वाल्मीकि रामायण · सर्ग 6.9
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.9.1
ततो निकुम्भो रभसः सूर्यशत्रुर्महाबलः।
सुप्तघ्नो यज्ञकोपश्च महापार्श्वमहोदरौ ॥ ६.९.१ ॥
तेव्हा निकुंभ, रभस, सूर्यशत्रू, महाबली सुप्तघ्न, यज्ञकोप, महापार्श्व आणि महोदर पुढे आले.
6.9.2
अग्निकेतुश्च दुर्धर्षो रश्मिकेतुश्च राक्षसः।
इन्द्रजिच्च महातेजा बलवान् रावणात्मजः ॥ ६.९.२ ॥
अग्निकेतू, दुर्धर्ष रश्मिकेतू, महातेजस्वी आणि बलवान रावणपुत्र इंद्रजित हेही पुढे आले.
6.9.3
प्रहस्तोऽथ विरूपाक्षो वज्रदंष्ट्रो महाबलः।
धूम्राक्षश्चातिकायश्च दुर्मुखश्चैव राक्षसः ॥ ६.९.३ ॥
प्रहस्त, विरूपाक्ष, महाबली वज्रदंष्ट्र, धूम्राक्ष, अतिकाय आणि दुर्मुख हे राक्षसही पुढे आले.
6.9.4
परिघान् पट्टिशान् शूलान् प्रासान् शक्तिपरश्वधान्।
चापानि च सुबाणानि खड्गांश्च विपुलाम्बुभान् ॥ ६.९.४ ॥
परिघ, पट्टिश, शूल, प्रास, शक्ती आणि परशू, धनुष्ये, सुंदर बाण आणि विस्तीर्ण पाण्यासारखी चमकणारी खड्गे.
6.9.5
प्रगृह्य परमक्रुद्धाः समुत्पत्य च राक्षसाः।
अब्रुवन् रावणं सर्वे प्रदीप्ता इव तेजसा ॥ ६.९.५ ॥
शस्त्रे हाती घेऊन, अत्यंत क्रुद्ध होऊन उसळत सर्व राक्षस तेजाने प्रज्वलित होत रावणाला म्हणाले.
6.9.6
अद्य रामं वधिष्यामः सुग्रीवं च सलक्ष्मणम्।
कृपणं च हनूमन्तं लङ्का येन प्रधर्षिता ॥ ६.९.६ ॥
आज आम्ही राम, लक्ष्मणासह सुग्रीव आणि ज्याने लंका उद्ध्वस्त केली तो दीन हनुमान यांना ठार मारू.
6.9.7
तान् गृहीतायुधान् सर्वान् वारयित्वा विभीषणः।
अब्रवीत् प्राञ्जलिर्वाक्यं पुनः प्रत्युपवेश्य तान् ॥ ६.९.७ ॥
शस्त्रे धारण केलेल्या सर्वांना थांबवून, विभीषणाने हात जोडून, त्यांना पुन्हा बसवून हे वचन म्हटले.
6.9.8
अप्युपायैस्त्रिभिस्तात योऽर्थः प्राप्तुं न शक्यते।
तस्य विक्रमकालांस्तान् युक्तानाहुर्मनीषिणः ॥ ६.९.८ ॥
हे तात, तीन उपायांनीही जे प्रयोजन साधता येत नाही, त्यासाठी शहाणे लोक त्यांनाच योग्य पराक्रमकाल म्हणतात.
6.9.9
प्रमत्तेष्वभियुक्तेषु दैवेन प्रहतेषु च।
विक्रमास्तात सिद्ध्यन्ति परीक्ष्य विधिना कृताः ॥ ६.९.९ ॥
हे तात, बेसावध, आक्रमण झालेल्या आणि दैवाने घायाळ झालेल्यांवर केलेले पराक्रम नीट परीक्षा करून योग्य रीतीने केले तर सिद्ध होतात.
6.9.10
अप्रमत्तं कथं तं तु विजिगीषुं बले स्थितम्।
जितरोषं दुराधर्षं तं धर्षयितुमिच्छथ ॥ ६.९.१० ॥
जो सावध आहे, विजयाची इच्छा करणारा, बलात उभा असलेला, क्रोध जिंकलेला आणि दुर्धर्ष आहे, त्यालाच तुम्ही कसे छेडू इच्छिता?
6.9.11
समुद्रं लङ्घयित्वा तु घोरं नदनदीपतिम्।
गतिं हनूमतो लोके को विद्यात् तर्कयेत वा ॥ ६.९.११ ॥
नद आणि नद्यांचा स्वामी असलेला भयंकर समुद्र ओलांडणाऱ्या हनुमानाची गती जगात कोण जाणू शकेल किंवा अंदाज करू शकेल?
6.9.12
बलान्यपरिमेयानि वीर्याणि च निशाचराः।
परेषां सहसावज्ञा न कर्तव्या कथंचन ॥ ६.९.१२ ॥
हे निशाचरांनो, दुसऱ्यांचे बल आणि पराक्रम अपरिमित असतात; म्हणून दुसऱ्यांचा कोणत्याही प्रकारे सहसा अवमान करू नये.
6.9.13
किं च राक्षसराजस्य रामेणापकृतं पुरा।
आजहार जनस्थानाद् यस्य भार्यां यशस्विनः ॥ ६.९.१३ ॥
राक्षसराजाचे रामाने पूर्वी काय अपकार केले होते? त्या यशस्वीची भार्या जनस्थानातून का हरण करून आणली?
6.9.14
खरो यद्यतिवृत्तस्तु स रामेण हतो रणे।
अवश्यं प्राणिनां प्राणा रक्षितव्या यथाबलम् ॥ ६.९.१४ ॥
खराने मर्यादा ओलांडली असली तरी तो रणात रामाने मारला गेला. प्राणिमात्रांचे प्राण अवश्य आपल्या बलानुसार रक्षिले पाहिजेत.
6.9.15
एतन्निमित्तं वैदेही भयं नः सुमहद् भवेत्।
आहृता सा परित्याज्या कलहार्थे कृते नु किम् ॥ ६.९.१५ ॥
यामुळे वैदेहीमुळे आपल्याला मोठे भय राहील. आणलेल्या तिला सोडून द्यावे; कलहासाठी केलेले हे काय झाले?
6.9.16
न तु क्षमं वीर्यवता तेन धर्मानुवर्तिना।
वैरं निरर्थकं कर्तुं दीयतामस्य मैथिली ॥ ६.९.१६ ॥
परंतु वीर आणि धर्माचे पालन करणाऱ्या त्याच्याशी निरर्थक वैर करणे योग्य नाही. त्याला मैथिली परत द्यावी.
6.9.17
यावन्न सगजां साश्वां बहुरत्नसमाकुलाम्।
पुरीं दारयते बाणैर्दीयतामस्य मैथिली ॥ ६.९.१७ ॥
हत्ती-घोड्यांनी भरलेली, अनेक रत्नांनी भरलेली ही नगरी त्याने बाणांनी फोडण्यापूर्वी मैथिली त्याला परत द्यावी.
6.9.18
यावत् सुघोरा महती दुर्धर्षा हरिवाहिनी।
नावस्कन्दति नो लङ्कां तावत् सीता प्रदीयताम् ॥ ६.९.१८ ॥
अत्यंत भयंकर, विशाल आणि दुर्धर्ष वानरसेना लंकेवर हल्ला करण्यापूर्वी सीतेला परत द्यावे.
6.9.19
विनश्येद्धि पुरी लङ्का शूराः सर्वे च राक्षसाः।
रामस्य दयिता पत्नी न स्वयं यदि दीयते ॥ ६.९.१९ ॥
रामाची प्रिय पत्नी स्वतः परत केली नाही, तर ही लंकानगरी आणि सर्व शूर राक्षस नष्ट होतील.
6.9.20
प्रसादये त्वां बन्धुत्वात् कुरुष्व वचनं मम।
हितं तथ्यं त्वहं ब्रूमि दीयतामस्य मैथिली ॥ ६.९.२० ॥
नात्यामुळे मी तुला विनवितो, माझे ऐक. हितकारक आणि सत्य तेच सांगतो — मैथिलीला यांच्याकडे परत दे.
6.9.21
पुरा शरत्सूर्यमरीचिसंनिभान्
नवाग्रपुङ्खान् सुदृढान् नृपात्मजः।
सृजत्यमोघान् विशिखान् वधाय ते
प्रदीयतां दाशरथाय मैथिली ॥ ६.९.२१ ॥
राजपुत्र तुला मारण्यासाठी शरद्ऋतूतील सूर्यकिरणांसारखे, नव्या पिसांचे, अतिदृढ, अचूक बाण आधीच सोडू लागले आहेत. दशरथपुत्राला मैथिली परत दिली जावो.
6.9.22
त्यजाशु कोपं सुखधर्मनाशनं
भजस्व धर्मं रतिकीर्तिवर्धनम्।
प्रसीद जीवेम सपुत्रबान्धवाः
प्रदीयतां दाशरथाय मैथिली ॥ ६.९.२२ ॥
सुख आणि धर्म नष्ट करणारा क्रोध लवकर सोड. आनंद आणि कीर्ती वाढवणारा धर्म स्वीकार. प्रसन्न हो, म्हणजे आम्ही पुत्र आणि बांधवांसह जगू — दशरथपुत्राला मैथिली परत दे.
6.9.23
विभीषणवचः श्रुत्वा रावणो राक्षसेश्वरः।
विसर्जयित्वा तान् सर्वान् प्रविवेश स्वकं गृहम् ॥ ६.९.२३ ॥
विभीषणाचे बोलणे ऐकून राक्षसराज रावणाने त्या सर्वांना निरोप दिला आणि आपल्या स्वतःच्या गृहात प्रवेश केला.