వాల్మీకి రామాయణం · సర్గ 6.30
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.30.1
ततस्तमक्षोभ्यबलं लङ्काधिपतये चराः।
सुवेले राघवं शैले निविष्टं प्रत्यवेदयन् ॥ ६.३०.१ ॥
అప్పుడు గూఢచారులు లంకాధిపతికి, అచంచల బలుడైన రాఘవుడు సువేల పర్వతంపై దిగి ఉన్నాడని తెలియజేశారు.
6.30.2
चाराणां रावणः श्रुत्वा प्राप्तं रामं महाबलम्।
जातोद्वेगोऽभवत् किंचिच्छार्दूलं वाक्यमब्रवीत् ॥ ६.३०.२ ॥
గూఢచారుల మాటలు విన్న రావణుడు కొంత కలవరపడి, ఆ రాక్షస-శార్దూలుడు ఈ మాటలు పలికాడు.
6.30.3
अयथावच्च ते वर्णो दीनश्चासि निशाचर।
नासि कच्चिदमित्राणां क्रुद्धानां वशमागतः ॥ ६.३०.३ ॥
ఓ రాత్రిచరుడా! నీ వర్ణం మారినది, నీవు దీనుడిగా కనిపిస్తున్నావు. కోపించిన శత్రువుల వశంలో పడ్డావా?
6.30.4
तदा राक्षसशार्दूलं शार्दूलो भयविक्लवः ॥ ६.३०.४ ॥
అప్పుడు భయంతో కలవరపడిన శార్దూలుడు (శుకుడు) ఆ రాక్షస-శార్దూలునితో మాట్లాడాడు.
6.30.5
न ते चारयितुं शक्या राजन् वानरपुङ्गवाः।
विक्रान्ता बलवन्तश्च राघवेण च रक्षिताः ॥ ६.३०.५ ॥
ఓ రాజా! వానర శ్రేష్ఠులను నీవు గూఢచర్యం చేయలేవు; వారు పరాక్రమవంతులు, బలవంతులు, రాఘవునిచే రక్షించబడుతున్నారు.
6.30.6
नापि सम्भाषितुं शक्याः सम्प्रश्नोऽत्र न लभ्यते।
सर्वतो रक्ष्यते पन्था वानरैः पर्वतोपमैः ॥ ६.३०.६ ॥
వారితో మాట్లాడటం కూడా సాధ్యం కాదు, ఇక్కడ ప్రశ్నించే అవకాశం కూడా లభించదు; పర్వతాల వంటి వానరులు అన్ని వైపులా మార్గాన్ని కాపలా కాస్తున్నారు.
6.30.7
प्रविष्टमात्रे ज्ञातोऽहं बले तस्मिन् विचारिते।
बलाद् गृहीतो रक्षोभिर्बहुधास्मि विचारितः ॥ ६.३०.७ ॥
నేను ప్రవేశించిన వెంటనే ఆ సైన్యంలో గుర్తించబడ్డాను. విచారణ జరిగినప్పుడు రాక్షసులు బలవంతంగా నన్ను పట్టుకొని అనేక విధాలుగా ప్రశ్నించారు.
6.30.8
जानुभिर्मुष्टिभिर्दन्तैस्तलैश्चाभिहतो भृशम्।
परिणीतोऽस्मि हरिभिर्बलमध्ये अमर्षणैः ॥ ६.३०.८ ॥
మోకాళ్లతో, పిడికిళ్లతో, పళ్లతో, అరచేతులతో నన్ను తీవ్రంగా కొట్టారు. కోపోద్రిక్తులైన వానరులు సైన్యం మధ్యలో నన్ను తిప్పారు.
6.30.9
परिणीय च सर्वत्र नीतोऽहं रामसंसदि।
रुधिरस्राविदीनाङ्गो विह्वलश्चलितेन्द्रियः ॥ ६.३०.९ ॥
అన్ని వైపులా తిప్పుతూ రాముని సభకు నన్ను తీసుకువెళ్లారు. రక్తం కారుతున్న అవయవాలతో దీనుడనై, కలవరపడి, ఇంద్రియాలు చలించినవాడనై ఉన్నాను.
6.30.10
हरिभिर्वध्यमानश्च याचमानः कृताञ्जलिः।
राघवेण परित्रातो मा मेति च यदृच्छया ॥ ६.३०.१० ॥
వానరులచే కొట్టబడుతూ, చేతులు జోడించి వేడుకుంటూ ఉన్న నన్ను, 'నన్ను చంపవద్దు, నన్ను చంపవద్దు' అని అంటూ, యాదృచ్ఛికంగా రాఘవుడు రక్షించాడు.
6.30.11
एष शैलशिलाभिस्तु पूरयित्वा महार्णवम्।
द्वारमाश्रित्य लङ्काया रामस्तिष्ठति सायुधः ॥ ६.३०.११ ॥
ఈయనే రాముడు — పర్వత శిలలతో మహాసముద్రాన్ని నింపి, లంకా ద్వారం దగ్గర ఆయుధాలతో నిలబడి ఉన్నాడు.
6.30.12
गरुडव्यूहमास्थाय सर्वतो हरिभिर्वृतः।
मां विसृज्य महातेजा लङ्कामेवातिवर्तते ॥ ६.३०.१२ ॥
గరుడ వ్యూహాన్ని పన్ని, అన్ని వైపులా వానరులచే చుట్టబడిన మహాతేజస్వి రాముడు, నన్ను విడిచిపెట్టి లంకను ముందుకు ఎదుర్కొంటున్నాడు.
6.30.13
पुरा प्राकारमायाति क्षिप्रमेकतरं कुरु।
सीतां वापि प्रयच्छाशु युद्धं वापि प्रदीयताम् ॥ ६.३०.१३ ॥
ముందుగా అతడు ప్రాకారం వైపు వస్తున్నాడు. త్వరగా రెండింటిలో ఒకటి చేయండి — సీతను వెంటనే అప్పగించండి, లేదా యుద్ధాన్ని ఇవ్వండి.
6.30.14
मनसा तत् तदा प्रेक्ष्य तच्छ्रुत्वा राक्षसाधिपः।
शार्दूलं सुमहद्वाक्यमथोवाच स रावणः ॥ ६.३०.१४ ॥
మనసులో దానిని ఆలోచించి, విని, అప్పుడు ఆ రాక్షసాధిపతి రావణుడు శార్దూలునితో ఈ గొప్ప మాటను పలికాడు.
6.30.15
यदि मां प्रतियुध्यन्ते देवगन्धर्वदानवाः।
नैव सीतां प्रदास्यामि सर्वलोकभयादपि ॥ ६.३०.१५ ॥
దేవతలు, గంధర్వులు, దానవులు నాతో యుద్ధం చేసినా, సర్వలోకాల భయం వల్లనైనా నేను సీతను ఇవ్వను.
6.30.16
एवमुक्त्वा महातेजा रावणः पुनरब्रवीत्।
चरिता भवता सेना केऽत्र शूराः प्लवंगमाः ॥ ६.३०.१६ ॥
ఇలా అని మహాతేజుడైన రావణుడు మళ్లీ అన్నాడు: 'నీవు సైన్యాన్ని పరిశీలించావు; ఇక్కడ ఎవరు వీరులైన వానరులు?'
6.30.17
किंप्रभाः कीदृशाः सौम्य वानरा ये दुरासदाः।
कस्य पुत्राश्च पौत्राश्च तत्त्वमाख्याहि राक्षस ॥ ६.३०.१७ ॥
సౌమ్యుడా, ఎదుర్కోవడానికి కష్టమైన ఆ వానరులు ఎలాంటి తేజస్సు కలవారు, ఎలాంటివారు? ఎవరి కుమారులు, మనుమలు? రాక్షసా, నిజం చెప్పు.
6.30.18
तथात्र प्रतिपत्स्यामि ज्ञात्वा तेषां बलाबलम्।
अवश्यं खलु संख्यानं कर्तव्यं युद्धमिच्छता ॥ ६.३०.१८ ॥
అలాగే ఇక్కడ వారి బలాబలాలను తెలుసుకుని నేను చర్య తీసుకుంటాను; యుద్ధాన్ని కోరేవాడు తప్పకుండా లెక్క వేయాలి.
6.30.19
अथैवमुक्तः शार्दूलो रावणेनोत्तमश्चरः।
इदं वचनमारेभे वक्तुं रावणसंनिधौ ॥ ६.३०.१९ ॥
రావణుడు ఇలా పలకగా, ఉత్తమ గూఢచారి శార్దూలుడు రావణుని సన్నిధిలో ఈ మాటలు పలుకసాగాడు.
6.30.20
अथर्क्षरजसः पुत्रो युधि राजन् सुदुर्जयः।
गद्गदस्याथ पुत्रोऽत्र जाम्बवानिति विश्रुतः ॥ ६.३०.२० ॥
ఓ రాజా! యుద్ధంలో అజేయుడైన ఋక్షరజుని కుమారుడు, గద్గదుని కుమారుడు — ఇక్కడ జాంబవంతుడు అని ప్రసిద్ధుడు.
6.30.21
गद्गदस्याथ पुत्रोऽन्यो गुरुपुत्रः शतक्रतोः।
कदनं यस्य पुत्रेण कृतमेकेन रक्षसाम् ॥ ६.३०.२१ ॥
గద్గదుని మరొక కుమారుడు, శతక్రతువు (ఇంద్రుని) గురువు కుమారుడు; అతని ఒక్క కుమారుడే రాక్షసులను సంహరించాడు.
6.30.22
सुषेणश्चात्र धर्मात्मा पुत्रो धर्मस्य वीर्यवान्।
सौम्यः सोमात्मजश्चात्र राजन् दधिमुखः कपिः ॥ ६.३०.२२ ॥
ఇక్కడ ధర్మాత్ముడైన సుషేణుడు కూడా ఉన్నాడు, అతడు ధర్ముని పరాక్రమవంతుడైన కుమారుడు; ఓ రాజా! సోముని కుమారుడైన సౌమ్యుడు దధిముఖ వానరుడు కూడా ఇక్కడ ఉన్నాడు.
6.30.23
सुमुखो दुर्मुखश्चात्र वेगदर्शी च वानरः।
मृत्युर्वानररूपेण नूनं सृष्टः स्वयंभुवा ॥ ६.३०.२३ ॥
ఇక్కడ సుముఖుడు, దుర్ముఖుడు, వేగదర్శి అనే వానరుడు కూడా ఉన్నారు; నిశ్చయంగా స్వయంభువు వానర రూపంలో మృత్యువునే సృష్టించాడు.
6.30.24
पुत्रो हुतवहस्यात्र नीलः सेनापतिः स्वयम्।
अनिलस्य तु पुत्रोऽत्र हनूमानिति विश्रुतः ॥ ६.३०.२४ ॥
అగ్ని కుమారుడు, సేనాపతి నీలుడు స్వయంగా ఇక్కడ ఉన్నాడు; వాయువు కుమారుడు — ఇక్కడ హనుమంతుడు అని ప్రసిద్ధుడు.
6.30.25
नप्ता शक्रस्य दुर्धर्षो बलवानङ्गदो युवा।
मैन्दश्च द्विविदश्चोभौ बलिनावश्विसम्भवौ ॥ ६.३०.२५ ॥
ఇంద్రుని మనుమడు, దుర్ధర్షుడు, బలవంతుడు, యువకుడు అంగదుడు; మైందుడు, ద్వివిదుడు — అశ్వినీదేవతల సంభవులైన ఈ ఇద్దరు బలశాలులు.
6.30.26
पुत्रा वैवस्वतस्याथ पञ्च कालान्तकोपमाः।
गजो गवाक्षो गवयः शरभो गन्धमादनः ॥ ६.३०.२६ ॥
వైవస్వతుని (యముని) ఐదుగురు కుమారులు, కాలాంతకుల వంటివారు — గజుడు, గవాక్షుడు, గవయుడు, శరభుడు, గంధమాదనుడు.
6.30.27
दश वानरकोट्यश्च शूराणां युद्धकाङ्क्षिणाम्।
श्रीमतां देवपुत्राणां शेषं नाख्यातुमुत्सहे ॥ ६.३०.२७ ॥
యుద్ధాన్ని కోరే శూరులు, తేజోమయులైన దేవపుత్రులైన వానరులు పది కోట్లు; మిగిలినవారిని వర్ణించ నేను సమర్థుడను కాను.
6.30.28
पुत्रो दशरथस्यैष सिंहसंहननो युवा।
दूषणो निहतो येन खरश्च त्रिशिरास्तथा ॥ ६.३०.२८ ॥
దశరథుని ఈ కుమారుడు, సింహం వంటి దృఢ శరీరుడైన యువకుడు; ఇతడి చేత దూషణుడు, ఖరుడు, త్రిశిరుడు హతులయ్యారు.
6.30.29
नास्ति रामस्य सदृशे विक्रमे भुवि कश्चन।
विराधो निहतो येन कबन्धश्चान्तकोपमः ॥ ६.३०.२९ ॥
భూమిపై రాముని పరాక్రమానికి సమానుడెవరూ లేరు; ఇతడి చేత విరాధుడు, యమునితో సమానుడైన కబంధుడు హతులయ్యారు.
6.30.30
वक्तुं न शक्तो रामस्य गुणान् कश्चिन्नरः क्षितौ।
जनस्थानगता येन तावन्तो राक्षसा हताः ॥ ६.३०.३० ॥
భూమిపై ఏ మనిషీ రాముని గుణాలను వర్ణించ సమర్థుడు కాడు; జనస్థానంలో ఉన్న అంతమంది రాక్షసులను అతడు సంహరించాడు.
6.30.31
लक्ष्मणश्चात्र धर्मात्मा मातंगानामिवर्षभः।
यस्य बाणपथं प्राप्य न जीवेदपि वासवः ॥ ६.३०.३१ ॥
ఇక్కడ ధర్మాత్ముడైన లక్ష్మణుడు కూడా ఉన్నాడు; ఏనుగులలో శ్రేష్ఠమైన వృషభం వంటివాడు. అతని బాణ మార్గంలో పడినవాడు ఇంద్రుడైనా బ్రతకలేడు.
6.30.32
श्वेतो ज्योतिर्मुखश्चात्र भास्करस्यात्मसम्भवौ।
वरुणस्याथ पुत्रोऽथ हेमकूटः प्लवंगमः ॥ ६.३०.३२ ॥
ఇక్కడ సూర్యుని కుమారులైన శ్వేతుడు, జ్యోతిర్ముఖుడు ఉన్నారు; వరుణుని కుమారుడైన వానరుడు హేమకూటుడు కూడా ఉన్నాడు.
6.30.33
विश्वकर्मसुतो वीरो नलः प्लवगसत्तमः।
विक्रान्तो वेगवानत्र वसुपुत्रः स दुर्धरः ॥ ६.३०.३३ ॥
ఇక్కడ విశ్వకర్మ కుమారుడు వీరుడైన నలుడు ఉన్నాడు; వానరులలో శ్రేష్ఠుడు. పరాక్రమశాలి, వేగవంతుడు. వసువు కుమారుడైన ఆ దుర్ధరుడు కూడా ఇక్కడే ఉన్నాడు.
6.30.34
राक्षसानां वरिष्ठश्च तव भ्राता विभीषणः।
प्रतिगृह्य पुरीं लङ्कां राघवस्य हिते रतः ॥ ६.३०.३४ ॥
రాక్షసులలో శ్రేష్ఠుడు, నీ సోదరుడు విభీషణుడు కూడా ఇక్కడే ఉన్నాడు. లంకా నగరాన్ని స్వీకరించి రాఘవుని హితంలో నిమగ్నమై ఉన్నాడు.
6.30.35
सुवेलेऽधिष्ठितं शैले शेषकार्ये भवान् गतिः ॥ ६.३०.३५ ॥
సువేల పర్వతంపై నిలిచి ఉన్నారు; మిగిలిన కార్యానికై. నువ్వే వారికి ఆశ్రయం.