ವಾಲ್ಮೀಕಿ ರಾಮಾಯಣ · ಸರ್ಗ 6.67
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.67.1
ते निवृत्ता महाकायाः श्रुत्वाङ्गदवचस्तदा।
नैष्ठिकीं बुद्धिमास्थाय सर्वे संग्रामकाङ्क्षिणः ॥ ६.६७.१ ॥
ಅಂಗದನ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ಆಗ ಆ ಮಹಾಕಾಯ ವಾನರರು ಹಿಂತಿರುಗಿದರು. ದೃಢ ನಿಶ್ಚಯವನ್ನು ಹೊಂದಿ ಅವರೆಲ್ಲರೂ ಯುದ್ಧವನ್ನು ಬಯಸಿದರು.
6.67.2
समुदीरितवीर्यास्ते समारोपितविक्रमाः।
पर्यवस्थापिता वाक्यैरङ्गदेन बलीयसा ॥ ६.६७.२ ॥
ಬಲಶಾಲಿ ಅಂಗದನ ಮಾತುಗಳಿಂದ ಅವರ ಪರಾಕ್ರಮ ಎಚ್ಚೆತ್ತು, ಶೌರ್ಯ ಉದ್ದೀಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟು, ಅವರು ಸ್ಥಿರತೆ ಪಡೆದರು.
6.67.3
प्रयाताश्च गता हर्षं मरणे कृतनिश्चयाः।
चक्रुः सुतुमुलं युद्धं वानरास्त्यक्तजीविताः ॥ ६.६७.३ ॥
ಅವರು ಮುಂದೆ ನಡೆದು, ಮರಣಕ್ಕೆ ದೃಢ ನಿಶ್ಚಯ ಮಾಡಿ ಹರ್ಷಗೊಂಡರು. ಪ್ರಾಣದ ಮೋಹ ತೊರೆದ ವಾನರರು ಭೀಕರ ಯುದ್ಧ ನಡೆಸಿದರು.
6.67.4
अथ वृक्षान् महाकायाः सानूनि सुमहान्ति च।
वानरास्तूर्णमुद्यम्य कुम्भकर्णमभिद्रवन् ॥ ६.६७.४ ॥
ಆಗ ಮಹಾಕಾಯ ವಾನರರು ದೊಡ್ಡ ಮರಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ವಿಶಾಲ ಶಿಖರಗಳನ್ನು ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಎತ್ತಿಕೊಂಡು ಕುಂಭಕರ್ಣನ ಕಡೆಗೆ ಧಾವಿಸಿದರು.
6.67.5
कुम्भकर्णः सुसंक्रुद्धो गदामुद्यम्य वीर्यवान्।
धर्षयन् स महाकायः समन्ताद् व्यक्षिपद् रिपून् ॥ ६.६७.५ ॥
ಅತ್ಯಂತ ಕುದ್ಧನಾದ ಪರಾಕ್ರಮಿ ಕುಂಭಕರ್ಣನು ಗದೆಯನ್ನು ಎತ್ತಿ, ಆ ಮಹಾಕಾಯನು ಎಲ್ಲೆಡೆಯಿಂದ ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿ ಚದುರಿಸಿದನು.
6.67.6
शतानि सप्त चाष्टौ च सहस्राणि च वानराः।
प्रकीर्णाः शेरते भूमौ कुम्भकर्णेन ताडिताः ॥ ६.६७.६ ॥
ಕುಂಭಕರ್ಣನಿಂದ ಹೊಡೆಯಲ್ಪಟ್ಟ ಏಳುನೂರು ಮತ್ತು ಎಂಟು ಸಾವಿರ ವಾನರರು ಚದುರಿ ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಬಿದ್ದಿದ್ದಾರೆ.
6.67.7
षोडशाष्टौ च दश च विंशत्त्रिंशत्तथैव च।
परिक्षिप्य च बाहुभ्यां खादन् स परिधावति।
भक्षयन् भृशसंक्रुद्धो गरुडः पन्नगानिव ॥ ६.६७.७ ॥
ಹದಿನಾರು, ಎಂಟು, ಹತ್ತು, ಇಪ್ಪತ್ತು, ಮೂವತ್ತು — ಹಾಗೆಯೇ ಎರಡು ತೋಳುಗಳಿಂದ ಸುತ್ತಿ ತಿನ್ನುತ್ತಾ ಅವನು ಓಡುತ್ತಾನೆ; ಅತ್ಯಂತ ಕ್ರುದ್ಧನಾಗಿ ಗರುಡನು ಸರ್ಪಗಳನ್ನು ತಿನ್ನುವಂತೆ ಅವನು ತಿನ್ನುತ್ತಾ ಓಡುತ್ತಾನೆ.
6.67.8
कृच्छ्रेण च समाश्वस्ताः संगम्य च ततस्ततः।
वृक्षाद्रिहस्ता हरयस्तस्थुः संग्राममूर्धनि ॥ ६.६७.८ ॥
ಕಷ್ಟದಿಂದ ಧೈರ್ಯವನ್ನು ಮರಳಿ ಪಡೆದು, ಇಲ್ಲಿ-ಅಲ್ಲಿಂದ ಒಟ್ಟುಗೂಡಿ, ಕೈಗಳಲ್ಲಿ ಮರಗಳನ್ನೂ ಪರ್ವತ ಶಿಖರಗಳನ್ನೂ ಹಿಡಿದ ವಾನರರು ಯುದ್ಧದ ಮುಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ನಿಂತರು.
6.67.9
ततः पर्वतमुत्पाट्य द्विविदः प्लवगर्षभः।
दुद्राव गिरिशृङ्गाभं विलम्ब इव तोयदः ॥ ६.६७.९ ॥
ಆಗ ವಾನರರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ದ್ವಿವಿದನು ಒಂದು ಪರ್ವತವನ್ನು ಕಿತ್ತು, ಪರ್ವತ ಶಿಖರದಂತಿದ್ದ ಅದನ್ನು ಹಿಡಿದು, ಕೆಳಗೆ ತೂಗುವ ಮೇಘದಂತೆ ಓಡಿದನು.
6.67.10
तं समुत्पाट्य चिक्षेप कुम्भकर्णाय वानरः।
तमप्राप्य महाकायं तस्य सैन्येऽपतत् ततः ॥ ६.६७.१० ॥
ಅದನ್ನು ಕಿತ್ತು ಆ ವಾನರನು ಕುಂಭಕರ್ಣನ ಮೇಲೆ ಎಸೆದನು; ಆ ಮಹಾಕಾಯನನ್ನು ತಲುಪದೆ ಅದು ಅವನ ಸೇನೆಯ ಮೇಲೆ ಬಿತ್ತು.
6.67.11
ममर्दाश्वान् गजांश्चापि रथांश्चापि गजोत्तमान्।
तानि चान्यानि रक्षांसि एवं चान्यद्गिरेः शिरः ॥ ६.६७.११ ॥
ಅದು ಕುದುರೆಗಳನ್ನು, ಆನೆಗಳನ್ನು, ರಥಗಳನ್ನು, ಶ್ರೇಷ್ಠ ಆನೆಗಳನ್ನೂ ಹೊಸಕಿಹಾಕಿತು; ಅವುಗಳನ್ನೂ, ಇತರ ರಾಕ್ಷಸರನ್ನೂ, ಹಾಗೆಯೇ ಪರ್ವತದ ಮತ್ತೊಂದು ಶಿಖರವನ್ನೂ.
6.67.12
तच्छैलवेगाभिहतं हताश्वं हतसारथिम्।
रक्षसां रुधिरक्लिन्नं बभूवायोधनं महत् ॥ ६.६७.१२ ॥
ಆ ಪರ್ವತದ ವೇಗದಿಂದ ಹೊಡೆಯಲ್ಪಟ್ಟು, ಕುದುರೆಗಳು ಸತ್ತು, ಸಾರಥಿಗಳು ಸತ್ತು, ರಾಕ್ಷಸರ ರಕ್ತದಿಂದ ನೆನೆದ ಆ ಮಹಾ ರಣಭೂಮಿಯಾಯಿತು.
6.67.13
रथिनो वानरेन्द्राणां शरैः कालान्तकोपमैः।
शिरांसि नर्दतां जह्रुः सहसा भीमनिःस्वनाः ॥ ६.६७.१३ ॥
ಕಾಲ–ಅಂತಕರಂತಹ ಬಾಣಗಳಿಂದ ರಥಿಗಳು ಗರ್ಜಿಸುತ್ತಿದ್ದ ವಾನರ ನಾಯಕರ ತಲೆಗಳನ್ನು ಸಹಸಾ ಕತ್ತರಿಸಿದರು; ಅವರು ಭೀಕರವಾಗಿ ಗರ್ಜಿಸಿದರು.
6.67.14
वानराश्च महात्मानः समुत्पाट्य महाद्रुमान्।
रथानश्वान् गजानुष्ट्रान् राक्षसानभ्यसूदयन् ॥ ६.६७.१४ ॥
ಮಹಾತ್ಮರಾದ ವಾನರರು ದೊಡ್ಡ ಮರಗಳನ್ನು ಕಿತ್ತು ರಥ, ಕುದುರೆ, ಆನೆ, ಒಂಟೆ ಮತ್ತು ರಾಕ್ಷಸರನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿದರು.
6.67.15
हनूमान् शैलशृङ्गाणि शिलाश्च विविधान् द्रुमान्।
ववर्ष कुम्भकर्णस्य शिरस्यम्बरमास्थितः ॥ ६.६७.१५ ॥
ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ನಿಂತ ಹನುಮಂತನು ಕುಂಭಕರ್ಣನ ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ಪರ್ವತ ಶಿಖರಗಳು, ಬಂಡೆಗಳು ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ಮರಗಳನ್ನು ಸುರಿಸಿದನು.
6.67.16
तानि पर्वतशृङ्गाणि शूलेन स बिभेद ह।
बभञ्ज वृक्षवर्षं च कुम्भकर्णो महाबलः ॥ ६.६७.१६ ॥
ಆ ಪರ್ವತ ಶಿಖರಗಳನ್ನು ಅವನು ಶೂಲದಿಂದ ಭೇದಿಸಿದನು; ಮಹಾಬಲ ಕುಂಭಕರ್ಣನು ಮರಗಳ ಮಳೆಯನ್ನೂ ಒಡೆದುಹಾಕಿದನು.
6.67.17
ततो हरीणां तदनीकमुग्रं
दुद्राव शूलं निशितं प्रगृह्य।
तस्थौ स तस्यापततः परस्ता-
न्महीधराग्रं हनुमान् प्रगृह्य ॥ ६.६७.१७ ॥
ಆಗ ಅವನು ಹರಿತ ಶೂಲವನ್ನು ಹಿಡಿದು ವಾನರರ ಆ ಭೀಕರ ಸೇನೆಯತ್ತ ಧಾವಿಸಿದನು; ಹನುಮಂತನು ಪರ್ವತ ಶಿಖರವನ್ನು ಹಿಡಿದು ಅವನ ಮುಂದೆ ನಿಂತನು.
6.67.18
स कुम्भकर्णं कुपितो जघान
वेगेन शैलोत्तमभीमकायम्।
संचुक्षुभे तेन तदाभिभूतो
मेदार्द्रगात्रो रुधिरावसिक्तः ॥ ६.६७.१८ ॥
ಕೋಪಗೊಂಡು ಅವನು ಶ್ರೇಷ್ಠ ಪರ್ವತದಂತೆ ಭೀಕರ ದೇಹದ ಕುಂಭಕರ್ಣನನ್ನು ವೇಗದಿಂದ ಹೊಡೆದನು; ಅದರಿಂದ ಅವನು ಕಂಪಿಸಿದನು, ಅವನ ದೇಹ ಮೇದಸ್ಸಿನಿಂದ ತೊಯ್ದು ರಕ್ತದಿಂದ ಲೇಪಿತವಾಯಿತು.
6.67.19
स शूलमाविध्य तडित्प्रकाशं
गिरिं यथा प्रज्वलिताग्निशृङ्गम्।
बाह्वन्तरे मारुतिमाजघान
गुहोऽचलं क्रौञ्चमिवोग्रशक्त्या ॥ ६.६७.१९ ॥
ಮಿಂಚಿನಂತೆ ಹೊಳೆಯುವ ಶೂಲವನ್ನು ಬೀಸಿ, ಉರಿಯುವ ಬೆಂಕಿಯ ಶಿಖರಗಳ ಪರ್ವತದಂತೆ, ಮಾರುತಿ ಹನುಮಂತನ ಎದೆಗೆ ಅವನು ಹೊಡೆದನು; ಗುಹನು ಕ್ರೌಂಚ ಪರ್ವತಕ್ಕೆ ಉಗ್ರ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಹೊಡೆದಂತೆ.
6.67.20
स शूलनिर्भिन्नमहाभुजान्तरः
प्रविह्वलः शोणितमुद्वमन् मुखात् ।
ननाद भीमं हनुमान् महाहवे
युगान्तमेघस्तनितस्वनोपमम् ॥ ६.६७.२० ॥
ಶೂಲದಿಂದ ಮಹಾಭುಜಗಳ ನಡುವೆ ಸೀಳಲ್ಪಟ್ಟ ಹನುಮಂತನು ಅತ್ಯಂತ ವಿಹ್ವಲನಾಗಿ, ಬಾಯಿಂದ ರಕ್ತವನ್ನು ಕಾರುತ್ತಾ, ಆ ಮಹಾಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಯುಗಾಂತ ಮೇಘಗಳ ಗರ್ಜನೆಯಂತೆ ಭೀಕರವಾಗಿ ಗರ್ಜಿಸಿದನು.
6.67.21
ततो विनेदुः सहसा प्रहृष्टा
रक्षोगणास्तं व्यथितं समीक्ष्य।
प्लवंगमास्तु व्यथिता भयार्ताः
प्रदुद्रुवुः संयति कुम्भकर्णात् ॥ ६.६७.२१ ॥
ಆಗ ಹನುಮಂತನು ವ್ಯಥಿತನಾಗಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ ರಾಕ್ಷಸಗಣಗಳು ಇದ್ದಕ್ಕಿದ್ದಂತೆ ಹರ್ಷಗೊಂಡು ಗರ್ಜಿಸಿದವು; ವಾನರರೋ ವ್ಯಥಿತರಾಗಿ, ಭಯಪೀಡಿತರಾಗಿ, ಆ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಕುಂಭಕರ್ಣನಿಂದ ಓಡಿಹೋದರು.
6.67.22
ततस्तु नीलो बलवान् पर्यवस्थापयन् बलम्।
प्रविचिक्षेप शैलाग्रं कुम्भकर्णाय धीमते ॥ ६.६७.२२ ॥
ಆಗ ಬಲಶಾಲಿ ನೀಲನು ಸೇನೆಯನ್ನು ಮತ್ತೆ ಸ್ಥಿರಗೊಳಿಸುತ್ತಾ, ಬುದ್ಧಿವಂತ ಕುಂಭಕರ್ಣನ ಮೇಲೆ ಒಂದು ಪರ್ವತ ಶಿಖರವನ್ನು ಎಸೆದನು.
6.67.23
तदापतन्तं सम्प्रेक्ष्य मुष्टिनाभिजघान ह।
मुष्टिप्रहाराभिहतं तच्छैलाग्रं व्यशीर्यत।
सविस्फुलिङ्गं सज्वालं निपपात महीतले ॥ ६.६७.२३ ॥
ಆ ಶಿಖರವು ತನ್ನತ್ತ ಬೀಳುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ ಅವನು ಮುಷ್ಟಿಯಿಂದ ಹೊಡೆದನು; ಮುಷ್ಟಿಯ ಹೊಡೆತದಿಂದ ಆ ಪರ್ವತ ಶಿಖರವು ಚೂರಾಗಿ, ಕಿಡಿ ಮತ್ತು ಜ್ವಾಲೆಯೊಂದಿಗೆ ನೆಲಕ್ಕೆ ಬಿತ್ತು.
6.67.24
ऋषभः शरभो नीलो गवाक्षो गन्धमादनः।
पञ्च वानरशार्दूलाः कुम्भकर्णमुपाद्रवन् ॥ ६.६७.२४ ॥
ಋಷಭ, ಶರಭ, ನೀಲ, ಗವಾಕ್ಷ, ಗಂಧಮಾದನ — ಈ ಐವರು ವಾನರ-ಶಾರ್ದೂಲರು ಕುಂಭಕರ್ಣನ ಕಡೆಗೆ ಧಾವಿಸಿದರು.
6.67.25
शैलैर्वृक्षैस्तलैः पादैर्मुष्टिभिश्च महाबलाः।
कुम्भकर्णं महाकायं निजघ्नुः सर्वतो युधि ॥ ६.६७.२५ ॥
ಮಹಾಬಲರಾದ ವಾನರರು ಬಂಡೆಗಳಿಂದ, ಮರಗಳಿಂದ, ಅಂಗೈಗಳಿಂದ, ಪಾದಗಳಿಂದ, ಮುಷ್ಟಿಗಳಿಂದ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲ ಕಡೆಯಿಂದ ಮಹಾಕಾಯ ಕುಂಭಕರ್ಣನನ್ನು ಹೊಡೆದರು.
6.67.26
स्पर्शानिव प्रहारांस्तान् वेदयानो न विव्यथे।
ऋषभं तु महावेगं बाहुभ्यां परिषस्वजे ॥ ६.६७.२६ ॥
ಆ ಹೊಡೆತಗಳನ್ನು ಕೇವಲ ಸ್ಪರ್ಶಗಳೆಂಬಂತೆ ಭಾವಿಸಿ ಕುಂಭಕರ್ಣ ನೋವಿಗೊಳಗಾಗಲಿಲ್ಲ; ನಂತರ ಮಹಾವೇಗದ ಋಷಭನನ್ನು ತನ್ನ ಎರಡು ಬಾಹುಗಳಿಂದ ಬಿಗಿಯಾಗಿ ಅಪ್ಪಿಕೊಂಡನು.
6.67.27
कुम्भकर्णभुजाभ्यां तु पीडितो वानरर्षभः।
निपपातर्षभो भीमः प्रमुखागतशोणितः ॥ ६.६७.२७ ॥
ಕುಂಭಕರ್ಣನ ಬಾಹುಗಳಿಂದ ಪೀಡಿತನಾದ ವಾನರ-ವೃಷಭ ಋಷಭ ಭಯಂಕರವಾಗಿ ಬಿದ್ದನು; ಅವನ ಮುಖದಿಂದ ರಕ್ತ ಸುರಿಯಿತು.
6.67.28
मुष्टिना शरभं हत्वा जानुना नीलमाहवे।
आजघान गवाक्षं तु तलेनेन्द्ररिपुस्तदा।
पादेनाभ्यहनत् क्रुद्धस्तरसा गन्धमादनम् ॥ ६.६७.२८ ॥
ಮುಷ್ಟಿಯಿಂದ ಶರಭನನ್ನು ಹೊಡೆದು, ಮೊಣಕಾಲಿನಿಂದ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ನೀಲನನ್ನು ಹೊಡೆದನು; ಇಂದ್ರನ ವೈರಿ ಕುಂಭಕರ್ಣನು ಆಗ ಅಂಗೈಯಿಂದ ಗವಾಕ್ಷನನ್ನು ಹೊಡೆದನು, ಕೋಪದಿಂದ ವೇಗವಾಗಿ ಕಾಲಿನಿಂದ ಗಂಧಮಾದನನನ್ನು ಒದ್ದನು.
6.67.29
दत्तप्रहारव्यथिता मुमुहुः शोणितोक्षिताः।
निपेतुस्ते तु मेदिन्यां निकृत्ता इव किंशुकाः ॥ ६.६७.२९ ॥
ಬಿದ್ದ ಹೊಡೆತಗಳಿಂದ ನೋವಿಗೊಳಗಾಗಿ ರಕ್ತದಿಂದ ತೋಯ್ದ ಅವರು ಮೂರ್ಛೆ ಹೋದರು; ಕಡಿದ ಕಿಂಶುಕ ಮರಗಳಂತೆ ಅವರು ನೆಲಕ್ಕೆ ಬಿದ್ದರು.
6.67.30
तेषु वानरमुख्येषु पातितेषु महात्मसु।
वानराणां सहस्राणि कुम्भकर्णं प्रदुद्रुवुः ॥ ६.६७.३० ॥
ಆ ಮಹಾತ್ಮರಾದ ಪ್ರಧಾನ ವಾನರರು ಬಿದ್ದಾಗ, ಸಾವಿರಾರು ವಾನರರು ಕುಂಭಕರ್ಣನ ಕಡೆಗೆ ಧಾವಿಸಿದರು.
6.67.31
तं शैलमिव शैलाभाः सर्वे तु प्लवगर्षभाः।
समारुह्य समुत्पत्य ददंशुश्च महाबलाः ॥ ६.६७.३१ ॥
ಪರ್ವತದಂತಿದ್ದ ಆ ಶ್ರೇಷ್ಠ ವಾನರರೆಲ್ಲರೂ ಪರ್ವತದಂತಿದ್ದ ಅವನ ಮೇಲೆ ಏರಿ, ಜಿಗಿದು, ಮಹಾಬಲದಿಂದ ಅವನನ್ನು ಕಚ್ಚಿದರು.
6.67.32
तं नखैर्दशनैश्चापि मुष्टिभिर्बाहुभिस्तथा।
कुम्भकर्णं महाबाहुं निजघ्नुः प्लवगर्षभाः ॥ ६.६७.३२ ॥
ಉಗುರುಗಳಿಂದ, ಹಲ್ಲುಗಳಿಂದ, ಮುಷ್ಟಿಗಳಿಂದ, ಬಾಹುಗಳಿಂದ ಆ ಶ್ರೇಷ್ಠ ವಾನರರು ಮಹಾಬಾಹು ಕುಂಭಕರ್ಣನನ್ನು ಹೊಡೆದರು.
6.67.33
स वानरसहस्रैस्तु विचितः पर्वतोपमः।
रराज राक्षसव्याघ्रो गिरिरात्मरुहैरिव ॥ ६.६७.३३ ॥
ಸಾವಿರಾರು ವಾನರರಿಂದ ಮುಚ್ಚಲ್ಪಟ್ಟ ಆ ಪರ್ವತಸದೃಶ ರಾಕ್ಷಸವ್ಯಾಘ್ರ ಕುಂಭಕರ್ಣನು, ತನ್ನ ಮೇಲೆಯೇ ಬೆಳೆದ ಮರಗಳಿಂದ ಆವೃತವಾದ ಪರ್ವತದಂತೆ ಹೊಳೆದನು.
6.67.34
बाहुभ्यां वानरान् सर्वान् प्रगृह्य स महाबलः।
भक्षयामास संक्रुद्धो गरुडः पन्नगानिव ॥ ६.६७.३४ ॥
ತನ್ನ ಎರಡು ತೋಳುಗಳಿಂದ ಎಲ್ಲಾ ವಾನರರನ್ನು ಹಿಡಿದು, ಆ ಮಹಾಬಲನು ಕೋಪದಿಂದ ಅವರನ್ನು ನುಂಗಿದನು, ಗರುಡನು ಸರ್ಪಗಳನ್ನು ನುಂಗುವಂತೆ.
6.67.35
प्रक्षिप्ताः कुम्भकर्णेन वक्त्रे पातालसंनिभे।
नासापुटाभ्यां संजग्मुः कर्णाभ्यां चैव वानराः ॥ ६.६७.३५ ॥
ಕುಂಭಕರ್ಣನು ಪಾತಾಳದಂತಿದ್ದ ಬಾಯಿಗೆ ಎಸೆದ ವಾನರರು ಮೂಗಿನ ಹೊಳ್ಳೆಗಳ ಮೂಲಕ ಮತ್ತು ಕಿವಿಗಳ ಮೂಲಕವೂ ಹೊರಬಂದರು.
6.67.36
भक्षयन् भृशसंक्रुद्धो हरीन् पर्वतसंनिभः।
बभञ्ज वानरान् सर्वान् संक्रुद्धो राक्षसोत्तमः ॥ ६.६७.३६ ॥
ಅತ್ಯಂತ ಕೋಪಗೊಂಡ, ಪರ್ವತದಂತಿದ್ದ ಆ ರಾಕ್ಷಸೋತ್ತಮನು ಕಪಿಗಳನ್ನು ತಿನ್ನುತ್ತಾ, ಕೋಪದಿಂದ ಎಲ್ಲಾ ವಾನರರನ್ನು ಪುಡಿಮಾಡಿದನು.
6.67.37
मांसशोणितसंक्लेदां कुर्वन् भूमिं स राक्षसः।
चचार हरिसैन्येषु कालाग्निरिव मूर्च्छितः ॥ ६.६७.३७ ॥
ಮಾಂಸ ಮತ್ತು ರಕ್ತದಿಂದ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಒದ್ದೆಮಾಡುತ್ತಾ, ಕಾಲಾಗ್ನಿಯಂತೆ ಉರಿಯುತ್ತಾ ಆ ರಾಕ್ಷಸನು ವಾನರ ಸೇನೆಗಳ ನಡುವೆ ಸಂಚರಿಸಿದನು.
6.67.38
वज्रहस्तो यथा शक्रः पाशहस्त इवान्तकः।
शूलहस्तो बभौ युद्धे कुम्भकर्णो महाबलः ॥ ६.६७.३८ ॥
ಕೈಯಲ್ಲಿ ವಜ್ರವಿರುವ ಇಂದ್ರನಂತೆ, ಪಾಶವಿರುವ ಯಮನಂತೆ, ಶೂಲ ಹಿಡಿದ ಮಹಾಬಲ ಕುಂಭಕರ್ಣನು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಹೊಳೆದನು.
6.67.39
यथा शुष्काण्यरण्यानि ग्रीष्मे दहति पावकः।
तथा वानरसैन्यानि कुम्भकर्णो ददाह सः ॥ ६.६७.३९ ॥
ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಬೆಂಕಿ ಒಣಗಿದ ಕಾಡುಗಳನ್ನು ಸುಡುವಂತೆ, ಕುಂಭಕರ್ಣನು ವಾನರ ಸೇನೆಗಳನ್ನು ಸುಟ್ಟುಹಾಕಿದನು.
6.67.40
ततस्ते वध्यमानास्तु हतयूथाः प्लवंगमाः।
वानरा भयसंविग्ना विनेदुर्विकृतैः स्वरैः ॥ ६.६७.४० ॥
ಆಗ ಕೊಲ್ಲಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದ, ಗುಂಪುಗಳು ನಾಶವಾದ, ಭಯದಿಂದ ಕಂಗೆಟ್ಟ ಆ ವಾನರರು ವಿಕೃತ ಸ್ವರದಲ್ಲಿ ಕೂಗಿದರು.
6.67.41
अनेकशो वध्यमानाः कुम्भकर्णेन वानराः।
राघवं शरणं जग्मुर्व्यथिता भिन्नचेतसः ॥ ६.६७.४१ ॥
ಕುಂಭಕರ್ಣನಿಂದ ಅನೇಕ ಬಾರಿ ಕೊಲ್ಲಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದ ವಾನರರು, ವ್ಯಥೆಗೊಂಡು ಮನಸ್ಸು ಛಿದ್ರಗೊಂಡು ರಾಘವನ (ರಾಮನ) ಶರಣು ಹೊಕ್ಕರು.
6.67.42
प्रभग्नान् वानरान् दृष्ट्वा वज्रहस्तात्मजात्मजः।
अभ्यधावत वेगेन कुम्भकर्णं महाहवे ॥ ६.६७.४२ ॥
ವಾನರರು ಚದುರಿ ಹೋಗುವುದನ್ನು ಕಂಡು, ವಜ್ರಹಸ್ತನ (ಇಂದ್ರನ) ಮೊಮ್ಮಗನ ಮಗ ಮಹಾಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ವೇಗವಾಗಿ ಕುಂಭಕರ್ಣನ ಮೇಲೆ ಎರಗಿದನು.
6.67.43
शैलशृङ्गं महद् गृह्य विनदन् स मुहुर्मुहुः।
त्रासयन् राक्षसान् सर्वान् कुम्भकर्णपदानुगान् ॥ ६.६७.४३ ॥
ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಪರ್ವತ ಶಿಖರವನ್ನು ಹಿಡಿದು ಅವನು ಪದೇ ಪದೇ ಗರ್ಜಿಸುತ್ತ, ಕುಂಭಕರ್ಣನ ಹಿಂದೆ ನಡೆಯುವ ಎಲ್ಲ ರಾಕ್ಷಸರನ್ನು ಬೆದರಿಸಿದನು.
6.67.44
चिक्षेप शैलशिखरं कुम्भकर्णस्य मूर्धनि।
स तेनाभिहतो मूर्ध्नि शैलेनेन्द्ररिपुस्तदा ॥ ६.६७.४४ ॥
ಅವನು ಕುಂಭಕರ್ಣನ ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ಪರ್ವತ ಶಿಖರವನ್ನು ಎಸೆದನು. ಆಗ ಇಂದ್ರನ ಶತ್ರುವಾದ ಕುಂಭಕರ್ಣನು ಆ ಪರ್ವತದಿಂದ ತಲೆಗೆ ಹೊಡೆಯಲ್ಪಟ್ಟನು.
6.67.45
कुम्भकर्णः प्रजज्वाल क्रोधेन महता तदा।
सोऽभ्यधावत वेगेन वालिपुत्रममर्षणः ॥ ६.६७.४५ ॥
ಆಗ ಕುಂಭಕರ್ಣನು ಮಹಾ ಕೋಪದಿಂದ ಉರಿದೆದ್ದನು. ಸಹಿಸಲಾರದವನಾಗಿ ವೇಗವಾಗಿ ವಾಲಿಯ ಪುತ್ರ (ಅಂಗದ) ಮೇಲೆ ಎರಗಿದನು.
6.67.46
कुम्भकर्णो महानादस्त्रासयन् सर्ववानरान्।
शूलं ससर्ज वै रोषादङ्गदे तु महाबलः ॥ ६.६७.४६ ॥
ಮಹಾ ಗರ್ಜನೆಯಿಂದ ಎಲ್ಲ ವಾನರರನ್ನು ಬೆದರಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಕುಂಭಕರ್ಣನು ಕೋಪದಿಂದ ಅಂಗದನ ಮೇಲೆ ಶೂಲವನ್ನು ಎಸೆದನು; ಅವನು ಮಹಾಬಲಶಾಲಿ.
6.67.47
तदापतन्तं बलवान् युद्धमार्गविशारदः।
लाघवान्मोक्षयामास बलवान् वानरर्षभः ॥ ६.६७.४७ ॥
ಆಗ ತನ್ನ ಮೇಲೆ ಬೀಳುತ್ತಿದ್ದ ಆ ಶೂಲವನ್ನು ಯುದ್ಧಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ನಿಪುಣನಾದ, ಬಲಶಾಲಿ ವಾನರಶ್ರೇಷ್ಠನು (ಅಂಗದ) ಚುರುಕಾಗಿ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಂಡನು.
6.67.48
उत्पत्य चैनं तरसा तलेनोरस्यताडयत्।
स तेनाभिहतः कोपात् प्रमुमोहाचलोपमः ॥ ६.६७.४८ ॥
ಜಿಗಿದು ವೇಗದಿಂದ ಅವನ ಎದೆಗೆ ಅಂಗೈಯಿಂದ ಹೊಡೆದನು. ಆ ಹೊಡೆತಕ್ಕೆ ಗಾಯಗೊಂಡ ಅವನು ಕೋಪದಿಂದ ಪರ್ವತದಂತೆ ಮೂರ್ಛೆಗೊಂಡನು.
6.67.49
स लब्धसंज्ञोऽतिबलो मुष्टिं संगृह्य राक्षसः।
अपहस्तेन चिक्षेप विसंज्ञः स पपात ह ॥ ६.६७.४९ ॥
ಪ್ರಜ್ಞೆ ಮರಳಿದ ಆ ಅತಿಬಲಶಾಲಿ ರಾಕ್ಷಸನು ಮುಷ್ಟಿಯನ್ನು ಬಿಗಿದು ಎಡಗೈಯಿಂದ ಎಸೆದನು. ಅವನು ಪ್ರಜ್ಞೆ ತಪ್ಪಿ ಬಿದ್ದನು.
6.67.50
तस्मिन् प्लवगशार्दूले विसंज्ञे पतिते भुवि।
तच्छूलं समुपादाय सुग्रीवमभिदुद्रुवे ॥ ६.६७.५० ॥
ಆ ವಾನರ-ಶಾರ್ದೂಲನು ಪ್ರಜ್ಞೆ ತಪ್ಪಿ ನೆಲಕ್ಕೆ ಬಿದ್ದಾಗ, ಅವನು ಆ ಶೂಲವನ್ನು ಹಿಡಿದು ಸುಗ್ರೀವನತ್ತ ಧಾವಿಸಿದನು.
6.67.51
तमापतन्तं सम्प्रेक्ष्य कुम्भकर्णं महाबलम्।
उत्पपात तदा वीरः सुग्रीवो वानराधिपः ॥ ६.६७.५१ ॥
ತನ್ನತ್ತ ಧಾವಿಸಿ ಬರುತ್ತಿರುವ ಮಹಾಬಲಶಾಲಿ ಕುಂಭಕರ್ಣನನ್ನು ನೋಡಿ, ವೀರ ವಾನರಾಧಿಪತಿ ಸುಗ್ರೀವ ತಕ್ಷಣ ಜಿಗಿದನು.
6.67.52
स पर्वताग्रमुत्क्षिप्य समाविध्य महाकपिः।
अभिदुद्राव वेगेन कुम्भकर्णं महाबलम् ॥ ६.६७.५२ ॥
ಆ ಮಹಾ-ಕಪಿ ಪರ್ವತದ ಶಿಖರವನ್ನು ಎತ್ತಿ ಸುತ್ತಿಸಿ, ವೇಗದಿಂದ ಆ ಮಹಾಬಲಶಾಲಿ ಕುಂಭಕರ್ಣನ ಮೇಲೆ ಎರಗಿದನು.
6.67.53
तमापतन्तं सम्प्रेक्ष्य कुम्भकर्णः प्लवंगमम्।
तस्थौ विवृत्तसर्वाङ्गो वानरेन्द्रस्य सम्मुखः ॥ ६.६७.५३ ॥
ತನ್ನತ್ತ ಧಾವಿಸುತ್ತಿರುವ ಆ ವಾನರನನ್ನು ನೋಡಿ ಕುಂಭಕರ್ಣನು ಇಡೀ ದೇಹವನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿಕೊಂಡು ವಾನರೇಂದ್ರ ಸುಗ್ರೀವನ ಎದುರು ನಿಂತನು.
6.67.54
कपिशोणितदिग्धाङ्गं भक्षयन्तं महाकपीन्।
कुम्भकर्णं स्थितं दृष्ट्वा सुग्रीवो वाक्यमब्रवीत् ॥ ६.६७.५४ ॥
ವಾನರರ ರಕ್ತದಿಂದ ಲೇಪಿತ ದೇಹದವನಾಗಿ, ಮಹಾ ವಾನರರನ್ನು ತಿನ್ನುತ್ತಾ ನಿಂತಿದ್ದ ಕುಂಭಕರ್ಣನನ್ನು ನೋಡಿ ಸುಗ್ರೀವನು ಈ ಮಾತನ್ನು ಹೇಳಿದನು.
6.67.55
पातिताश्च त्वया वीराः कृतं कर्म सुदुष्करम्।
भक्षितानि च सैन्यानि प्राप्तं ते परमं यशः ॥ ६.६७.५५ ॥
ನೀನು ವೀರರನ್ನು ಕೆಡವಿದೆ, ಅತ್ಯಂತ ಕಷ್ಟಕರ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಮಾಡಿದೆ, ಸೇನೆಗಳನ್ನು ತಿಂದುಬಿಟ್ಟೆ; ನಿನಗೆ ಪರಮ ಯಶಸ್ಸು ದೊರೆತಿದೆ.
6.67.56
त्यज तद् वानरानीकं प्राकृतैः किं करिष्यसि।
सहस्वैकं निपातं मे पर्वतस्यास्य राक्षस ॥ ६.६७.५६ ॥
ಆ ವಾನರ ಸೇನೆಯನ್ನು ಬಿಡು; ಸಾಮಾನ್ಯರೊಂದಿಗೆ ನೀನು ಏನು ಮಾಡುವೆ? ಓ ರಾಕ್ಷಸನೇ, ನನ್ನ ಈ ಪರ್ವತದ ಒಂದು ಏಟನ್ನು ಸಹಿಸು.
6.67.57
तद् वाक्यं हरिराजस्य सत्त्वधैर्यसमन्वितम्।
श्रुत्वा राक्षसशार्दूलः कुम्भकर्णोऽब्रवीद् वचः ॥ ६.६७.५७ ॥
ವಾನರರಾಜನ ಸತ್ತ್ವ-ಧೈರ್ಯದಿಂದ ಕೂಡಿದ ಆ ಮಾತನ್ನು ಕೇಳಿ, ರಾಕ್ಷಸ ಶಾರ್ದೂಲನಾದ ಕುಂಭಕರ್ಣನು ಈ ಮಾತನ್ನು ಹೇಳಿದನು.
6.67.58
प्रजापतेस्तु पौत्रस्त्वं तथैवर्क्षरजःसुतः।
धृतिपौरुषसम्पन्नस्तस्माद् गर्जसि वानर ॥ ६.६७.५८ ॥
ನೀನು ಪ್ರಜಾಪತಿಯ ಮೊಮ್ಮಗ; ಹಾಗೆಯೇ ಋಕ್ಷರಜಸ್‌ನ ಮಗನೂ ಹೌದು; ಧೈರ್ಯ-ಪೌರುಷದಿಂದ ಕೂಡಿದವನು; ಆದ್ದರಿಂದ, ಓ ವಾನರ, ನೀನು ಗರ್ಜಿಸುತ್ತಿರುವೆ.
6.67.59
स कुम्भकर्णस्य वचो निशम्य
व्याविध्य शैलं सहसा मुमोच।
तेनाजघानोरसि कुम्भकर्णं
शैलेन वज्राशनिसंनिभेन ॥ ६.६७.५९ ॥
ಕುಂಭಕರ್ಣನ ಮಾತನ್ನು ಕೇಳಿ, ಅವನು ತಕ್ಷಣ ಪರ್ವತವನ್ನು ತಿರುಗಿಸಿ ಎಸೆದನು; ವಜ್ರ-ಅಶನಿಯಂತಹ ಆ ಪರ್ವತದಿಂದ ಕುಂಭಕರ್ಣನ ಎದೆಗೆ ಹೊಡೆದನು.
6.67.60
तच्छैलशृङ्गं सहसा विभिन्नं
भुजान्तरे तस्य तदा विशाले।
ततो विषेदुः सहसा प्लवंगा
रक्षोगणाश्चापि मुदा विनेदुः ॥ ६.६७.६० ॥
ಆ ಪರ್ವತಶಿಖರವು ಇದ್ದಕ್ಕಿದ್ದಂತೆ ಅವನ ವಿಶಾಲ ಭುಜಗಳ ನಡುವೆ ಒಡೆದುಚೂರಾಯಿತು. ಆಗ ವಾನರರು ಸಹಸಾ ದುಃಖದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿದರು; ರಾಕ್ಷಸಗಣಗಳು ಸಂತೋಷದಿಂದ ಗರ್ಜಿಸಿದವು.
6.67.61
स शैलशृङ्गाभिहतश्चुकोप
ननाद रोषाच्च विवृत्य वक्त्रम्।
व्याविध्य शूलं स तडित्प्रकाशं
चिक्षेप हर्यृक्षपतेर्वधाय ॥ ६.६७.६१ ॥
ಪರ್ವತಶಿಖರದಿಂದ ಹೊಡೆಯಲ್ಪಟ್ಟ ಅವನು ಕೋಪಗೊಂಡ; ರೋಷದಿಂದ ಬಾಯಿ ತೆರೆದು ಗರ್ಜಿಸಿದ. ಮಿಂಚಿನಂತೆ ಹೊಳೆಯುವ ಶೂಲವನ್ನು ತಿರುಗಿಸಿ, ವಾನರ-ಋಕ್ಷರ ಅಧಿಪತಿಯನ್ನು ಕೊಲ್ಲಲು ಎಸೆದ.
6.67.62
तत् कुम्भकर्णस्य भुजप्रणुन्नं
शूलं शितं काञ्चनधामयष्टिम्।
क्षिप्रं समुत्पत्य निगृह्य दोर्भ्यां
बभञ्ज वेगेन सुतोऽनिलस्य ॥ ६.६७.६२ ॥
ಕುಂಭಕರ್ಣನ ತೋಳಿನಿಂದ ಎಸೆಯಲ್ಪಟ್ಟ ಆ ಹರಿತವಾದ ಶೂಲ, ಚಿನ್ನದ ಹೊಳಪಿನ ದಂಡವನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ವಾಯುಪುತ್ರನು ತಕ್ಷಣ ಹಾರಿ ಅದನ್ನು ಎರಡೂ ತೋಳುಗಳಿಂದ ಹಿಡಿದು ವೇಗವಾಗಿ ಮುರಿದನು.
6.67.63
कृतं भारसहस्रस्य शूलं कालायसं महत्।
बभञ्ज जानुमारोप्य तदा हृष्टः प्लवंगमः ॥ ६.६७.६३ ॥
ಸಾವಿರ ಭಾರದ ಕಪ್ಪು ಕಬ್ಬಿಣದಿಂದ ಮಾಡಿದ ಆ ಮಹಾ ಶೂಲವನ್ನು, ಆಗ ಸಂತೋಷಗೊಂಡ ಆ ವಾನರೋತ್ತಮನು ತನ್ನ ಮೊಣಕಾಲಿನ ಮೇಲಿಟ್ಟು ಮುರಿದನು.
6.67.64
शूलं भग्नं हनुमता दृष्ट्वा वानरवाहिनी।
हृष्टा ननाद बहुशः सर्वतश्चापि दुद्रुवे ॥ ६.६७.६४ ॥
ಹನುಮಂತನು ಶೂಲವನ್ನು ಮುರಿದದ್ದನ್ನು ನೋಡಿ ವಾನರ-ಸೇನೆ ಸಂತೋಷಗೊಂಡು ಹಲವು ಬಾರಿ ಗರ್ಜಿಸಿತು; ಎಲ್ಲೆಡೆ ಓಡಿತು.
6.67.65
बभूवाथ परित्रस्तो राक्षसो विमुखोऽभवत्।
सिंहनादं च ते चक्रुः प्रहृष्टा वनगोचराः।
मारुतिं पूजयांचक्रुर्दृष्ट्वा शूलं तथागतम् ॥ ६.६७.६५ ॥
ಆಗ ರಾಕ್ಷಸನು ಭಯಗೊಂಡು ಮುಖ ತಿರುಗಿಸಿದನು. ವನವಾಸಿ ವಾನರರು ಸಂತೋಷದಿಂದ ಸಿಂಹನಾದ ಮಾಡಿದರು; ಶೂಲ ಹೀಗೆ ಮುರಿದು ಬಿದ್ದುದನ್ನು ನೋಡಿ ಮಾರುತಿ ಹನುಮಂತನನ್ನು ಗೌರವಿಸಿದರು.
6.67.66
स तत् तथा भग्नमवेक्ष्य शूलं
चुकोप रक्षोधिपतिर्महात्मा।
उत्पाट्य लङ्कामलयात् स शृङ्गं
जघान सुग्रीवमुपेत्य तेन ॥ ६.६७.६६ ॥
ಶೂಲ ಹೀಗೆ ಮುರಿದುದನ್ನು ನೋಡಿ ಮಹಾತ್ಮ ರಾಕ್ಷಸರಾಜನು ಕೋಪಗೊಂಡನು. ಲಂಕಾ ಪರ್ವತದಿಂದ ಒಂದು ಶಿಖರವನ್ನು ಕಿತ್ತು, ಸಮೀಪಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ ಅದರಿಂದ ಸುಗ್ರೀವನನ್ನು ಹೊಡೆದನು.
6.67.67
स शैलशृङ्गाभिहतो विसंज्ञः
पपात भूमौ युधि वानरेन्द्रः।
तं वीक्ष्य भूमौ पतितं विसंज्ञं
नेदुः प्रहृष्टा युधि यातुधानाः ॥ ६.६७.६७ ॥
ಪರ್ವತ ಶಿಖರದಿಂದ ಹೊಡೆಯಲ್ಪಟ್ಟು ಪ್ರಜ್ಞೆ ತಪ್ಪಿದ ವಾನರೇಂದ್ರನು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ನೆಲಕ್ಕೆ ಬಿದ್ದನು. ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಬಿದ್ದು ಪ್ರಜ್ಞೆಯಿಲ್ಲದವನನ್ನು ನೋಡಿ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಸಂತೋಷಗೊಂಡ ಯಾತುಧಾನರು ಗರ್ಜಿಸಿದರು.
6.67.68
समभ्युपेत्याद्भुतघोरवीर्यं
स कुम्भकर्णो युधि वानरेन्द्रम्।
जहार सुग्रीवमभिप्रगृह्य
यथानिलो मेघमिव प्रचण्डः ॥ ६.६७.६८ ॥
ಅದ್ಭುತ ಮತ್ತು ಭಯಂಕರ ಪರಾಕ್ರಮಿಯಾದ ವಾನರೇಂದ್ರ ಸುಗ್ರೀವನ ಬಳಿಗೆ ಬಂದು, ಆ ಕುಂಭಕರ್ಣನು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಅವನನ್ನು ಗಟ್ಟಿಯಾಗಿ ಹಿಡಿದೆತ್ತಿಕೊಂಡನು; ಪ್ರಚಂಡ ಗಾಳಿ ಮೇಘವನ್ನು ಎತ್ತಿಕೊಂಡು ಹೋದಂತೆ.
6.67.69
स तं महामेघनिकाशरूप-
मुत्पाट्य गच्छन् युधि कुम्भकर्णः।
रराज मेरुप्रतिमानरूपो
मेरुर्यथा व्युच्छ्रितघोरशृङ्गः ॥ ६.६७.६९ ॥
ಮಹಾ ಮೇಘದಂತಹ ರೂಪದವನನ್ನು ಎತ್ತಿಕೊಂಡು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಸಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಕುಂಭಕರ್ಣನು, ಮೇರು ಪರ್ವತದಂತಹ ರೂಪದೊಂದಿಗೆ, ಎತ್ತರವಾದ ಭಯಂಕರ ಶಿಖರಗಳುಳ್ಳ ಮೇರುವಿನಂತೆ ಹೊಳೆದನು.
6.67.70
ततस्तमादाय जगाम वीरः
संस्तूयमानो युधि राक्षसेन्द्रः।
शृण्वन् निनादं त्रिदिवालयानां
प्लवङ्गराजग्रहविस्मितानाम् ॥ ६.६७.७० ॥
ಆಗ ಅವನನ್ನು ಎತ್ತಿಕೊಂಡು ಆ ವೀರ ರಾಕ್ಷಸೇಂದ್ರ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಸ್ತುತಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾ ಹೊರಟನು; ವಾನರರಾಜನ ಸೆರೆಯಿಂದ ವಿಸ್ಮಿತರಾದ ಸ್ವರ್ಗವಾಸಿಗಳ ನಿನಾದವನ್ನು ಕೇಳುತ್ತಾ.
6.67.71
ततस्तमादाय तदा स मेने
हरीन्द्रमिन्द्रोपममिन्द्रवीर्यः।
अस्मिन् हते सर्वमिदं हतं स्यात्
सराघवं सैन्यमितीन्द्रशत्रुः ॥ ६.६७.७१ ॥
ಆಗ ಅವನನ್ನು ಎತ್ತಿಕೊಂಡು ಇಂದ್ರನ ಪರಾಕ್ರಮವುಳ್ಳ ಇಂದ್ರಶತ್ರು ಯೋಚಿಸಿದನು: ಇಂದ್ರನಂತಿರುವ ಈ ವಾನರೇಂದ್ರ ಹತನಾದರೆ ರಾಘವನೊಡನೆ ಈ ಎಲ್ಲ ಸೈನ್ಯವೂ ಹತವಾಗುವುದು ಎಂದು.
6.67.72
विद्रुतां वाहिनीं दृष्ट्वा वानराणामितस्ततः।
कुम्भकर्णेन सुग्रीवं गृहीतं चापि वानरम् ॥ ६.६७.७२ ॥
ವಾನರರ ಸೈನ್ಯ ಇತ್ತ ಅತ್ತ ಓಡುವುದನ್ನು ನೋಡಿ, ಕುಂಭಕರ್ಣನು ಸುಗ್ರೀವನನ್ನೂ ಆ ವಾನರನನ್ನೂ ಹಿಡಿದಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ.
6.67.73
हनूमांश्चिन्तयामास मतिमान् मारुतात्मजः।
एवं गृहीते सुग्रीवे किं कर्तव्यं मया भवेत् ॥ ६.६७.७३ ॥
ಬುದ್ಧಿವಂತನಾದ ಮಾರುತಾತ್ಮಜ ಹನುಮಂತನು ಯೋಚಿಸಿದನು: ಸುಗ್ರೀವನು ಹೀಗೆ ಸೆರೆಯಾದಾಗ ನಾನು ಏನು ಮಾಡಬೇಕು?
6.67.74
यद्धि न्याय्यं मया कर्तुं तत् करिष्याम्यसंशयम्।
भूत्वा पर्वतसंकाशो नाशयिष्यामि राक्षसम् ॥ ६.६७.७४ ॥
ನನಗೆ ಮಾಡಲು ಯೋಗ್ಯವಾದುದನ್ನು ನಿಸ್ಸಂಶಯವಾಗಿ ನಾನು ಮಾಡುವೆನು. ಪರ್ವತದಂತಾಗಿ ಆ ರಾಕ್ಷಸನನ್ನು ನಾಶಮಾಡುವೆನು.
6.67.75
मया हते संयति कुम्भकर्णे
महाबले मुष्टिविशीर्णदेहे।
विमोचिते वानरपार्थिवे च
भवन्तु हृष्टाः प्लवगाः समग्राः ॥ ६.६७.७५ ॥
ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ನನ್ನಿಂದ ಕುಂಭಕರ್ಣನು ಹತನಾಗಿ, ಮುಷ್ಟಿಯಿಂದ ಅವನ ದೇಹ ಚೂರಾದ ಬಳಿಕ, ವಾನರರಾಜನು ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಬಳಿಕ, ಎಲ್ಲ ವಾನರರೂ ಹರ್ಷಿಸಲಿ.
6.67.76
अथवा स्वयमप्येष मोक्षं प्राप्स्यति वानरः।
गृहीतोऽयं यदि भवेत् त्रिदशैः सासुरोरगैः ॥ ६.६७.७६ ॥
ಅಥವಾ ಈ ವಾನರನು ತಾನೇ ಬಿಡುಗಡೆ ಹೊಂದುವನು; ದೇವತೆಗಳು, ಅಸುರರು, ನಾಗರು ಇವನನ್ನು ಹಿಡಿದಿದ್ದರೆ.
6.67.77
मन्ये न तावदात्मानं बुध्यते वानराधिपः।
शैलप्रहाराभिहतः कुम्भकर्णेन संयुगे ॥ ६.६७.७७ ॥
ವಾನರಾಧಿಪತಿಯು ಇನ್ನೂ ತನ್ನನ್ನು ಅರಿತಿಲ್ಲ ಎಂದು ನನಗನಿಸುತ್ತದೆ; ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಕುಂಭಕರ್ಣನ ಪರ್ವತ-ಹೊಡೆತದಿಂದ ಅವನು ಹತನಾಗಿದ್ದಾನೆ.
6.67.78
अयं मुहूर्तात् सुग्रीवो लब्धसंज्ञो महाहवे।
आत्मनो वानराणां च यत् पथ्यं तत् करिष्यति ॥ ६.६७.७८ ॥
ಈ ಸುಗ್ರೀವನು ಕ್ಷಣಮಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಪ್ರಜ್ಞೆ ಪಡೆದು, ಈ ಮಹಾಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ತನಗೂ ವಾನರರಿಗೂ ಹಿತವಾದುದನ್ನೇ ಮಾಡುವನು.
6.67.79
मया तु मोक्षितस्यास्य सुग्रीवस्य महात्मनः।
अप्रीतिश्च भवेत् कष्टा कीर्तिनाशश्च शाश्वतः ॥ ६.६७.७९ ॥
ನಾನು ಈ ಮಹಾತ್ಮ ಸುಗ್ರೀವನನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದರೆ, ತೀವ್ರ ಅಸಂತೋಷ ಮತ್ತು ಶಾಶ್ವತ ಕೀರ್ತಿನಾಶ ಉಂಟಾಗುವುದು.
6.67.80
तस्मान्मुहूर्तं कांक्षिष्ये विक्रमं मोक्षितस्य तु।
भिन्नं च वानरानीकं तावदाश्वासयाम्यहम् ॥ ६.६७.८० ॥
ಆದ್ದರಿಂದ, ಬಿಡುಗಡೆಯಾದವನ ಪರಾಕ್ರಮವನ್ನು ಕ್ಷಣಕಾಲ ಕಾಯುತ್ತೇನೆ; ಅಷ್ಟರಲ್ಲಿ ಚದುರಿದ ವಾನರ ಸೇನೆಗೆ ಸಮಾಧಾನ ನೀಡುತ್ತೇನೆ.
6.67.81
इत्येवं चिन्तयित्वाथ हनूमान् मारुतात्मजः।
भूयः संस्तम्भयामास वानराणां महाचमूम् ॥ ६.६७.८१ ॥
ಹೀಗೆ ಯೋಚಿಸಿ, ವಾಯುಪುತ್ರ ಹನುಮಂತನು ಮತ್ತೆ ಆ ವಾನರ ಮಹಾಸೇನೆಯನ್ನು ಸ್ಥಿರಗೊಳಿಸಿದನು.
6.67.82
स कुम्भकर्णोऽथ विवेश लङ्कां
स्फुरन्तमादाय महाहरिं तम्।
विमानचर्यागृहगोपुरस्थैः
पुष्पाग्र्यवर्षैरभिपूज्यमानः ॥ ६.६७.८२ ॥
ಆ ಕುಂಭಕರ್ಣನು ಒದ್ದಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಆ ಮಹಾ ವಾನರನನ್ನು ಎತ್ತಿಕೊಂಡು ಲಂಕೆಯನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿದನು; ವಿಮಾನಗಳಲ್ಲಿ, ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ನಗರದ್ವಾರಗಳಲ್ಲಿ ನಿಂತಿದ್ದವರು ಶ್ರೇಷ್ಠ ಪುಷ್ಪವೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಅವನನ್ನು ಪೂಜಿಸಿದರು.
6.67.83
लाजगन्धोदवर्षैस्तु सेच्यमानः शनैः शनैः।
राजवीथ्यास्तु शीतत्वात् संज्ञां प्राप महाबलः ॥ ६.६७.८३ ॥
ಹುರಿದ ಅಕ್ಕಿ ಮತ್ತು ಸುಗಂಧ ಜಲದ ಮಳೆಯಿಂದ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಚಿಮುಕಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಆ ಮಹಾಬಲನು, ರಾಜವೀಥಿಯ ತಂಪಿನಿಂದ ಪ್ರಜ್ಞೆಯನ್ನು ಮರಳಿ ಪಡೆದನು.
6.67.84
ततः स संज्ञामुपलभ्य कृच्छ्राद्
बलीयसस्तस्य भुजान्तरस्थः।
अवेक्षमाणः पुरराजमार्गं
विचिन्तयामास मुहुर्महात्मा ॥ ६.६७.८४ ॥
ಆಗ ಆ ಮಹಾತ್ಮನು ಕಷ್ಟದಿಂದ ಪ್ರಜ್ಞೆಯನ್ನು ಪಡೆದು, ಬಲಿಷ್ಠನ ಭುಜಗಳ ನಡುವೆ ಇದ್ದುಕೊಂಡು, ನಗರದ ರಾಜಮಾರ್ಗವನ್ನು ನೋಡುತ್ತಾ ಪದೇ ಪದೇ ಯೋಚಿಸಿದನು.
6.67.85
एवं गृहीतेन कथं नु नाम
शक्यं मया सम्प्रतिकर्तुमद्य।
तथा करिष्यामि यथा हरीणां
भविष्यतीष्टं च हितं च कार्यम् ॥ ६.६७.८५ ॥
ಹೀಗೆ ಹಿಡಿಯಲ್ಪಟ್ಟಿರುವ ನಾನು ಈಗ ಹೇಗೆ ಪ್ರತಿಕಾರ ಮಾಡಬಲ್ಲೆ? ವಾನರರಿಗೆ ಇಷ್ಟವೂ ಹಿತವೂ ಆಗುವಂತೆ ನಾನು ಮಾಡುತ್ತೇನೆ.
6.67.86
ततः कराग्रैः सहसा समेत्य
राजा हरीणाममरेन्द्रशत्रोः।
खरैश्च कर्णौ दशनैश्च नासां
ददंश पादैर्विददार पार्श्वौ ॥ ६.६७.८६ ॥
ಆಗ ಅಮರೇಂದ್ರನ ಶತ್ರುವಾದ ಆ ರಾಜನು ಬೆರಳ ತುದಿಗಳಿಂದ ಹಠಾತ್ತಾಗಿ ಕೂಡಿ, ವಾನರರಾಜನ ಕಿವಿಗಳನ್ನು ಹರಿತವಾದ ಉಗುರುಗಳಿಂದ, ಮೂಗನ್ನು ಹಲ್ಲುಗಳಿಂದ ಕಚ್ಚಿ, ಪಾರ್ಶ್ವಗಳನ್ನು ಕಾಲುಗಳಿಂದ ಹರಿದನು.
6.67.87
स कुम्भकर्णो हृतकर्णनासो
विदारितस्तेन रदैर्नखैश्च।
रोषाभिभूतः क्षतजार्द्रगात्रः
सुग्रीवमाविध्य पिपेष भूमौ ॥ ६.६७.८७ ॥
ಕಿವಿ ಮೂಗು ಕತ್ತರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಕುಂಭಕರ್ಣನು, ಅವನಿಂದ ಹಲ್ಲು ಉಗುರುಗಳಿಂದ ಸೀಳಲ್ಪಟ್ಟು, ಕೋಪದಿಂದ ಆವೃತನಾಗಿ, ಗಾಯಗಳಿಂದ ರಕ್ತಸಿಕ್ತ ದೇಹದೊಂದಿಗೆ ಸುಗ್ರೀವನನ್ನು ಹಿಡಿದು ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಅರೆದನು.
6.67.88
स भूतले भीमबलाभिपिष्टः
सुरारिभिस्तैरभिहन्यमानः।
जगाम खं कन्दुकवज्जवेन
पुनश्च रामेण समाजगाम ॥ ६.६७.८८ ॥
ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಭೀಕರ ಬಲದಿಂದ ಅರೆಯಲ್ಪಟ್ಟ ಅವನು, ದೇವತೆಗಳ ಶತ್ರುಗಳಾದ ಅವರಿಂದ ಹೊಡೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಾ, ಚೆಂಡಿನಂತೆ ವೇಗದಿಂದ ಆಕಾಶಕ್ಕೆ ಹಾರಿದನು; ಮತ್ತೆ ರಾಮನ ಬಳಿಗೆ ಬಂದನು.
6.67.89
कर्णनासाविहीनस्तु कुम्भकर्णो महाबलः।
रराज शोणितोत्सिक्तो गिरिः प्रस्रवणैरिव ॥ ६.६७.८९ ॥
ಕಿವಿ ಮೂಗು ಇಲ್ಲದ ಮಹಾಬಲನಾದ ಕುಂಭಕರ್ಣನು, ರಕ್ತದಿಂದ ತೋಯ್ದು, ಝರಿಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ ಪರ್ವತದಂತೆ ಶೋಭಿಸಿದನು.
6.67.90
शोणितार्द्रो महाकायो राक्षसो भीमदर्शनः।
युद्धायाभिमुखो भूयो मनश्चक्रे निशाचरः ॥ ६.६७.९० ॥
ರಕ್ತದಿಂದ ತೋಯ್ದ, ಮಹಾಕಾಯನಾದ, ಭಯಂಕರ ರೂಪದ ರಾಕ್ಷಸ, ರಾತ್ರಿಚರನು, ಮತ್ತೆ ಯುದ್ಧಕ್ಕಾಗಿ ಎದುರಾಗಲು ಮನಸ್ಸು ಮಾಡಿದನು.
6.67.91
अमर्षाच्छोणितोद्गारी शुशुभे रावणानुजः।
नीलाञ्जनचयप्रख्यः ससंध्य इव तोयदः ॥ ६.६७.९१ ॥
ಕೋಪದಿಂದ ರಕ್ತ ಉಗುಳುತ್ತಿದ್ದ ರಾವಣನ ಕಿರಿಯ ಸಹೋದರ, ನೀಲ ಅಂಜನದ ರಾಶಿಯಂತೆ, ಸಂಜೆಯೊಂದಿಗಿನ ಮೇಘದಂತೆ ಶೋಭಿಸಿದನು.
6.67.92
गते च तस्मिन् सुरराजशत्रुः
क्रोधात् प्रदुद्राव रणाय भूयः।
अनायुधोऽस्मीति विचिन्त्य रौद्रो
घोरं तदा मुद्गरमाससाद ॥ ६.६७.९२ ॥
ಅವನು ಹೋದ ನಂತರ, ದೇವೇಂದ್ರನ ಶತ್ರು ಕೋಪದಿಂದ ಮತ್ತೆ ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಧಾವಿಸಿದನು; 'ನಾನು ಆಯುಧರಹಿತ' ಎಂದು ಯೋಚಿಸಿ, ಆ ಭೀಕರನು ಆಗ ಘೋರ ಗದೆಯನ್ನು ಹಿಡಿದನು.
6.67.93
ततः स पुर्याः सहसा महौजा
निष्क्रम्य तद् वानरसैन्यमुग्रम्।
बभक्ष रक्षो युधि कुम्भकर्णः
प्रजा युगान्ताग्निरिव प्रवृद्धः ॥ ६.६७.९३ ॥
ಆಗ ಮಹಾಬಲಶಾಲಿ ಕುಂಭಕರ್ಣನು ಹಠಾತ್ತಾಗಿ ನಗರದಿಂದ ಹೊರಬಂದು, ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಆ ಭೀಕರ ವಾನರ ಸೇನೆಯನ್ನು ಯುಗಾಂತ್ಯದ ಅಗ್ನಿ ಜೀವಿಗಳನ್ನು ನುಂಗುವಂತೆ ನುಂಗಿದನು.
6.67.94
बुभुक्षितः शोणितमांसगृध्नुः
प्रविश्य तद् वानरसैन्यमुग्रम्।
चखाद रक्षांसि हरीन् पिशाचा-
न्नृक्षांश्च मोहाद् युधि कुम्भकर्णः।
यथैव मृत्युर्हरते युगान्ते
स भक्षयामास हरींश्च मुख्यान् ॥ ६.६७.९४ ॥
ಹಸಿದವನೂ ರಕ್ತಮಾಂಸಕ್ಕೆ ಲೋಭಿಯೂ ಆದ ಕುಂಭಕರ್ಣನು ಆ ಭೀಕರ ವಾನರ ಸೇನೆಯನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿ, ಮೋಹದಿಂದ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ರಾಕ್ಷಸರನ್ನು, ಪಿಶಾಚರನ್ನು, ಕಪಿಗಳನ್ನು, ಕರಡಿಗಳನ್ನು ತಿಂದನು; ಯುಗಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಮೃತ್ಯು ಹರಣ ಮಾಡುವಂತೆ ಪ್ರಮುಖ ಕಪಿಗಳನ್ನೂ ನುಂಗಿದನು.
6.67.95
एकं द्वौ त्रीन् बहून् क्रुद्धो वानरान् सह राक्षसैः।
समादायैकहस्तेन प्रचिक्षेप त्वरन् मुखे ॥ ६.६७.९५ ॥
ಕೋಪಗೊಂಡ ಅವನು ಒಂದು, ಎರಡು, ಮೂರು ಅಥವಾ ಹಲವು ಕಪಿಗಳನ್ನು ರಾಕ್ಷಸರೊಂದಿಗೆ ಒಂದೇ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಹಿಡಿದು ಅವಸರದಿಂದ ಬಾಯಿಗೆ ಹಾಕಿದನು.
6.67.96
सम्प्रस्रवंस्तदा मेदः शोणितं च महाबलः।
वध्यमानो नगेन्द्राग्रैर्भक्षयामास वानरान् ॥ ६.६७.९६ ॥
ಆಗ ಮೇದಸ್ಸು ಮತ್ತು ರಕ್ತ ಸುರಿಯುತ್ತಿರಲು, ಪರ್ವತ ಶಿಖರಗಳಿಂದ ಹೊಡೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದರೂ ಆ ಮಹಾಬಲಶಾಲಿ ಕಪಿಗಳನ್ನು ತಿನ್ನುತ್ತಲೇ ಇದ್ದನು.
6.67.97
ते भक्ष्यमाणा हरयो रामं जग्मुस्तदा गतिम्।
कुम्भकर्णो भृशं क्रुद्धः कपीन् खादन् प्रधावति ॥ ६.६७.९७ ॥
ಭಕ್ಷಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದ ಆ ಕಪಿಗಳು ಆಗ ರಾಮನ ಶರಣು ಹೋದರು; ಅತ್ಯಂತ ಕುಪಿತನಾದ ಕುಂಭಕರ್ಣನು ಕಪಿಗಳನ್ನು ತಿನ್ನುತ್ತಾ ಮುಂದೆ ಓಡಿದನು.
6.67.98
शतानि सप्त चाष्टौ च विंशत् त्रिंशत् तथैव च।
सम्परिष्वज्य बाहुभ्यां खादन् विपरिधावति ॥ ६.६७.९८ ॥
ಏಳು ನೂರು, ಎಂಟು ನೂರು, ಇಪ್ಪತ್ತು, ಮೂವತ್ತು ಮಂದಿಯನ್ನು ಎರಡು ತೋಳುಗಳಿಂದ ಅಪ್ಪಿ ತಿನ್ನುತ್ತಾ ಅವನು ಅತ್ತಿತ್ತ ಓಡುತ್ತಿದ್ದಾನೆ.
6.67.99
मेदोवसाशोणितदिग्धगात्रः
कर्णावसक्तग्रथितान्त्रमालः।
ववर्ष शूलानि सुतीक्ष्णदंष्ट्रः
कालो युगान्तस्थ इव प्रवृद्धः ॥ ६.६७.९९ ॥
ಕೊಬ್ಬು, ಮೂಳೆಮಜ್ಜೆ, ರಕ್ತದಿಂದ ತೋಯ್ದ ದೇಹದವನು, ಕಿವಿಗಳಿಂದ ನೇತಾಡುವ ಕರುಳಿನ ಮಾಲೆಯನ್ನು ಧರಿಸಿದವನು, ಚೂಪಾದ ದಾಡೆಗಳುಳ್ಳವನು, ಯುಗಾಂತದಲ್ಲಿ ನಿಂತ ಬೆಳೆದ ಕಾಲನಂತೆ ಅವನು ಶೂಲಗಳನ್ನು ಮಳೆಗರೆದ.
6.67.100
तस्मिन् काले सुमित्रायाः पुत्रः परबलार्दनः।
चकार लक्ष्मणः क्रुद्धो युद्धं परपुरंजयः ॥ ६.६७.१०० ॥
ಆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಸುಮಿತ್ರೆಯ ಮಗ, ಶತ್ರುಸೈನ್ಯವನ್ನು ಮರ್ದಿಸುವವನು, ಶತ್ರುನಗರಗಳನ್ನು ಗೆಲ್ಲುವವನು ಲಕ್ಷ್ಮಣನು ಕೋಪದಿಂದ ಯುದ್ಧ ಮಾಡಿದನು.
6.67.101
स कुम्भकर्णस्य शरान् शरीरे सप्त वीर्यवान्।
निचखानाददे चान्यान् विससर्ज च लक्ष्मणः ॥ ६.६७.१०१ ॥
ಆ ಪರಾಕ್ರಮಿ ಲಕ್ಷ್ಮಣನು ಕುಂಭಕರ್ಣನ ದೇಹದಲ್ಲಿ ಏಳು ಬಾಣಗಳನ್ನು ನಾಟಿಸಿದನು; ಮತ್ತೆ ಇತರ ಬಾಣಗಳನ್ನು ಎತ್ತಿ ಪ್ರಯೋಗಿಸಿದನು.
6.67.102
पीड्यमानस्तदस्त्रं तु विशेषं तत् स राक्षसः।
ततश्चुकोप बलवान् सुमित्रानन्दवर्धनः ॥ ६.६७.१०२ ॥
ಆ ವಿಶೇಷ ಅಸ್ತ್ರದಿಂದ ಪೀಡಿತನಾದ ಆ ಬಲಶಾಲಿ ರಾಕ್ಷಸನು ಕೋಪಗೊಂಡನು — ಸುಮಿತ್ರೆಯ ಆನಂದವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಲಕ್ಷ್ಮಣನ ಮೇಲೆ.
6.67.103
अथास्य कवचं शुभ्रं जाम्बूनदमयं शुभम्।
प्रच्छादयामास शरैः संध्याभ्रमिव मारुतः ॥ ६.६७.१०३ ॥
ಆಗ ಗಾಳಿ ಸಂಜೆಯ ಮೋಡವನ್ನು ಮುಚ್ಚುವಂತೆ, ಅವನ ಹೊಳೆಯುವ, ಸುಂದರ ಬಂಗಾರದ ಕವಚವನ್ನು ಬಾಣಗಳಿಂದ ಮುಚ್ಚಿದನು.
6.67.104
नीलाञ्जनचयप्रख्यः शरैः काञ्चनभूषणैः।
आपीड्यमानः शुशुभे मेघैः सूर्य इवांशुमान् ॥ ६.६७.१०४ ॥
ನೀಲಾಂಜನ ರಾಶಿಯಂತಿದ್ದವನು, ಚಿನ್ನದ ಆಭರಣಗಳ ಬಾಣಗಳಿಂದ ಆವೃತನಾಗಿ, ಮೇಘಗಳಿಂದ ಮುಚ್ಚಲ್ಪಟ್ಟ ತೇಜಸ್ವಿ ಸೂರ್ಯನಂತೆ ಹೊಳೆದನು.
6.67.105
ततः स राक्षसो भीमः सुमित्रानन्दवर्धनम्।
सावज्ञमेव प्रोवाच वाक्यं मेघौघनिःस्वनः ॥ ६.६७.१०५ ॥
ಆಗ ಆ ಭಯಂಕರ ರಾಕ್ಷಸನು ಮೇಘಸಮೂಹದಂತೆ ಗರ್ಜಿಸುತ್ತಾ, ಸುಮಿತ್ರೆಯ ಆನಂದವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವವನಿಗೆ ತಿರಸ್ಕಾರದಿಂದ ಮಾತನಾಡಿದನು.
6.67.106
अन्तकस्याप्यकष्टेन युधि जेतारमाहवे।
युध्यता मामभीतेन ख्यापिता वीरता त्वया ॥ ६.६७.१०६ ॥
ಯಮನನ್ನೂ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಸುಲಭವಾಗಿ ಗೆಲ್ಲಬಲ್ಲ ನನ್ನೊಂದಿಗೆ, ನಿರ್ಭೀತನಾಗಿ ಹೋರಾಡುವ ಮೂಲಕ ನೀನು ನಿನ್ನ ಶೌರ್ಯವನ್ನು ತೋರಿಸಿದ್ದೀಯ.
6.67.107
प्रगृहीतायुधस्येह मृत्योरिव महामृधे।
तिष्ठन्नप्यग्रतः पूज्यः किमु युद्धप्रदायकः ॥ ६.६७.१०७ ॥
ಇಲ್ಲಿ ಮಹಾಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಆಯುಧ ಹಿಡಿದು ಮೃತ್ಯುವಿನಂತೆ ಮುಂದೆ ನಿಂತವನು ಪೂಜ್ಯನಾದರೆ, ಯುದ್ಧ ನೀಡುವವನ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳುವುದೇನು?
6.67.108
ऐरावतं समारूढो वृतः सर्वामरैः प्रभुः।
नैव शक्रोऽपि समरे स्थितपूर्वः कदाचन ॥ ६.६७.१०८ ॥
ಐರಾವತದಲ್ಲಿ ಏರಿ, ಎಲ್ಲಾ ದೇವತೆಗಳಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿಯಲ್ಪಟ್ಟ ಪ್ರಭು ಇಂದ್ರನೂ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಎಂದೂ (ನನ್ನ ಎದುರು) ನಿಂತಿರಲಿಲ್ಲ.
6.67.109
अद्य त्वयाहं सौमित्रे बालेनापि पराक्रमैः।
तोषितो गन्तुमिच्छामि त्वामनुज्ञाप्य राघवम् ॥ ६.६७.१०९ ॥
ಓ ಸುಮಿತ್ರಾಪುತ್ರನೇ! ನೀನು ಬಾಲಕನಾಗಿದ್ದರೂ ಇಂದು ನಿನ್ನ ಪರಾಕ್ರಮದಿಂದ ನಾನು ಸಂತುಷ್ಟನಾಗಿದ್ದೇನೆ. ಈಗ ನಿನ್ನಿಂದ ಮತ್ತು ರಾಘವನಿಂದ ಅನುಮತಿ ಪಡೆದು ಹೋಗಲು ಬಯಸುತ್ತೇನೆ.
6.67.110
यत् तु वीर्यबलोत्साहैस्तोषितोऽहं रणे त्वया।
राममेवैकमिच्छामि हन्तुं यस्मिन् हते हतम् ॥ ६.६७.११० ॥
ರಣದಲ್ಲಿ ನಿನ್ನ ವೀರ್ಯ, ಬಲ, ಉತ್ಸಾಹದಿಂದ ನೀನು ನನ್ನನ್ನು ಸಂತೋಷಪಡಿಸಿದ್ದೀಯ; ಆದ್ದರಿಂದ ರಾಮನನ್ನೇ ಕೊಲ್ಲಲು ಬಯಸುತ್ತೇನೆ. ಅವನು ಹತನಾದರೆ ಎಲ್ಲರೂ ಹತರಾದಂತೆ.
6.67.111
रामे मयात्र निहते येऽन्ये स्थास्यन्ति संयुगे।
तानहं योधयिष्यामि स्वबलेन प्रमाथिना ॥ ६.६७.१११ ॥
ಇಲ್ಲಿ ನನ್ನಿಂದ ರಾಮ ಹತನಾದ ಮೇಲೆ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲುವ ಇತರರನ್ನು ನನ್ನ ವಿನಾಶಕಾರಿ ಬಲದಿಂದ ಎದುರಿಸುತ್ತೇನೆ.
6.67.112
इत्युक्तवाक्यं तद् रक्षः प्रोवाच स्तुतिसंहितम्।
मृधे घोरतरं वाक्यं सौमित्रिः प्रहसन्निव ॥ ६.६७.११२ ॥
ರಾಕ್ಷಸನು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿ ಸ್ತುತಿಯುಕ್ತ ಮಾತುಗಳನ್ನು ನುಡಿದನು; ಆಗ ಸೌಮಿತ್ರಿ ಲಕ್ಷ್ಮಣನು ನಗುತ್ತಿರುವಂತೆ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಭೀಕರ ಮಾತುಗಳನ್ನು ನುಡಿದನು.
6.67.113
यस्त्वं शक्रादिभिर्देवैरसह्यः प्राप्य पौरुषम्।
तत् सत्यं नान्यथा वीर दृष्टस्तेऽद्य पराक्रमः ॥ ६.६७.११३ ॥
ಇಂದ್ರಾದಿ ದೇವತೆಗಳಿಗೂ ಅಜೇಯನಾದ ನೀನು ಪೌರುಷ ಪಡೆದವನು — ಅದು ಸತ್ಯ, ಬೇರೆಯಲ್ಲ; ವೀರನೇ, ಇಂದು ನಿನ್ನ ಪರಾಕ್ರಮವನ್ನು ನಾನು ನೋಡಿದೆನು.
6.67.115
एष दाशरथी रामस्तिष्ठत्यद्रिरिवाचलः।
अतिक्रम्य च सौमित्रिं कुम्भकर्णो महाबलः।
राममेवाभिदुद्राव कम्पयन्निव मेदिनीम् ॥ ६.६७.११५ ॥
ದಶರಥನ ಮಗ ರಾಮನು ಪರ್ವತದಂತೆ ಅಚಲನಾಗಿ ನಿಂತಿದ್ದಾನೆ. ಲಕ್ಷ್ಮಣನನ್ನು ದಾಟಿ, ಮಹಾಬಲಶಾಲಿ ಕುಂಭಕರ್ಣನು ಭೂಮಿಯನ್ನು ಕಂಪಿಸುತ್ತಾ ರಾಮನ ಮೇಲೆಯೇ ನುಗ್ಗಿದನು.
6.67.116
अथ दाशरथी रामो रौद्रमस्त्रं प्रयोजयन्।
कुम्भकर्णस्य हृदये ससर्ज निशितान् शरान् ॥ ६.६७.११६ ॥
ಆಗ ದಶರಥನ ಮಗ ರಾಮನು ಭಯಂಕರ ಅಸ್ತ್ರವನ್ನು ಪ್ರಯೋಗಿಸಿ, ಕುಂಭಕರ್ಣನ ಹೃದಯಕ್ಕೆ ಹರಿತ ಬಾಣಗಳನ್ನು ಪ್ರಯೋಗಿಸಿದನು.
6.67.117
तस्य रामेण विद्धस्य सहसाभिप्रधावतः।
अङ्गारमिश्राः क्रुद्धस्य मुखान्निश्चेरुरर्चिषः ॥ ६.६७.११७ ॥
ರಾಮನ ಬಾಣದಿಂದ ಗಾಯಗೊಂಡು ಇದ್ದಕ್ಕಿದ್ದಂತೆ ಮುನ್ನುಗ್ಗಿದ ಆ ಕೋಪಗೊಂಡವನ ಬಾಯಿಂದ ಕೆಂಡಗಳೊಂದಿಗೆ ಬೆರೆತ ಜ್ವಾಲೆಗಳು ಹೊರಬಿದ್ದವು.
6.67.118
रामास्त्रविद्धो घोरं वै नर्दन् राक्षसपुङ्गवः।
अभ्यधावत संक्रुद्धो हरीन् विद्रावयन् रणे ॥ ६.६७.११८ ॥
ರಾಮನ ಅಸ್ತ್ರದಿಂದ ಗಾಯಗೊಂಡ ರಾಕ್ಷಸಶ್ರೇಷ್ಠನು ಭಯಂಕರವಾಗಿ ಗರ್ಜಿಸುತ್ತ, ಅತ್ಯಂತ ಕೋಪದಿಂದ ರಣದಲ್ಲಿ ವಾನರರನ್ನು ಓಡಿಸುತ್ತ ಅವರ ಮೇಲೆ ಧಾವಿಸಿದನು.
6.67.119
तस्योरसि निमग्नास्ते शरा बर्हिणवाससः।
हस्ताच्चास्य परिभ्रष्टा गदा चोर्व्यां पपात ह ॥ ६.६७.११९ ॥
ಅವನ ಎದೆಯಲ್ಲಿ ಹೂತುಹೋದ ಆ ನವಿಲುಗರಿಯ ಬಾಣಗಳು; ಅವನ ಕೈಯಿಂದ ಜಾರಿ ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಬಿದ್ದ ಗದೆ.
6.67.120
आयुधानि च सर्वाणि विप्रकीर्यन्त भूतले।
स निरायुधमात्मानं यदा मेने महाबलः ॥ ६.६७.१२० ॥
ಎಲ್ಲ ಆಯುಧಗಳೂ ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಚದುರಿ ಬಿದ್ದವು. ಆ ಮಹಾಬಲನು ತನ್ನನ್ನು ಆಯುಧರಹಿತನೆಂದು ಭಾವಿಸಿದಾಗ,
6.67.121
मुष्टिभ्यां च कराभ्यां च चकार कदनं महत्।
स बाणैरतिविद्धाङ्गः क्षतजेन समुक्षितः।
रुधिरं परिसुस्राव गिरिः प्रस्रवणं यथा ॥ ६.६७.१२१ ॥
ಮುಷ್ಟಿಗಳಿಂದ ಮತ್ತು ಕೈಗಳಿಂದ ಅವನು ಮಹಾ ಸಂಹಾರ ಮಾಡಿದನು. ಬಾಣಗಳಿಂದ ಅತಿಯಾಗಿ ಗಾಯಗೊಂಡ ಅಂಗಗಳುಳ್ಳ ಅವನು ರಕ್ತದಿಂದ ತೋಯ್ದು, ಪರ್ವತದ ಚಿಲುಮೆಯಂತೆ ರಕ್ತ ಸುರಿಸಿದನು.
6.67.122
स तीव्रेण च कोपेन रुधिरेण च मूर्च्छितः।
वानरान् राक्षसानृक्षान् खादन् स परिधावति ॥ ६.६७.१२२ ॥
ತೀವ್ರ ಕೋಪ ಮತ್ತು ರಕ್ತದಿಂದ ಉನ್ಮತ್ತನಾಗಿ ಅವನು ವಾನರರನ್ನು, ರಾಕ್ಷಸರನ್ನು, ಕರಡಿಗಳನ್ನು ತಿನ್ನುತ್ತ ಓಡಾಡಿದನು.
6.67.123
अथ शृङ्गं समाविध्य भीमं भीमपराक्रमः।
चिक्षेप राममुद्दिश्य बलवानन्तकोपमः ॥ ६.६७.१२३ ॥
ನಂತರ ಭಯಂಕರ ಪರಾಕ್ರಮಿಯಾದ ಆ ಬಲಶಾಲಿ, ಯಮನಂತಹವನು, ಭಯಂಕರ ಶಿಖರವನ್ನು ತಿರುಗಿಸಿ ರಾಮನನ್ನು ಗುರಿಯಾಗಿಸಿ ಎಸೆದನು.
6.67.124
अप्राप्तमन्तरा रामः सप्तभिस्तमजिह्मगैः।
चिच्छेद गिरिशृङ्गं तं पुनः संधाय कार्मुकम् ॥ ६.६७.१२४ ॥
ಅದು ಮಧ್ಯೆ ತಲುಪುವ ಮೊದಲೇ ರಾಮನು ನೇರವಾಗಿ ಹಾರುವ ಏಳು ಬಾಣಗಳಿಂದ ಆ ಪರ್ವತ ಶಿಖರವನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಿದನು; ಮತ್ತೆ ಬಿಲ್ಲಿಗೆ ಬಾಣ ಹೂಡಿದನು.
6.67.125
ततस्तु रामो धर्मात्मा तस्य शृङ्गं महत् तदा।
शरैः काञ्चनचित्राङ्गैश्चिच्छेद भरताग्रजः ॥ ६.६७.१२५ ॥
ಆಗ ಧರ್ಮಾತ್ಮನಾದ, ಭರತನ ಅಣ್ಣನಾದ ರಾಮನು ಚಿನ್ನದ ವಿಚಿತ್ರ ಅಂಗಗಳ ಬಾಣಗಳಿಂದ ಅವನ ಆ ದೊಡ್ಡ ಶಿಖರವನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಿದನು.
6.67.126
तन्मेरुशिखराकारं द्योतमानमिव श्रिया।
द्वे शते वानराणां च पतमानमपातयत् ॥ ६.६७.१२६ ॥
ಮೇರು ಶಿಖರದಂತಹ ಆಕಾರದ, ತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ ಹೊಳೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಆ ಶಿಖರ ಬೀಳುವಾಗ ಇನ್ನೂರು ವಾನರರನ್ನೂ ಕೆಡವಿತು.
6.67.127
तस्मिन् काले स धर्मात्मा लक्ष्मणो राममब्रवीत्।
कुम्भकर्णवधे युक्तो योगान् परिमृशन् बहून् ॥ ६.६७.१२७ ॥
ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಧರ್ಮಾತ್ಮನಾದ ಲಕ್ಷ್ಮಣನು ಕುಂಭಕರ್ಣನ ವಧೆಗಾಗಿ ಅನೇಕ ಉಪಾಯಗಳನ್ನು ಚಿಂತಿಸುತ್ತಾ ರಾಮನಿಗೆ ಹೇಳಿದನು.
6.67.128
नैवायं वानरान् राजन् न विजानाति राक्षसान्।
मत्तः शोणितगन्धेन स्वान् परांश्चैव खादति ॥ ६.६७.१२८ ॥
ಓ ರಾಜನೇ! ಇವನು ವಾನರರನ್ನೂ ರಾಕ್ಷಸರನ್ನೂ ಗುರುತಿಸುತ್ತಿಲ್ಲ; ರಕ್ತದ ವಾಸನೆಯಿಂದ ಉನ್ಮತ್ತನಾಗಿ ತನ್ನವರನ್ನೂ ಪರರನ್ನೂ ತಿನ್ನುತ್ತಿದ್ದಾನೆ.
6.67.129
साध्वेनमधिरोहन्तु सर्वतो वानरर्षभाः।
यूथपाश्च यथा मुख्यास्तिष्ठन्त्वस्मिन् समन्ततः ॥ ६.६७.१२९ ॥
ಒಳ್ಳೆಯದು, ಶ್ರೇಷ್ಠ ವಾನರರು ಎಲ್ಲ ಕಡೆಗಳಿಂದ ಇವನ ಮೇಲೆ ಏರಲಿ; ಪ್ರಮುಖ ಯೂಥಪರು ಇವನ ಸುತ್ತಲೂ ನಿಲ್ಲಲಿ.
6.67.130
अद्यायं दुर्मतिः काले गुरुभारप्रपीडितः।
प्रचरन् राक्षसो भूमौ नान्यान् हन्यात् प्लवंगमान् ॥ ६.६७.१३० ॥
ಈಗ ಈ ದುರ್ಬುದ್ಧಿಯ ರಾಕ್ಷಸನು, ಭಾರೀ ಭಾರದಿಂದ ಪೀಡಿತನಾಗಿ, ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಸಂಚರಿಸುತ್ತಾ ಇತರ ಕಪಿಗಳನ್ನು ಕೊಲ್ಲಲಾರನು.
6.67.131
तस्य तद् वचनं श्रुत्वा राजपुत्रस्य धीमतः।
ते समारुरुहुर्हृष्टाः कुम्भकर्णं महाबलाः ॥ ६.६७.१३१ ॥
ಆ ಬುದ್ಧಿವಂತ ರಾಜಕುಮಾರನ ಮಾತನ್ನು ಕೇಳಿ, ಆ ಮಹಾಬಲಶಾಲಿ ಕಪಿಗಳು ಸಂತೋಷದಿಂದ ಕುಂಭಕರ್ಣನ ಮೇಲೆ ಏರಿದರು.
6.67.132
कुम्भकर्णस्तु संक्रुद्धः समारूढः प्लवंगमैः।
व्यधूनयत् तान् वेगेन दुष्टहस्तीव हस्तिपान् ॥ ६.६७.१३२ ॥
ಆದರೆ ಕ್ರುದ್ಧನಾದ ಕುಂಭಕರ್ಣನು, ಕಪಿಗಳು ತನ್ನ ಮೇಲೆ ಏರಿದಾಗ, ದುಷ್ಟ ಆನೆಯು ಮಾವುತರನ್ನು ಅಲ್ಲಾಡಿಸುವಂತೆ ಅವರನ್ನು ವೇಗದಿಂದ ಕೊಡವಿದನು.
6.67.133
तान् दृष्ट्वा निर्धुतान् रामो रुष्टोऽयमिति राक्षसम्।
समुत्पपात वेगेन धनुरुत्तममाददे ॥ ६.६७.१३३ ॥
ಅವರು ಕೊಡವಲ್ಪಟ್ಟದ್ದನ್ನು ನೋಡಿ, ರಾಮನು 'ಈ ರಾಕ್ಷಸನು ಕೋಪಗೊಂಡಿದ್ದಾನೆ' ಎಂದು ಭಾವಿಸಿ, ವೇಗದಿಂದ ಮೇಲೆದ್ದು ಉತ್ತಮ ಧನುಸ್ಸನ್ನು ಹಿಡಿದನು.
6.67.134
क्रोधरक्तेक्षणो धीरो निर्दहन्निव चक्षुषा।
राघवो राक्षसं वेगादभिदुद्राव वेगितः।
यूथपान् हर्षयन् सर्वान् कुम्भकर्णबलार्दितान् ॥ ६.६७.१३४ ॥
ಕೋಪದಿಂದ ಕೆಂಪಾದ ಕಣ್ಣುಗಳ ಧೀರ ರಾಘವನು, ತನ್ನ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಸುಡುವಂತೆ, ವೇಗದಿಂದ ರಾಕ್ಷಸನ ಮೇಲೆ ಧಾವಿಸಿದನು; ಕುಂಭಕರ್ಣನ ಬಲದಿಂದ ಪೀಡಿತರಾದ ಎಲ್ಲ ಯೂಥಪರನ್ನು ಹರ್ಷಗೊಳಿಸುತ್ತಾ.
6.67.135
स चापमादाय भुजंगकल्पं
दृढज्यमुग्रं तपनीयचित्रम्।
हरीन् समाश्वास्य समुत्पपात
रामो निबद्धोत्तमतूणबाणः ॥ ६.६७.१३५ ॥
ಹಾವಿನಂತಿದ್ದ, ದೃಢವಾದ ಹೆದೆಯುಳ್ಳ, ಉಗ್ರವಾದ, ಚಿನ್ನದಿಂದ ಚಿತ್ರಿತವಾದ ಬಿಲ್ಲನ್ನು ಹಿಡಿದು, ವಾನರರಿಗೆ ಸಮಾಧಾನ ಹೇಳಿ, ಉತ್ತಮ ಬತ್ತಳಿಕೆಯನ್ನು ಕಟ್ಟಿಕೊಂಡ ರಾಮ ಮೇಲಕ್ಕೆ ನೆಗೆದನು.
6.67.136
स वानरगणैस्तैस्तु वृतः परमदुर्जयैः।
लक्ष्मणानुचरो वीरः सम्प्रतस्थे महाबलः ॥ ६.६७.१३६ ॥
ಅತ್ಯಂತ ಗೆಲ್ಲಲಾಗದ ಆ ವಾನರ ಗುಂಪುಗಳಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿಯಲ್ಪಟ್ಟು, ಲಕ್ಷ್ಮಣನನ್ನು ಹಿಂಬಾಲಿಸುತ್ತಿದ್ದ ವೀರ ಮಹಾಬಲನು ಮುನ್ನಡೆದನು.
6.67.137
स ददर्श महात्मानं किरीटिनमरिंदमम्।
शोणिताप्लुतरक्ताक्षं कुम्भकर्णं महाबलः ॥ ६.६७.१३७ ॥
ಆ ಮಹಾಬಲನು ಕಿರೀಟಧಾರಿಯೂ ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ದಮನಮಾಡುವವನೂ ಆದ ಮಹಾತ್ಮ ಕುಂಭಕರ್ಣನನ್ನು ಕಂಡನು; ರಕ್ತದಿಂದ ತೊಯ್ದು ಕೆಂಪಾದ ಕಣ್ಣುಗಳುಳ್ಳವನಾಗಿದ್ದನು.
6.67.138
सर्वान् समभिधावन्तं यथा रुष्टं दिशागजम्।
मार्गमाणं हरीन् क्रुद्धं राक्षसैः परिवारितम् ॥ ६.६७.१३८ ॥
ದಿಗ್ಗಜದಂತೆ ಕೋಪಗೊಂಡು ಎಲ್ಲರ ಮೇಲೆ ಧಾವಿಸುತ್ತಾ, ವಾನರರನ್ನು ಹುಡುಕುತ್ತಾ, ಕ್ರುದ್ಧನಾಗಿ, ರಾಕ್ಷಸರಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿಯಲ್ಪಟ್ಟವನಾಗಿ ಇದ್ದನು.
6.67.139
विन्ध्यमन्दरसंकाशं काञ्चनाङ्गदभूषणम्।
स्रवन्तं रुधिरं वक्त्राद् वर्षमेघमिवोत्थितम् ॥ ६.६७.१३९ ॥
ವಿಂಧ್ಯ ಮತ್ತು ಮಂದರ ಪರ್ವತಗಳಂತಿದ್ದ, ಚಿನ್ನದ ತೋಳಬಳೆಗಳಿಂದ ಅಲಂಕೃತನಾದ, ಬಾಯಿಂದ ರಕ್ತ ಸುರಿಸುತ್ತಾ, ಮಳೆಗಾಲದ ಮೇಘದಂತೆ ಎದ್ದು ನಿಂತಿದ್ದನು.
6.67.140
जिह्वया परिलिह्यन्तं सृक्किणी शोणितोक्षिते।
मृद्नन्तं वानरानीकं कालान्तकयमोपमम् ॥ ६.६७.१४० ॥
ನಾಲಿಗೆಯಿಂದ ತುಟಿಯ ಮೂಲೆಗಳನ್ನು ನೆಕ್ಕುತ್ತಾ, ರಕ್ತಲೇಪಿತನಾಗಿ, ವಾನರಸೈನ್ಯವನ್ನು ಹೊಸಕುತ್ತಾ, ಕಾಲ, ಅಂತಕ, ಯಮನಂತಿದ್ದನು.
6.67.141
तं दृष्ट्वा राक्षसश्रेष्ठं प्रदीप्तानलवर्चसम्।
विस्फारयामास तदा कार्मुकं पुरुषर्षभः ॥ ६.६७.१४१ ॥
ಉರಿಯುವ ಬೆಂಕಿಯಂತೆ ಹೊಳೆಯುವ ಆ ರಾಕ್ಷಸಶ್ರೇಷ್ಠನನ್ನು ನೋಡಿ, ಪುರುಷರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ರಾಮನು ಆಗ ತನ್ನ ಬಿಲ್ಲನ್ನು ಎಳೆದು ಟಂಕಾರಗೊಳಿಸಿದನು.
6.67.142
स तस्य चापनिर्घोषात् कुपितो राक्षसर्षभः।
अमृष्यमाणस्तं घोषमभिदुद्राव राघवम् ॥ ६.६७.१४२ ॥
ಆ ಬಿಲ್ಲಿನ ಟಂಕಾರದಿಂದ ಕೋಪಗೊಂಡ ಆ ರಾಕ್ಷಸಶ್ರೇಷ್ಠನು, ಆ ಶಬ್ದವನ್ನು ಸಹಿಸದೆ ರಾಘವನ ಕಡೆಗೆ ಧಾವಿಸಿದನು.
6.67.143
ततस्तु वातोद्धतमेघकल्पं
भुजंगराजोत्तमभोगबाहुः।
तमापतन्तं धरणीधराभ-
मुवाच रामो युधि कुम्भकर्णम् ॥ ६.६७.१४३ ॥
ಆಗ ಗಾಳಿಯಿಂದ ಚಲಿಸುವ ಮೇಘದಂತೆ, ಶ್ರೇಷ್ಠ ನಾಗರಾಜನ ಹೆಡೆಯಂತಹ ಬಾಹುಗಳುಳ್ಳ, ಪರ್ವತದಂತೆ ಕಾಣುವ ಆ ಕುಂಭಕರ್ಣನು ಧಾವಿಸಿ ಬರುತ್ತಿರಲು, ರಾಮನು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಕುಂಭಕರ್ಣನಿಗೆ ಹೇಳಿದನು.
6.67.144
आगच्छ रक्षोऽधिप मा विषाद-
मवस्थितोऽहं प्रगृहीतचापः।
अवेहि मां राक्षसवंशनाशनं
यस्त्वं मुहूर्ताद् भविता विचेताः ॥ ६.६७.१४४ ॥
ಬಾ, ರಾಕ್ಷಸಾಧಿಪತಿಯೇ! ವಿಷಾದಪಡಬೇಡ. ಬಿಲ್ಲನ್ನು ಹಿಡಿದು ನಾನು ಇಲ್ಲಿ ನಿಂತಿದ್ದೇನೆ. ರಾಕ್ಷಸ ವಂಶವನ್ನು ನಾಶಮಾಡುವವನು ನಾನು ಎಂದು ತಿಳಿ. ಒಂದು ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ನೀನು ಪ್ರಜ್ಞೆ ತಪ್ಪುವೆ.
6.67.145
रामोऽयमिति विज्ञाय जहास विकृतस्वनम्।
अभ्यधावत संक्रुद्धो हरीन् विद्रावयन् रणे ॥ ६.६७.१४५ ॥
'ಇವನು ರಾಮ' ಎಂದು ತಿಳಿದು ಅವನು ಭಯಂಕರ ಸ್ವರದಲ್ಲಿ ನಕ್ಕನು. ಅತ್ಯಂತ ಕೋಪಗೊಂಡು, ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ವಾನರರನ್ನು ಚದುರಿಸುತ್ತ ಅವರ ಕಡೆಗೆ ಧಾವಿಸಿದನು.
6.67.146
दारयन्निव सर्वेषां हृदयानि वनौकसाम्।
प्रहस्य विकृतं भीमं स मेघस्तनितोपमम् ॥ ६.६७.१४६ ॥
ವನವಾಸಿ ವಾನರರೆಲ್ಲರ ಹೃದಯಗಳನ್ನು ಸೀಳುವಂತೆ, ಅವನು ಮೇಘಗರ್ಜನೆಯಂತಹ ಭಯಂಕರ ಮತ್ತು ವಿಕಟವಾದ ನಗೆಯನ್ನು ನಕ್ಕನು.
6.67.147
कुम्भकर्णो महातेजा राघवं वाक्यमब्रवीत्।
नाहं विराधो विज्ञेयो न कबन्धः खरो न च।
न वाली न च मारीचः कुम्भकर्णः समागतः ॥ ६.६७.१४७ ॥
ಮಹಾತೇಜಸ್ವಿ ಕುಂಭಕರ್ಣನು ರಾಘವನಿಗೆ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದನು - "ನನ್ನನ್ನು ವಿರಾಧ, ಕಬಂಧ, ಖರ, ವಾಲಿ, ಮಾರೀಚರೆಂದು ತಿಳಿಯಬೇಡ; ನಾನು ಕುಂಭಕರ್ಣ ಬಂದಿದ್ದೇನೆ."
6.67.148
पश्य मे मुद्गरं भीमं सर्वं कालायसं महत्।
अनेन निर्जिता देवा दानवाश्च पुरा मया ॥ ६.६७.१४८ ॥
ನೋಡು, ನನ್ನ ಭಯಂಕರವಾದ, ಸಂಪೂರ್ಣ ಕಬ್ಬಿಣದ ದೊಡ್ಡ ಗದೆಯನ್ನು. ಇದರಿಂದಲೇ ಹಿಂದೆ ನಾನು ದೇವತೆಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ದಾನವರನ್ನು ಗೆದ್ದೆ.
6.67.149
विकर्णनास इति मां नावज्ञातुं त्वमर्हसि।
स्वल्पापि हि न मे पीडा कर्णनासाविनाशनात् ॥ ६.६७.१४९ ॥
"ವಿಕರ್ಣನಾಸ" ಎಂದು ನನ್ನನ್ನು ನೀನು ಅಲಕ್ಷಿಸಬಾರದು. ಕಿವಿ ಮತ್ತು ಮೂಗು ನಾಶವಾದುದರಿಂದ ನನಗೆ ಸ್ವಲ್ಪವೂ ನೋವಿಲ್ಲ.
6.67.150
दर्शयेक्ष्वाकुशार्दूल वीर्यं गात्रेषु मेऽनघ।
ततस्त्वां भक्षयिष्यामि दृष्टपौरुषविक्रमम् ॥ ६.६७.१५० ॥
ಇಕ್ಷ್ವಾಕು ಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ನಿಷ್ಪಾಪನೇ, ನನ್ನ ದೇಹದ ಮೇಲೆ ನಿನ್ನ ಪರಾಕ್ರಮವನ್ನು ತೋರಿಸು. ನಂತರ ನಿನ್ನ ಶೌರ್ಯವನ್ನು ನೋಡಿದ ನಿನ್ನನ್ನು ನಾನು ತಿನ್ನುತ್ತೇನೆ.
6.67.151
स कुम्भकर्णस्य वचो निशम्य
रामः सुपुङ्खान् विससर्ज बाणान्।
तैराहतो वज्रसमप्रवेगै-
र्न चुक्षुभे न व्यथते सुरारिः ॥ ६.६७.१५१ ॥
ಕುಂಭಕರ್ಣನ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ರಾಮನು ಸುಂದರ ಗರಿಗಳ ಬಾಣಗಳನ್ನು ಪ್ರಯೋಗಿಸಿದನು. ವಜ್ರದಂತಹ ವೇಗದ ಆ ಬಾಣಗಳಿಂದ ಹೊಡೆಯಲ್ಪಟ್ಟರೂ ದೇವಶತ್ರು ಕದಲಲಿಲ್ಲ, ನೋವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಲಿಲ್ಲ.
6.67.152
यैः सायकैः सालवरा निकृत्ता
वाली हतो वानरपुङ्गवश्च।
ते कुम्भकर्णस्य तदा शरीरं
वज्रोपमा न व्यथयाम्प्रचक्रुः ॥ ६.६७.१५२ ॥
ಯಾವ ಬಾಣಗಳಿಂದ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಸಾಲವೃಕ್ಷಗಳು ಕಡಿಯಲ್ಪಟ್ಟವೋ, ವಾನರಶ್ರೇಷ್ಠ ವಾಲಿ ಹತನಾದನೋ, ಆ ವಜ್ರಸದೃಶ ಬಾಣಗಳು ಆಗ ಕುಂಭಕರ್ಣನ ದೇಹಕ್ಕೆ ನೋವು ಉಂಟುಮಾಡಲಿಲ್ಲ.
6.67.153
स वारिधारा इव सायकांस्तान्
पिबन् शरीरेण महेन्द्रशत्रुः।
जघान रामस्य शरप्रवेगं
व्याविध्य तं मुद्गरमुग्रवेगम् ॥ ६.६७.१५३ ॥
ಅವನು ನೀರಿನ ಧಾರೆಗಳಂತೆ ಆ ಬಾಣಗಳನ್ನು ತನ್ನ ದೇಹದಿಂದ ಕುಡಿಯುತ್ತಾ, ಇಂದ್ರನ ಶತ್ರುವು, ರಾಮನ ಬಾಣದ ವೇಗವನ್ನು ಎದುರಿಸಿದನು; ಆ ಭೀಕರ ವೇಗದ ಮುದ್ಗರವನ್ನು ತಿರುಗಿಸಿ.
6.67.154
ततस्तु रक्षः क्षतजानुलिप्तं
वित्रासनं देवमहाचमूनाम्।
व्याविध्य तं मुद्गरमुग्रवेगं
विद्रावयामास चमूं हरीणाम् ॥ ६.६७.१५४ ॥
ಆಗ ಆ ರಾಕ್ಷಸನು, ರಕ್ತದಿಂದ ಲೇಪಿತನಾಗಿ, ದೇವತೆಗಳ ಮಹಾಸೇನೆಗಳನ್ನೂ ಭಯಗೊಳಿಸುವವನು, ಆ ಭೀಕರ ವೇಗದ ಮುದ್ಗರವನ್ನು ತಿರುಗಿಸಿ ವಾನರ ಸೇನೆಯನ್ನು ಓಡಿಸಿದನು.
6.67.155
वायव्यमादाय ततोऽपरास्त्रं
रामः प्रचिक्षेप निशाचराय।
समुद्गरं तेन जहार बाहुं
स कृत्तबाहुस्तुमुलं ननाद ॥ ६.६७.१५५ ॥
ಆಗ ರಾಮನು ವಾಯವ್ಯಾಸ್ತ್ರ ಎಂಬ ಮತ್ತೊಂದು ಅಸ್ತ್ರವನ್ನು ತೆಗೆದು ಆ ನಿಶಾಚರನ ಮೇಲೆ ಪ್ರಯೋಗಿಸಿದನು; ಅದರಿಂದ ಮುದ್ಗರ ಸಹಿತ ಅವನ ತೋಳನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಿದನು. ತೋಳು ಕತ್ತರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಅವನು ಭೀಕರವಾಗಿ ಗರ್ಜಿಸಿದನು.
6.67.156
स तस्य बाहुर्गिरिशृङ्गकल्पः
समुद्गरो राघवबाणकृत्तः।
पपात तस्मिन् हरिराजसैन्ये
जघान तां वानरवाहिनीं च ॥ ६.६७.१५६ ॥
ರಾಘವನ ಬಾಣದಿಂದ ಕತ್ತರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಅವನ ಆ ತೋಳು, ಪರ್ವತ ಶಿಖರದಂತೆ, ಮುದ್ಗರ ಸಹಿತ ವಾನರರಾಜನ ಸೇನೆಯ ಮೇಲೆ ಬಿದ್ದು ಆ ವಾನರ ಸೇನೆಯನ್ನು ಚೂರುಮಾಡಿತು.
6.67.157
ते वानरा भग्नहतावशेषाः
पर्यन्तमाश्रित्य तदा विषण्णाः।
प्रपीडिताङ्गा ददृशुः सुघोरं
नरेन्द्ररक्षोऽधिपसंनिपातम् ॥ ६.६७.१५७ ॥
ಆ ವಾನರರು, ಚದುರಿ ಹೊಡೆತ ತಿಂದು ಉಳಿದವರು, ಆಗ ವಿಷಾದದಿಂದ ಒಂದು ತುದಿಯನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿ, ಅಂಗಗಳು ನಜ್ಜುಗುಜ್ಜಾದವರಾಗಿ, ರಾಜ ಮತ್ತು ರಾಕ್ಷಸಾಧಿಪತಿಯ ಆ ಅತ್ಯಂತ ಭೀಕರ ಸಮಾಗಮವನ್ನು ಕಂಡರು.
6.67.158
स कुम्भकर्णोऽस्त्रनिकृत्तबाहु-
र्महासिकृत्ताग्र इवाचलेन्द्रः।
उत्पाटयामास करेण वृक्षं
ततोऽभिदुद्राव रणे नरेन्द्रम् ॥ ६.६७.१५८ ॥
ಅಸ್ತ್ರಗಳಿಂದ ತುಂಡಾದ ತೋಳುಳ್ಳ ಆ ಕುಂಭಕರ್ಣನು, ದೊಡ್ಡ ಖಡ್ಗದಿಂದ ಶಿಖರ ಕತ್ತರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಪರ್ವತರಾಜನಂತೆ, ಕೈಯಿಂದ ಒಂದು ಮರವನ್ನು ಕಿತ್ತು, ನಂತರ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ನರೇಂದ್ರನ (ರಾಮನ) ಮೇಲೆ ಧಾವಿಸಿದನು.
6.67.159
तं तस्य बाहुं सहतालवृक्षं
समुद्यतं पन्नगभोगकल्पम्।
ऐन्द्रास्त्रयुक्तेन जघान रामो
बाणेन जाम्बूनदचित्रितेन ॥ ६.६७.१५९ ॥
ರಾಮನು ಎತ್ತಿದ ತಾಳವೃಕ್ಷದೊಂದಿಗಿನ, ಸರ್ಪದ ಸುರುಳಿಯಂತಿನ ಆ ತೋಳನ್ನು, ಐಂದ್ರಾಸ್ತ್ರ ಯುಕ್ತವಾದ, ಚಿನ್ನದಿಂದ ಅಲಂಕೃತ ಬಾಣದಿಂದ ಹೊಡೆದನು.
6.67.160
स कुम्भकर्णस्य भुजो निकृत्तः
पपात भूमौ गिरिसंनिकाशः।
विचेष्टमानो निजघान वृक्षान्
शैलान् शिलावानरराक्षसांश्च ॥ ६.६७.१६० ॥
ಕುಂಭಕರ್ಣನ ಆ ತುಂಡಾದ ತೋಳು, ಪರ್ವತದಂತೆ, ನೆಲಕ್ಕೆ ಬಿದ್ದಿತು; ಒದ್ದಾಡುತ್ತ ಅವನು ಮರಗಳನ್ನು, ಬಂಡೆಗಳನ್ನು, ಶಿಲಾ-ವಾನರ-ರಾಕ್ಷಸರನ್ನು ಕೊಂದನು.
6.67.161
तं छिन्नबाहुं समवेक्ष्य रामः
समापतन्तं सहसा नदन्तम्।
द्वावर्धचन्द्रौ निशितौ प्रगृह्य
चिच्छेद पादौ युधि राक्षसस्य ॥ ६.६७.१६१ ॥
ತೋಳು ತುಂಡಾದ ಆತನನ್ನು ಕಂಡು, ಇದ್ದಕ್ಕಿದ್ದಂತೆ ಗರ್ಜಿಸುತ್ತ ಧಾವಿಸಿ ಬರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ, ರಾಮನು ಎರಡು ತೀಕ್ಷ್ಣ ಅರ್ಧಚಂದ್ರ ಬಾಣಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಆ ರಾಕ್ಷಸನ ಎರಡು ಪಾದಗಳನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಿದನು.
6.67.162
तौ तस्य पादौ प्रदिशो दिशश्च
गिरेर्गुहाश्चैव महार्णवं च।
लङ्कां च सेनां कपिराक्षसानां
विनादयन्तौ विनिपेततुश्च ॥ ६.६७.१६२ ॥
ಅವನ ಆ ಎರಡು ಪಾದಗಳು ದಿಕ್ಕುಗಳನ್ನು, ಉಪದಿಕ್ಕುಗಳನ್ನು, ಪರ್ವತ ಗುಹೆಗಳನ್ನು, ಮಹಾಸಾಗರವನ್ನು, ಲಂಕೆಯನ್ನು, ಕಪಿ-ರಾಕ್ಷಸ ಸೇನೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿಧ್ವನಿಸುತ್ತ ಬಿದ್ದವು.
6.67.163
निकृत्तबाहुर्विनिकृत्तपादो
विदार्य वक्त्रं वडवामुखाभम्।
दुद्राव रामं सहसाभिगर्जन्
राहुर्यथा चन्द्रमिवान्तरिक्षे ॥ ६.६७.१६३ ॥
ಕೈಗಳು ಕತ್ತರಿಸಲ್ಪಟ್ಟು, ಕಾಲುಗಳು ಕತ್ತರಿಸಲ್ಪಟ್ಟು, ವಡವಾಮುಖಾಗ್ನಿಯಂತೆ ಬಾಯಿ ತೆರೆದು, ಗರ್ಜಿಸುತ್ತಾ ಅವನು ಸಹಸಾ ರಾಮನತ್ತ ಧಾವಿಸಿದನು; ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ರಾಹು ಚಂದ್ರನತ್ತ ಧಾವಿಸುವಂತೆ.
6.67.164
अपूरयत् तस्य मुखं शिताग्रै
रामः शरैर्हेमपिनद्धपुङ्खैः।
सम्पूर्णवक्त्रो न शशाक वक्तुं
चुकूज कृच्छ्रेण मुमूर्च्छ चापि ॥ ६.६७.१६४ ॥
ರಾಮನು ಚಿನ್ನದ ರೆಕ್ಕೆಗಳ ಹರಿತ ಬಾಣಗಳಿಂದ ಅವನ ಬಾಯನ್ನು ತುಂಬಿಸಿದನು; ಬಾಯಿ ತುಂಬಿದ್ದರಿಂದ ಅವನಿಗೆ ಮಾತನಾಡಲಾಗಲಿಲ್ಲ, ಕಷ್ಟದಿಂದ ನರಳಿ ಮೂರ್ಛೆಗೊಂಡನು.
6.67.165
अथाददे सूर्यमरीचिकल्पं
स ब्रह्मदण्डान्तककालकल्पम्।
अरिष्टमैन्द्रं निशितं सुपुङ्खं
रामः शरं मारुततुल्यवेगम् ॥ ६.६७.१६५ ॥
ನಂತರ ರಾಮನು ಸೂರ್ಯಕಿರಣಗಳಂತಿರುವ, ಬ್ರಹ್ಮದಂಡ-ಯಮ-ಕಾಲದಂತಿರುವ, ಇಂದ್ರಸಂಬಂಧಿಯಾದ, ಅರಿಷ್ಟ ಎಂಬ, ಹರಿತವಾದ, ಸುಂದರ ರೆಕ್ಕೆಗಳ, ವಾಯುವೇಗದ ಬಾಣವನ್ನು ಎತ್ತಿಕೊಂಡನು.
6.67.166
तं वज्रजाम्बूनदचारुपुङ्खं
प्रदीप्तसूर्यज्वलनप्रकाशम्।
महेन्द्रवज्राशनितुल्यवेगं
रामः प्रचिक्षेप निशाचराय ॥ ६.६७.१६६ ॥
ವಜ್ರ ಮತ್ತು ಚಿನ್ನದ ಸುಂದರ ರೆಕ್ಕೆಗಳ, ಉರಿಯುವ ಸೂರ್ಯಾಗ್ನಿಯಂತೆ ಹೊಳೆಯುವ, ಮಹೇಂದ್ರನ ವಜ್ರ ಮತ್ತು ಸಿಡಿಲಿನಂತೆ ವೇಗವುಳ್ಳ ಆ ಬಾಣವನ್ನು ರಾಮನು ಆ ರಾಕ್ಷಸನ ಮೇಲೆ ಪ್ರಯೋಗಿಸಿದನು.
6.67.167
स सायको राघवबाहुचोदितो
दिशःस्वभासा दश सम्प्रकाशयन्।
विधूमवैश्वानरभीमदर्शनो
जगाम शक्राशनिभीमविक्रमः ॥ ६.६७.१६७ ॥
ರಾಘವನ ಬಾಹುವಿನಿಂದ ಪ್ರೇರಿತವಾದ ಆ ಬಾಣವು ತನ್ನ ಪ್ರಕಾಶದಿಂದ ಹತ್ತು ದಿಕ್ಕುಗಳನ್ನೂ ಬೆಳಗಿಸುತ್ತಾ, ಹೊಗೆಯಿಲ್ಲದ ಬೆಂಕಿಯಂತೆ ಭೀಕರವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತಾ, ಇಂದ್ರನ ವಜ್ರದಂತಹ ಭೀಕರ ಪರಾಕ್ರಮದಿಂದ ಮುನ್ನುಗ್ಗಿತು.
6.67.168
स तन्महापर्वतकूटसंनिभं
सुवृत्तदंष्ट्रं चलचारुकुण्डलम्।
चकर्त रक्षोऽधिपतेः शिरस्तदा
यथैव वृत्रस्य पुरा पुरंदरः ॥ ६.६७.१६८ ॥
ಆ ರಾಕ್ಷಸಾಧಿಪತಿಯ ತಲೆಯನ್ನು, ದೊಡ್ಡ ಪರ್ವತ ಶಿಖರದಂತಿದ್ದ, ಸುಂದರ ದುಂಡನೆಯ ದಾಡೆಗಳು ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಾಡುವ ಚೆಲುವಾದ ಕುಂಡಲಗಳಿದ್ದ ತಲೆಯನ್ನು, ಹಿಂದೆ ಪುರಂದರನು ವೃತ್ರನ ತಲೆಯನ್ನು ಕಡಿದಂತೆ ಆಗ ಕಡಿದನು.
6.67.169
कुम्भकर्णशिरो भाति कुण्डलालंकृतं महत्।
आदित्येऽभ्युदिते रात्रौ मध्यस्थ इव चन्द्रमाः ॥ ६.६७.१६९ ॥
ಕುಂಡಲಗಳಿಂದ ಅಲಂಕೃತವಾದ ಕುಂಭಕರ್ಣನ ದೊಡ್ಡ ತಲೆಯು, ಸೂರ್ಯೋದಯದ ನಂತರ ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ನಡುವೆ ಇರುವ ಚಂದ್ರನಂತೆ ಹೊಳೆಯಿತು.
6.67.170
तद् रामबाणाभिहतं पपात
रक्षःशिरः पर्वतसंनिकाशम्।
बभञ्ज चर्यागृहगोपुराणि
प्राकारमुच्चं तमपातयच्च ॥ ६.६७.१७० ॥
ರಾಮನ ಬಾಣದಿಂದ ಹೊಡೆಯಲ್ಪಟ್ಟ ಆ ಪರ್ವತದಂತಿದ್ದ ರಾಕ್ಷಸನ ತಲೆ ಬಿದ್ದಿತು; ಅದು ಕಾವಲು ಗೃಹಗಳ ಗೋಪುರಗಳನ್ನು ಮುರಿದು, ಎತ್ತರದ ಪ್ರಾಕಾರವನ್ನೂ ಉರುಳಿಸಿತು.
6.67.171
तच्चातिकायं हिमवत् प्रकाशं
रक्षस्तदा तोयनिधौ पपात।
ग्राहान् परान् मीनवरान् भुजंगमान्
ममर्द भूमिं च तथा विवेश ॥ ६.६७.१७१ ॥
ಆ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ದೇಹದ ರಾಕ್ಷಸನು, ಹಿಮಾಲಯದಂತೆ ಹೊಳೆಯುತ್ತಾ, ಆಗ ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದನು; ಮೊಸಳೆಗಳನ್ನು, ಇತರ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಮೀನುಗಳನ್ನು, ಹಾವುಗಳನ್ನು ಹೊಸಕಿದನು, ಮತ್ತು ಭೂಮಿಯನ್ನೂ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದನು.
6.67.172
तस्मिन् हते ब्राह्मणदेवशत्रौ
महाबले संयति कुम्भकर्णे।
चचाल भूर्भूमिधराश्च सर्वे
हर्षाच्च देवास्तुमुलं प्रणेदुः ॥ ६.६७.१७२ ॥
ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೂ ದೇವತೆಗಳಿಗೂ ಶತ್ರುವಾದ ಆ ಮಹಾಬಲಶಾಲಿ ಕುಂಭಕರ್ಣನು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಹತನಾದಾಗ, ಭೂಮಿಯೂ ಎಲ್ಲಾ ಪರ್ವತಗಳೂ ನಡುಗಿದವು; ದೇವತೆಗಳು ಸಂತೋಷದಿಂದ ಗಟ್ಟಿಯಾಗಿ ಕೂಗಿದರು.
6.67.173
ततस्तु देवर्षिमहर्षिपन्नगाः
सुराश्च भूतानि सुपर्णगुह्यकाः।
सयक्षगन्धर्वगणा नभोगताः
प्रहर्षिता रामपराक्रमेण ॥ ६.६७.१७३ ॥
ಆಗ ದೇವರ್ಷಿಗಳು, ಮಹರ್ಷಿಗಳು, ನಾಗರು, ದೇವತೆಗಳು, ಭೂತಗಳು, ಗರುಡರು, ಗುಹ್ಯಕರು, ಯಕ್ಷರು ಮತ್ತು ಗಂಧರ್ವ ಗಣಗಳು ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ನಿಂತು ರಾಮನ ಪರಾಕ್ರಮದಿಂದ ಅತ್ಯಂತ ಸಂತೋಷಗೊಂಡರು.
6.67.174
ततस्तु ते तस्य वधेन भूरिणा
मनस्विनो नैर्ऋतराजबान्धवाः।
विनेदुरुच्चैर्व्यथिता रघूत्तमं
हरिं समीक्ष्यैव यथा मतंगजाः ॥ ६.६७.१७४ ॥
ಆಗ ಆ ಮಹಾ ವಧೆಯಿಂದ ದುಃಖಿತರಾದ ರಾಕ್ಷಸರಾಜನ ಬಂಧುಗಳು, ರಘುಶ್ರೇಷ್ಠನನ್ನು ಮತ್ತು ವಾನರರನ್ನು ನೋಡಿ, ಮದಿಸಿದ ಆನೆಗಳಂತೆ ಜೋರಾಗಿ ಗರ್ಜಿಸಿದರು.
6.67.175
स देवलोकस्य तमो निहत्य
सूर्यो यथा राहुमुखाद् विमुक्तः।
तथा व्यभासीद्धरिसैन्यमध्ये
निहत्य रामो युधि कुम्भकर्णम् ॥ ६.६७.१७५ ॥
ರಾಹುವಿನ ಬಾಯಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆಗೊಂಡ ಸೂರ್ಯನು ದೇವಲೋಕದ ಕತ್ತಲೆಯನ್ನು ಓಡಿಸಿ ಹೊಳೆಯುವಂತೆ, ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಕುಂಭಕರ್ಣನನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿದ ರಾಮನು ವಾನರ ಸೇನೆಯ ನಡುವೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸಿದನು.
6.67.176
प्रहर्षमीयुर्बहवश्च वानराः
प्रबुद्धपद्मप्रतिमैरिवाननैः।
अपूजयन् राघवमिष्टभागिनं
हते रिपौ भीमबले नृपात्मजम् ॥ ६.६७.१७६ ॥
ಅನೇಕ ವಾನರರು ಸಂತೋಷಗೊಂಡರು; ಅವರ ಮುಖಗಳು ಅರಳಿದ ತಾವರೆಗಳಂತಿದ್ದವು. ಭೀಕರ ಬಲಶಾಲಿಯಾದ ಶತ್ರು ಹತನಾದಾಗ, ಇಷ್ಟಫಲದ ಪಾಲುದಾರನಾದ ರಾಜಕುಮಾರ ರಾಘವನನ್ನು ಅವರು ಗೌರವಿಸಿದರು.
6.67.177
स कुम्भकर्णं सुरसैन्यमर्दनं
महत्सु युद्धेषु कदाचनाजितम्।
ननन्द हत्वा भरताग्रजो रणे
महासुरं वृत्रमिवामराधिपः ॥ ६.६७.१७७ ॥
ದೇವಸೇನೆಯನ್ನು ನಾಶಗೊಳಿಸಿದವನೂ, ಮಹಾಯುದ್ಧಗಳಲ್ಲಿ ಎಂದೂ ಸೋಲದವನೂ ಆದ ಕುಂಭಕರ್ಣನನ್ನು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಸಂಹರಿಸಿ, ಭರತನ ಅಣ್ಣನಾದ ರಾಮನು ಸಂತೋಷಗೊಂಡನು; ದೇವತೆಗಳ ಅಧಿಪತಿಯು ಮಹಾಸುರ ವೃತ್ರನನ್ನು ಕೊಂದು ಸಂತೋಷಿಸಿದಂತೆ.