ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣ · ସର୍ଗ 6.90
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.90.1
स हताश्वो महातेजा भूमौ तिष्ठन् निशाचरः।
इन्द्रजित् परमक्रुद्धः सम्प्रजज्वाल तेजसा ॥ ६.९०.१ ॥
ଘୋଡ଼ାମାନେ ହତ ହେବାରୁ ଭୂମିରେ ଠିଆ ହୋଇଥିବା ସେ ମହାତେଜସ୍ୱୀ ନିଶାଚର ଇନ୍ଦ୍ରଜିତ ଅତି କ୍ରୋଧରେ ନିଜ ତେଜରେ ଜଳି ଉଠିଲା ।
6.90.2
तौ धन्विनौ जिघांसन्तावन्योन्यमिषुभिर्भृशम्।
विजयेनाभिनिष्क्रान्तौ वने गजवृषाविव ॥ ६.९०.२ ॥
ସେହି ଦୁଇ ଧନୁର୍ଧର ପରସ୍ପରକୁ ବଧ କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛାରେ ବାଣ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରବଳ ପ୍ରହାର କରି, ବିଜୟ ଆଶାରେ, ବନରେ ଦୁଇ ଗଜରାଜ ପରି ଆଗକୁ ବଢ଼ିଲେ ।
6.90.3
निबर्हयन्तश्चान्योन्यं ते राक्षसवनौकसः।
भर्तारं न जहुर्युद्धे सम्पतन्तस्ततस्ततः ॥ ६.९०.३ ॥
ବନରେ ବାସ କରୁଥିବା ସେହି ରାକ୍ଷସମାନେ ପରସ୍ପରକୁ ସଂହାର କରି, ଯୁଦ୍ଧରେ ଏଣେ ତେଣେ ଦୌଡ଼ିଲେ ମଧ୍ୟ ନିଜ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଛାଡ଼ିଲେ ନାହିଁ ।
6.90.4
ततस्तान् राक्षसान् सर्वान् हर्षयन् रावणात्मजः।
स्तुन्वानो हर्षमाणश्च इदं वचनमब्रवीत् ॥ ६.९०.४ ॥
ତା'ପରେ ରାବଣପୁତ୍ର ସେହି ସମସ୍ତ ରାକ୍ଷସଙ୍କୁ ହର୍ଷିତ କରି, ନିଜେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରଶଂସା କରି ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ ଏହି ବାକ୍ୟ କହିଲେ ।
6.90.5
तमसा बहुलेनेमाः संसक्ताः सर्वतो दिशः।
नेह विज्ञायते स्वो वा परो वा राक्षसोत्तमाः ॥ ६.९०.५ ॥
ଘୋର ଅନ୍ଧକାରରେ ଏହି ଦିଗଗୁଡ଼ିକ ସର୍ବତ୍ର ଆବୃତ ହୋଇଛି; ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାକ୍ଷସଗଣ, ଏଠାରେ ନିଜ କିମ୍ବା ଶତ୍ରୁ ଚିହ୍ନାଯାଉନାହିଁ ।
6.90.6
धृष्टं भवन्तो युध्यन्तु हरीणां मोहनाय वै।
अहं तु रथमास्थाय आगमिष्यामि संयुगे ॥ ६.९०.६ ॥
ଆପଣମାନେ ସାହସରେ ଯୁଦ୍ଧ କରନ୍ତୁ, ବାନରମାନଙ୍କୁ ମୋହରେ ପକାଇବା ପାଇଁ; ମୁଁ ତ ରଥରେ ଚଢ଼ି ଯୁଦ୍ଧକୁ ଫେରିବି ।
6.90.7
तथा भवन्तः कुर्वन्तु यथेमे हि वनौकसः।
न युध्येयुर्महात्मानः प्रविष्टे नगरं मयि ॥ ६.९०.७ ॥
ଆପଣମାନେ ସମସ୍ତେ ଏପରି କରନ୍ତୁ ଯେପରି ଏହି ବନବାସୀ ମହାତ୍ମାମାନେ ଯୁଦ୍ଧ କରିପାରିବେ ନାହିଁ, ମୁଁ ନଗରରେ ପ୍ରବେଶ କଲା ପରେ।
6.90.8
इत्युक्त्वा रावणसुतो वञ्चयित्वा वनौकसः।
प्रविवेश पुरीं लङ्कां रथहेतोरमित्रहा ॥ ६.९०.८ ॥
ଏହିପରି କହି ରାବଣ-ପୁତ୍ର ବନବାସୀମାନଙ୍କୁ ପ୍ରତାରଣା କରି, ରଥ ପାଇଁ ଶତ୍ରୁହନ୍ତା ହୋଇ ଲଙ୍କା ନଗରୀରେ ପ୍ରବେଶ କଲା।
6.90.9
स रथं भूषयित्वाथ रुचिरं हेमभूषितम्।
प्रासासिशरसंयुक्तं युक्तं परमवाजिभिः ॥ ६.९०.९ ॥
ତା'ପରେ ସେ ସୁନାରେ ଅଳଙ୍କୃତ ସୁନ୍ଦର ରଥକୁ ସଜାଇଲା; ଯାହା ବର୍ଛା, ଖଡ଼ଗ ଓ ବାଣରେ ଭରପୂର ଏବଂ ଉତ୍ତମ ଘୋଡ଼ାରେ ଯୋଡ଼ାଯାଇଥିଲା।
6.90.10
अधिष्ठितं हयज्ञेन सूतेनाप्तोपदेशिना।
आरुरोह महातेजा रावणिः समितिंजयः ॥ ६.९०.१० ॥
ଘୋଡ଼ା ଜାଣିଥିବା, ବିଶ୍ୱସ୍ତ ଓ ଉପଦେଶ ପାଇଥିବା ସାରଥି ଚଳାଉଥିବା ସେହି ରଥରେ ମହାତେଜସ୍ୱୀ, ଯୁଦ୍ଧବିଜୟୀ ରାବଣି ଆରୋହଣ କଲା।
6.90.11
स राक्षसगणैर्मुख्यैर्वृतो मन्दोदरीसुतः।
निर्ययौ नगराद् वीरः कृतान्तबलचोदितः ॥ ६.९०.११ ॥
ପ୍ରଧାନ ରାକ୍ଷସଗଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଘେରାଯାଇଥିବା ମନ୍ଦୋଦରୀଙ୍କ ସେହି ବୀର ପୁତ୍ର, କୃତାନ୍ତଙ୍କ ବଳରେ ପ୍ରେରିତ ହୋଇ ନଗରରୁ ବାହାରିଲା।
6.90.12
सोऽभिनिष्क्रम्य नगरादिन्द्रजित् परमौजसा।
अभ्ययाज्जवनैरश्वैर्लक्ष्मणं सविभीषणम् ॥ ६.९०.१२ ॥
ନଗରରୁ ବାହାରି ଇନ୍ଦ୍ରଜିତ ପରମ ଓଜରେ, ଦ୍ରୁତଗାମୀ ଘୋଡ଼ାଗୁଡ଼ିକ ସହ, ବିଭୀଷଣ ସହିତ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଆଡ଼କୁ ଆଗେଇ ଗଲା।
6.90.13
ततो रथस्थमालोक्य सौमित्री रावणात्मजम्।
वानराश्च महावीर्या राक्षसश्च विभीषणः ॥ ६.९०.१३ ॥
ସେତେବେଳେ ରଥରେ ଠିଆ ହୋଇଥିବା ରାବଣପୁତ୍ରଙ୍କୁ ଦେଖି ସୌମିତ୍ରି, ମହାବୀର୍ଯ୍ୟ ବାନରଗଣ ଓ ରାକ୍ଷସ ବିଭୀଷଣ
6.90.14
विस्मयं परमं जग्मुर्लाघवात् तस्य धीमतः।
रावणिश्चापि संक्रुद्धो रणे वानरयूथपान् ॥ ६.९०.१४ ॥
ସେହି ବୁଦ୍ଧିମାନଙ୍କର ଚଟପଟିଆ ଗତି ଦେଖି ସେମାନେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ବିସ୍ମିତ ହେଲେ; ରାବଣପୁତ୍ର ମଧ୍ୟ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ରଣରେ ବାନର ଯୂଥପତିମାନଙ୍କୁ
6.90.15
पातयामास बाणौघैः शतशोऽथ सहस्रशः।
स मण्डलीकृतधनू रावणिः समितिंजयः ॥ ६.९०.१५ ॥
ସେ ବାଣର ଧାରାରେ ଶହ ଶହ, ହଜାର ହଜାରଙ୍କୁ ପାତିତ କଲା; ଧନୁକୁ ବୃତ୍ତାକାରେ ଟାଣିଥିବା ସେ ରାବଣପୁତ୍ର ଯୁଦ୍ଧବିଜୟୀ।
6.90.16
हरीनभ्यहनत् क्रुद्धः परं लाघवमास्थितः।
ते वध्यमाना हरयो नाराचैर्भीमविक्रमाः ॥ ६.९०.१६ ॥
କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ, ପରମ ଚଟପଟିଆ ଗତି ଅବଲମ୍ବନ କରି ସେ ବାନରମାନଙ୍କୁ ପ୍ରହାର କଲା; ଭୟଙ୍କର ପରାକ୍ରମୀ ବାନରଗଣ ନାରାଚ ବାଣରେ ଆହତ ହୋଇ
6.90.17
सौमित्रिं शरणं प्राप्ताः प्रजापतिमिव प्रजाः।
ततः समरकोपेन ज्वलितो रघुनन्दनः।
चिच्छेद कार्मुकं तस्य दर्शयन् पाणिलाघवम् ॥ ६.९०.१७ ॥
ସେମାନେ ସୌମିତ୍ରିଙ୍କ ଶରଣ ନେଲେ, ଯେପରି ପ୍ରଜାମାନେ ପ୍ରଜାପତିଙ୍କ ଶରଣ ନିଅନ୍ତି। ତା'ପରେ ଯୁଦ୍ଧକ୍ରୋଧରେ ଜଳୁଥିବା ରଘୁନନ୍ଦନ ହାତର ଚଟପଟିଆ ଗତି ଦେଖାଇ ତାର ଧନୁ କାଟିଦେଲେ।
6.90.18
सोऽन्यत्कार्मुकमादाय सज्यं चक्रे त्वरन्निव।
तदप्यस्य त्रिभिर्बाणैर्लक्ष्मणो निरकृन्तत ॥ ६.९०.१८ ॥
ସେ ଆଉ ଏକ ଧନୁ ଉଠାଇ ଶୀଘ୍ର ଏହାର ଛିଦ୍ର ଚଢ଼ାଇଲା; କିନ୍ତୁ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ତିନିଟି ବାଣରେ ତାକୁ ମଧ୍ୟ କାଟିଦେଲେ।
6.90.19
अथैनं छिन्नधन्वानमाशीविषविषोपमैः।
विव्याधोरसि सौमित्री रावणिं पञ्चभिः शरैः ॥ ६.९०.१९ ॥
ତା'ପରେ ଧନୁ ଭାଙ୍ଗିଯାଇଥିବା ସେହି ରାବଣିକୁ ସୌମିତ୍ରି ଲକ୍ଷ୍ମଣ ସର୍ପବିଷ ସଦୃଶ ପାଞ୍ଚଟି ବାଣରେ ବକ୍ଷରେ ବିଦ୍ଧ କଲେ।
6.90.20
ते तस्य कायं निर्भिद्य महाकार्मुकनिःसृताः।
निपेतुर्धरणीं बाणा रक्ता इव महोरगाः ॥ ६.९०.२० ॥
ମହାଧନୁରୁ ନିର୍ଗତ ସେହି ବାଣଗୁଡ଼ିକ ତାର ଶରୀରକୁ ଭେଦ କରି ରକ୍ତମୟ ମହାସର୍ପ ପରି ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଲେ।
6.90.21
स च्छिन्नधन्वा रुधिरं वमन् वक्त्रेण रावणिः।
जग्राह कार्मुकश्रेष्ठं दृढज्यं बलवत्तरम् ॥ ६.९०.२१ ॥
ଧନୁ ଭାଙ୍ଗିଯିବା ସତ୍ତ୍ୱେ, ମୁଖରୁ ରକ୍ତ ବାନ୍ତି କରି ରାବଣି ଦୃଢ଼ ଛିଞ୍ଚାଯୁକ୍ତ, ଅତି ବଳବାନ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଧନୁ ଉଠାଇ ନେଲା।
6.90.22
स लक्ष्मणं समुद्दिश्य परं लाघवमास्थितः।
ववर्ष शरवर्षाणि वर्षाणीव पुरंदरः ॥ ६.९०.२२ ॥
ସେ ଅତି ଚତୁରତାରେ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ଲକ୍ଷ୍ୟ କରି, ଇନ୍ଦ୍ର ବର୍ଷା କରିବା ପରି ବାଣବର୍ଷା କଲା।
6.90.23
मुक्तमिन्द्रजिता तत्तु शरवर्षमरिंदमः।
आवारयदसम्भ्रान्तो लक्ष्मणः सुदुरासदम् ॥ ६.९०.२३ ॥
ଇନ୍ଦ୍ରଜିତଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିକ୍ଷିପ୍ତ ସେହି ଅତି ଦୁର୍ନିବାର ବାଣବର୍ଷାକୁ, ଶତ୍ରୁ-ଦମନକାରୀ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ବିଚଳିତ ନ ହୋଇ ପ୍ରତିହତ କଲେ।
6.90.24
संदर्शयामास तदा रावणिं रघुनन्दनः।
असम्भ्रान्तो महातेजास्तदद्भुतमिवाभवत् ॥ ६.९०.२४ ॥
ସେତେବେଳେ ରଘୁନନ୍ଦନ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ବିଚଳିତ ନ ହୋଇ ମହାତେଜସ୍ୱୀ ଭାବେ ରାବଣିଙ୍କୁ ନିଜ ପରାକ୍ରମ ଦେଖାଇଲେ; ତାହା ଅଦ୍ଭୁତ ପରି ଲାଗିଲା।
6.90.25
ततस्तान् राक्षसान् सर्वांस्त्रिभिरेकैकमाहवे।
अविध्यत् परमक्रुद्धः शीघ्रास्त्रं सम्प्रदर्शयन्।
राक्षसेन्द्रसुतं चापि बाणौघैः समताडयत् ॥ ६.९०.२५ ॥
ତା'ପରେ ସେ ଯୁଦ୍ଧରେ ସେହି ସମସ୍ତ ରାକ୍ଷସଙ୍କୁ ପ୍ରତ୍ୟେକଙ୍କୁ ତିନି ତିନି ବାଣରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ କ୍ରୋଧରେ ବିଦ୍ଧ କଲେ, ଶୀଘ୍ର ଅସ୍ତ୍ର କୌଶଳ ଦେଖାଇ। ରାକ୍ଷସେନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପୁତ୍ରଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ବାଣଧାରାରେ ଭଲ ଭାବେ ଆଘାତ କଲେ।
6.90.26
सोऽतिविद्धो बलवता शत्रुणा शत्रुघातिना।
असक्तं प्रेषयामास लक्ष्मणाय बहून् शरान् ॥ ६.९०.२६ ॥
ଶତ୍ରୁ ସଂହାରକ ସେହି ବଳବାନ ଶତ୍ରୁ ଦ୍ୱାରା ଅତ୍ୟନ୍ତ ବିଦ୍ଧ ହୋଇ ସେ ଅବିରତ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଆଡ଼କୁ ବହୁ ବାଣ ପଠାଇଲା।
6.90.27
तानप्राप्तान् शितैर्बाणैश्चिच्छेद परवीरहा।
सारथेरस्य च रणे रथिनो रथसत्तमः ॥ ६.९०.२७ ॥
ଶତ୍ରୁବୀରଙ୍କ ସଂହାରକ, ରଥୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସେ ସେଗୁଡ଼ିକ ପହଞ୍ଚିବା ପୂର୍ବରୁ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣରେ କାଟିଦେଲେ; ଯୁଦ୍ଧରେ ତାହାର ସାରଥିକୁ ମଧ୍ୟ।
6.90.28
शिरो जहार धर्मात्मा भल्लेनानतपर्वणा।
असूतास्ते हयास्तत्र रथमूहुरविक्लवाः ॥ ६.९०.२८ ॥
ଧର୍ମାତ୍ମା ନଇଥିବା ଗଣ୍ଠି ବିଶିଷ୍ଟ ଭଲ୍ଲ ବାଣରେ ତାହାର ମୁଣ୍ଡ କାଟିଦେଲେ। ସେଠାରେ ସାରଥି ବିନା ମଧ୍ୟ ତାହାର ଘୋଡ଼ାମାନେ ବିଚଳିତ ନ ହୋଇ ରଥ ଟାଣିଲେ।
6.90.29
मण्डलान्यभिधावन्ति तदद्भुतमिवाभवत्।
अमर्षवशमापन्नः सौमित्रिर्दृढविक्रमः ॥ ६.९०.२९ ॥
ସେହି ଘୋଡ଼ାମାନେ ବୃତ୍ତାକାରେ ଧାଇଁଲେ; ତାହା ଅଦ୍ଭୁତ ଲାଗିଲା। କ୍ରୋଧ ବଶରେ ପଡ଼ିଥିବା, ଦୃଢ଼ ପରାକ୍ରମୀ ସୌମିତ୍ରି (ଲକ୍ଷ୍ମଣ)...
6.90.30
प्रत्यविध्यद्धयांस्तस्य शरैर्वित्रासयन् रणे।
अमर्षमाणस्तत्कर्म रावणस्य सुतो रणे ॥ ६.९०.३० ॥
ଯୁଦ୍ଧରେ ତାହାର ଘୋଡ଼ାମାନଙ୍କୁ ବାଣରେ ବିଦ୍ଧ କରି ଭୟଭୀତ କଲେ। ସେ କର୍ମ ସହି ନ ପାରି ରାବଣପୁତ୍ର ଯୁଦ୍ଧରେ...
6.90.31
विव्याध दशभिर्बाणैः सौमित्रिं तममर्षणम्।
ते तस्य वज्रप्रतिमाः शराः सर्पविषोपमाः।
विलयं जग्मुरागत्य कवचं काञ्चनप्रभम् ॥ ६.९०.३१ ॥
ସେ ଦଶଟି ବାଣ ଦ୍ୱାରା ସେଇ କ୍ରୋଧୀ ସୌମିତ୍ରିଙ୍କୁ ବିଦ୍ଧ କଲା। ବଜ୍ରସମ ଓ ସର୍ପବିଷ ସଦୃଶ ତାହାର ବାଣଗୁଡ଼ିକ ଆସି ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଆଭାଯୁକ୍ତ କବଚରେ ଲାଗି ବିନଷ୍ଟ ହେଲା।
6.90.32
अभेद्यकवचं मत्वा लक्ष्मणं रावणात्मजः।
ललाटे लक्ष्मणं बाणैः सुपुङ्खैस्त्रिभिरिन्द्रजित् ॥ ६.९०.३२ ॥
ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ କବଚ ଅଭେଦ୍ୟ ବୋଲି ଭାବି, ରାବଣପୁତ୍ର ଇନ୍ଦ୍ରଜିତ ସୁନ୍ଦର ପକ୍ଷଯୁକ୍ତ ତିନୋଟି ବାଣ ଦ୍ୱାରା ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ଲଲାଟରେ ଆଘାତ କଲା।
6.90.33
अविध्यत् परमक्रुद्धः शीघ्रमस्त्रं प्रदर्शयन्।
तैः पृषत्कैर्ललाटस्थैः शुशुभे रघुनन्दनः ॥ ६.९०.३३ ॥
ଅତ୍ୟନ୍ତ କ୍ରୁଦ୍ଧ ହୋଇ ସେ ଶୀଘ୍ର ଅସ୍ତ୍ର ପ୍ରଦର୍ଶନ କରି ବାଣ ମାରିଲା। ଲଲାଟରେ ବିଦ୍ଧ ସେହି ବାଣଗୁଡ଼ିକ ସହ ରଘୁନନ୍ଦନ ଶୋଭା ପାଇଲେ।
6.90.34
रणाग्रे समरश्लाघी त्रिशृङ्ग इव पर्वतः।
स तथाप्यर्दितो बाणै राक्षसेन तदा मृधे ॥ ६.९०.३४ ॥
ଯୁଦ୍ଧାଗ୍ରରେ ସମରଶ୍ଳାଘୀ ସେ ତ୍ରିଶୃଙ୍ଗ ପର୍ବତ ପରି ଠିଆ ହୋଇଥିଲେ। ତଥାପି ସେତେବେଳେ ଯୁଦ୍ଧରେ ରାକ୍ଷସର ବାଣରେ ସେ ପୀଡ଼ିତ ହେଲେ।
6.90.35
तमाशु प्रतिविव्याध लक्ष्मणः पञ्चभिः शरैः।
विकृष्येन्द्रजितो युद्धे वदने शुभकुण्डले ॥ ६.९०.३५ ॥
ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଶୀଘ୍ର ପାଞ୍ଚଟି ବାଣ ଦ୍ୱାରା ତାହାକୁ ପ୍ରତିଆଘାତ କଲେ। ଯୁଦ୍ଧରେ ଇନ୍ଦ୍ରଜିତଙ୍କ ସୁନ୍ଦର କୁଣ୍ଡଳଯୁକ୍ତ ମୁଖ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଧନୁ ଟାଣି ବାଣ ମାରିଲେ।
6.90.36
लक्ष्मणेन्द्रजितौ वीरौ महाबलशरासनौ।
अन्योन्यं जघ्नतुर्वीरौ विशिखैर्भीमविक्रमौ ॥ ६.९०.३६ ॥
ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରଜିତ, ସେ ଦୁଇ ବୀର, ମହାବଳଶାଳୀ ଧନୁଧାରୀ, ଭୀଷଣ ପରାକ୍ରମୀ, ବାଣ ଦ୍ୱାରା ପରସ୍ପରକୁ ଆଘାତ କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ।
6.90.37
ततः शोणितदिग्धाङ्गौ लक्ष्मणेन्द्रजितावुभौ।
रणे तौ रेजतुर्वीरौ पुष्पिताविव किंशुकौ ॥ ६.९०.३७ ॥
ତା'ପରେ ରକ୍ତରେ ଲିପ୍ତ ଅଙ୍ଗ ଥିବା ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରଜିତ, ସେହି ଦୁଇ ବୀର ଯୁଦ୍ଧରେ ଫୁଲିଥିବା କିଂଶୁକ ବୃକ୍ଷ ପରି ଶୋଭିଲେ।
6.90.38
तौ परस्परमभ्येत्य सर्वगात्रेषु धन्विनौ।
घोरैर्विव्यधतुर्बाणैः कृतभावावुभौ जये ॥ ६.९०.३८ ॥
ଜୟ ପାଇଁ ଦୃଢ଼ସଂକଳ୍ପ ସେହି ଦୁଇ ଧନୁର୍ଧର ପରସ୍ପର ନିକଟକୁ ଯାଇ ସର୍ବାଙ୍ଗରେ ଭୟଙ୍କର ବାଣରେ ବିନ୍ଧିଲେ।
6.90.39
ततः समरकोपेन संयुतो रावणात्मजः।
विभीषणं त्रिभिर्बाणैर्विव्याध वदने शुभे ॥ ६.९०.३९ ॥
ତା'ପରେ ଯୁଦ୍ଧକ୍ରୋଧରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ରାବଣପୁତ୍ର ବିଭୀଷଣଙ୍କୁ ତିନି ବାଣରେ ତାଙ୍କ ସୁନ୍ଦର ମୁଖରେ ବିନ୍ଧିଲା।
6.90.40
अयोमुखैस्त्रिभिर्विद्ध्वा राक्षसेन्द्रं विभीषणम्।
एकैकेनाभिविव्याध तान् सर्वान् हरियूथपान् ॥ ६.९०.४० ॥
ଲୌହ-ମୁଖ ତିନି ବାଣରେ ରାକ୍ଷସେନ୍ଦ୍ର ବିଭୀଷଣଙ୍କୁ ବିନ୍ଧି, ପ୍ରତ୍ୟେକଙ୍କୁ ଗୋଟିଏ ଗୋଟିଏ ବାଣରେ ସେହି ସମସ୍ତ ବାନରଯୂଥପତିଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ବିନ୍ଧିଲା।
6.90.41
तस्मै दृढतरं क्रुद्धो जघान गदया हयान्।
विभीषणो महातेजा रावणेः स दुरात्मनः ॥ ६.९०.४१ ॥
କ୍ରୁଦ୍ଧ ମହାତେଜସ୍ୱୀ ବିଭୀଷଣ ସେହି ଦୁରାତ୍ମା ରାବଣିଙ୍କ ଘୋଡ଼ାମାନଙ୍କୁ ଗଦାରେ ଅତି ଜୋରରେ ପ୍ରହାର କଲେ।
6.90.42
स हताश्वादवप्लुत्य रथान्निहतसारथेः।
अथ शक्तिं महातेजाः पितृव्याय मुमोच ह ॥ ६.९०.४२ ॥
ଘୋଡ଼ା ମରିଗଲେ ଓ ସାରଥି ନିହତ ହେଲେ ସେ ରଥରୁ ଡେଇଁ ଓହ୍ଲାଇଲା; ତା'ପରେ ସେହି ମହାତେଜସ୍ୱୀ ତା'ର ପିତୃବ୍ୟଙ୍କ ଉପରେ ଶକ୍ତି ନିକ୍ଷେପ କଲା।
6.90.43
तामापतन्तीं सम्प्रेक्ष्य सुमित्रानन्दवर्धनः।
चिच्छेद निशितैर्बाणैर्दशधापातयद् भुवि ॥ ६.९०.४३ ॥
ଏହାକୁ ଧାଇଁ ଆସୁଥିବା ଦେଖି ସୁମିତ୍ରାନନ୍ଦନଙ୍କୁ (ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ) ଆନନ୍ଦିତ କରୁଥିବା ସେ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣରେ ତାକୁ ଦଶଖଣ୍ଡ କରି ଭୂମିରେ ପକାଇଦେଲେ।
6.90.44
तस्मै दृढधनुः क्रुद्धो हताश्वाय विभीषणः।
वज्रस्पर्शसमान् पञ्च ससर्जोरसि मार्गणान् ॥ ६.९०.४४ ॥
ଘୋଡ଼ା ମରିଯିବାରୁ କ୍ରୁଦ୍ଧ ବିଭୀଷଣ ଦୃଢ଼ ଧନୁରେ ତାର ଛାତି ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ବଜ୍ରସ୍ପର୍ଶ ପରି ପାଞ୍ଚଟି ବାଣ ନିକ୍ଷେପ କଲେ।
6.90.45
ते तस्य कायं भित्त्वा तु रुक्मपुङ्खा निमित्तगाः।
बभूवुर्लोहितादिग्धा रक्ता इव महोरगाः ॥ ६.९०.४५ ॥
ସୁନା ପକ୍ଷଯୁକ୍ତ ସେହି ବାଣଗୁଡ଼ିକ ତାର ଶରୀରକୁ ଭେଦି ରକ୍ତରେ ଲିପ୍ତ ହୋଇ ଲାଲ ବିଶାଳ ସର୍ପ ପରି ହୋଇଗଲେ।
6.90.46
स पितृव्यस्य संक्रुद्ध इन्द्रजिच्छरमाददे।
उत्तमं रक्षसां मध्ये यमदत्तं महाबलः ॥ ६.९०.४६ ॥
ପିତୃବ୍ୟଙ୍କ ଉପରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ କ୍ରୁଦ୍ଧ ମହାବଳୀ ଇନ୍ଦ୍ରଜିତ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଯମଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଦତ୍ତ ବାଣଟି ଉଠାଇଲେ।
6.90.47
तं समीक्ष्य महातेजा महेषुं तेन संहितम्।
लक्ष्मणोऽप्याददे बाणमन्यद् भीमपराक्रमः ॥ ६.९०.४७ ॥
ସେହି ମହାତେଜସ୍ୱୀ ମହାବାଣକୁ ଧନୁରେ ଯୋଡ଼ିଥିବା ଦେଖି ଭୀମପରାକ୍ରମୀ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ମଧ୍ୟ ଅନ୍ୟ ଏକ ବାଣ ଉଠାଇଲେ।
6.90.48
कुबेरेण स्वयं स्वप्ने यद् दत्तममितात्मना।
दुर्जयं दुर्विषह्यं च सेन्द्रैरपि सुरासुरैः ॥ ६.९०.४८ ॥
ଅମିତାତ୍ମା କୁବେର ସ୍ୱପ୍ନରେ ନିଜେ ଦେଇଥିବା; ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସହିତ ଦେବତା ଓ ଅସୁରମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଅଜେୟ ଓ ଅସହ୍ୟ।
6.90.49
तयोस्तु धनुषी श्रेष्ठे बाहुभिः परिघोपमैः।
विकृष्यमाणे बलवत् क्रौञ्चाविव चुकूजतुः ॥ ६.९०.४९ ॥
ସେ ଦୁହିଁଙ୍କ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଧନୁ ପରିଘ ସଦୃଶ ବାହୁରେ ଟଣାଯାଇ କ୍ରୌଞ୍ଚ ପକ୍ଷୀ ପରି ଜୋରରେ ଚିତ୍କାର କଲା।
6.90.50
ताभ्यां तु धनुषि श्रेष्ठे संहितौ सायकोत्तमौ।
विकृष्यमाणौ वीराभ्यां भृशं जज्वलतुः श्रिया ॥ ६.९०.५० ॥
ସେ ଦୁଇ ବୀରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଧନୁରେ ଯୋଡ଼ାଯାଇ ଟଣାଯାଇଥିବା ଦୁଇ ଉତ୍ତମ ବାଣ ନିଜ ଶୋଭାରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଜଳି ଉଠିଲେ।
6.90.51
तौ भासयन्तावाकाशं धनुर्भ्यां विशिखौ च्युतौ।
मुखेन मुखमाहत्य संनिपेततुरोजसा ॥ ६.९०.५१ ॥
ଆକାଶକୁ ଆଲୋକିତ କରି ଧନୁରୁ ଛୁଟିଥିବା ସେ ଦୁଇ ବାଣ ମୁଖରେ ମୁଖ ଆଘାତ କରି ବଳ ସହ ପରସ୍ପର ସହ ଧକ୍କା ଖାଇଲେ।
6.90.52
संनिपातस्तयोश्चासीच्छरयोर्घोररूपयोः।
सधूमविस्फुलिङ्गश्च तज्जोऽग्निर्दारुणोऽभवत् ॥ ६.९०.५२ ॥
ସେ ଦୁଇ ଭୟଙ୍କର ରୂପ ବାଣର ସଂଘର୍ଷରୁ ଧୂଆଁ ଓ ସ୍ଫୁଲିଙ୍ଗ ସହ ସେଥିରୁ ଏକ ଭୟଙ୍କର ଅଗ୍ନି ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା।
6.90.53
तौ महाग्रहसंकाशावन्योन्यं संनिपत्य च।
संग्रामे शतधा यातौ मेदिन्यां चैव पेततुः ॥ ६.९०.५३ ॥
ମହାଗ୍ରହ ସଦୃଶ ସେ ଦୁଇ ବାଣ ପରସ୍ପର ସହ ଧକ୍କା ଖାଇ ଯୁଦ୍ଧରେ ଶହେ ଖଣ୍ଡ ହୋଇ ପୃଥିବୀରେ ପଡ଼ିଗଲେ।
6.90.54
शरौ प्रतिहतौ दृष्ट्वा तावुभौ रणमूर्धनि।
व्रीडितौ जातरोषौ च लक्ष्मणेन्द्रजितौ तदा ॥ ६.९०.५४ ॥
ରଣମୁଖରେ ନିଜ ବାଣ ପରସ୍ପର ସହ ଧକ୍କା ଖାଇ ପ୍ରତିହତ ହେବାର ଦେଖି ସେ ଦୁହେଁ—ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରଜିତ—ସେତେବେଳେ ଲଜ୍ଜିତ ଓ କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ।
6.90.55
सुसंरब्धस्तु सौमित्रिरस्त्रं वारुणमाददे।
रौद्रं महेन्द्रजिद् युद्धेऽप्यसृजद् युधि निष्ठितः ॥ ६.९०.५५ ॥
ଅତ୍ୟନ୍ତ କ୍ରୁଦ୍ଧ ସୌମିତ୍ରି ବରୁଣାସ୍ତ୍ର ଗ୍ରହଣ କଲେ; ଯୁଦ୍ଧରେ ଅଚଳ ଇନ୍ଦ୍ରଜିତ ମଧ୍ୟ ଭୟଙ୍କର ରୌଦ୍ରାସ୍ତ୍ର ନିକ୍ଷେପ କଲେ।
6.90.56
तेन तद्विहितं शस्त्रं वारुणं परमाद्भुतम्।
ततः क्रुद्धो महातेजा इन्द्रजित् समितिंजयः।
आग्नेयं संदधे दीप्तं स लोकं संक्षिपन्निव ॥ ६.९०.५६ ॥
ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରୟୋଗିତ ସେହି ପରମାଦ୍ଭୁତ ବରୁଣାସ୍ତ୍ର ନିବାରିତ ହେବାରୁ, ମହାତେଜସ୍ୱୀ ସମିତିଜୟୀ ଇନ୍ଦ୍ରଜିତ କ୍ରୁଦ୍ଧ ହୋଇ ଯେପରି ଜଗତକୁ ସଙ୍କୋଚିତ କରୁଥିବା ପରି ଦୀପ୍ତ ଆଗ୍ନେୟାସ୍ତ୍ର ସଂଯୋଜିତ କଲେ।
6.90.57
सौरेणास्त्रेण तद् वीरो लक्ष्मणः पर्यवारयत्।
अस्त्रं निवारितं दृष्ट्वा रावणिः क्रोधमूर्च्छितः ॥ ६.९०.५७ ॥
ବୀର ଲକ୍ଷ୍ମଣ ସୌର ଅସ୍ତ୍ରରେ ତାହାକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ନିବାରଣ କଲେ; ନିଜ ଅସ୍ତ୍ର ନିବାରିତ ହେବାର ଦେଖି ରାବଣି କ୍ରୋଧରେ ପ୍ରାୟ ମୂର୍ଚ୍ଛିତ ହେଲା।
6.90.58
आददे निशितं बाणमासुरं शत्रुदारणम्।
तस्माच्चापाद् विनिष्पेतुर्भास्वराः कूटमुद्गराः ॥ ६.९०.५८ ॥
ସେ ଶତ୍ରୁକୁ ବିଦାରଣ କରୁଥିବା ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଆସୁର ବାଣ ଗ୍ରହଣ କଲା; ତା'ର ଧନୁରୁ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ କୂଟ-ମୁଦ୍ଗରମାନେ ନିର୍ଗତ ହେଲେ।
6.90.59
शूलानि च भुशुण्ड्यश्च गदाः खड्गाः परश्वधाः।
तद् दृष्ट्वा लक्ष्मणः संख्ये घोरमस्त्रमथासुरम् ॥ ६.९०.५९ ॥
ଶୂଳ, ଭୁଶୁଣ୍ଡୀ, ଗଦା, ଖଡ୍ଗ ଓ ପରଶୁ; ଏହା ଦେଖି ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଯୁଦ୍ଧରେ ଭୟଙ୍କର ଆସୁର ଅସ୍ତ୍ର ପ୍ରୟୋଗ କଲେ।
6.90.60
अवार्यं सर्वभूतानां सर्वशस्त्रविदारणम्।
माहेश्वरेण द्युतिमांस्तदस्त्रं प्रत्यवारयत् ॥ ६.९०.६० ॥
ସର୍ବଭୂତଙ୍କ ପାଇଁ ଅନିବାର୍ଯ୍ୟ ଓ ସମସ୍ତ ଶସ୍ତ୍ର ବିଦାରଣକାରୀ ସେହି ଅସ୍ତ୍ରକୁ ଦୀପ୍ତିମାନ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ମାହେଶ୍ୱର ଅସ୍ତ୍ରରେ ନିବାରଣ କଲେ।
6.90.61
तयोः समभवद् युद्धमद्भुतं रोमहर्षणम्।
गगनस्थानि भूतानि लक्ष्मणं पर्यवारयन् ॥ ६.९०.६१ ॥
ସେମାନଙ୍କ ଦୁଇଜଣଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ ଓ ରୋମାଞ୍ଚକର ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହେଲା। ଆକାଶରେ ଠିଆ ହୋଇଥିବା ପ୍ରାଣୀମାନେ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ଘେରି ରହିଲେ।
6.90.62
भैरवाभिरुते भीमे युद्धे वानररक्षसाम्।
भूतैर्बहुभिराकाशं विस्मितैरावृतं बभौ ॥ ६.९०.६२ ॥
ବାନର ଓ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ଭୀଷଣ ଯୁଦ୍ଧରେ, ଭୟଙ୍କର ଶବ୍ଦରେ ପ୍ରତିଧ୍ୱନିତ ହେଉଥିବା ସମୟରେ, ଚକିତ ହୋଇଥିବା ଅନେକ ପ୍ରାଣୀରେ ଭରି ଆକାଶ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୋଇ ଉଠିଲା।
6.90.63
ऋषयः पितरो देवा गन्धर्वगरुडोरगाः।
शतक्रतुं पुरस्कृत्य ररक्षुर्लक्ष्मणं रणे ॥ ६.९०.६३ ॥
ଋଷି, ପିତୃଗଣ, ଦେବତା, ଗନ୍ଧର୍ବ, ଗରୁଡ ଓ ଉରଗମାନେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଆଗରେ ରଖି ଯୁଦ୍ଧରେ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କଲେ।
6.90.64
अथान्यं मार्गणश्रेष्ठं संदधे राघवानुजः।
हुताशनसमस्पर्शं रावणात्मजदारणम् ॥ ६.९०.६४ ॥
ତା'ପରେ ରାଘବଙ୍କ ଅନୁଜ ଆଉ ଏକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବାଣ ଧନୁରେ ଯୋଡ଼ିଲେ। ତାହାର ସ୍ପର୍ଶ ଅଗ୍ନି ସମାନ; ତାହା ରାବଣପୁତ୍ରକୁ ବିଦାରଣ କରିବାକୁ ସମର୍ଥ ଥିଲା।
6.90.65
सुपत्रमनुवृत्ताङ्गं सुपर्वाणं सुसंस्थितम्।
सुवर्णविकृतं वीरः शरीरान्तकरं शरम् ॥ ६.९०.६५ ॥
ସୁନ୍ଦର ପକ୍ଷବିଶିଷ୍ଟ, ସୁଗଠିତ ଦେହ, ସୁନ୍ଦର ଗଣ୍ଠିଯୁକ୍ତ, ଭଲଭାବେ ନିର୍ମିତ, ସୁନାରେ ଅଳଙ୍କୃତ, ପ୍ରାଣହରଣକାରୀ ସେହି ବାଣ ବୀର ଯୋଡ଼ିଲେ।
6.90.66
दुरावारं दुर्विषहं राक्षसानां भयावहम्।
आशीविषविषप्रख्यं देवसंघैः समर्चितम् ॥ ६.९०.६६ ॥
ଯାହାକୁ ରୋକିବା କଠିନ, ଅସହ୍ୟ, ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କୁ ଭୟ ଦେଉଥିବା, ସର୍ପ-ବିଷ ସଦୃଶ, ଦେବଗଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ।
6.90.67
येन शक्रो महातेजा दानवानजयत् प्रभुः।
पुरा देवासुरे युद्धे वीर्यवान् हरिवाहनः ॥ ६.९०.६७ ॥
ପୂର୍ବେ ଦେବାସୁର ଯୁଦ୍ଧରେ ମହାତେଜସ୍ୱୀ ପ୍ରଭୁ ଇନ୍ଦ୍ର ଯାହାଦ୍ୱାରା ଦାନବମାନଙ୍କୁ ଜିଣିଥିଲେ, ସେହି ବୀର୍ଯ୍ୟବାନ ହରିବାହନ।
6.90.68
अथैन्द्रमस्त्रं सौमित्रिः संयुगेष्वपराजितम्।
शरश्रेष्ठं धनुश्रेष्ठे विकर्षन्निदमब्रवीत् ॥ ६.९०.६८ ॥
ତା'ପରେ ସୌମିତ୍ରି ଯୁଦ୍ଧରେ ଅପରାଜିତ ଐନ୍ଦ୍ରାସ୍ତ୍ରକୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଧନୁରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବାଣ ରୂପେ ଟାଣି ଏହା କହିଲେ।
6.90.69
लक्ष्मीवाँल्लक्ष्मणो वाक्यमर्थसाधकमात्मनः।
धर्मात्मा सत्यसंधश्च रामो दाशरथिर्यदि।
पौरुषे चाप्रतिद्वन्द्वस्तदैनं जहि रावणिम् ॥ ६.९०.६९ ॥
ଲକ୍ଷ୍ମଣ କହିଲେ: "ଧର୍ମାତ୍ମା, ସତ୍ୟସନ୍ଧ ଦଶରଥପୁତ୍ର ଶ୍ରୀମାନ୍ ରାମ ଯଦି ପୌରୁଷରେ ଅପ୍ରତିଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱୀ, ତେବେ ଏହି ବାକ୍ୟ ଶୁଣନ୍ତୁ; ସେତେବେଳେ ଏହି ରାବଣିକୁ ବଧ କରନ୍ତୁ।"
6.90.70
इत्युक्त्वा बाणमाकर्णं विकृष्य तमजिह्मगम्।
लक्ष्मणः समरे वीरः ससर्जेन्द्रजितं प्रति।
ऐन्द्रास्त्रेण समायुज्य लक्ष्मणः परवीरहा ॥ ६.९०.७० ॥
ଏହା କହି, କାନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଟାଣିଥିବା ସେହି ସିଧା ଯାଉଥିବା ବାଣକୁ ବୀର ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଯୁଦ୍ଧରେ ଇନ୍ଦ୍ରଜିତ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଛାଡ଼ିଲେ; ଐନ୍ଦ୍ରାସ୍ତ୍ର ସହ ଯୋଡ଼ି, ଶତ୍ରୁବୀରଙ୍କ ସଂହାରକ ଲକ୍ଷ୍ମଣ (ଏମିତି କଲେ)।
6.90.71
तच्छिरः सशिरस्त्राणं श्रीमज्ज्वलितकुण्डलम्।
प्रमथ्येन्द्रजितः कायात् पातयामास भूतले ॥ ६.९०.७१ ॥
ଶିରସ୍ତ୍ରାଣ ସହିତ, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଶ୍ରୀମନ୍ତ କୁଣ୍ଡଳଯୁକ୍ତ ଇନ୍ଦ୍ରଜିତଙ୍କ ସେହି ମସ୍ତକକୁ ସେ ଶରୀରରୁ କାଟି ଭୂମିରେ ପକାଇଲେ।
6.90.72
तद् राक्षसतनूजस्य भिन्नस्कन्धं शिरो महत्।
तपनीयनिभं भूमौ ददृशे रुधिरोक्षितम् ॥ ६.९०.७२ ॥
ସେହି ରାକ୍ଷସପୁତ୍ରଙ୍କ ସ୍କନ୍ଧ ଭଗ୍ନ ହୋଇଥିବା ବଡ଼ ମସ୍ତକ, ସୁନା ପରି ଝଲସୁଥିବା, ରକ୍ତରେ ସିଞ୍ଚିତ ହୋଇ ଭୂମିରେ ଦେଖାଗଲା।
6.90.73
हतः स निपपाताथ धरण्यां रावणात्मजः।
कवची सशिरस्त्राणो विप्रविद्धशरासनः ॥ ६.९०.७३ ॥
ରାବଣର ସେ ପୁତ୍ର ହତ ହୋଇ ପୃଥିବୀରେ ପଡ଼ିଗଲା; କବଚ ଓ ଶିରସ୍ତ୍ରାଣ ପିନ୍ଧିଥିଲା, ତାର ଧନୁ ଦୂରକୁ ଫିଙ୍ଗି ଦିଆଯାଇଥିଲା।
6.90.74
चुक्रुशुस्ते ततः सर्वे वानराः सविभीषणाः।
हृष्यन्ते निहते तस्मिन् देवा वृत्रवधे यथा ॥ ६.९०.७४ ॥
ତେବେ ବିଭୀଷଣ ସହିତ ସମସ୍ତ ବାନରମାନେ ଚିତ୍କାର କଲେ; ସେ ହତ ହେବାରେ ବୃତ୍ରବଧରେ ଦେବତାମାନେ ଯେପରି ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇଥିଲେ, ସେପରି ସେମାନେ ହର୍ଷିତ ହେଲେ।
6.90.75
अथान्तरिक्षे देवानामृषीणां च महात्मनाम्।
जज्ञेऽथ जयसंनादो गन्धर्वाप्सरसामपि ॥ ६.९०.७५ ॥
ତେବେ ଆକାଶରେ ଦେବତା, ମହାତ୍ମା ଋଷି, ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ଅପ୍ସରାମାନଙ୍କର ଜୟଘୋଷ ଉଠିଲା।
6.90.76
पतितं समभिज्ञाय राक्षसी सा महाचमूः।
वध्यमाना दिशो भेजे हरिभिर्जितकाशिभिः ॥ ६.९०.७६ ॥
ସେ ପଡ଼ିଛି ବୋଲି ଜାଣି, ବିଜୟ ଗର୍ବୀ ବାନରମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରହୃତ ହୋଇ ସେହି ମହାରାକ୍ଷସ ସେନା ଦିଗ ଆଡ଼କୁ ପଳାଇଲା।
6.90.77
वानरैर्वध्यमानास्ते शस्त्राण्युत्सृज्य राक्षसाः।
लङ्कामभिमुखाः सस्रुर्भ्रष्टसंज्ञाः प्रधाविताः ॥ ६.९०.७७ ॥
ବାନରମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରହୃତ ସେହି ରାକ୍ଷସମାନେ ଅସ୍ତ୍ର ଫିଙ୍ଗି, ଚେତନା ହରାଇ, ଲଙ୍କା ଆଡ଼କୁ ମୁହଁ କରି ଦୌଡ଼ିଗଲେ।
6.90.78
दुद्रुवुर्बहुधा भीता राक्षसाः शतशो दिशः।
त्यक्त्वा प्रहरणान् सर्वे पट्टिशासिपरश्वधान् ॥ ६.९०.७८ ॥
ଭୟଭୀତ ରାକ୍ଷସମାନେ ଶହ ଶହ ସଂଖ୍ୟାରେ ନାନା ପ୍ରକାରରେ ଦିଗ ଆଡ଼କୁ ପଳାଇଲେ; ପଟ୍ଟିଶ, ଖଡ୍ଗ ଓ କୁଠାର ସବୁ ଅସ୍ତ୍ର ତ୍ୟାଗ କଲେ।
6.90.79
केचिल्लङ्कां परित्रस्ताः प्रविष्टा वानरार्दिताः।
समुद्रे पतिताः केचित् केचित् पर्वतमाश्रिताः ॥ ६.९०.७९ ॥
କେତେକ ରାକ୍ଷସ ଭୟଭୀତ ହୋଇ ଲଙ୍କାରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ; ବାନରମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୀଡ଼ିତ କେତେକ ସମୁଦ୍ରରେ ପଡ଼ିଲେ; କେତେକ ପର୍ବତର ଆଶ୍ରୟ ନେଲେ।
6.90.80
हतमिन्द्रजितं दृष्ट्वा शयानं च रणक्षितौ।
राक्षसानां सहस्रेषु न कश्चित् प्रत्यदृश्यत ॥ ६.९०.८० ॥
ଇନ୍ଦ୍ରଜିତ ହତ ହୋଇ ରଣଭୂମିରେ ଶୟନ କରିଥିବା ଦେଖି, ହଜାରେ ରାକ୍ଷସଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ କେହି ଦେଖାଗଲେ ନାହିଁ।
6.90.81
यथास्तं गत आदित्ये नावतिष्ठन्ति रश्मयः।
तथा तस्मिन् निपतिते राक्षसास्ते गता दिशः ॥ ६.९०.८१ ॥
ସୂର୍ଯ୍ୟ ଅସ୍ତ ଗଲେ ଯେପରି ତାଙ୍କ କିରଣ ରହେ ନାହିଁ, ସେହିପରି ସେ ପତିତ ହେଲେ ସେହି ରାକ୍ଷସମାନେ ଦିଗ ଦିଗକୁ ପଳାଇଲେ।
6.90.82
शान्तरश्मिरिवादित्यो निर्वाण इव पावकः।
बभूव स महाबाहुर्व्यपास्तगतजीवितः ॥ ६.९०.८२ ॥
କିରଣ ଶାନ୍ତ ହୋଇଥିବା ସୂର୍ଯ୍ୟ ଭଳି, ନିଭିଯାଇଥିବା ଅଗ୍ନି ଭଳି, ସେହି ମହାବାହୁ ପ୍ରାଣହୀନ ହୋଇ ପଡ଼ିଥିଲେ।
6.90.83
प्रशान्तपीडाबहुलो विनष्टारिः प्रहर्षवान्।
बभूव लोकः पतिते राक्षसेन्द्रसुते तदा ॥ ६.९०.८३ ॥
ରାକ୍ଷସରାଜଙ୍କ ପୁତ୍ର ପତିତ ହେବାରୁ ସେତେବେଳେ ଜଗତର ଅଧିକ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଶାନ୍ତ ହେଲା, ଶତ୍ରୁ ବିନଷ୍ଟ ହେଲା ଓ ଜଗତ ହର୍ଷିତ ହେଲା।
6.90.84
हर्षं च शक्रो भगवान् सह सर्वैर्महर्षिभिः।
जगाम निहते तस्मिन् राक्षसे पापकर्मणि ॥ ६.९०.८४ ॥
ସେହି ପାପକର୍ମୀ ରାକ୍ଷସ ନିହତ ହେବାରୁ ଭଗବାନ ଇନ୍ଦ୍ର ସମସ୍ତ ମହର୍ଷିଙ୍କ ସହ ହର୍ଷ ଲାଭ କଲେ।
6.90.85
आकाशे चापि देवानां शुश्रुवे दुन्दुभिस्वनः।
नृत्यद्भिरप्सरोभिश्च गन्धर्वैश्च महात्मभिः ॥ ६.९०.८५ ॥
ଆକାଶରେ ଦେବତାଙ୍କ ଦୁନ୍ଦୁଭିର ଧ୍ୱନି ଶୁଣାଗଲା; ନାଚୁଥିବା ଅପ୍ସରା ଓ ମହାତ୍ମା ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ମଧ୍ୟ ଥିଲେ।
6.90.86
ववर्षुः पुष्पवर्षाणि तदद्भुतमिवाभवत्।
प्रशशाम हते तस्मिन् राक्षसे क्रूरकर्मणि ॥ ६.९०.८६ ॥
ସେମାନେ ପୁଷ୍ପବର୍ଷା କଲେ; ତାହା ଅଦ୍ଭୁତ ପରି ହେଲା। କ୍ରୂରକର୍ମା ସେ ରାକ୍ଷସ ନିହତ ହେବାରୁ (ଯୁଦ୍ଧ) ଶାନ୍ତ ହେଲା।
6.90.87
शुद्धा आपो नभश्चैव जहृषुर्देवदानवाः।
आजग्मुः पतिते तस्मिन् सर्वलोकभयावहे ॥ ६.९०.८७ ॥
ଜଳ ଶୁଦ୍ଧ ହେଲା, ଆକାଶ ମଧ୍ୟ ନିର୍ମଳ ହେଲା; ଦେବ-ଦାନବମାନେ ହର୍ଷିତ ହେଲେ। ସର୍ବଲୋକଙ୍କୁ ଭୟ ଦେଉଥିବା ସେ ପଡ଼ିଗଲା ବେଳେ (ସମସ୍ତେ) ଆସିଲେ।
6.90.88
ऊचुश्च सहितास्तुष्टा देवगन्धर्वदानवाः।
विज्वराः शान्तकलुषा ब्राह्मणा विचरन्त्विति ॥ ६.९०.८८ ॥
ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ଦେବ-ଗନ୍ଧର୍ବ-ଦାନବମାନେ ଏକତ୍ର କହିଲେ—"ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଜ୍ୱରରହିତ ଓ କଳୁଷରହିତ ହୋଇ ବିଚରଣ କରନ୍ତୁ।"
6.90.89
ततोऽभ्यनन्दन् संहृष्टाः समरे हरियूथपाः।
तमप्रतिबलं दृष्ट्वा हतं नैर्ऋतपुङ्गवम् ॥ ६.९०.८९ ॥
ତା'ପରେ ହର୍ଷିତ ବାନର-ଯୂଥପତିମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଅପ୍ରତିମ ବଳଶାଳୀ ସେ ରାକ୍ଷସଶ୍ରେଷ୍ଠଙ୍କୁ ନିହତ ଦେଖି ତାଙ୍କୁ ଅଭିନନ୍ଦନ କଲେ।
6.90.90
विभीषणो हनूमांश्च जाम्बवांश्चर्क्षयूथपः।
विजयेनाभिनन्दन्तस्तुष्टुवुश्चापि लक्ष्मणम् ॥ ६.९०.९० ॥
ବିଭୀଷଣ, ହନୁମାନ ଓ ଋକ୍ଷ-ଯୂଥପତି ଜାମ୍ବବାନ ବିଜୟରେ ଅଭିନନ୍ଦନ କରି ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ସ୍ତୁତି କଲେ।
6.90.91
क्ष्वेडन्तश्च प्लवन्तश्च गर्जन्तश्च प्लवंगमाः।
लब्धलक्षा रघुसुतं परिवार्योपतस्थिरे ॥ ६.९०.९१ ॥
ଗର୍ଜନ କରି, ଡେଇଁ ଓ ହୁଙ୍କାର ଦେଇ ବାନରମାନେ ରଘୁପୁତ୍ରଙ୍କୁ ଘେରି ତାଙ୍କ ପାଖରେ ଠିଆ ହେଲେ।
6.90.92
लाङ्गूलानि प्रविध्यन्तः स्फोटयन्तश्च वानराः।
लक्ष्मणो जयतीत्येव वाक्यं विश्रावयंस्तदा ॥ ६.९०.९२ ॥
ଲାଞ୍ଜ ଘୁଞ୍ଚାଇ ଓ ହାତରେ ତାଳି ମାରି ବାନରମାନେ ସେତେବେଳେ 'ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କର ଜୟ!' ଏହି ବାକ୍ୟ ଉଚ୍ଚସ୍ୱରରେ ଘୋଷଣା କରୁଥିଲେ।
6.90.93
अन्योन्यं च समाश्लिष्य हरयो हृष्टमानसाः।
चक्रुरुच्चावचगुणा राघवाश्रयसत्कथाः ॥ ६.९०.९३ ॥
ଆନନ୍ଦିତ ମନରେ ବାନରମାନେ ପରସ୍ପରକୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କଲେ ଏବଂ ରାଘବଙ୍କ ବିଷୟରେ ନାନା ଗୁଣର ସତ୍କଥା କହିଲେ।
6.90.94
तदसुकरमथाभिवीक्ष्य हृष्टाः
प्रियसुहृदो युधि लक्ष्मणस्य कर्म।
परममुपलभन्मनःप्रहर्षं
विनिहतमिन्द्ररिपुं निशम्य देवाः ॥ ६.९०.९४ ॥
ଯୁଦ୍ଧରେ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କର ସେହି ଦୁଷ୍କର କର୍ମ ଦେଖି ଏବଂ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଶତ୍ରୁ ନିହତ ହୋଇଛି ବୋଲି ଶୁଣି ପ୍ରିୟ ସୁହୃଦ ଦେବତାମାନେ ହର୍ଷିତ ହେଲେ ଏବଂ ମନରେ ପରମ ଆନନ୍ଦ ପାଇଲେ।