ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ · ਸਰਗ 6.51
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.51.1
तेषां तु तुमुलं शब्दं वानराणां महौजसाम्।
नर्दतां राक्षसैः सार्धं तदा शुश्राव रावणः ॥ ६.५१.१ ॥
ਮਹਾਬਲੀ ਵਾਨਰਾਂ ਦਾ ਉਹ ਤੁਮੁਲ ਸ਼ੋਰ, ਰਾਖ਼ਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਗਰਜਦਿਆਂ, ਤਦ ਰਾਵਣ ਨੇ ਸੁਣਿਆ।
6.51.2
स्निग्धगम्भीरनिर्घोषं श्रुत्वा तं निनदं भृशम्।
सचिवानां ततस्तेषां मध्ये वचनमब्रवीत् ॥ ६.५१.२ ॥
ਉਸ ਕੋਮਲ ਅਤੇ ਗੰਭੀਰ ਗਰਜ ਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ, ਤਦ ਉਹਨਾਂ ਮੰਤਰੀਆਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਉਸਨੇ ਇਹ ਬਚਨ ਕਹੇ।
6.51.3
यथासौ सम्प्रहृष्टानां वानराणामुपस्थितः।
बहूनां सुमहान् नादो मेघानामिव गर्जताम् ॥ ६.५१.३ ॥
ਬਹੁਤ ਖ਼ੁਸ਼ ਵਾਨਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਉੱਠੀ ਉਹ ਵੱਡੀ ਗਰਜ ਗਰਜਦੇ ਬੱਦਲਾਂ ਵਰਗੀ ਸੀ।
6.51.4
सुव्यक्तं महती प्रीतिरेतेषां नात्र संशयः।
तथाहि विपुलैर्नादैश्चुक्षुभे लवणार्णवः ॥ ६.५१.४ ॥
ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਹੈ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ; ਇਨ੍ਹਾਂ ਭਾਰੀ ਗਰਜਾਂ ਨਾਲ ਲਵਣ ਸਾਗਰ ਵੀ ਹਿੱਲ ਗਿਆ।
6.51.5
तौ तु बद्धौ शरैस्तीक्ष्णैर्भ्रातरौ रामलक्ष्मणौ।
अयं च सुमहान् नादः शङ्कां जनयतीव मे ॥ ६.५१.५ ॥
ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਭਰਾ ਰਾਮ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਤਿੱਖੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹੇ ਹੋਏ ਹਨ; ਫਿਰ ਵੀ ਇਹ ਵੱਡੀ ਗਰਜ ਮੇਰੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ੰਕਾ ਪੈਦਾ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ।
6.51.6
एवं च वचनं चोक्त्वा मन्त्रिणो राक्षसेश्वरः।
उवाच नैर्ऋतांस्तत्र समीपपरिवर्तिनः ॥ ६.५१.६ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਚਨ ਕਹਿ ਕੇ ਰਾਖ਼ਸ਼ਾਂ ਦੇ ਰਾਜੇ ਨੇ ਉੱਥੇ ਨੇੜੇ ਖੜ੍ਹੇ ਰਾਖ਼ਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ।
6.51.7
ज्ञायतां तूर्णमेतेषां सर्वेषां च वनौकसाम्।
शोककाले समुत्पन्ने हर्षकारणमुत्थितम् ॥ ६.५१.७ ॥
ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰੇ ਬਨਵਾਸੀਆਂ ਦਾ ਕਾਰਨ ਛੇਤੀ ਪਤਾ ਕਰੋ; ਸੋਗ ਦੇ ਸਮੇਂ ਖੁਸ਼ੀ ਦਾ ਕਾਰਨ ਪੈਦਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ।
6.51.8
तथोक्तास्ते सुसम्भ्रान्ताः प्राकारमधिरुह्य च।
ददृशुः पालितां सेनां सुग्रीवेण महात्मना ॥ ६.५१.८ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹੇ ਜਾਣ 'ਤੇ ਉਹ ਬਹੁਤ ਘਬਰਾ ਕੇ ਪ੍ਰਾਕਾਰ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹੇ ਅਤੇ ਮਹਾਤਮਾ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਦੁਆਰਾ ਰੱਖੀ ਸੈਨਾ ਵੇਖੀ।
6.51.9
तौ च मुक्तौ सुघोरेण शरबन्धेन राघवौ।
समुत्थितौ महाभागौ विषेदुः सर्वराक्षसाः ॥ ६.५१.९ ॥
ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਰਾਘਵ ਭਿਆਨਕ ਤੀਰਾਂ ਦੇ ਬੰਧਨ ਤੋਂ ਛੁੱਟ ਕੇ ਉੱਠ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋਏ; ਸਾਰੇ ਰਾਖਸ਼ ਉਦਾਸ ਹੋ ਗਏ।
6.51.10
संत्रस्तहृदयाः सर्वे प्राकारादवरुह्य ते।
विवर्णा राक्षसा घोरा राक्षसेन्द्रमुपस्थिताः ॥ ६.५१.१० ॥
ਡਰੇ ਹੋਏ ਦਿਲਾਂ ਨਾਲ ਉਹ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਾਕਾਰ ਤੋਂ ਉਤਰ ਕੇ, ਫਿੱਕੇ ਚਿਹਰਿਆਂ ਵਾਲੇ ਭਿਆਨਕ ਰਾਖਸ਼ ਰਾਖਸ਼ਰਾਜ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚੇ।
6.51.11
तदप्रियं दीनमुखा रावणस्य च राक्षसाः।
कृत्स्नं निवेदयामासुर्यथावद् वाक्यकोविदाः ॥ ६.५१.११ ॥
ਬੋਲਣ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਰਾਖਸ਼ਾਂ ਨੇ ਉਦਾਸ ਚਿਹਰਿਆਂ ਨਾਲ ਉਹ ਅਪ੍ਰਿਯ ਖ਼ਬਰ ਰਾਵਣ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਿਵੇਂ ਸੀ ਤਿਵੇਂ ਦੱਸੀ।
6.51.12
यौ ताविन्द्रजिता युद्धे भ्रातरौ रामलक्ष्मणौ।
निबद्धौ शरबन्धेन निष्प्रकम्पभुजौ कृतौ ॥ ६.५१.१२ ॥
ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਇੰਦਰਜੀਤ ਨੇ ਤੀਰਾਂ ਦੇ ਬੰਧਨ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹੇ, ਬਾਹਾਂ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਚਲ ਕੀਤੇ ਹੋਏ ਉਹ ਦੋ ਭਰਾ ਰਾਮ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ।
6.51.13
विमुक्तौ शरबन्धेन दृश्येते तौ रणाजिरे।
पाशानिव गजौ छित्त्वा गजेन्द्रसमविक्रमौ ॥ ६.५१.१३ ॥
ਬਾਣਾਂ ਦੇ ਬੰਧਨ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋਏ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਰਣਭੂਮੀ ਵਿੱਚ ਦਿੱਸੇ; ਫੰਦੇ ਕੱਟੇ ਹੋਏ ਦੋ ਹਾਥੀਆਂ ਵਾਂਗ, ਗਜੇਂਦਰਾਂ ਵਰਗੇ ਪਰਾਕ੍ਰਮ ਵਾਲੇ।
6.51.14
तच्छ्रुत्वा वचनं तेषां राक्षसेन्द्रो महाबलः।
चिन्ताशोकसमाक्रान्तो विवर्णवदनोऽभवत् ॥ ६.५१.१४ ॥
ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਉਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ ਮਹਾਬਲੀ ਰਾਖਸ਼ਸਰਾਜ ਚਿੰਤਾ ਅਤੇ ਸੋਗ ਨਾਲ ਘਿਰ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਉਸਦਾ ਮੂੰਹ ਫਿੱਕਾ ਪੈ ਗਿਆ।
6.51.15
घोरैर्दत्तवरैर्बद्धौ शरैराशीविषोपमैः।
अमोघैः सूर्यसंकाशैः प्रमथ्येन्द्रजिता युधि ॥ ६.५१.१५ ॥
ਭਿਆਨਕ, ਵਰਦਾਨ ਨਾਲ ਪ੍ਰਾਪਤ, ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਸੱਪਾਂ ਵਰਗੇ, ਅਮੋਘ, ਸੂਰਜ ਵਰਗੇ ਤੇਜ ਵਾਲੇ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਇੰਦਰਜੀਤ ਨੇ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਦੋਹਾਂ ਨੂੰ ਮਥ ਕੇ ਬੰਨ੍ਹ ਲਿਆ ਸੀ।
6.51.16
तदस्त्रबन्धमासाद्य यदि मुक्तौ रिपू मम।
संशयस्थमिदं सर्वमनुपश्याम्यहं बलम् ॥ ६.५१.१६ ॥
ਉਸ ਅਸਤ੍ਰਬੰਧਨ ਨੂੰ ਪਾ ਕੇ ਵੀ ਜੇ ਮੇਰੇ ਦੋਵੇਂ ਵੈਰੀ ਮੁਕਤ ਹੋ ਗਏ ਹਨ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਸਾਰੀ ਫੌਜ ਨੂੰ ਸੰਸੇ ਵਿੱਚ ਪਿਆ ਵੇਖਦਾ ਹਾਂ।
6.51.17
निष्फलाः खलु संवृत्ताः शराः पावकतेजसः।
आदत्तं यैस्तु संग्रामे रिपूणां जीवितं मम ॥ ६.५१.१७ ॥
ਸੱਚਮੁੱਚ ਅਗਨੀ ਵਰਗੇ ਤੇਜ ਵਾਲੇ ਉਹ ਬਾਣ ਵਿਅਰਥ ਹੋ ਗਏ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਮੇਰੇ ਵੈਰੀਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਾਣ ਲੈਣੇ ਸਨ।
6.51.18
एवमुक्त्वा तु संक्रुद्धो निःश्वसन्नुरगो यथा।
अब्रवीद् रक्षसां मध्ये धूम्राक्षं नाम राक्षसम् ॥ ६.५१.१८ ॥
ਇਹ ਆਖ ਕੇ ਕ੍ਰੋਧ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ, ਸੱਪ ਵਾਂਗ ਸਾਹ ਛੱਡਦਿਆਂ, ਉਸਨੇ ਰਾਖਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਧੂਮ੍ਰਾਕ੍ਸ਼ ਨਾਮ ਦੇ ਰਾਖਸ਼ ਨੂੰ ਕਿਹਾ।
6.51.19
बलेन महता युक्तो रक्षसां भीमविक्रम।
त्वं वधायाशु निर्याहि रामस्य सह वानरैः ॥ ६.५१.१९ ॥
ਵੱਡੀ ਸੈਨਾ ਨਾਲ ਯੁਕਤ, ਭਿਆਨਕ ਪਰਾਕਰਮੀ ਰਾਖਸ਼ਾ, ਤੂੰ ਰਾਮ ਅਤੇ ਵਾਨਰਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਲਈ ਛੇਤੀ ਨਿਕਲ ਜਾ।
6.51.20
एवमुक्तस्तु धूम्राक्षो राक्षसेन्द्रेण धीमता।
परिक्रम्य ततः शीघ्रं निर्जगाम नृपालयात् ॥ ६.५१.२० ॥
ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਰਾਖਸ਼ੇਂਦਰ ਦੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿਣ ਤੇ ਧੂਮ੍ਰਾਕਸ਼ ਨੇ ਉਸਦੀ ਪਰਿਕ੍ਰਮਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਫਿਰ ਛੇਤੀ ਹੀ ਮਹਿਲ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲ ਗਿਆ।
6.51.21
अभिनिष्क्रम्य तद् द्वारं बलाध्यक्षमुवाच ह।
त्वरयस्व बलं शीघ्रं किं चिरेण युयुत्सतः ॥ ६.५१.२१ ॥
ਉਸ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲ ਕੇ ਉਸਨੇ ਸੈਨਾਪਤੀ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, "ਸੈਨਾ ਨੂੰ ਛੇਤੀ ਤਿਆਰ ਕਰੋ; ਲੜਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਦੇਰ ਕਿਉਂ?"
6.51.22
धूम्राक्षवचनं श्रुत्वा बलाध्यक्षो बलानुगः।
बलमुद्योजयामास रावणस्याज्ञया भृशम् ॥ ६.५१.२२ ॥
ਧੂਮ੍ਰਾਕਸ਼ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਸੈਨਾਪਤੀ ਨੇ, ਸੈਨਾ ਦੇ ਨਾਲ ਚੱਲਣ ਵਾਲਾ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਰਾਵਣ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ ਸੈਨਾ ਨੂੰ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਤੋਰਿਆ।
6.51.23
ते बद्धघण्टा बलिनो घोररूपा निशाचराः।
विनद्यमानाः संहृष्टा धूम्राक्षं पर्यवारयन् ॥ ६.५१.२३ ॥
ਘੰਟੀਆਂ ਬੰਨ੍ਹੇ ਹੋਏ, ਬਲਵਾਨ, ਭਿਆਨਕ ਰੂਪ ਵਾਲੇ ਉਹ ਨਿਸ਼ਾਚਰ ਗਰਜਦੇ ਹੋਏ, ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਧੂਮ੍ਰਾਕਸ਼ ਨੂੰ ਘੇਰ ਕੇ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋ ਗਏ।
6.51.24
विविधायुधहस्ताश्च शूलमुद्गरपाणयः।
गदाभिः पट्टिशैर्दण्डैरायसैर्मुसलैरपि ॥ ६.५१.२४ ॥
ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹਥਿਆਰ ਲੈ ਕੇ, ਸ਼ੂਲ ਅਤੇ ਮੁਗਦਰ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਫੜ ਕੇ, ਗਦਾਵਾਂ, ਪੱਟਿਸ਼ਾਂ, ਡੰਡਿਆਂ, ਲੋਹੇ ਦੇ ਮੂਸਲਾਂ ਨਾਲ ਵੀ।
6.51.25
परिघैर्भिन्दिपालैश्च भल्लैः पाशैः परश्वधैः।
निर्ययू राक्षसा घोरा नर्दन्तो जलदा यथा ॥ ६.५१.२५ ॥
ਪਰਿਘ, ਭਿੰਦਿਪਾਲ, ਭੱਲ, ਫਾਹੀਆਂ ਅਤੇ ਕੁਹਾੜਿਆਂ ਨਾਲ ਭਿਆਨਕ ਰਾਖਸ਼ ਬੱਦਲਾਂ ਵਾਂਗ ਗਰਜਦੇ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲੇ।
6.51.26
रथैः कवचिनस्त्वन्ये ध्वजैश्च समलंकृतैः।
सुवर्णजालविहितैः खरैश्च विविधाननैः ॥ ६.५१.२६ ॥
ਕਵਚਧਾਰੀ ਹੋਰ ਰਾਖਸ਼ ਝੰਡਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੇ, ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਜਾਲੀਆਂ ਵਾਲੇ ਰੱਥਾਂ ਉੱਤੇ ਅਤੇ ਕਈ ਮੂੰਹਾਂ ਵਾਲੇ ਖੋਤਿਆਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਰੱਥਾਂ ਉੱਤੇ ਆਏ।
6.51.27
हयैः परमशीघ्रैश्च गजैश्चैव मदोत्कटैः।
निर्ययुर्नैर्ऋतव्याघ्रा व्याघ्रा इव दुरासदाः ॥ ६.५१.२७ ॥
ਬਹੁਤ ਤੇਜ਼ ਘੋੜਿਆਂ ਅਤੇ ਮਦ ਵਿੱਚ ਮਸਤ ਹਾਥੀਆਂ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ, ਬਾਘਾਂ ਵਾਂਗ ਅਜਿੱਤ ਰਾਖਸ਼-ਬਾਘ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲੇ।
6.51.28
वृकसिंहमुखैर्युक्तं खरैः कनकभूषितैः।
आरुरोह रथं दिव्यं धूम्राक्षः खरनिःस्वनः ॥ ६.५१.२८ ॥
ਬਘਿਆੜ ਅਤੇ ਸ਼ੇਰ ਦੇ ਮੂੰਹਾਂ ਵਾਲੇ, ਸੋਨੇ ਦੇ ਗਹਿਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਖੋਤਿਆਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਦਿਵਿਆ ਰੱਥ ਉੱਤੇ ਧੂਮ੍ਰਾਕਸ਼ ਚੜ੍ਹਿਆ; ਉਸਦੀ ਗਰਜ ਖੋਤੇ ਦੇ ਰੇਂਕਣ ਵਰਗੀ ਸੀ।
6.51.29
स निर्यातो महावीर्यो धूम्राक्षो राक्षसैर्वृतः।
हसन् वै पश्चिमद्वाराद्धनूमान् यत्र तिष्ठति ॥ ६.५१.२९ ॥
ਮਹਾਪਰਾਕਰਮੀ ਧੂਮ੍ਰਾਕਸ਼ ਰਾਖਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲਿਆ, ਹੱਸਦਾ ਹੋਇਆ ਪੱਛਮੀ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਰਾਹੀਂ ਉਸ ਥਾਂ ਆਇਆ ਜਿੱਥੇ ਹਨੂਮਾਨ ਖੜ੍ਹੇ ਸਨ।
6.51.30
रथप्रवरमास्थाय खरयुक्तं खरस्वनम्।
प्रयान्तं तु महाघोरं राक्षसं भीमदर्शनम् ॥ ६.५१.३० ॥
ਖੋਤਿਆਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ, ਖੋਤੇ ਵਰਗੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਾਲੇ ਉੱਤਮ ਰੱਥ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਅੱਗੇ ਵਧਦਾ ਉਹ ਰਾਖਸ਼ ਵੇਖਣ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਭਿਆਨਕ ਸੀ।
6.51.31
अन्तरिक्षगताः क्रूराः शकुनाः प्रत्यषेधयन्।
रथशीर्षे महाभीमो गृध्रश्च निपपात ह ॥ ६.५१.३१ ॥
ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਉੱਡਦੇ ਕ੍ਰੂਰ ਪੰਛੀ ਅਪਸ਼ਗਨ ਦਿਖਾਉਣ ਲੱਗੇ; ਰਥ ਦੇ ਸਿਖਰ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਭਿਆਨਕ ਗਿਰਝ ਡਿੱਗ ਪਈ।
6.51.32
ध्वजाग्रे ग्रथिताश्चैव निपेतुः कुणपाशनाः।
रुधिरार्द्रो महान् श्वेतः कबन्धः पतितो भुवि ॥ ६.५१.३२ ॥
ਝੰਡੇ ਦੇ ਸਿਰੇ ਉੱਤੇ ਫਸੇ ਲਾਸ਼ ਖਾਣ ਵਾਲੇ ਪੰਛੀ ਵੀ ਡਿੱਗ ਪਏ; ਲਹੂ ਨਾਲ ਭਿੱਜਿਆ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਚਿੱਟਾ ਕਬੰਧ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗਿਆ।
6.51.33
विस्वरं चोत्सृजन्नादान् धूम्राक्षस्य निपातितः।
ववर्ष रुधिरं देवः संचचाल च मेदिनी ॥ ६.५१.३३ ॥
ਧੂਮ੍ਰਾਕ੍ਸ਼ ਡਿੱਗ ਪਿਆ; ਉਸਦੇ ਘੋੜੇ ਬੇਢੰਗੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਚੀਕਣ ਲੱਗੇ; ਅਸਮਾਨ ਨੇ ਲਹੂ ਦੀ ਬਾਰਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਕੰਬ ਉੱਠੀ।
6.51.34
प्रतिलोमं ववौ वायुर्निर्घातसमनिःस्वनः।
तिमिरौघावृतास्तत्र दिशश्च न चकाशिरे ॥ ६.५१.३४ ॥
ਹਵਾ ਉਲਟੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਵਗੀ, ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਗਰਜ ਵਰਗੀ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ; ਹਨੇਰੇ ਦੇ ਢੇਰਾਂ ਨਾਲ ਢਕੀਆਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਉੱਥੇ ਚਮਕੀਆਂ ਨਹੀਂ।
6.51.35
स तूत्पातांस्ततो दृष्ट्वा राक्षसानां भयावहान्।
प्रादुर्भूतान् सुघोरांश्च धूम्राक्षो व्यथितोऽभवत्।
मुमुहू राक्षसाः सर्वे धूम्राक्षस्य पुरःसराः ॥ ६.५१.३५ ॥
ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਾਂ ਨੂੰ ਡਰ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਭਿਆਨਕ ਉਤਪਾਤਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਧੂਮ੍ਰਾਕ੍ਸ਼ ਵਿਆਕੁਲ ਹੋ ਗਿਆ; ਧੂਮ੍ਰਾਕ੍ਸ਼ ਦੇ ਅੱਗੇ ਚੱਲਣ ਵਾਲੇ ਸਾਰੇ ਰਾਕ੍ਸ਼ ਮੋਹਿਤ ਹੋ ਗਏ।
6.51.36
ततः सुभीमो बहुभिर्निशाचरै-
र्वृतोऽभिनिष्क्रम्य रणोत्सुको बली।
ददर्श तां राघवबाहुपालितां
महौघकल्पां बहु वानरीं चमूम् ॥ ६.५१.३६ ॥
ਫਿਰ ਅਤਿ ਭਿਆਨਕ, ਬਲਵਾਨ ਅਤੇ ਯੁੱਧ ਲਈ ਉਤਸੁਕ ਉਹ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਨਿਸ਼ਾਚਰਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲਿਆ, ਅਤੇ ਰਾਘਵ ਦੀਆਂ ਬਾਂਹਾਂ ਨਾਲ ਸੁਰੱਖਿਅਤ, ਮਹਾਪ੍ਰਵਾਹ ਵਰਗੀ ਵਿਸ਼ਾਲ ਵਾਨਰ ਸੈਨਾ ਵੇਖੀ।