వాల్మీకి రామాయణం · సర్గ 6.51
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.51.1
तेषां तु तुमुलं शब्दं वानराणां महौजसाम्।
नर्दतां राक्षसैः सार्धं तदा शुश्राव रावणः ॥ ६.५१.१ ॥
మహాబలులైన వానరుల తుములధ్వనిని, రాక్షసులతో కలిసి గర్జిస్తున్నప్పుడు, అప్పుడు రావణుడు విన్నాడు.
6.51.2
स्निग्धगम्भीरनिर्घोषं श्रुत्वा तं निनदं भृशम्।
सचिवानां ततस्तेषां मध्ये वचनमब्रवीत् ॥ ६.५१.२ ॥
ఆ మృదువైన, గంభీరమైన ధ్వనిని విని, అప్పుడు ఆ మంత్రుల మధ్య అతడు ఈ మాటలు పలికాడు.
6.51.3
यथासौ सम्प्रहृष्टानां वानराणामुपस्थितः।
बहूनां सुमहान् नादो मेघानामिव गर्जताम् ॥ ६.५१.३ ॥
ఎంతో సంతోషించిన వానరుల నుండి వెలువడిన ఆ మహా ధ్వని, గర్జించే మేఘాల శబ్దంలా ఉంది.
6.51.4
सुव्यक्तं महती प्रीतिरेतेषां नात्र संशयः।
तथाहि विपुलैर्नादैश्चुक्षुभे लवणार्णवः ॥ ६.५१.४ ॥
వీరిలో గొప్ప సంతోషం ఉందని స్పష్టంగా ఉంది, ఇందులో సందేహం లేదు; ఈ విపుల ధ్వనులకు లవణసముద్రం కూడా కలత చెందింది.
6.51.5
तौ तु बद्धौ शरैस्तीक्ष्णैर्भ्रातरौ रामलक्ष्मणौ।
अयं च सुमहान् नादः शङ्कां जनयतीव मे ॥ ६.५१.५ ॥
ఆ ఇద్దరు సోదరులు రామలక్ష్మణులు తీక్ష్ణ బాణాలతో బంధింపబడ్డారు; అయినా ఈ మహా ధ్వని నాలో సందేహాన్ని కలిగిస్తోంది.
6.51.6
एवं च वचनं चोक्त्वा मन्त्रिणो राक्षसेश्वरः।
उवाच नैर्ऋतांस्तत्र समीपपरिवर्तिनः ॥ ६.५१.६ ॥
ఇలా మాటలు పలికిన తరువాత, రాక్షసరాజు అక్కడ సమీపంలో ఉన్న రాక్షసులతో ఇలా అన్నాడు.
6.51.7
ज्ञायतां तूर्णमेतेषां सर्वेषां च वनौकसाम्।
शोककाले समुत्पन्ने हर्षकारणमुत्थितम् ॥ ६.५१.७ ॥
ఈ వనవాసులందరి కారణాన్ని త్వరగా తెలుసుకోండి; దుఃఖకాలంలో ఆనందానికి కారణం ఉద్భవించింది.
6.51.8
तथोक्तास्ते सुसम्भ्रान्ताः प्राकारमधिरुह्य च।
ददृशुः पालितां सेनां सुग्रीवेण महात्मना ॥ ६.५१.८ ॥
ఇలా చెప్పబడినవారు మిక్కిలి కలవరపడి ప్రాకారం ఎక్కి, మహాత్ముడు సుగ్రీవుడు కాపాడుతున్న సైన్యాన్ని చూశారు.
6.51.9
तौ च मुक्तौ सुघोरेण शरबन्धेन राघवौ।
समुत्थितौ महाभागौ विषेदुः सर्वराक्षसाः ॥ ६.५१.९ ॥
ఆ ఇద్దరు రాఘవులు భయంకరమైన బాణబంధం నుండి విముక్తులై లేచారు; రాక్షసులందరూ విషాదంలో మునిగారు.
6.51.10
संत्रस्तहृदयाः सर्वे प्राकारादवरुह्य ते।
विवर्णा राक्षसा घोरा राक्षसेन्द्रमुपस्थिताः ॥ ६.५१.१० ॥
భయపడిన హృదయాలతో వారందరూ ప్రాకారం నుండి దిగి, వివర్ణ ముఖులై, భయంకర రాక్షసులు రాక్షసరాజు వద్దకు చేరుకున్నారు.
6.51.11
तदप्रियं दीनमुखा रावणस्य च राक्षसाः।
कृत्स्नं निवेदयामासुर्यथावद् वाक्यकोविदाः ॥ ६.५१.११ ॥
మాటలలో నేర్పరులైన రాక్షసులు, దీనముఖులై, ఆ అప్రియ వార్తను రావణునికి యథాతథంగా పూర్తిగా తెలియజేశారు.
6.51.12
यौ ताविन्द्रजिता युद्धे भ्रातरौ रामलक्ष्मणौ।
निबद्धौ शरबन्धेन निष्प्रकम्पभुजौ कृतौ ॥ ६.५१.१२ ॥
యుద్ధంలో ఇంద్రజిత్తు చేత బాణబంధంతో బంధించబడి, నిశ్చల భుజాలు కలవారిగా చేయబడిన ఆ ఇద్దరు సోదరులు రాముడు, లక్ష్మణుడు.
6.51.13
विमुक्तौ शरबन्धेन दृश्येते तौ रणाजिरे।
पाशानिव गजौ छित्त्वा गजेन्द्रसमविक्रमौ ॥ ६.५१.१३ ॥
బాణబంధనం నుండి విడివడిన ఆ ఇద్దరూ రణభూమిలో కనిపించారు; పాశాలను తెంపుకున్న రెండు ఏనుగుల వలె, గజేంద్రులతో సమాన పరాక్రమం కలవారుగా.
6.51.14
तच्छ्रुत्वा वचनं तेषां राक्षसेन्द्रो महाबलः।
चिन्ताशोकसमाक्रान्तो विवर्णवदनोऽभवत् ॥ ६.५१.१४ ॥
వారి ఆ మాట విని మహాబలుడైన రాక్షసరాజు చింత, శోకములతో ఆవరించబడి ముఖం వివర్ణమైంది.
6.51.15
घोरैर्दत्तवरैर्बद्धौ शरैराशीविषोपमैः।
अमोघैः सूर्यसंकाशैः प्रमथ्येन्द्रजिता युधि ॥ ६.५१.१५ ॥
భయంకరమైన, వరప్రసాదంగా పొందిన, విషసర్పాలవంటి, అమోఘమైన, సూర్యసమానమైన బాణాలతో ఇంద్రజిత్తు యుద్ధంలో వారిద్దరినీ మథించి బంధించాడు.
6.51.16
तदस्त्रबन्धमासाद्य यदि मुक्तौ रिपू मम।
संशयस्थमिदं सर्वमनुपश्याम्यहं बलम् ॥ ६.५१.१६ ॥
ఆ అస్త్రబంధనాన్ని పొందినప్పటికీ నా శత్రువులు ఇద్దరూ విడివడినట్లైతే, నా సైన్యం మొత్తం సందేహంలో ఉన్నట్లు నేను చూస్తున్నాను.
6.51.17
निष्फलाः खलु संवृत्ताः शराः पावकतेजसः।
आदत्तं यैस्तु संग्रामे रिपूणां जीवितं मम ॥ ६.५१.१७ ॥
నిజంగా అగ్నితేజస్సు గల ఆ బాణాలు నిష్ఫలమయ్యాయి; వాటితో యుద్ధంలో నా శత్రువుల ప్రాణాలు తీయవలసి ఉండింది.
6.51.18
एवमुक्त्वा तु संक्रुद्धो निःश्वसन्नुरगो यथा।
अब्रवीद् रक्षसां मध्ये धूम्राक्षं नाम राक्षसम् ॥ ६.५१.१८ ॥
ఇలా చెప్పి కోపోద్రిక్తుడై, సర్పంలా నిట్టూర్చుతూ, రాక్షసుల మధ్య ధూమ్రాక్షుడనే రాక్షసునితో అన్నాడు.
6.51.19
बलेन महता युक्तो रक्षसां भीमविक्रम।
त्वं वधायाशु निर्याहि रामस्य सह वानरैः ॥ ६.५१.१९ ॥
గొప్ప సైన్యంతో కూడిన, భయంకర పరాక్రమం గల రాక్షసుడా, నీవు రాముడిని, వానరులను సంహరించడానికి వెంటనే బయలుదేరు.
6.51.20
एवमुक्तस्तु धूम्राक्षो राक्षसेन्द्रेण धीमता।
परिक्रम्य ततः शीघ्रं निर्जगाम नृपालयात् ॥ ६.५१.२० ॥
బుద్ధిమంతుడైన రాక్షసేంద్రుడు ఇలా చెప్పగా, ధూమ్రాక్షుడు ఆయనను ప్రదక్షిణం చేసి, వెంటనే రాజభవనం నుండి బయలుదేరాడు.
6.51.21
अभिनिष्क्रम्य तद् द्वारं बलाध्यक्षमुवाच ह।
त्वरयस्व बलं शीघ्रं किं चिरेण युयुत्सतः ॥ ६.५१.२१ ॥
ఆ ద్వారం నుండి బయటకు వచ్చి అతడు సేనాధిపతితో ఇలా అన్నాడు: "సైన్యాన్ని త్వరగా సిద్ధం చేయి; యుద్ధం చేయాలనుకునేవారు ఎందుకు ఆలస్యం చేయాలి?"
6.51.22
धूम्राक्षवचनं श्रुत्वा बलाध्यक्षो बलानुगः।
बलमुद्योजयामास रावणस्याज्ञया भृशम् ॥ ६.५१.२२ ॥
ధూమ్రాక్షుని మాటలు విన్న సేనాధిపతి, సైన్యాన్ని అనుసరించే వాడుగా, రావణుని ఆజ్ఞ ప్రకారం సైన్యాన్ని గట్టిగా కదిలించాడు.
6.51.23
ते बद्धघण्टा बलिनो घोररूपा निशाचराः।
विनद्यमानाः संहृष्टा धूम्राक्षं पर्यवारयन् ॥ ६.५१.२३ ॥
గంటలు కట్టుకున్న, బలవంతులైన, భయంకర రూపం గల ఆ నిశాచరులు గర్జిస్తూ, సంతోషంతో ధూమ్రాక్షుని చుట్టుముట్టారు.
6.51.24
विविधायुधहस्ताश्च शूलमुद्गरपाणयः।
गदाभिः पट्टिशैर्दण्डैरायसैर्मुसलैरपि ॥ ६.५१.२४ ॥
చేతుల్లో వివిధ ఆయుధాలు ధరించి, శూలాలు, గదలు చేతపట్టి, గదలు, పట్టిశాలు, దండాలు, ఇనుప రోకళ్లతో కూడా.
6.51.25
परिघैर्भिन्दिपालैश्च भल्लैः पाशैः परश्वधैः।
निर्ययू राक्षसा घोरा नर्दन्तो जलदा यथा ॥ ६.५१.२५ ॥
పరిఘలు, భిన్దిపాలాలు, భల్లాలు, పాశాలు, గొడ్డళ్లతో భయంకర రాక్షసులు మేఘాల వలె గర్జిస్తూ బయటకు వచ్చారు.
6.51.26
रथैः कवचिनस्त्वन्ये ध्वजैश्च समलंकृतैः।
सुवर्णजालविहितैः खरैश्च विविधाननैः ॥ ६.५१.२६ ॥
కవచాలు ధరించిన మరికొందరు ధ్వజాలతో అలంకరించి, బంగారు జాలాలతో కూడిన రథాలపై, వివిధ ముఖాల గాడిదలు పూన్చిన వాహనాలపై వచ్చారు.
6.51.27
हयैः परमशीघ्रैश्च गजैश्चैव मदोत्कटैः।
निर्ययुर्नैर्ऋतव्याघ्रा व्याघ्रा इव दुरासदाः ॥ ६.५१.२७ ॥
అతివేగమైన గుర్రాలపైనా, మదించిన ఏనుగులపైనా ఎక్కి, పులుల వలె ఎదురులేని రాక్షస వీరులు బయలుదేరారు.
6.51.28
वृकसिंहमुखैर्युक्तं खरैः कनकभूषितैः।
आरुरोह रथं दिव्यं धूम्राक्षः खरनिःस्वनः ॥ ६.५१.२८ ॥
తోడేలు, సింహ ముఖాలతో, బంగారు అలంకారాలతో ఉన్న గాడిదలు పూన్చిన దివ్య రథాన్ని ధూమ్రాక్షుడు ఎక్కాడు; అతని గర్జన గాడిద అరుపులా ఉంది.
6.51.29
स निर्यातो महावीर्यो धूम्राक्षो राक्षसैर्वृतः।
हसन् वै पश्चिमद्वाराद्धनूमान् यत्र तिष्ठति ॥ ६.५१.२९ ॥
మహాపరాక్రమవంతుడైన ధూమ్రాక్షుడు రాక్షసులతో చుట్టుముట్టబడి బయలుదేరి, నవ్వుతూ పశ్చిమ ద్వారం నుండి హనుమంతుడు ఉన్న చోటికి వచ్చాడు.
6.51.30
रथप्रवरमास्थाय खरयुक्तं खरस्वनम्।
प्रयान्तं तु महाघोरं राक्षसं भीमदर्शनम् ॥ ६.५१.३० ॥
గాడిదలు పూన్చిన, గాడిద అరుపు వంటి ధ్వనిగల ఉత్తమ రథాన్ని ఎక్కి ముందుకు సాగుతున్న ఆ రాక్షసుడు చూడటానికి మహా భయంకరంగా ఉన్నాడు.
6.51.31
अन्तरिक्षगताः क्रूराः शकुनाः प्रत्यषेधयन्।
रथशीर्षे महाभीमो गृध्रश्च निपपात ह ॥ ६.५१.३१ ॥
ఆకాశంలో ఎగురుతున్న క్రూర పక్షులు అపశకునాలు చూపాయి; రథ శిఖరంపై అత్యంత భయంకరమైన గద్ద పడింది.
6.51.32
ध्वजाग्रे ग्रथिताश्चैव निपेतुः कुणपाशनाः।
रुधिरार्द्रो महान् श्वेतः कबन्धः पतितो भुवि ॥ ६.५१.३२ ॥
ధ్వజాగ్రంలో చిక్కుకున్న శవభక్షక పక్షులు కూడా పడిపోయాయి; రక్తంతో తడిసిన ఒక పెద్ద తెల్ల కబంధం భూమిపై పడింది.
6.51.33
विस्वरं चोत्सृजन्नादान् धूम्राक्षस्य निपातितः।
ववर्ष रुधिरं देवः संचचाल च मेदिनी ॥ ६.५१.३३ ॥
ధూమ్రాక్షుడు కూలిపోయాడు; అతని గుర్రాలు వికృత స్వరంతో అరిచాయి; ఆకాశం రక్తవర్షం కురిపించింది, భూమి కంపించింది.
6.51.34
प्रतिलोमं ववौ वायुर्निर्घातसमनिःस्वनः।
तिमिरौघावृतास्तत्र दिशश्च न चकाशिरे ॥ ६.५१.३४ ॥
గాలి ప్రతికూలంగా వీచింది; పిడుగు ధ్వనిలా గర్జించింది; చీకటి సమూహాలతో కప్పబడిన దిక్కులు అక్కడ ప్రకాశించలేదు.
6.51.35
स तूत्पातांस्ततो दृष्ट्वा राक्षसानां भयावहान्।
प्रादुर्भूतान् सुघोरांश्च धूम्राक्षो व्यथितोऽभवत्।
मुमुहू राक्षसाः सर्वे धूम्राक्षस्य पुरःसराः ॥ ६.५१.३५ ॥
రాక్షసులకు భయం కలిగించే ఆ భయంకర ఉత్పాతాలను చూసి ధూమ్రాక్షుడు కలత చెందాడు; ధూమ్రాక్షునికి ముందున్న రాక్షసులంతా మోహానికి లోనయ్యారు.
6.51.36
ततः सुभीमो बहुभिर्निशाचरै-
र्वृतोऽभिनिष्क्रम्य रणोत्सुको बली।
ददर्श तां राघवबाहुपालितां
महौघकल्पां बहु वानरीं चमूम् ॥ ६.५१.३६ ॥
అప్పుడు అత్యంత భయంకరుడూ, బలవంతుడూ, యుద్ధోత్సాహం కలవాడూ అయిన అతడు అనేకమంది నిశాచరులచే చుట్టుముట్టబడి బయలుదేరి, రాఘవుని బాహువులచే రక్షింపబడిన, మహాప్రవాహంలా ఉన్న విస్తారమైన వానర సైన్యాన్ని చూశాడు.