वाल्मीकि रामायण · सर्ग 7.109
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.109.1
प्रभातायां तु शर्वर्यां पृथुवक्षा महायशाः ।
रामः कमलपत्राक्षः पुरोधसमथाब्रवीत् ॥ ७.१०९.१ ॥
रात्र संपून प्रभात झाल्यावर, विशाल वक्षःस्थळाचा, महायशस्वी, कमलनेत्र राम आपल्या पुरोहिताला म्हणाला.
7.109.2
अग्निहोत्रं व्रजत्वग्रे दीप्यमानं सह द्विजैः ।
वाजपेयातपत्रं च शोभमानं महापथे ॥ ७.१०९.२ ॥
अग्निहोत्राचा अग्नी द्विजांसह प्रज्वलित होत पुढे चालो; वाजपेय यज्ञाचे पांढरे छत्र महामार्गावर शोभो.
7.109.3
ततो वसिष्ठस्तेजस्वी सर्वं निरवशेषतः ।
चकार विधिवद्धर्मं महाप्रास्थानिकं विधिम् ॥ ७.१०९.३ ॥
नंतर तेजस्वी वसिष्ठांनी महाप्रस्थानाचा सर्व धर्मविधी यथाविधि, काहीही न सोडता पार पाडला.
7.109.4
ततः सूक्ष्माम्बरधरो ब्रह्ममावर्तयन्परम् ।
कुशान्गृहीत्वा पाणिभ्यां प्रसज्य प्रययावथ ॥ ७.१०९.४ ॥
नंतर सूक्ष्म वस्त्र परिधान करून, परब्रह्माचा जप पुन्हा पुन्हा करीत, दोन्ही हातांत दर्भ धरून ते पुढे निघाले.
7.109.5
अव्याहरन्क्वचित्किञ्चिन्निश्चेष्टो निःसुखः पथि ।
निर्जगाम गृहात्तस्माद्दीप्यमान इवांशुमान् ॥ ७.१०९.५ ॥
कधीही काहीही न बोलता, निश्चल आणि सुखरहित होऊन वाटेने चालत, तेजस्वी सूर्याप्रमाणे ते त्या गृहातून बाहेर पडले.
7.109.6
रामस्य दक्षिणे पार्श्वे सपद्मा श्रीरपाश्रिता ।
सव्ये तु ह्रीर्महादेवी व्यवसायस्तथाग्रतः ॥ ७.१०९.६ ॥
रामाच्या उजव्या बाजूला कमलासह श्री आश्रयाने होती; डाव्या बाजूला महादेवी ह्री होती; आणि पुढे व्यवसाय (संकल्प) होता.
7.109.7
शरा नानाविधाश्चापि धनुरायतमुत्तमम् ।
तथा ऽ ऽयुधानि ते सर्वे ययुः पुरुषविग्रहाः ॥ ७.१०९.७ ॥
नानाप्रकारचे बाण आणि मोठे उत्तम धनुष्य, तसेच ती सर्व आयुधेही मानवरूप धारण करून गेली.
7.109.8
वेदा ब्राह्मणरूपेण गायत्री सर्वरक्षिणी ।
ओङ्कारो ऽथ वषट्कारः सर्वे राममनुव्रताः ॥ ७.१०९.८ ॥
ब्राह्मणरूपाने वेद, सर्वरक्षक गायत्री, ओंकार आणि वषट्कार — हे सर्व रामाच्या मागे चालले.
7.109.9
ऋषयश्च महात्मानः सर्व एव महीसुराः ।
अन्वगच्छन्महात्मानं स्वर्गद्वारमपावृतम् ॥ ७.१०९.९ ॥
महात्मे ऋषी आणि सर्व भूदेव ब्राह्मण महात्म्याच्या मागे गेले; स्वर्गाचे दार उघडलेले होते.
7.109.10
तं यान्तमनुगच्छन्ति ह्यन्तःपुरचराः स्त्रियः ।
सवृद्धबालदासीकाः सवर्षवरकिङ्कराः ॥ ७.१०९.१० ॥
तो निघाला असता अंतःपुरात फिरणाऱ्या स्त्रिया, वृद्ध, बालके, दासी आणि सेवक त्याच्या मागे गेले.
7.109.11
सान्तःपुरश्च भरतः शत्रुघ्नसहितो ययौ ।
रामं गतिमुपागम्य साग्निहोत्रमनुव्रतः ॥ ७.१०९.११ ॥
अंतःपुरासह भरत शत्रुघ्नासोबत गेला; रामाच्या गतीपर्यंत पोहोचून, अग्निहोत्रासह तो त्याच्या मागे चालला.
7.109.12
ते च सर्वे महात्मानः साग्निहोत्राः समागताः ।
सपुत्रदाराः काकुत्स्थमनुजग्मुर्महामतिम् ॥ ७.१०९.१२ ॥
अग्निहोत्री ते सर्व महात्मे पत्नी-पुत्रांसह एकत्र येऊन महामती काकुत्स्थाच्या (रामाच्या) मागे गेले.
7.109.13
मन्त्रिणो भृत्यवर्गाश्च सपुत्रपशुबान्धवाः ।
सर्वे सहानुगा राममन्वगच्छन्प्रहृष्टवत् ॥ ७.१०९.१३ ॥
मंत्री आणि सेवकवर्ग, पुत्र, पशू व नातेवाईकांसह, सर्वजण आपल्या अनुचरांसह आनंदाने रामामागे चालले.
7.109.14
ततः सर्वाः प्रकृतयो हृष्टपुष्टजनावृताः ।
गच्छन्तमन्वगछंस्तं राघवं गुणरञ्जिताः ॥ ७.१०९.१४ ॥
नंतर आनंदी आणि समृद्ध लोकांनी वेढलेली सर्व प्रजा, त्यांच्या गुणांनी मोहित होऊन, जाणाऱ्या राघवामागे चालली.
7.109.15
ततः सस्त्रीपुमांसस्ते सपक्षिपशुवाहनाः ।
राघवस्यानुगाः सर्वे हृष्टा विगतकल्मषाः ॥ ७.१०९.१५ ॥
नंतर स्त्री-पुरुषांसह ते सर्वजण, पक्षी, पशू आणि वाहनांसह, राघवाचे सर्व अनुयायी आनंदी आणि निष्कलंक झाले.
7.109.16
स्नाताः प्रमुदिताः सर्वे हृष्टाः पुष्टाश्च वानराः ।
दृढं किलकिलाशब्दैः सर्वं राममनुव्रतम् ॥ ७.१०९.१६ ॥
स्नान करून, अत्यंत आनंदित, हर्षित व पुष्ट सर्व वानर किलकिला शब्दांनी दणदणत रामाचे अनुसरण करू लागले.
7.109.17
न तत्र कश्चिद्दीनो वा व्रीडितो वा ऽपि दुःखितः ।
हृष्टं समुदितं सर्वं बभूव परमाद्भुतम् ॥ ७.१०९.१७ ॥
तेथे कोणीही दीन, लज्जित किंवा दुःखी राहिले नाही; सर्वकाही आनंदी व एकत्रित होऊन अत्यंत अद्भुत झाले.
7.109.18
द्रष्टुकामो ऽथ निर्यान्तं रामं जानपदो जनः ।
यः प्राप्तः सो ऽपि दृष्ट्वैव स्वर्गायानुगतो मुदा ॥ ७.१०९.१८ ॥
निघालेल्या रामाला पाहण्याच्या इच्छेने आलेले जनपदातील लोक, त्यांना पाहताक्षणीच आनंदाने स्वर्गासाठी त्यांच्यामागे चालले.
7.109.19
ऋक्षवानररक्षांसि जनाश्च पुरवासिनः ।
आगच्छन्परया भक्त्या पृष्ठतः सुसमाहिताः ॥ ७.१०९.१९ ॥
ऋक्ष, वानर, राक्षस आणि नगरातील लोक परम भक्तीने, चित्त चांगले एकाग्र करून, मागोमाग आले.
7.109.20
यानि भूतानि नगरे ऽप्यन्तर्धानगतानि च ।
राघवं तान्यनुययुः स्वर्गाय समुपस्थितम् ॥ ७.१०९.२० ॥
नगरात जे प्राणी अदृश्य होऊन राहिले होते, तेही स्वर्गाकडे निघालेल्या राघवाच्या मागे गेले.
7.109.21
यानि पश्यन्ति काकुत्स्थं स्थावराणि चराणि च ।
सर्वाणि रामगमने ह्यनुजग्मुर्हि तान्यपि ॥ ७.१०९.२१ ॥
काकुत्स्थ रामाला पाहणारी स्थावर आणि जंगम सर्व वस्तूही रामाच्या प्रयाणात त्याच्या मागे गेली.
7.109.22
नोच्छ्वसत्तदयोध्यायां सुसूक्ष्ममपि दृश्यते ।
तिर्यग्योनिगताश्चापि सर्वे राममनुव्रताः ॥ ७.१०९.२२ ॥
त्या वेळी अयोध्येत अत्यंत सूक्ष्म श्वासोच्छ्वासही ऐकू येत नव्हता. तिर्यक योनीत प्राणीही रामाचे अनुगत भक्त होते.