વાલ્મીકિ રામાયણ · સર્ગ 7.89
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.89.1
श्रुत्वा किम्पुरुषोत्पत्तिं लक्ष्मणो भरतस्तदा ।
आश्चर्यमिति चाब्रूतामुभौ रामं जनेश्वरम् ॥ ७.८९.१ ॥
કિંપુરુષોની ઉત્પત્તિ સાંભળીને લક્ષ્મણ અને ભરત બંનેએ ત્યારે જનેશ્વર રામને કહ્યું કે આ આશ્ચર્યજનક છે.
7.89.2
अथ रामः कथामेतां भूय एव महायशाः ।
कथयामास धर्मात्मा प्रजापतिसुतस्य वै ॥ ७.८९.२ ॥
ત્યારબાદ મહાયશસ્વી ધર્માત્મા રામે પ્રજાપતિના પુત્રની આ કથા ફરી કહી.
7.89.3
सर्वास्ता विद्रुता दृष्ट्वा किन्नरीर्ऋषिसत्तमः ।
उवाच रूपसम्पन्नां तां स्त्रियं प्रहसन्निव ॥ ७.८९.३ ॥
બધી કિન્નરીઓને ભાગતી જોઈને ઋષિશ્રેષ્ઠ હસતા હોય તેમ તે રૂપવતી સ્ત્રીને બોલ્યા.
7.89.4
सोमस्याहं सुदयितः सुतः सुरुचिरानने ।
भजस्व मां वरारोहे भक्त्या स्निग्धेन चक्षुषा ॥ ७.८९.४ ॥
હે સુંદર મુખવાળી, હું સોમનો અતિપ્રિય પુત્ર છું. હે શ્રેષ્ઠ કટિવાળી, ભક્તિ અને સ્નેહભરી દૃષ્ટિથી મને સ્વીકાર કર.
7.89.5
तस्य तद्वचनं श्रुत्वा शून्ये स्वजनवर्जिते ।
इला सुरुचिरप्रख्यं प्रत्युवाच महाग्रहम् ॥ ७.८९.५ ॥
તેના એ વચનો સાંભળીને, સ્વજનો વિનાની સૂની જગ્યાએ ઇલાએ સુંદર દેખાતા તે મહાગ્રહને જવાબ આપ્યો.
7.89.6
अहं कामचरी सौम्य तवास्मि वशवर्तिनी ।
प्रशाधि मां सोमसुत यथेच्छसि तथा कुरु ॥ ७.८९.६ ॥
હે સૌમ્ય, હું ઇચ્છા પ્રમાણે વિચરનારી છું અને તારા વશમાં છું. હે સોમપુત્ર, તને જેમ ગમે તેમ મને આજ્ઞા આપ અને તેમ કર.
7.89.7
तस्यास्तदद्भुतप्रख्यं श्रुत्वा हर्षमुपागतः ।
स वै कामी सह तया रेमे चन्द्रमसः सुतः ॥ ७.८९.७ ॥
તેના તે અદ્ભુત વચન સાંભળીને તે હર્ષિત થયો. તે કામી ચંદ્રપુત્ર તેની સાથે રમ્યો.
7.89.8
बुधस्य माधवो मासस्तामिलां रुचिराननाम् ।
गतो रमयतो ऽत्यर्थं क्षणवत्तस्य कामिनः ॥ ७.८९.८ ॥
બુધનો માધવ માસ સુંદર મુખવાળી તેની સાથે રમતા તે કામી માટે અત્યંત એક ક્ષણ જેવો વીત્યો.
7.89.9
अथ मासे तु सम्पूर्णे पूर्णेन्दुसदृशाननः ।
प्रजापतिसुतः श्रीमाञ्छयने प्रत्यबुध्यत ॥ ७.८९.९ ॥
પછી માસ પૂર્ણ થતાં, પૂર્ણચંદ્ર જેવા મુખવાળા પ્રજાપતિના તે તેજસ્વી પુત્ર શય્યામાં જાગ્યા.
7.89.10
सो ऽपश्यत्सोमजं तत्र तपन्तं सलिलाशये ।
ऊर्ध्वबाहुं निरालम्बं तं राजा प्रत्यभाषत ॥ ७.८९.१० ॥
ત્યાં જળાશયમાં તપ કરતા સોમપુત્રને તેણે જોયો. હાથ ઊંચા કરીને, કશાના આધાર વિના રહેલા તેમને રાજાએ ઉત્તર આપ્યો.
7.89.11
भगवन्पर्वतं दुर्गं प्रविष्टो ऽस्मि सहानुगः ।
न च पश्यामि तत्सैन्यं क्व नु ते मामका गताः ॥ ७.८९.११ ॥
હે ભગવન્! હું મારા અનુચરો સાથે આ દુર્ગમ પર્વતમાં પ્રવેશ્યો છું. પણ તે સેના મને દેખાતી નથી; મારા તે માણસો ક્યાં ગયા?
7.89.12
तच्छ्रुत्वा तस्य राजर्षेर्नष्टसञ्ज्ञस्य भाषितम् ।
प्रत्युवाच शुभं वाक्यं सान्त्वयन्परया गिरा ॥ ७.८९.१२ ॥
તે સંજ્ઞા ગુમાવેલા રાજર્ષિનું વચન સાંભળીને તેણે શુભ વાણીમાં ઉત્તર આપ્યો અને અત્યંત મધુર સ્વરે તેમને સાંત્વન આપ્યું.
7.89.13
अश्मवर्षेण महता भृत्यास्ते विनिपातिताः ।
त्वं चाश्रमपदे सुप्तो वातवर्षभयार्दितः ॥ ७.८९.१३ ॥
મોટા પથ્થરોના વરસાદથી તારા સેવકો પડી ગયા છે; અને તું આશ્રમમાં પવન-વરસાદના ભયથી પીડાઈને સૂતો હતો.
7.89.14
समाश्वसिहि भद्रं ते निर्भयो विगतज्वरः ।
फलमूलाशनो वीर निवसेह यथासुखम् ॥ ७.८९.१४ ॥
આશ્વાસન લે, તારું કલ્યાણ થાઓ. નિર્ભય અને દુઃખમુક્ત થઈને, હે વીર, ફળ-મૂળ ખાતો અહીં સુખેથી રહે.
7.89.15
स राजा तेन वाक्येन प्रत्याश्वस्तो महामतिः ।
प्रत्युवाच ततो वाक्यं दीनो भृत्यक्षयाद् भृशम् ॥ ७.८९.१५ ॥
તે વચનથી આશ્વસ્ત થયેલા તે મહામતિ રાજાએ, સેવકોના નાશથી અત્યંત દુઃખી થઈને ત્યારે આ વચન કહ્યું.
7.89.16
त्यक्ष्याम्यहं स्वकं राज्यं नाहं भृत्यैर्विनाकृतः ।
वर्तयेयं क्षणं ब्रह्मन्समनुज्ञातुमर्हसि ॥ ७.८९.१६ ॥
હું મારું રાજ્ય છોડી દઈશ; સેવકો વિના હું એક ક્ષણ પણ રહી શકું નહીં. હે બ્રાહ્મણ, મને અનુમતિ આપવી તમને યોગ્ય છે.
7.89.17
सुतो धर्मपरो ब्रह्मञ्ज्येष्ठो मम महायशाः ।
शशबिन्दुरिति ख्यातः स मे राज्यं प्रपत्स्यते ॥ ७.८९.१७ ॥
હે બ્રાહ્મણ, મારો જ્યેષ્ઠ પુત્ર ધર્મપરાયણ અને મહાયશસ્વી છે; શશબિંદુ નામે પ્રસિદ્ધ છે. તે જ મારું રાજ્ય પ્રાપ્ત કરશે.
7.89.18
न हि शक्ष्याम्यहं हित्वा भृत्यदारान्सुखान्वितान् ।
प्रतिवक्तुं महातेजः किञ्चिदप्यशुभं वचः ॥ ७.८९.१८ ॥
હે મહાતેજસ્વી, સુખમાં રહેલા સેવકો અને પત્નીઓને છોડીને હું કોઈ અશુભ વચન પણ ઉત્તરમાં કહી શકીશ નહીં.
7.89.19
तथा ब्रुवति राजेन्द्रे बुधः परममद्भुतम् ।
सान्त्वपूर्वमथोवाच वासस्त इह रोचताम् ॥ ७.८९.१९ ॥
રાજેન્દ્ર આમ કહેતા હતા ત્યારે બુધે અત્યંત અદ્ભુત વાત સાંત્વનપૂર્વક કહી: "અહીં તમને વાસ ગમો."
7.89.20
न सन्तापस्त्वया कार्यः कार्दमेय महाबल ।
संवत्सरोषितस्येह कारयिष्यामि ते हितम् ॥ ७.८९.२० ॥
હે કાર્દમેય, હે મહાબલ, તું સંતાપ ન કર. અહીં એક વર્ષ રહેશે તો હું તારું હિત કરીશ.
7.89.21
तस्य तद्वचनं श्रुत्वा बुधस्याक्लिष्टकर्मणः ।
वासाय विदधे बुद्धिं यदुक्तं ब्रह्मवादिना ॥ ७.८९.२१ ॥
અક્લિષ્ટકર્મા બુધના તે વચનો સાંભળીને, બ્રહ્મવાદીએ કહ્યું હતું તેમ રહેવાનો તેણે નિશ્ચય કર્યો.
7.89.22
मासं स स्त्री तदा भूत्वा रमयत्यनिशं शुदा ।
मासं पुरुषभावेन धर्मबुद्धिं चकार सः ॥ ७.८९.२२ ॥
એક મહિનો તે સ્ત્રી થઈને સતત રમ્યો; એક મહિનો પુરુષરૂપે ધર્મબુદ્ધિથી વર્ત્યો.
7.89.23
ततः सा नवमे मासि इला सोमसुतात्सुतम् ।
जनयामास सुश्रोणी पुरूरवसमूर्जितम् ॥ ७.८९.२३ ॥
પછી તે સુંદર કમરવાળી ઇલાએ નવમા મહિને સોમપુત્ર થકી પુરૂરવા નામના બળવાન પુત્રને જન્મ આપ્યો.
7.89.24
जातमात्रं तु सुश्रोणी पितुर्हस्ते न्यवेशयत् ।
बुधस्य समवर्णभमिला पुत्रं महाबलम् ॥ ७.८९.२४ ॥
જન્મતાં જ સુંદર કમરવાળી ઇલાએ તે મહાબલ પુત્રને પિતા બુધના હાથમાં મૂક્યો; તે બુધ જેવા તેજવાળો હતો.
7.89.25
बुधस्तु पुरुषीभूतं स वै संवत्सरान्तरम् ।
कथाभी रमयामास धर्मयुक्ताभिरात्मवान् ॥ ७.८९.२५ ॥
પુરુષરૂપ પામેલાને આત્મસંયમી બુધે એક વર્ષ સુધી ધર્મયુક્ત કથાઓ વડે પ્રસન્ન કર્યા.