વાલ્મીકિ રામાયણ · સર્ગ 6.30
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.30.1
ततस्तमक्षोभ्यबलं लङ्काधिपतये चराः।
सुवेले राघवं शैले निविष्टं प्रत्यवेदयन् ॥ ६.३०.१ ॥
ત્યારે ગુપ્તચરોએ લંકાધિપતિને જાણ કરી કે અક્ષોભ્ય બળવાળો રાઘવ સુવેલ પર્વત પર પડાવ નાખીને રહ્યો છે.
6.30.2
चाराणां रावणः श्रुत्वा प्राप्तं रामं महाबलम्।
जातोद्वेगोऽभवत् किंचिच्छार्दूलं वाक्यमब्रवीत् ॥ ६.३०.२ ॥
ગુપ્તચરોની વાત સાંભળીને રાવણ થોડો વિહ્વળ થયો અને તે રાક્ષસ-શાર્દૂલે આ વચન કહ્યું.
6.30.3
अयथावच्च ते वर्णो दीनश्चासि निशाचर।
नासि कच्चिदमित्राणां क्रुद्धानां वशमागतः ॥ ६.३०.३ ॥
હે નિશાચર! તારો વર્ણ બદલાયેલો છે અને તું દીન દેખાય છે. શું તું ક્રોધિત શત્રુઓને વશ થઈ ગયો છે?
6.30.4
तदा राक्षसशार्दूलं शार्दूलो भयविक्लवः ॥ ६.३०.४ ॥
ત્યારે ભયથી વિહ્વળ થયેલો શાર્દૂલ (શુક) તે રાક્ષસ-શાર્દૂલ સાથે બોલ્યો.
6.30.5
न ते चारयितुं शक्या राजन् वानरपुङ्गवाः।
विक्रान्ता बलवन्तश्च राघवेण च रक्षिताः ॥ ६.३०.५ ॥
હે રાજન્! વાનરશ્રેષ્ઠોની તું જાસૂસી કરી શકીશ નહીં; તેઓ પરાક્રમી, બળવાન અને રાઘવ દ્વારા રક્ષિત છે.
6.30.6
नापि सम्भाषितुं शक्याः सम्प्रश्नोऽत्र न लभ्यते।
सर्वतो रक्ष्यते पन्था वानरैः पर्वतोपमैः ॥ ६.३०.६ ॥
તેમની સાથે વાત કરવી પણ શક્ય નથી, અહીં પૂછપરછ પણ મળતી નથી; પર્વત સમાન વાનરો ચારે બાજુ માર્ગની રક્ષા કરી રહ્યા છે.
6.30.7
प्रविष्टमात्रे ज्ञातोऽहं बले तस्मिन् विचारिते।
बलाद् गृहीतो रक्षोभिर्बहुधास्मि विचारितः ॥ ६.३०.७ ॥
હું પ્રવેશ્યો કે તરત જ એ સેનામાં મને ઓળખી કાઢવામાં આવ્યો. તપાસ થતાં રાક્ષસોએ બળજબરીથી મને પકડ્યો અને અનેક રીતે પૂછપરછ કરી.
6.30.8
जानुभिर्मुष्टिभिर्दन्तैस्तलैश्चाभिहतो भृशम्।
परिणीतोऽस्मि हरिभिर्बलमध्ये अमर्षणैः ॥ ६.३०.८ ॥
ઘૂંટણ, મુઠ્ઠી, દાંત અને હથેળીઓથી મને ભારે માર મારવામાં આવ્યો. ક્રોધિત વાનરોએ મને સેનાની મધ્યમાં ફેરવ્યો.
6.30.9
परिणीय च सर्वत्र नीतोऽहं रामसंसदि।
रुधिरस्राविदीनाङ्गो विह्वलश्चलितेन्द्रियः ॥ ६.३०.९ ॥
બધે ફેરવીને તેઓ મને રામની સભામાં લઈ ગયા. લોહી વહેતા અંગોથી હું દીન, વિહ્વળ અને ઇન્દ્રિયોથી વિચલિત હતો.
6.30.10
हरिभिर्वध्यमानश्च याचमानः कृताञ्जलिः।
राघवेण परित्रातो मा मेति च यदृच्छया ॥ ६.३०.१० ॥
વાનરોથી માર ખાતો, હાથ જોડીને યાચના કરતો હું, 'મને ન મારો, મને ન મારો' એમ કહેતો હતો ત્યારે, સંયોગવશ રાઘવે મને બચાવ્યો.
6.30.11
एष शैलशिलाभिस्तु पूरयित्वा महार्णवम्।
द्वारमाश्रित्य लङ्काया रामस्तिष्ठति सायुधः ॥ ६.३०.११ ॥
આ રામ છે — પર્વતની શિલાઓથી મહાસાગરને ભરીને લંકાના દ્વાર પાસે શસ્ત્રો સાથે ઊભા છે.
6.30.12
गरुडव्यूहमास्थाय सर्वतो हरिभिर्वृतः।
मां विसृज्य महातेजा लङ्कामेवातिवर्तते ॥ ६.३०.१२ ॥
ગરુડ વ્યૂહ રચીને, ચોતરફ વાનરોથી ઘેરાયેલા મહાતેજસ્વી રામ મને છોડીને લંકા તરફ આગળ વધી રહ્યા છે.
6.30.13
पुरा प्राकारमायाति क्षिप्रमेकतरं कुरु।
सीतां वापि प्रयच्छाशु युद्धं वापि प्रदीयताम् ॥ ६.३०.१३ ॥
પહેલાં તે પ્રાકાર તરફ આવી રહ્યો છે. જલદી બેમાંથી એક કરો — સીતાને તરત પાછી સોંપો, અથવા યુદ્ધ આપો.
6.30.14
मनसा तत् तदा प्रेक्ष्य तच्छ्रुत्वा राक्षसाधिपः।
शार्दूलं सुमहद्वाक्यमथोवाच स रावणः ॥ ६.३०.१४ ॥
મનમાં તેનો વિચાર કરીને અને તે સાંભળીને, ત્યારે તે રાક્ષસાધિપતિ રાવણે શાર્દૂલને આ મહાન વચન કહ્યું.
6.30.15
यदि मां प्रतियुध्यन्ते देवगन्धर्वदानवाः।
नैव सीतां प्रदास्यामि सर्वलोकभयादपि ॥ ६.३०.१५ ॥
જો દેવ, ગંધર્વ અને દાનવો મારી સામે યુદ્ધ કરે, તોપણ સર્વ લોકના ભયથી પણ હું સીતાને નહીં આપું.
6.30.16
एवमुक्त्वा महातेजा रावणः पुनरब्रवीत्।
चरिता भवता सेना केऽत्र शूराः प्लवंगमाः ॥ ६.३०.१६ ॥
એમ કહીને મહાતેજસ્વી રાવણે ફરી કહ્યું: 'તેં સેનાનું નિરીક્ષણ કર્યું છે; અહીં કયા શૂરવીર વાનરો છે?'
6.30.17
किंप्रभाः कीदृशाः सौम्य वानरा ये दुरासदाः।
कस्य पुत्राश्च पौत्राश्च तत्त्वमाख्याहि राक्षस ॥ ६.३०.१७ ॥
હે સૌમ્ય, જે દુર્જય વાનરો છે તેઓ કેવા તેજવાળા અને કેવા છે? કોના પુત્રો અને પૌત્રો છે? હે રાક્ષસ, સત્ય કહે.
6.30.18
तथात्र प्रतिपत्स्यामि ज्ञात्वा तेषां बलाबलम्।
अवश्यं खलु संख्यानं कर्तव्यं युद्धमिच्छता ॥ ६.३०.१८ ॥
તો અહીં તેમનું બળાબળ જાણીને હું કાર્ય કરીશ; યુદ્ધ ઇચ્છનારે અવશ્ય ગણતરી કરવી જોઈએ.
6.30.19
अथैवमुक्तः शार्दूलो रावणेनोत्तमश्चरः।
इदं वचनमारेभे वक्तुं रावणसंनिधौ ॥ ६.३०.१९ ॥
રાવણે આ રીતે કહ્યું ત્યારે ઉત્તમ ગુપ્તચર શાર્દૂલ રાવણની સમક્ષ આ વચન કહેવા લાગ્યો.
6.30.20
अथर्क्षरजसः पुत्रो युधि राजन् सुदुर्जयः।
गद्गदस्याथ पुत्रोऽत्र जाम्बवानिति विश्रुतः ॥ ६.३०.२० ॥
હે રાજન! યુદ્ધમાં અજેય એવો ઋક્ષરજાનો પુત્ર અને ગદ્ગદનો પુત્ર, જે અહીં જાંબવાન નામે વિખ્યાત છે.
6.30.21
गद्गदस्याथ पुत्रोऽन्यो गुरुपुत्रः शतक्रतोः।
कदनं यस्य पुत्रेण कृतमेकेन रक्षसाम् ॥ ६.३०.२१ ॥
ગદ્ગદનો બીજો પુત્ર, શતક્રતુ (ઇન્દ્ર)ના ગુરુનો પુત્ર; જેના એક જ પુત્રે રાક્ષસોનો સંહાર કર્યો હતો.
6.30.22
सुषेणश्चात्र धर्मात्मा पुत्रो धर्मस्य वीर्यवान्।
सौम्यः सोमात्मजश्चात्र राजन् दधिमुखः कपिः ॥ ६.३०.२२ ॥
અહીં ધર્માત્મા સુષેણ પણ છે, જે ધર્મનો પરાક્રમી પુત્ર છે; હે રાજન! સોમનો પુત્ર સૌમ્ય દધિમુખ વાનર પણ અહીં છે.
6.30.23
सुमुखो दुर्मुखश्चात्र वेगदर्शी च वानरः।
मृत्युर्वानररूपेण नूनं सृष्टः स्वयंभुवा ॥ ६.३०.२३ ॥
અહીં સુમુખ અને દુર્મુખ, અને વેગદર્શી નામનો વાનર પણ છે; ચોક્કસ સ્વયંભૂએ વાનર-રૂપે મૃત્યુને જ સર્જ્યું છે.
6.30.24
पुत्रो हुतवहस्यात्र नीलः सेनापतिः स्वयम्।
अनिलस्य तु पुत्रोऽत्र हनूमानिति विश्रुतः ॥ ६.३०.२४ ॥
અગ્નિનો પુત્ર, સેનાપતિ નીલ પોતે અહીં છે; અને વાયુનો પુત્ર, અહીં હનુમાન નામે વિખ્યાત છે.
6.30.25
नप्ता शक्रस्य दुर्धर्षो बलवानङ्गदो युवा।
मैन्दश्च द्विविदश्चोभौ बलिनावश्विसम्भवौ ॥ ६.३०.२५ ॥
ઇન્દ્રના પૌત્ર, દુર્ધર્ષ અને બળવાન યુવાન અંગદ; તથા મૈંદ અને દ્વિવિદ — અશ્વિનીકુમારોથી જન્મેલા આ બે બળવાન.
6.30.26
पुत्रा वैवस्वतस्याथ पञ्च कालान्तकोपमाः।
गजो गवाक्षो गवयः शरभो गन्धमादनः ॥ ६.३०.२६ ॥
વૈવસ્વત યમના પાંચ પુત્રો, કાળ અને અંતક સમાન — ગજ, ગવાક્ષ, ગવય, શરભ અને ગંધમાદન.
6.30.27
दश वानरकोट्यश्च शूराणां युद्धकाङ्क्षिणाम्।
श्रीमतां देवपुत्राणां शेषं नाख्यातुमुत्सहे ॥ ६.३०.२७ ॥
યુદ્ધની ઇચ્છા રાખતા શૂર, તેજસ્વી દેવપુત્ર વાનરો દસ કરોડ છે; બાકીનાનું વર્ણન કરવા હું સમર્થ નથી.
6.30.28
पुत्रो दशरथस्यैष सिंहसंहननो युवा।
दूषणो निहतो येन खरश्च त्रिशिरास्तथा ॥ ६.३०.२८ ॥
દશરથનો આ પુત્ર, સિંહ સમાન દૃઢ દેહધારી યુવાન; જેના વડે દૂષણ, ખર અને ત્રિશિરા હણાયા.
6.30.29
नास्ति रामस्य सदृशे विक्रमे भुवि कश्चन।
विराधो निहतो येन कबन्धश्चान्तकोपमः ॥ ६.३०.२९ ॥
પૃથ્વી પર રામના પરાક્રમની બરાબરી કરનાર કોઈ નથી; જેના વડે વિરાધ અને યમ સમાન કબંધ હણાયા.
6.30.30
वक्तुं न शक्तो रामस्य गुणान् कश्चिन्नरः क्षितौ।
जनस्थानगता येन तावन्तो राक्षसा हताः ॥ ६.३०.३० ॥
પૃથ્વી પરનો કોઈ માનવી રામના ગુણોનું વર્ણન કરવા સમર્થ નથી; જનસ્થાનમાં રહેનારા એટલા રાક્ષસો તેણે હણ્યા.
6.30.31
लक्ष्मणश्चात्र धर्मात्मा मातंगानामिवर्षभः।
यस्य बाणपथं प्राप्य न जीवेदपि वासवः ॥ ६.३०.३१ ॥
અહીં ધર્માત્મા લક્ષ્મણ પણ છે, જે હાથીઓમાં શ્રેષ્ઠ વૃષભ જેવા છે; જેના બાણના માર્ગમાં આવીને ઇન્દ્ર પણ જીવી ન શકે.
6.30.32
श्वेतो ज्योतिर्मुखश्चात्र भास्करस्यात्मसम्भवौ।
वरुणस्याथ पुत्रोऽथ हेमकूटः प्लवंगमः ॥ ६.३०.३२ ॥
અહીં સૂર્યના આત્મજ શ્વેત અને જ્યોતિર્મુખ પણ છે; અને વરુણનો પુત્ર વાનર હેમકૂટ પણ છે.
6.30.33
विश्वकर्मसुतो वीरो नलः प्लवगसत्तमः।
विक्रान्तो वेगवानत्र वसुपुत्रः स दुर्धरः ॥ ६.३०.३३ ॥
અહીં વિશ્વકર્માનો પુત્ર વીર નલ છે, વાનરોમાં શ્રેષ્ઠ; પરાક્રમી અને વેગવાન. વસુનો પુત્ર તે દુર્ધર પણ અહીં છે.
6.30.34
राक्षसानां वरिष्ठश्च तव भ्राता विभीषणः।
प्रतिगृह्य पुरीं लङ्कां राघवस्य हिते रतः ॥ ६.३०.३४ ॥
રાક્ષસોમાં શ્રેષ્ઠ અને તારો ભાઈ વિભીષણ પણ અહીં છે; લંકા નગરી સ્વીકારીને રાઘવના હિતમાં રત છે.
6.30.35
सुवेलेऽधिष्ठितं शैले शेषकार्ये भवान् गतिः ॥ ६.३०.३५ ॥
સુવેલ પર્વત પર સ્થિત છે, બાકીના કાર્ય માટે; તું જ તેમનો આશ્રય છે.