વાલ્મીકિ રામાયણ · સર્ગ 7.51
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.51.1
तथा सञ्चोदितः सूतो लक्ष्मणेन महात्मना ।
तद्वाक्यमृषिणा प्रोक्तं व्याहर्तुमुपचक्रमे ॥ ७.५१.१ ॥
મહાત્મા લક્ષ્મણથી આ રીતે પ્રેરાઈને સારથિ ઋષિએ કહેલાં તે વચન કહેવાનું શરૂ કર્યું.
7.51.2
पुरा नाम्ना हि दुर्वासा अत्रेः पुत्रो महामुनिः ।
वसिष्ठस्याश्रमे पुण्ये वार्षिक्यं समुवास ह ॥ ७.५१.२ ॥
પૂર્વે અત્રિના પુત્ર દુર્વાસા નામના મહામુનિ વસિષ્ઠના પવિત્ર આશ્રમમાં વર્ષા ઋતુ સુધી રહ્યા હતા.
7.51.3
तमाश्रमं महातेजाः पिता ते सुमहायशाः ।
पुरोहितं महात्मानं दिदृक्षुरगमस्त्वयम् ॥ ७.५१.३ ॥
તારા મહાતેજસ્વી અને અત્યંત યશસ્વી પિતા તે મહાત્મા પુરોહિતને જોવાની ઇચ્છાથી તે આશ્રમ તરફ ગયા હતા.
7.51.4
स दृष्ट्वा सूर्यसङ्काशं ज्वलन्तमिव तेजसा ।
उपविष्टं वसिष्ठस्य सव्यपार्श्वे महामुनिम् ॥ ७.५१.४ ॥
તેમણે વસિષ્ઠની ડાબી બાજુ બેઠેલા તે મહામુનિને જોયા; તેઓ સૂર્ય સમાન, તેજથી જાણે બળતા હોય તેવા હતા.
7.51.5
तौ मुनी तापसश्रेष्ठौ विनीतो ह्यभिवादयत् ।
स ताभ्यां पूजितो राजा स्वागतेनासनेन च ॥
पाद्येन फलमूलैश्च उवास मुनिभिः सह ॥ ७.५१.५ ॥
વિનમ્ર રાજાએ તે બંને શ્રેષ્ઠ તપસ્વીઓને અભિવાદન કર્યું; તેમણે સ્વાગત વચન, આસન, પાદ્યજલ, ફળ-મૂળથી તેમનો સત્કાર કર્યો; રાજા મુનિઓ સાથે ત્યાં રહ્યો.
7.51.6
तेषां तत्रोपविष्टानां तास्ताः सुमधुराः कथाः ।
बभूवुः परमर्षीणां मध्यादित्यगते ऽहनि ॥ ७.५१.६ ॥
ત્યાં બેઠેલા તે પરમ ઋષિઓ વચ્ચે, મધ્યાહ્ને સૂર્ય આવ્યો ત્યારે અનેક અત્યંત મધુર કથાઓ થઈ.
7.51.7
ततः कथायां कस्याञ्चित्प्राञ्जलिः प्रग्रहो नृपः ।
उवाच तं महात्मानमत्रेः पुत्रं तपोधनम् ॥ ७.५१.७ ॥
પછી કોઈ પ્રસંગે રાજાએ હાથ જોડીને વિનયપૂર્વક અત્રિના પુત્ર, તપોધન એવા તે મહાત્માને કહ્યું.
7.51.8
भगवन्किं प्रमाणेन मम वंशो भविष्यति ।
किमायुश्च हि मे रामः पुत्राश्चान्ये किमायुषः ॥ ७.५१.८ ॥
ભગવન્, મારો વંશ કેટલો સમય ટકશે? મારું આયુષ્ય કેટલું, રામનું કેટલું અને બીજા પુત્રોનું કેટલું?
7.51.9
रामस्य च सुता ये स्युस्तेषामायुः कियद्भवेत् ।
काम्यया भगवन्बूहि वंशस्यास्य गतिं मम ॥ ७.५१.९ ॥
રામના જે પુત્રો થશે, તેમનું આયુષ્ય કેટલું હશે? ભગવન્, મારી ઇચ્છાથી આ વંશની ગતિ મને કહો.
7.51.10
तच्छ्रुत्वा व्याहृतं वाक्यं राज्ञो दशरथस्य च ।
दुर्वासाः सुमहातेजा व्याहर्तुमुपचक्रमे ॥ ७.५१.१० ॥
રાજા દશરથનાં એ વચનો સાંભળીને મહાતેજસ્વી દુર્વાસા બોલવા લાગ્યા.
7.51.11
शृणु राजन्पुरावृत्तं तदा देवासुरे युधि ।
दैत्याः सुरैर्भर्त्स्यमाना भृगुपत्नीं समाश्रिताः ॥ ७.५१.११ ॥
હે રાજન્, સાંભળો. પૂર્વે દેવાસુર યુદ્ધમાં દૈત્યો દેવતાઓથી પીડિત થઈને ભૃગુની પત્નીને શરણે ગયા.
7.51.12
तया दत्ताभयास्तत्र न्यवसन्नभयास्तदा ॥ ७.५१.१२ ॥
તેમના દ્વારા અભયવચન પામીને તેઓ ત્યાં નિર્ભય થઈને રહેવા લાગ્યા.
7.51.13
तया परिगृहीतांस्तान्दृष्ट्वा क्रुद्धः सुरेश्वरः ।
चक्रेण शितधारेण भृगुपत्न्याः शिरो ऽहरत् ॥ ७.५१.१३ ॥
તેના વડે તેમનું રક્ષણ થતું જોઈને ક્રોધિત સુરેશ્વરે તીક્ષ્ણ ધારવાળા ચક્રથી ભૃગુની પત્નીનું મસ્તક કાપી નાખ્યું.
7.51.14
ततस्तां निहतां दृष्ट्वा पत्नीं भृगुकुलोद्वहः ।
शशाप सहसा क्रुद्धो विष्णुं रिपुकुलार्दनम् ॥ ७.५१.१४ ॥
પછી પત્નીને હણાયેલી જોઈને ભૃગુકુલના ભારવાહકે ક્રોધે ભરાઈને તરત જ શત્રુકુલોનો નાશ કરનાર વિષ્ણુને શાપ આપ્યો.
7.51.15
यस्मादवध्यां मे पत्नीमवधीः क्रोधमूर्च्छितः ।
तस्मात्त्वं मानुषे लोके जनिष्यसि जनार्दन ॥ ७.५१.१५ ॥
ક્રોધથી મૂર્છિત થઈને તેં મારી અવધ્ય પત્નીને હણી; તેથી હે જનાર્દન, તું મનુષ્યલોકમાં જન્મ લઈશ.
7.51.16
तत्र पत्नीवियोगं त्वं प्राप्स्यसे बहुवार्षिकम् ॥ ७.५१.१६ ॥
ત્યાં તને પત્નીનો બહુ વર્ષોનો વિયોગ સહન કરવો પડશે.
7.51.17
शापाभिहतचेतास्स स्वात्मना भावितो ऽभवत् ॥ ७.५१.१७ ॥
શાપથી આઘાત પામેલા ચિત્તવાળા તેઓ પોતાના ભાવમાં જ લીન થઈ ગયા.
7.51.19
अर्चयामास तं देवं भृगुः शापेन पीडितः ।
तपसाराधितो देवो ह्यब्रवीद्भक्तवत्सलः ।
लोकानां संहितार्थं तु तं शापं ग्राह्यमुक्तवान् ॥ ७.५१.१९ ॥
શાપથી પીડિત ભૃગુએ તે દેવની પૂજા કરી. તપથી પ્રસન્ન થયેલા ભક્તવત્સલ દેવે બોલીને, લોકોના કલ્યાણ માટે તે શાપ સ્વીકારવા યોગ્ય છે એમ કહ્યું.
7.51.20
इहागतो हि पुत्रत्वं तव पार्थिवसत्तम ॥ ७.५१.२० ॥
હે શ્રેષ્ઠ રાજા, આપ અહીં પુત્ર તરીકે આવ્યા છો.
7.51.21
राम इत्यभिविख्यातस्त्रिषु लोकेषु मानद ।
तत्फलं प्राप्स्यते चापि भृगुशापकृतं महत् ॥ ७.५१.२१ ॥
હે માન આપનાર, તું ત્રણેય લોકમાં 'રામ' નામે પ્રખ્યાત થઈશ; ભૃગુના શાપથી ઉત્પન્ન થયેલું તે મહાન ફળ પણ તું પામીશ.
7.51.22
अयोध्यायाः पती रामो दीर्घकालं भविष्यति ।
सुखिनश्च समृद्धाश्च भविष्यन्त्यस्य ये ऽनुगाः ॥ ७.५१.२२ ॥
રામ અયોધ્યાના સ્વામી થઈને લાંબા સમય સુધી રાજ્ય કરશે; તેના જે અનુયાયીઓ હશે તે સુખી અને સમૃદ્ધ થશે.
7.51.23
दश वर्षसहस्राणि दश वर्षशतानि च ।
रामो राज्यमुपासित्वा ब्रह्मलोकं गमिष्यति ॥ ७.५१.२३ ॥
રામ દસ હજાર અને સેંકડો વર્ષ રાજ્ય કરીને બ્રહ્મલોકે જશે.
7.51.24
समृद्धैश्चाश्वमेधैश्च इष्ट्वा परमदुर्जयः ।
राजवंशांश्च बहुशो बहून्संस्थापयिष्यति ॥ ७.५१.२४ ॥
અત્યંત અજેય રામ સમૃદ્ધ અશ્વમેધ યજ્ઞો કરીને અનેક રાજવંશોની સ્થાપના કરશે.
7.51.25
द्वौ पुत्रौ तु भविष्येते सीतायां राघवस्य तु ।
अन्यत्र न त्वयोध्यायां सत्यमेतन्नसंशयः ॥ ७.५१.२५ ॥
રાઘવને સીતાથી બે પુત્રો થશે; તેઓ અયોધ્યામાં જ જન્મશે, અન્યત્ર નહીં. આ સત્ય છે, એમાં સંદેહ નથી.
7.51.26
सीतायाश्च ततः पुत्रावभिषेक्ष्यति राघवः ॥ ७.५१.२६ ॥
પછી રાઘવ (રામ) સીતાના બે પુત્રોનો અભિષેક કરશે.
7.51.27
स सर्वमखिलं राज्ञो वंशस्याह गतागतम् ।
आख्याय सुमहातेजास्तूष्णीमासीन्महामुनिः ॥ ७.५१.२७ ॥
તે મહાતેજસ્વી મહામુનિએ રાજવંશનો સંપૂર્ણ ઇતિહાસ કહીને મૌન ધારણ કર્યું.
7.51.28
तूष्णीम्भूते तदा तस्मिन्राजा दशरथो मुनौ ।
अभिवाद्य महात्मानौ पुनरायात्पुरोत्तमम् ॥ ७.५१.२८ ॥
મુનિ મૌન થતાં રાજા દશરથે તે બંને મહાત્માઓને પ્રણામ કર્યા અને ઉત્તમ નગર તરફ પાછા ફર્યા.
7.51.29
एतद्वचो मया तत्र मुनिना व्याहृतं पुरा ।
श्रुतं हृदि च निक्षिप्तं नान्यथा तद्भविष्यति ॥ ७.५१.२९ ॥
મુનિએ પહેલાં ત્યાં કહેલું આ વચન મેં સાંભળ્યું અને હૃદયમાં રાખ્યું છે; તે બીજી રીતે નહીં થાય.
7.51.30
एवं गते न सन्तापं कर्तुमर्हसि राघव ।
सीतार्थे राघवार्थे वा दृढो भव नरोत्तम ॥ ७.५१.३० ॥
આવું થયા પછી, હે રાઘવ, તારે શોક ન કરવો જોઈએ; સીતા માટે હોય કે મારા માટે, હે નરોત્તમ, દૃઢ રહે.
7.51.31
श्रुत्वा तु व्याहृतं वाक्यं सूतस्य परमाद्भुतम् ।
प्रहर्षमतुलं लेभे साधु साध्विति चाब्रवीत् ॥ ७.५१.३१ ॥
સારથિએ કહેલું તે પરમ અદ્ભુત વચન સાંભળીને તેને અતુલ હર્ષ થયો, અને તે 'સાધુ, સાધુ' બોલ્યો.
7.51.32
ततः संवदतोरेवं सूतलक्ष्मणयोः पथि ।
अस्तमर्के गते वासं केशिन्यां तावथोषतुः ॥ ७.५१.३२ ॥
આ રીતે માર્ગમાં સારથિ અને લક્ષ્મણ વાત કરતા હતા ત્યારે સૂર્યાસ્ત થતાં બંનેએ કેશિની નદીના કાંઠે રાત્રિ વિતાવી.