उपनिषदे · Bṛhadāraṇyaka 3.5
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
Bṛhadāraṇyaka 3.5.1
अथ हैनं कहोलः कौषीतकेयः पप्रच्छ याज्ञवल्क्येति होवाच ।
यदेव साक्षादपरोक्षाद्ब्रह्म य आत्मा सर्वान्तरस्तं मे व्याचक्ष्वेति ।
एष त आत्मा सर्वान्तरः ।
कतमो याज्ञवल्क्य सर्वान्तरः ।
योऽशनायापिपासे शोकं मोहं जरां मृत्युमत्येति ।
एतं वै तमात्मानं विदित्वा ब्राह्मणाः पुत्रैषणायाश्च वित्तैषणायाश्च लोकैषणायाश्च व्युत्थायाथ भिक्षाचर्यं चरन्ति ।
या ह्येव पुत्रैषणा सा वित्तैषणा या वित्तैषणा सा लोकैषणा ।
उभे ह्येते एषणे एव भवतः ।
तस्माद्ब्रामणः पाण्डित्यं निर्विद्य बाल्येन तिष्ठासेत् ।
बाल्यं च पाण्डित्यं च निर्विद्याथ मुनिः ।
अमौनं च मौनं च निर्विद्याथ ब्राह्मणः ।
स ब्राह्मणः केन स्याद्येन स्यात्तेनेदृश एव ।
अतोऽन्यदार्तम् ।
ततो ह कहोलः कौषीतकेय उपरराम ॥ ३.५.१ ॥
तेव्हा कौषीतकेय कहोल यांनी त्यांना विचारले: "हे याज्ञवल्क्य, जे ब्रह्म साक्षात व प्रत्यक्ष आहे, जो आत्मा सर्वांच्या अंतरी आहे, तो मला समजावून सांगा." "हा तुमचा आत्मा आहे, जो सर्वांच्या अंतरी आहे." "हे याज्ञवल्क्य, सर्वांच्या अंतरी कोण आहे?" "जो भूक, तहान, शोक, मोह, वार्धक्य आणि मृत्यू यांच्या पलीकडे जातो. त्या आत्म्याला जाणून ब्राह्मण पुत्रैषणा, वित्तैषणा आणि लोकैषणा यांचा त्याग करून भिक्षाचर्या करतात. जी पुत्रैषणा तीच वित्तैषणा, आणि जी वित्तैषणा तीच लोकैषणा; या दोन्ही इच्छाच आहेत. म्हणून ब्राह्मणाने पांडित्याचा त्याग करून बालकासारखे राहावे. बाल्य व पांडित्य सोडून तो मुनी होतो. मौन व अमौन सोडून तो ब्राह्मण होतो. ज्याच्याद्वारे तो ब्राह्मण होतो, तसाच तो होतो. याखेरीज सर्व दुःख आहे." तेव्हा कौषीतकेय कहोल गप्प बसले.