు, కొంగలకు, నక్కల గుంపులకు, రాక్షసులకు యుద్ధంలో నిత్య ఆహారం ఇచ్చేది; యముని రూపం కలిగి భయం కలిగించేది.
6.108.12
नन्दनं वानरेन्द्राणां रक्षसामवसादनम्।
वाजितं विविधैर्वाजैश्चारुचित्रैर्गरुत्मतः ॥ ६.१०८.१२ ॥
వానరరాజులకు ఆనందం, రాక్షసులకు నాశనం చేసేది; గరుత్మంతుని అందమైన, విచిత్రమైన వివిధ రెక్కలతో అమర్చబడినది.
6.108.13
तमुत्तमेषुं लोकानामिक्ष्वाकुभयनाशनम्।
द्विषतां कीर्तिहरणं प्रहर्षकरमात्मनः ॥ ६.१०८.१३ ॥
లోకాలలో అత్యుత్తమమైన ఆ బాణం, ఇక్ష్వాకు వంశ భయాన్ని నశింపజేసేది; శత్రువుల కీర్తిని హరించి, తనకు హర్షాన్ని కలిగించేది.
6.108.14
अभिमन्त्र्य ततो रामस्तं महेषुं महाबलः।
वेदप्रोक्तेन विधिना संदधे कार्मुके बली ॥ ६.१०८.१४ ॥
అనంతరం మహాబలుడైన రాముడు, ఆ మహా బాణాన్ని మంత్రంతో అభిమంత్రించి, వేదోక్త విధానంతో బలంగా ధనుస్సుపై సంధించాడు.
6.108.15
तस्मिन् संधीयमाने तु राघवेण शरोत्तमे।
सर्वभूतानि संत्रेसुश्चचाल च वसुंधरा ॥ ६.१०८.१५ ॥
రాఘవుడు ఆ ఉత్తమ బాణాన్ని సంధించగానే, సర్వ ప్రాణులు భయంతో వణికిపోయాయి; భూమి కంపించింది.
6.108.16
स रावणाय संक्रुद्धो भृशमायम्य कार्मुकम्।
चिक्षेप परमायत्तः शरं मर्मविदारणम् ॥ ६.१०८.१६ ॥
అతడు కోపంతో ధనుస్సును పూర్తిగా లాగి, పరమ ప్రయత్నంతో మర్మస్థానాలను చీల్చే బాణాన్ని రావణునిపై ప్రయోగించాడు.
6.108.17
स वज्र इव दुर्धर्षो वज्रिबाहुविसर्जितः।
कृतान्त इव चावार्यो न्यपतद् रावणोरसि ॥ ६.१०८.१७ ॥
వజ్రధరుడి బాహువుల నుండి వెలువడిన ఆ బాణం వజ్రంలా దుర్భేద్యమై, కృతాంతునిలా అనివార్యమై రావణుని వక్షస్థలంపై పడింది.
6.108.18
स विसृष्टो महावेगः शरीरान्तकरः परः।
बिभेद हृदयं तस्य रावणस्य दुरात्मनः ॥ ६.१०८.१८ ॥
ప్రయోగించబడిన ఆ మహావేగవంతమైన, శరీరాన్ని అంతం చేసే ఉత్తమ బాణం, ఆ దురాత్ముడైన రావణుని హృదయాన్ని చీల్చింది.
6.108.19
रुधिराक्तः स वेगेन शरीरान्तकरः शरः।
रावणस्य हरन् प्राणान् विवेश धरणीतलम् ॥ ६.१०८.१९ ॥
రక్తంతో తడిసిన ఆ బాణం వేగంగా, దేహాన్ని అంతం చేసే ఆ బాణం, రావణుని ప్రాణాలను హరిస్తూ భూతలంలో ప్రవేశించింది.
6.108.20
स शरो रावणं हत्वा रुधिरार्द्रकृतच्छविः।
कृतकर्मा निभृतवत् स तूणीं पुनराविशत् ॥ ६.१०८.२० ॥
ఆ బాణం రావణుని కొట్టి, రక్తంతో తడిసిన కాంతితో, తన పనిని ముగించి, శాంతంగా మళ్లీ అంబులపొదిలో ప్రవేశించింది.
6.108.21
तस्य हस्ताद्धतस्याशु कार्मुकं तत् ससायकम्।
निपपात सह प्राणैर्भ्रश्यमानस्य जीवितात् ॥ ६.१०८.२१ ॥
దెబ్బతిన్న అతని చేతి నుండి వెంటనే ఆ విల్లు, బాణంతో సహా పడిపోయింది; ప్రాణాలతో పాటు, జీవితం నుండి జారిపోతున్న అతనితో కలిసి.
6.108.22
गतासुर्भीमवेगस्तु नैर्ऋतेन्द्रो महाद्युतिः।
पपात स्यन्दनाद् भूमौ वृत्रो वज्रहतो यथा ॥ ६.१०८.२२ ॥
ప్రాణాలు పోయిన భయంకర వేగం గల, మహా తేజస్సు గల రాక్షసరాజు రథం నుండి భూమిపై పడ్డాడు, వజ్రంతో కొట్టబడిన వృత్రుడిలా.
6.108.23
तं दृष्ट्वा पतितं भूमौ हतशेषा निशाचराः।
हतनाथा भयत्रस्ताः सर्वतः सम्प्रदुद्रुवुः ॥ ६.१०८.२३ ॥
అతను భూమిపై పడటం చూసి, మిగిలిన రాత్రి తిరిగే రాక్షసులు, తమ నాయకుడిని కోల్పోయి భయంతో వణికి, అన్ని దిక్కులకు పారిపోయారు.
6.108.24
नर्दन्तश्चाभिपेतुस्तान् वानरा द्रुमयोधिनः।
दशग्रीववधं दृष्ट्वा वानरा जितकाशिनः ॥ ६.१०८.२४ ॥
గర్జిస్తూ, చెట్లతో యుద్ధం చేసే వానరులు వారిపై పడ్డారు; దశగ్రీవుని వధను చూసి, జయం పొందామనుకున్న వానరులు.
6.108.25
अर्दिता वानरैर्हृष्टैर्लङ्कामभ्यपतन् भयात्।
हताश्रयत्वात् करुणैर्बाष्पप्रस्रवणैर्मुखैः ॥ ६.१०८.२५ ॥
వానరులచే బాధింపబడి, భయంతో లంకవైపు పరుగెత్తారు; తమ ఆశ్రయం నశించడంతో వారి ముఖాలు కన్నీటితో కరుణాజనకంగా ఉన్నాయి.
6.108.26
ततो विनेदुः संहृष्टा वानरा जितकाशिनः।
वदन्तो राघवजयं रावणस्य च तद्वधम् ॥ ६.१०८.२६ ॥
అప్పుడు సంతోషించిన, విజయగర్వంతో ఉన్న వానరులు గర్జించారు; రాఘవుని విజయాన్ని, రావణుని వధను ప్రకటిస్తూ.
6.108.27
अथान्तरिक्षे व्यनदत् सौम्यस्त्रिदशदुन्दुभिः।
दिव्यगन्धवहस्तत्र मारुतः सुसुखो ववौ ॥ ६.१०८.२७ ॥
అప్పుడు ఆకాశంలో దేవతల దుందుభి మ్రోగింది; అక్కడ దివ్య సుగంధాన్ని మోస్తూ అత్యంత సుఖకరమైన గాలి వీచింది.
6.108.28
निपपातान्तरिक्षाच्च पुष्पवृष्टिस्तदा भुवि।
किरन्ती राघवरथं दुरावापा मनोहरा ॥ ६.१०८.२८ ॥
అప్పుడు ఆకాశం నుండి పుష్పవర్షం భూమిపై కురిసింది; రాఘవుని రథంపై చల్లబడిన అది అరుదైనదీ మనోహరమైనదీ.
6.108.29
राघवस्तवसंयुक्ता गगने च विशुश्रुवे।
साधुसाध्विति वागग्र्या देवतानां महात्मनाम् ॥ ६.१०८.२९ ॥
రాఘవుని స్తుతితో కూడినది ఆకాశంలోనూ వినిపించింది; మహాత్ములైన దేవతల శ్రేష్ఠమైన వాణి "సాధు! సాధు!" అని పలికింది.
6.108.30
आविवेश महान् हर्षो देवानां चारणैः सह।
रावणे निहते रौद्रे सर्वलोकभयंकरे ॥ ६.१०८.३० ॥
దేవతలకూ చారణులకూ గొప్ప ఆనందం కలిగింది; సర్వలోకాలకూ భయంకరుడైన క్రూర రావణుడు హతమైనప్పుడు.
6.108.31
ततः सकामं सुग्रीवमङ्गदं च विभीषणम्।
चकार राघवः प्रीतो हत्वा राक्षसपुंगवम् ॥ ६.१०८.३१ ॥
అప్పుడు రాక్షసశ్రేష్ఠుడిని చంపిన రాఘవుడు ప్రీతితో సుగ్రీవుడిని, అంగదుడిని, విభీషణుడిని వారి కోరికలు తీరినవారిగా చేశాడు.
6.108.32
ततः प्रजग्मुः प्रशमं मरुद्गणा
दिशः प्रसेदुर्विमलं नभोऽभवत्।
मही चकम्पे न च मारुतो ववौ
स्थिरप्रभश्चाप्यभवद् दिवाकरः ॥ ६.१०८.३२ ॥
అప్పుడు మరుద్గణాలు శాంతించి వెళ్ళిపోయాయి; దిక్కులు తేటపడ్డాయి, ఆకాశం నిర్మలమైంది; భూమి కంపించలేదు, గాలి వీయలేదు, సూర్యుడు స్థిరమైన కాంతితో ప్రకాశించాడు.
6.108.33
ततस्तु सुग्रीवविभीषणाङ्गदाः
सुहृद्विशिष्टाः सहलक्ष्मणस्तदा।
समेत्य हृष्टा विजयेन राघवं
रणेऽभिरामं विधिनाभ्यपूजयन् ॥ ६.१०८.३३ ॥
అప్పుడు సుగ్రీవుడు, విభీషణుడు, అంగదుడు, మిత్రులలో శ్రేష్ఠులు, లక్ష్మణునితో కలిసి విజయంతో సంతోషించి రాఘవుని చేరి, యుద్ధంలో మనోహరుడైన అతనిని విధి ప్రకారం పూజించారు.
6.108.34
स तु निहतरिपुः स्थिरप्रतिज्ञः
स्वजनबलाभिवृतो रणे बभूव।
रघुकुलनृपनन्दनो महौजा-
स्त्रिदशगणैरभिसंवृतो महेन्द्रः ॥ ६.१०८.३४ ॥
ఆయన శత్రువులను సంహరించి, స్థిరప్రతిజ్ఞుడై, తన జనులు సైన్యంతో చుట్టుముట్టబడి యుద్ధంలో ఉన్నాడు; రఘువంశ రాజకుమారుడు, మహాతేజస్వి, దేవగణాలతో చుట్టుముట్టబడిన మహేంద్రుని వలె.