อุปนิษัท · Bṛhadāraṇyaka 3.5

Bṛhadāraṇyaka 3.5.1

अथ हैनं कहोलः कौषीतकेयः पप्रच्छ याज्ञवल्क्येति होवाच ।
यदेव साक्षादपरोक्षाद्ब्रह्म य आत्मा सर्वान्तरस्तं मे व्याचक्ष्वेति ।
एष त आत्मा सर्वान्तरः ।
कतमो याज्ञवल्क्य सर्वान्तरः ।
योऽशनायापिपासे शोकं मोहं जरां मृत्युमत्येति ।
एतं वै तमात्मानं विदित्वा ब्राह्मणाः पुत्रैषणायाश्च वित्तैषणायाश्च लोकैषणायाश्च व्युत्थायाथ भिक्षाचर्यं चरन्ति ।
या ह्येव पुत्रैषणा सा वित्तैषणा या वित्तैषणा सा लोकैषणा ।
उभे ह्येते एषणे एव भवतः ।
तस्माद्ब्रामणः पाण्डित्यं निर्विद्य बाल्येन तिष्ठासेत् ।
बाल्यं च पाण्डित्यं च निर्विद्याथ मुनिः ।
अमौनं च मौनं च निर्विद्याथ ब्राह्मणः ।
स ब्राह्मणः केन स्याद्येन स्यात्तेनेदृश एव ।
अतोऽन्यदार्तम् ।
ततो ह कहोलः कौषीतकेय उपरराम ॥ ३.५.१ ॥

จากนั้น กหోละ บุตรแห่งเกาษีตกิ ได้ถามท่านว่า ยาชญวัลกยะ ขอโปรดอธิบายแก่ข้าพเจ้าถึงพรหมันที่ปรากฏโดยตรงและประจักษ์แจ้ง คืออาตมันที่อยู่ภายในทุกสิ่ง ท่านตอบว่า นี่แหละคืออาตมันของท่านซึ่งอยู่ภายในทุกสิ่ง กหోละถามว่า ยาชญวัลกยะ อะไรคือสิ่งที่อยู่ภายในทุกสิ่ง ท่านตอบว่า ผู้ที่ล่วงพ้นความหิวและความกระหาย ความโศก ความหลง ความแก่ และความตายได้ พราหมณ์ทั้งหลายเมื่อรู้อาตมันนั้นแล้ว ละความใคร่ในบุตร ความใคร่ในทรัพย์ และความใคร่ในโลกทั้งหลาย แล้วดำเนินชีวิตด้วยการขอทาน เพราะความใคร่ในบุตรก็คือความใคร่ในทรัพย์ และความใคร่ในทรัพย์ก็คือความใคร่ในโลก ความใคร่ทั้งสองนี้แท้จริงแล้วเป็นอย่างเดียวกัน ดังนั้น พราหมณ์เมื่อละความรอบรู้ทางวิชาการแล้ว ควรดำรงอยู่ในความเป็นเด็ก เมื่อละทั้งความเป็นเด็กและความรอบรู้แล้ว ก็กลายเป็นมุนี เมื่อละทั้งการนิ่งเงียบและการไม่นิ่งเงียบแล้ว ก็กลายเป็นพราหมณ์ ผู้ที่เป็นพราหมณ์ด้วยวิธีใดก็ย่อมเป็นเช่นนั้นเอง นอกจากนี้ทั้งหมดคือความทุกข์ เมื่อกล่าวดังนี้แล้ว กหోละ บุตรแห่งเกาษีตกิ ก็เงียบไป