વાલ્મીકિ રામાયણ · સર્ગ 7.108
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.108.1
ते दूता रामवाक्येन चोदिता लघुविक्रमाः ।
प्रजग्मुर्मधुरां शीघ्रं चक्रुर्वासं न चाध्वनि ॥ ७.१०८.१ ॥
રામના વચનથી પ્રેરાયેલા એ ઝડપી દૂતો શીઘ્ર મથુરા તરફ ચાલ્યા; માર્ગમાં ક્યાંય પડાવ નાખ્યો નહીં.
7.108.2
ते तु त्रिभिरहोरात्रैः सम्प्राप्य मधुरामथ ।
शत्रुघ्नाय यथातत्त्वमाचख्युः सर्वमेव तत् ॥ ७.१०८.२ ॥
તેઓ ત્રણ દિવસ-રાતમાં મથુરા પહોંચ્યા અને શત્રુઘ્નને બધું યથાર્થ રીતે કહ્યું.
7.108.3
लक्ष्मणस्य परित्यागं प्रतिज्ञां राघवस्य च ।
पुत्रयोरभिषेकं च पौरानुगमनं तथा ॥ ७.१०८.३ ॥
લક્ષ્મણનો ત્યાગ, રાઘવની પ્રતિજ્ઞા, બંને પુત્રોનો અભિષેક, અને પૌરજનોનું અનુગમન—
7.108.4
कुशस्य नगरी रम्या विन्ध्यपर्वतरोधसि ।
कुशावतीति नाम्ना सा कृता रामेण धीमता ।
श्रावस्तीति पुरी रम्या श्राविता च लवस्य ह ॥ ७.१०८.४ ॥
કુશની રમણીય નગરી વિંધ્ય પર્વતના કિનારે છે; બુદ્ધિમાન રામે તેનું નામ કુશાવતી રાખ્યું. લવની રમણીય પુરી શ્રાવસ્તી તરીકે જાહેર થઈ.
7.108.5
अयोध्यां विजनां कृत्वा राघवो भरतस्तथा ।
स्वर्गस्य गमनोद्योगं कृतवन्तौ महारथौ ॥ ७.१०८.५ ॥
રાઘવ અને ભરત—એ બે મહારથીઓએ અયોધ્યાને નિર્જન કરીને સ્વર્ગ તરફ જવાનો ઉદ્યમ કર્યો.
7.108.6
एवं सर्वं निवेद्याशु शत्रुघ्नाय महात्मने ।
विरेमुस्ते ततो दूतास्त्वर राजेति चाब्रुवन् ॥ ७.१०८.६ ॥
આ રીતે બધું મહાત્મા શત્રુઘ્નને તરત નિવેદિત કરીને એ દૂતો અટક્યા અને બોલ્યા, "હે રાજન, ઉતાવળ કરો."
7.108.7
तच्छ्रुत्वा घोरसङ्काशं कुलक्षयमुपस्थितम् ।
प्रकृतीस्तु समानीय काञ्चनं च पुरोधसम् ॥ ७.१०८.७ ॥
કુળવિનાશનો ભયાનક સંકેત નજીક આવ્યો છે એ સાંભળીને તેમણે પ્રજાજનો અને પુરોહિત કાંચનને બોલાવ્યા.
7.108.8
तेषां सर्वं यथावृत्तमब्रवीद्रघनन्दनः ।
आत्मनश्च विपर्यासं भविष्यं भ्रातृभिः सह ॥ ७.१०८.८ ॥
રઘુનંદને તેમને જે બન્યું હતું તે બધું યથાવત કહ્યું, અને પોતાને તથા ભાઈઓને આવનારી ઊલટફેર પણ કહી.
7.108.9
ततः पुत्रद्वयं वीरः सो ऽभ्यषिञ्चन्नराधिपः ।
सुबाहुर्मधुरां लेभे शत्रुघाती च वैदिशम् ॥ ७.१०८.९ ॥
પછી તે વીર નરાધિપે પોતાના બે પુત્રોનો અભિષેક કર્યો. સુબાહુને મથુરા મળી અને શત્રુઘાતીને વૈદિશ મળ્યું.
7.108.10
द्विधा कृत्वा तु तां सेनां माधुरीं पुत्रयोर्द्वयोः ।
धनं च युक्तं कृत्वा वै स्थापयामास पार्थिवः ॥ ७.१०८.१० ॥
તે સેનાને મથુરાની સેના તરીકે બે ભાગમાં વહેંચીને, ધનને પણ યોગ્ય રીતે વહેંચીને, રાજાએ બંને પુત્રોને સ્થાપ્યા.
7.108.11
सुबाहुं मधुरायां च वैदेशे शत्रुघातिनम् ।
ययौ स्थाप्य तदा ऽयोध्यां रथेनैकेन राघवः ॥ ७.१०८.११ ॥
સુબાહુને મથુરામાં અને શત્રુઘાતીને વૈદિશમાં સ્થાપીને, રાઘવ એકલા રથ વડે અયોધ્યા છોડીને ચાલ્યા ગયા.
7.108.12
स ददर्श महात्मानं ज्वलन्तमिव पावकम् ।
सूक्ष्मक्षौमाम्बरधरं मुनिभिः सार्धमक्षयैः ॥ ७.१०८.१२ ॥
તેમણે અગ્નિ સમાન પ્રજ્વલિત એક મહાત્માને જોયા; તેઓ સૂક્ષ્મ રેશમી વસ્ત્ર પહેરીને અક્ષય મુનિઓ સાથે હતા.
7.108.13
सो ऽभिवाद्य ततो रामं प्राञ्जलिः प्रयतेन्द्रियः ।
उवाच वाक्यं धर्मज्ञं धर्ममेवानुचिन्तयन् ॥ ७.१०८.१३ ॥
ત્યારે તેમણે રામને અભિવાદન કર્યું, હાથ જોડીને, ઇન્દ્રિયોને સંયમિત રાખીને, માત્ર ધર્મનું ચિંતન કરતાં, ધર્મજ્ઞને આ વચન કહ્યું.
7.108.14
कृत्वाभिषेकं सुतयोर्द्वयो राघवनन्दन ।
तवानुगमने राजन्विद्धि मां कृतनिश्चयम् ॥ ७.१०८.१४ ॥
હે રાઘવાનંદન! બન્ને પુત્રોનો અભિષેક કરીને, હે રાજન, આપની પાછળ જવાનો મેં નિશ્ચય કર્યો છે એ જાણો.
7.108.15
न चान्यदपि वक्तव्यमतो वीर न शासनम् ।
विलोक्यमानमिच्छामि मद्विधेन विशेषतः ॥ ७.१०८.१५ ॥
હે વીર! તેથી હવે બીજું કંઈ કહેવાનું નથી, કોઈ આજ્ઞા પણ નથી; મારા જેવા વડે વિશેષ રીતે જોવાઈ જવાની હું ઇચ્છા રાખું છું.
7.108.16
तस्य तां बुद्धिमक्लीबां विज्ञाय रघुनन्दनः ।
बाढमित्येव शत्रुघ्नं रामो वाक्यमुवाच ह ॥ ७.१०८.१६ ॥
તેમની એ અડગ બુદ્ધિ જાણીને રઘુનંદન રામે 'બહુ સારું' કહીને શત્રુઘ્નને આ વચનો કહ્યાં.
7.108.17
तस्य वाक्यस्य वाक्यान्ते वानराः कामरूपिणः ।
ऋक्षराक्षससङ्घाश्च समापेतुरनेकशः ॥ ७.१०८.१७ ॥
તેમના વચનના અંતે ઇચ્છાનુસાર રૂપ ધારણ કરનારા વાનરો, રીંછો અને રાક્ષસોના સમૂહો અનેક રીતે એકત્ર થયા.
7.108.18
सुग्रीवं ते पुरस्कृत्य सर्व एव समागताः ।
तं रामं द्रष्टुमनसः स्वर्गायाभिमुखं स्थितम् ॥ ७.१०८.१८ ॥
સુગ્રીવને આગળ રાખીને તેઓ સૌ એકત્ર થયા; સ્વર્ગ તરફ મુખ કરીને ઊભેલા એ રામને જોવાની મનની ઇચ્છાથી.
7.108.19
देवपुत्रा ऋषिसुता गन्धर्वाणां सुतास्तथा ।
रामक्षयं विदित्वा ते सर्व एव समागताः ॥ ७.१०८.१९ ॥
દેવપુત્રો, ઋષિપુત્રો અને ગંધર્વોના પુત્રો પણ રામના પ્રયાણને જાણીને સૌ એકત્ર થયા.
7.108.20
ते राममभिवाद्योचुः सर्वे वानरराक्षसाः ।
तवानुगमने राजन्सम्प्राप्ताः कृतनिश्चयाः ॥ ७.१०८.२० ॥
રામને વંદન કરીને બધા વાનરો અને રાક્ષસો બોલ્યા, 'હે રાજન, તમારી પાછળ જવાના નિશ્ચય સાથે અમે આવ્યા છીએ.'
7.108.21
यदि राम विनास्माभिर्गच्छेस्त्वं पुरुषोत्तम ।
यमदण्डमिवोद्यम्य त्वया स्म विनिपातिताः ॥ ७.१०८.२१ ॥
'હે રામ, જો તું અમારા વિના જઈશ, હે પુરુષોત્તમ, તો યમદંડ ઉઠાવીને તેં અમને પાડી નાખ્યા જેવું થશે.'
7.108.22
तैरेवमुक्तः काकुत्स्थो बाढमित्यब्रवीत् स्मयन् ॥ ७.१०८.२२ ॥
તેમણે આ પ્રમાણે કહ્યું ત્યારે કાકુત્સ્થ રામે હસીને કહ્યું, 'ઠીક છે.'
7.108.23
एतस्मिन्नन्तरे रामं सुग्रीवो ऽपि महाबलः ।
प्रणम्य विधिवद्वीरं विज्ञापयितुमुद्यतः ॥ ७.१०८.२३ ॥
આ દરમિયાન મહાબલી સુગ્રીવ પણ વીર રામને વિધિપૂર્વક પ્રણામ કરીને પોતાની વિનંતી જણાવવા તૈયાર થયા.
7.108.24
अभिषिच्याङ्गदं वीरमागतो ऽस्मि नरेश्वर ।
तवानुगमने राजन्विद्धि मां कृतनिश्चयम् ॥ ७.१०८.२४ ॥
'હે નરેશ્વર, વીર અંગદનો અભિષેક કરીને હું આવ્યો છું. હે રાજન, તમારી પાછળ જવાના નિશ્ચય સાથે આવેલા મને જાણો.'
7.108.25
तस्य तद्वचनं श्रुत्वा रामो रमयतां वरः ।
वानरेन्द्रमथोवाचं मैत्रं तस्यानुचिन्तयन् ॥ ७.१०८.२५ ॥
તેનું તે વચન સાંભળીને, આનંદ આપનારાઓમાં શ્રેષ્ઠ રામે તેની મૈત્રીનું સ્મરણ કરીને વાનરેન્દ્રને કહ્યું.
7.108.26
सखे शृणुष्व सुग्रीव न त्वया ऽहं विनाकृतः ।
गच्छेयं देवलोकं वा परमं वा पदं महत् ॥ ७.१०८.२६ ॥
હે મિત્ર સુગ્રીવ, સાંભળ. તારા વિના હું દેવલોક કે પરમ મહાન પદ પર જઈશ નહીં.
7.108.27
बिभीषणमथोवाच राक्षसेन्द्रं महायशाः ।
यावत्प्रजा धरिष्यन्ति तावत्त्वं वै बिभीषण ।
राक्षसेन्द्र महावीर्य लङ्कास्थस्त्वं धरिष्यसि ॥ ७.१०८.२७ ॥
પછી મહાયશસ્વી રામે રાક્ષસેન્દ્ર વિભીષણને કહ્યું: હે વિભીષણ, જ્યાં સુધી પ્રજા રહેશે ત્યાં સુધી તું જ, હે મહાપરાક્રમી રાક્ષસેન્દ્ર, લંકામાં રહીને શાસન કરીશ.
7.108.28
यावच्चन्द्रश्च सूर्यश्च यावत्तिष्ठति मेदिनी ।
यावच्च मत्कथा लोके तावद्राज्यं तवास्त्विह ॥ ७.१०८.२८ ॥
જ્યાં સુધી ચંદ્ર અને સૂર્ય છે, જ્યાં સુધી પૃથ્વી ટકી રહી છે, અને જ્યાં સુધી જગતમાં મારી કથા છે, ત્યાં સુધી અહીં તારું રાજ્ય રહે.
7.108.29
शासितस्त्वं सखित्वेन कार्यं ते मम शासनम् ।
प्रजाः संरक्ष धर्मेण नोत्तरं वक्तुमर्हसि ॥ ७.१०८.२९ ॥
તું મિત્ર તરીકે મારા વડે આજ્ઞાપિત છે; મારી આજ્ઞા જ તારું કર્તવ્ય છે. ધર્મથી પ્રજાનું રક્ષણ કર; આનાથી વિરુદ્ધ ઉત્તર આપવો તને યોગ્ય નથી.
7.108.30
किञ्चान्यद्वक्तुमिच्छामि राक्षसेन्द्र महामते ॥ ७.१०८.३० ॥
હે મહામતિ રાક્ષસેન્દ્ર, હું બીજું કંઈક કહેવા ઇચ્છું છું.
7.108.31
आराधय जगन्नाथमिक्ष्वाकुकुलदैवतम् ।
आराधनीयमनिशं सर्वैर्दैवैः सवासवैः ॥ ७.१०८.३१ ॥
જગતના સ્વામી, ઇક્ષ્વાકુ કુળના દેવતાની આરાધના કર. ઇન્દ્ર સહિત સર્વ દેવો સદા તેમની આરાધના કરે છે.
7.108.32
तथेति प्रतिजग्राह रामवाक्यं विभीषणः ।
राजा राक्षसमुख्यानां राघवाज्ञामनुस्मरन् ॥ ७.१०८.३२ ॥
"તથાસ્તુ" કહીને વિભીષણે રામના વચનનો સ્વીકાર કર્યો. રાક્ષસપ્રમુખોના રાજા તરીકે તેમણે રાઘવની આજ્ઞાને સ્મરીને.
7.108.33
तमेवमुक्त्वा काकुत्स्थो हनूमन्तमथाब्रवीत् ।
जीविते कृतबुद्धिस्त्वं मा प्रतिज्ञां विलोपय ॥ ७.१०८.३३ ॥
આમ કહીને કાકુત્સ્થ રામે હનુમાનને કહ્યું: "જીવન વિશે તેં નિશ્ચય કર્યો છે; તારી પ્રતિજ્ઞા ન તોડ."
7.108.34
मत्कथाः प्रचरिष्यन्ति यावल्लोके हरीश्वर ।
तावद्रमस्व सुप्रीतो मद्वाक्यमनुपालयन् ॥ ७.१०८.३४ ॥
હે વાનરેશ્વર! જ્યાં સુધી જગતમાં મારી કથાઓ પ્રસરશે, ત્યાં સુધી તું અત્યંત પ્રસન્ન થઈ મારા વચનનું પાલન કરતો અહીં આનંદ માણ.
7.108.35
एवमुक्तस्तु हनुमान्राघवेण महात्मना ।
वाक्यं विज्ञापयामास परं हर्षमवाप्य च ॥ ७.१०८.३५ ॥
મહાત્મા રાઘવે આમ કહેતાં હનુમાને અત્યંત હર્ષ પામીને પોતાનું વચન નિવેદન કર્યું.
7.108.36
यावत्तव कथा लोके विचरिष्यति पावनी ।
तावत्स्थास्यामि मेदिन्यां तवाज्ञामनुपालयन् ॥ ७.१०८.३६ ॥
જગતમાં આપની પાવન કથા જ્યાં સુધી ફેલાશે, ત્યાં સુધી હું પૃથ્વી પર આપની આજ્ઞાનું પાલન કરતો રહીશ.
7.108.37
जाम्बवन्तं तथोक्त्वा तु वृद्धं ब्रह्मसुतं तथा ।
मैन्दं च द्विविदं चैव पञ्च जाम्बवता सह ।
यावत्कलिश्च सम्प्राप्तस्तावज्जीवत सर्वदा ॥ ७.१०८.३७ ॥
આ રીતે વૃદ્ધ બ્રહ્મપુત્ર જાંબવાનને, તથા મૈંદ અને દ્વિવિદને, અને જાંબવાન સહિત પાંચને પણ કહીને: જ્યાં સુધી કળિયુગ આવે ત્યાં સુધી તમે સદા જીવિત રહેશો.
7.108.38
तानेवमुक्त्वा काकुत्स्थः सर्वांस्तानृक्षवानरान् ।
उवाच बाढं गच्छध्वं मया सार्धं यथेप्सितम् ॥ ७.१०८.३८ ॥
તે બધા રીંછો અને વાનરોને આ રીતે કહીને કાકુત્સ્થે કહ્યું: ઠીક છે, તમે બધા મારી સાથે જેમ ઇચ્છો તેમ ચાલો.