ઉપનિષદો · Bṛhadāraṇyaka 3.5
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
Bṛhadāraṇyaka 3.5.1
अथ हैनं कहोलः कौषीतकेयः पप्रच्छ याज्ञवल्क्येति होवाच ।
यदेव साक्षादपरोक्षाद्ब्रह्म य आत्मा सर्वान्तरस्तं मे व्याचक्ष्वेति ।
एष त आत्मा सर्वान्तरः ।
कतमो याज्ञवल्क्य सर्वान्तरः ।
योऽशनायापिपासे शोकं मोहं जरां मृत्युमत्येति ।
एतं वै तमात्मानं विदित्वा ब्राह्मणाः पुत्रैषणायाश्च वित्तैषणायाश्च लोकैषणायाश्च व्युत्थायाथ भिक्षाचर्यं चरन्ति ।
या ह्येव पुत्रैषणा सा वित्तैषणा या वित्तैषणा सा लोकैषणा ।
उभे ह्येते एषणे एव भवतः ।
तस्माद्ब्रामणः पाण्डित्यं निर्विद्य बाल्येन तिष्ठासेत् ।
बाल्यं च पाण्डित्यं च निर्विद्याथ मुनिः ।
अमौनं च मौनं च निर्विद्याथ ब्राह्मणः ।
स ब्राह्मणः केन स्याद्येन स्यात्तेनेदृश एव ।
अतोऽन्यदार्तम् ।
ततो ह कहोलः कौषीतकेय उपरराम ॥ ३.५.१ ॥
ત્યારે કૌષીતકેય કહોલે તેમને પૂછ્યું: "હે યાજ્ઞવલ્ક્ય, જે બ્રહ્મ સાક્ષાત અને પ્રત્યક્ષ છે, જે આત્મા સર્વની અંદર છે, તે મને સમજાવો." "આ તારો આત્મા છે, જે સર્વની અંદર છે." "હે યાજ્ઞવલ્ક્ય, સર્વની અંદર કોણ છે?" "જે ભૂખ, તરસ, શોક, મોહ, ઘડપણ અને મૃત્યુને પાર કરે છે. તે આત્માને જાણીને બ્રાહ્મણો પુત્રૈષણા, વિત્તૈષણા અને લોકૈષણાથી મુક્ત થઈને ભિક્ષાચર્યા કરે છે. જે પુત્રૈષણા છે તે જ વિત્તૈષણા છે, અને જે વિત્તૈષણા છે તે જ લોકૈષણા છે; આ બંને ઇચ્છાઓ જ છે. તેથી બ્રાહ્મણે પાંડિત્યનો ત્યાગ કરીને બાળક જેવા રહેવું. બાળપણ અને પાંડિત્ય છોડીને તે મુનિ બને છે. મૌન અને અમૌન છોડીને તે બ્રાહ્મણ બને છે. જેનાથી તે બ્રાહ્મણ બને છે, તેવો જ તે બને છે. આનાથી અન્ય બધું દુઃખ છે." ત્યારે કૌષીતકેય કહોલ મૌન રહ્યા.