ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ · ਸਰਗ 6.30
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.30.1
ततस्तमक्षोभ्यबलं लङ्काधिपतये चराः।
सुवेले राघवं शैले निविष्टं प्रत्यवेदयन् ॥ ६.३०.१ ॥
ਫਿਰ ਜਾਸੂਸਾਂ ਨੇ ਲੰਕਾਧਿਪਤੀ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਅਡੋਲ ਬਲ ਵਾਲਾ ਰਾਘਵ ਸੁਵੇਲ ਪਰਬਤ ਉੱਤੇ ਡੇਰਾ ਲਾਈ ਬੈਠਾ ਹੈ।
6.30.2
चाराणां रावणः श्रुत्वा प्राप्तं रामं महाबलम्।
जातोद्वेगोऽभवत् किंचिच्छार्दूलं वाक्यमब्रवीत् ॥ ६.३०.२ ॥
ਜਾਸੂਸਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ ਰਾਵਣ ਕੁਝ ਬੇਚੈਨ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਰਾਕਸ਼ਸ-ਸ਼ਾਰਦੂਲ ਨੇ ਇਹ ਬਚਨ ਕਹੇ।
6.30.3
अयथावच्च ते वर्णो दीनश्चासि निशाचर।
नासि कच्चिदमित्राणां क्रुद्धानां वशमागतः ॥ ६.३०.३ ॥
ਹੇ ਨਿਸ਼ਾਚਰ! ਤੇਰਾ ਰੰਗ ਬਦਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਤੂੰ ਦੀਨ ਦਿਸਦਾ ਹੈਂ। ਕੀ ਤੂੰ ਕ੍ਰੋਧੀ ਵੈਰੀਆਂ ਦੇ ਵੱਸ ਪੈ ਗਿਆ ਹੈਂ?
6.30.4
तदा राक्षसशार्दूलं शार्दूलो भयविक्लवः ॥ ६.३०.४ ॥
ਤਦ ਡਰ ਨਾਲ ਵਿਆਕੁਲ ਹੋਇਆ ਸ਼ਾਰਦੂਲ (ਸ਼ੁਕ) ਉਸ ਰਾਕਸ਼ਸ-ਸ਼ਾਰਦੂਲ ਨਾਲ ਬੋਲਿਆ।
6.30.5
न ते चारयितुं शक्या राजन् वानरपुङ्गवाः।
विक्रान्ता बलवन्तश्च राघवेण च रक्षिताः ॥ ६.३०.५ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ! ਵਾਨਰ-ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠਾਂ ਦੀ ਤੂੰ ਜਾਸੂਸੀ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ; ਉਹ ਪਰਾਕ੍ਰਮੀ, ਬਲਵਾਨ ਅਤੇ ਰਾਘਵ ਦੁਆਰਾ ਰੱਖਿਅਤ ਹਨ।
6.30.6
नापि सम्भाषितुं शक्याः सम्प्रश्नोऽत्र न लभ्यते।
सर्वतो रक्ष्यते पन्था वानरैः पर्वतोपमैः ॥ ६.३०.६ ॥
ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰਨੀ ਵੀ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ, ਇੱਥੇ ਪੁੱਛ-ਗਿੱਛ ਵੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ; ਪਰਬਤਾਂ ਵਰਗੇ ਵਾਨਰ ਹਰ ਪਾਸਿਓਂ ਰਸਤਾ ਰੱਖਿਆ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।
6.30.7
प्रविष्टमात्रे ज्ञातोऽहं बले तस्मिन् विचारिते।
बलाद् गृहीतो रक्षोभिर्बहुधास्मि विचारितः ॥ ६.३०.७ ॥
ਮੇਰੇ ਅੰਦਰ ਵੜਦੇ ਹੀ ਉਸ ਫ਼ੌਜ ਵਿੱਚ ਮੈਨੂੰ ਪਛਾਣ ਲਿਆ ਗਿਆ। ਪੜਤਾਲ ਹੋਣ 'ਤੇ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਨੇ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਮੈਨੂੰ ਫੜ ਲਿਆ ਅਤੇ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਪੁੱਛਗਿੱਛ ਕੀਤੀ।
6.30.8
जानुभिर्मुष्टिभिर्दन्तैस्तलैश्चाभिहतो भृशम्।
परिणीतोऽस्मि हरिभिर्बलमध्ये अमर्षणैः ॥ ६.३०.८ ॥
ਗੋਡਿਆਂ, ਮੁੱਕਿਆਂ, ਦੰਦਾਂ ਅਤੇ ਹਥੇਲੀਆਂ ਨਾਲ ਮੈਨੂੰ ਬਹੁਤ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ। ਗੁੱਸੇ ਭਰੇ ਬਾਂਦਰਾਂ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਫ਼ੌਜ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਘੁਮਾਇਆ।
6.30.9
परिणीय च सर्वत्र नीतोऽहं रामसंसदि।
रुधिरस्राविदीनाङ्गो विह्वलश्चलितेन्द्रियः ॥ ६.३०.९ ॥
ਹਰ ਪਾਸੇ ਘੁਮਾ ਕੇ ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਰਾਮ ਦੀ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਲੈ ਗਏ। ਲਹੂ ਵਗਦੇ ਅੰਗਾਂ ਨਾਲ ਮੈਂ ਦੀਨ, ਵਿਆਕੁਲ ਅਤੇ ਇੰਦਰੀਆਂ ਤੋਂ ਡਾਵਾਂਡੋਲ ਸੀ।
6.30.10
हरिभिर्वध्यमानश्च याचमानः कृताञ्जलिः।
राघवेण परित्रातो मा मेति च यदृच्छया ॥ ६.३०.१० ॥
ਬਾਂਦਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਮਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ, ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਤਰਲੇ ਕਰਦਾ ਮੈਨੂੰ, 'ਮੈਨੂੰ ਨਾ ਮਾਰੋ, ਮੈਨੂੰ ਨਾ ਮਾਰੋ' ਕਹਿੰਦੇ ਹੋਏ ਇਤਫ਼ਾਕ ਨਾਲ ਰਾਘਵ ਨੇ ਬਚਾਇਆ।
6.30.11
एष शैलशिलाभिस्तु पूरयित्वा महार्णवम्।
द्वारमाश्रित्य लङ्काया रामस्तिष्ठति सायुधः ॥ ६.३०.११ ॥
ਇਹ ਰਾਮ ਹਨ — ਪਹਾੜੀ ਚੱਟਾਨਾਂ ਨਾਲ ਮਹਾਸਾਗਰ ਭਰ ਕੇ ਲੰਕਾ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਕੋਲ ਹਥਿਆਰਾਂ ਸਮੇਤ ਖੜ੍ਹੇ ਹਨ।
6.30.12
गरुडव्यूहमास्थाय सर्वतो हरिभिर्वृतः।
मां विसृज्य महातेजा लङ्कामेवातिवर्तते ॥ ६.३०.१२ ॥
ਗਰੁੜ ਵਿਊਹ ਬਣਾ ਕੇ, ਚੁਫੇਰੇ ਬਾਂਦਰਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਮਹਾਤੇਜਸਵੀ ਰਾਮ ਮੈਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਲੰਕਾ ਵੱਲ ਵਧ ਰਹੇ ਹਨ।
6.30.13
पुरा प्राकारमायाति क्षिप्रमेकतरं कुरु।
सीतां वापि प्रयच्छाशु युद्धं वापि प्रदीयताम् ॥ ६.३०.१३ ॥
ਪਹਿਲਾਂ ਉਹ ਪ੍ਰਾਕਾਰ ਵੱਲ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਛੇਤੀ ਦੋਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਕਰੋ — ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਵਾਪਸ ਕਰੋ, ਜਾਂ ਯੁੱਧ ਦਿਓ।
6.30.14
मनसा तत् तदा प्रेक्ष्य तच्छ्रुत्वा राक्षसाधिपः।
शार्दूलं सुमहद्वाक्यमथोवाच स रावणः ॥ ६.३०.१४ ॥
ਮਨ ਵਿੱਚ ਉਸ ਬਾਰੇ ਸੋਚ ਕੇ ਅਤੇ ਸੁਣ ਕੇ, ਤਦ ਉਸ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਰਾਜੇ ਰਾਵਣ ਨੇ ਸ਼ਾਰਦੂਲ ਨੂੰ ਇਹ ਵੱਡਾ ਬਚਨ ਕਿਹਾ।
6.30.15
यदि मां प्रतियुध्यन्ते देवगन्धर्वदानवाः।
नैव सीतां प्रदास्यामि सर्वलोकभयादपि ॥ ६.३०.१५ ॥
ਜੇ ਦੇਵਤੇ, ਗੰਧਰਵ ਅਤੇ ਦਾਨਵ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਲੜਨ, ਤਾਂ ਵੀ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਡਰ ਕਾਰਨ ਵੀ ਮੈਂ ਸੀਤਾ ਨਹੀਂ ਦਿਆਂਗਾ।
6.30.16
एवमुक्त्वा महातेजा रावणः पुनरब्रवीत्।
चरिता भवता सेना केऽत्र शूराः प्लवंगमाः ॥ ६.३०.१६ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿ ਕੇ ਮਹਾਤੇਜਸਵੀ ਰਾਵਣ ਨੇ ਫਿਰ ਕਿਹਾ: 'ਤੂੰ ਸੈਨਾ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕੀਤੀ ਹੈ; ਇੱਥੇ ਕਿਹੜੇ ਸੂਰਮੇ ਵਾਨਰ ਹਨ?'
6.30.17
किंप्रभाः कीदृशाः सौम्य वानरा ये दुरासदाः।
कस्य पुत्राश्च पौत्राश्च तत्त्वमाख्याहि राक्षस ॥ ६.३०.१७ ॥
ਹੇ ਸੌਮ੍ਯ, ਜੋ ਦੁਰਜਯ ਵਾਨਰ ਹਨ ਉਹ ਕਿਹੜੇ ਤੇਜ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਕਿਹੋ ਜਿਹੇ ਹਨ? ਕਿਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਪੋਤਰੇ ਹਨ? ਹੇ ਰਾਕਸ਼ਸ, ਸੱਚ ਦੱਸ।
6.30.18
तथात्र प्रतिपत्स्यामि ज्ञात्वा तेषां बलाबलम्।
अवश्यं खलु संख्यानं कर्तव्यं युद्धमिच्छता ॥ ६.३०.१८ ॥
ਤਾਂ ਇੱਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਅਤੇ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਜਾਣ ਕੇ ਮੈਂ ਕਦਮ ਚੁੱਕਾਂਗਾ; ਯੁੱਧ ਚਾਹੁਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਜ਼ਰੂਰ ਲੇਖਾ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
6.30.19
अथैवमुक्तः शार्दूलो रावणेनोत्तमश्चरः।
इदं वचनमारेभे वक्तुं रावणसंनिधौ ॥ ६.३०.१९ ॥
ਰਾਵਣ ਦੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿਣ ਤੇ ਉੱਤਮ ਜਾਸੂਸ ਸ਼ਾਰਦੂਲ ਰਾਵਣ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਇਹ ਬਚਨ ਬੋਲਣ ਲੱਗਾ।
6.30.20
अथर्क्षरजसः पुत्रो युधि राजन् सुदुर्जयः।
गद्गदस्याथ पुत्रोऽत्र जाम्बवानिति विश्रुतः ॥ ६.३०.२० ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ! ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਅਜਿੱਤ ਰਿੱਖਰਜਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਗਦਗਦ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਜੋ ਇੱਥੇ ਜਾਂਬਵਾਨ ਨਾਮ ਨਾਲ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ।
6.30.21
गद्गदस्याथ पुत्रोऽन्यो गुरुपुत्रः शतक्रतोः।
कदनं यस्य पुत्रेण कृतमेकेन रक्षसाम् ॥ ६.३०.२१ ॥
ਗਦਗਦ ਦਾ ਇੱਕ ਹੋਰ ਪੁੱਤਰ, ਸ਼ਤਕ੍ਰਤੂ (ਇੰਦਰ) ਦੇ ਗੁਰੂ ਦਾ ਪੁੱਤਰ; ਜਿਸਦੇ ਇਕੱਲੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦਾ ਸੰਹਾਰ ਕੀਤਾ ਸੀ।
6.30.22
सुषेणश्चात्र धर्मात्मा पुत्रो धर्मस्य वीर्यवान्।
सौम्यः सोमात्मजश्चात्र राजन् दधिमुखः कपिः ॥ ६.३०.२२ ॥
ਇੱਥੇ ਧਰਮਾਤਮਾ ਸੁਸ਼ੇਣ ਵੀ ਹੈ, ਜੋ ਧਰਮ ਦਾ ਬਲਵਾਨ ਪੁੱਤਰ ਹੈ; ਹੇ ਰਾਜਨ! ਸੋਮ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੌਮਯ ਦਧਿਮੁਖ ਵਾਨਰ ਵੀ ਇੱਥੇ ਹੈ।
6.30.23
सुमुखो दुर्मुखश्चात्र वेगदर्शी च वानरः।
मृत्युर्वानररूपेण नूनं सृष्टः स्वयंभुवा ॥ ६.३०.२३ ॥
ਇੱਥੇ ਸੁਮੁਖ ਅਤੇ ਦੁਰਮੁਖ, ਅਤੇ ਵੇਗਦਰਸ਼ੀ ਨਾਮ ਦਾ ਵਾਨਰ ਵੀ ਹੈ; ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਸਵਯੰਭੂ ਨੇ ਵਾਨਰ-ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮੌਤ ਨੂੰ ਹੀ ਸਿਰਜਿਆ ਹੈ।
6.30.24
पुत्रो हुतवहस्यात्र नीलः सेनापतिः स्वयम्।
अनिलस्य तु पुत्रोऽत्र हनूमानिति विश्रुतः ॥ ६.३०.२४ ॥
ਅਗਨੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਸੈਨਾਪਤੀ ਨੀਲ ਖੁਦ ਇੱਥੇ ਹੈ; ਅਤੇ ਵਾਯੂ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਇੱਥੇ ਹਨੂਮਾਨ ਨਾਮ ਨਾਲ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ।
6.30.25
नप्ता शक्रस्य दुर्धर्षो बलवानङ्गदो युवा।
मैन्दश्च द्विविदश्चोभौ बलिनावश्विसम्भवौ ॥ ६.३०.२५ ॥
ਇੰਦਰ ਦਾ ਪੋਤਰਾ, ਦੁਰਧਰਸ਼, ਬਲਵਾਨ ਜਵਾਨ ਅੰਗਦ; ਅਤੇ ਮੈਂਦ ਤੇ ਦਵਿਵਿਦ — ਅਸ਼ਵਿਨੀ ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੋਂ ਜਨਮੇ ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਬਲਸ਼ਾਲੀ।
6.30.26
पुत्रा वैवस्वतस्याथ पञ्च कालान्तकोपमाः।
गजो गवाक्षो गवयः शरभो गन्धमादनः ॥ ६.३०.२६ ॥
ਵੈਵਸ੍ਵਤ ਯਮ ਦੇ ਪੰਜ ਪੁੱਤਰ, ਕਾਲ ਅਤੇ ਅੰਤਕ ਵਰਗੇ — ਗਜ, ਗਵਾਕ੍ਸ਼, ਗਵਯ, ਸ਼ਰਭ ਅਤੇ ਗੰਧਮਾਦਨ।
6.30.27
दश वानरकोट्यश्च शूराणां युद्धकाङ्क्षिणाम्।
श्रीमतां देवपुत्राणां शेषं नाख्यातुमुत्सहे ॥ ६.३०.२७ ॥
ਯੁੱਧ ਦੇ ਚਾਹਵਾਨ ਸੂਰਮੇ, ਤੇਜਸਵੀ ਦੇਵਪੁੱਤਰ ਵਾਨਰ ਦਸ ਕਰੋੜ ਹਨ; ਬਾਕੀਆਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਨ ਦੀ ਮੈਂ ਸਮਰੱਥਾ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦਾ।
6.30.28
पुत्रो दशरथस्यैष सिंहसंहननो युवा।
दूषणो निहतो येन खरश्च त्रिशिरास्तथा ॥ ६.३०.२८ ॥
ਦਸ਼ਰਥ ਦਾ ਇਹ ਪੁੱਤਰ, ਸ਼ੇਰ ਵਰਗੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਸਰੀਰ ਵਾਲਾ ਜਵਾਨ; ਜਿਸ ਨੇ ਦੂਸ਼ਣ, ਖਰ ਅਤੇ ਤ੍ਰਿਸ਼ਿਰਾ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ।
6.30.29
नास्ति रामस्य सदृशे विक्रमे भुवि कश्चन।
विराधो निहतो येन कबन्धश्चान्तकोपमः ॥ ६.३०.२९ ॥
ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਰਾਮ ਦੇ ਪਰਾਕ੍ਰਮ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ; ਜਿਸ ਨੇ ਵਿਰਾਧ ਅਤੇ ਯਮ ਵਰਗੇ ਕਬੰਧ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ।
6.30.30
वक्तुं न शक्तो रामस्य गुणान् कश्चिन्नरः क्षितौ।
जनस्थानगता येन तावन्तो राक्षसा हताः ॥ ६.३०.३० ॥
ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਰਾਮ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਨ ਦੇ ਸਮਰੱਥ ਨਹੀਂ; ਜਨਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਉੱਨੇ ਹੀ ਰਾਖਸ਼ ਉਸ ਨੇ ਮਾਰੇ।
6.30.31
लक्ष्मणश्चात्र धर्मात्मा मातंगानामिवर्षभः।
यस्य बाणपथं प्राप्य न जीवेदपि वासवः ॥ ६.३०.३१ ॥
ਇੱਥੇ ਧਰਮਾਤਮਾ ਲਕਸ਼ਮਣ ਵੀ ਹਨ, ਜੋ ਹਾਥੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਬਲਦ ਵਰਗੇ ਹਨ; ਜਿਸ ਦੇ ਬਾਣ ਦੇ ਰਾਹ ਵਿੱਚ ਪੈ ਕੇ ਇੰਦਰ ਵੀ ਨਹੀਂ ਬਚੇਗਾ।
6.30.32
श्वेतो ज्योतिर्मुखश्चात्र भास्करस्यात्मसम्भवौ।
वरुणस्याथ पुत्रोऽथ हेमकूटः प्लवंगमः ॥ ६.३०.३२ ॥
ਇੱਥੇ ਸੂਰਜ ਦੇ ਆਤਮਜ ਸ਼ਵੇਤ ਅਤੇ ਜਯੋਤਿਰਮੁਖ ਵੀ ਹਨ; ਅਤੇ ਵਰੁਣ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਵਾਨਰ ਹੇਮਕੂਟ ਵੀ ਹੈ।
6.30.33
विश्वकर्मसुतो वीरो नलः प्लवगसत्तमः।
विक्रान्तो वेगवानत्र वसुपुत्रः स दुर्धरः ॥ ६.३०.३३ ॥
ਇੱਥੇ ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਵੀਰ ਨਲ ਹੈ, ਵਾਨਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ; ਪਰਾਕਰਮੀ ਅਤੇ ਵੇਗਵਾਨ। ਵਸੂ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਉਹ ਦੁਰਧਰ ਵੀ ਇੱਥੇ ਹੈ।
6.30.34
राक्षसानां वरिष्ठश्च तव भ्राता विभीषणः।
प्रतिगृह्य पुरीं लङ्कां राघवस्य हिते रतः ॥ ६.३०.३४ ॥
ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਅਤੇ ਤੇਰਾ ਭਰਾ ਵਿਭੀਸ਼ਣ ਵੀ ਇੱਥੇ ਹੈ; ਲੰਕਾ ਨਗਰੀ ਨੂੰ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰਕੇ ਰਾਘਵ ਦੇ ਭਲੇ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੈ।
6.30.35
सुवेलेऽधिष्ठितं शैले शेषकार्ये भवान् गतिः ॥ ६.३०.३५ ॥
ਸੁਵੇਲ ਪਰਬਤ ਉੱਤੇ ਟਿਕੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਬਾਕੀ ਕੰਮ ਲਈ; ਤੂੰ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਆਸਰਾ ਹੈਂ।