अथर्ववेद · सूक्त 11.2
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
11.2.1
भवाशर्वौ मृडतं माभि यातं भूतपती पशुपती नमो वाम् ।
प्रतिहितामायतां मा वि स्राष्टं मा नो हिंसिष्टं द्विपदो मा चतुष्पदः ॥ ११.२.१ ॥
हे भव आणि शर्व, कृपा करा, आमच्यावर चाल करून येऊ नका. हे भूतांचे स्वामी, पशूंचे स्वामी, तुम्हा दोघांना नमस्कार. जे स्थापित आहे ते स्थिर राहो, विखुरले न जावो; आमच्या द्विपाद आणि चतुष्पाद प्राण्यांची हिंसा ते करू नये.
11.2.2
शुने क्रोष्ट्रे मा शरीराणि कर्तमलिक्लवेभ्यो गृध्रेभ्यो ये च कृष्णा अविष्यवः ।
मक्षिकास्ते पशुपते वयांसि ते विघसे मा विदन्त ॥ ११.२.२ ॥
कुत्रा आणि कोल्ह्याला आमची शरीरे देऊ नकोस; अलिक्लवांना, गिधाडांना आणि मांसलोलुप काळ्या प्राण्यांनाही देऊ नकोस. हे पशुपती, माश्या आणि तुझे पक्षी तुझे उरलेले अन्न मिळवू नयेत.
11.2.3
क्रन्दाय ते प्राणाय याश्च ते भव रोपयः ।
नमस्ते रुद्र कृण्मः सहस्राक्षायामर्त्य ॥ ११.२.३ ॥
हे भवा, तुझ्या आक्रंदनाला, तुझ्या प्राणाला आणि तुझ्या जखमांना नमस्कार. हे रुद्रा, तुला आम्ही नमस्कार करतो; हे सहस्राक्षा, हे अमर्त्या.
11.2.4
पुरस्तात्ते नमः कृण्म उत्तरादधरादुत ।
अभीवर्गाद्दिवस्पर्यन्तरिक्षाय ते नमः ॥ ११.२.४ ॥
पूर्वेकडून तुला आम्ही नमस्कार करतो; उत्तरेकडून आणि दक्षिणेकडून; जवळच्या वेढ्यातून, आकाशापलीकडून, अंतरिक्षासाठी तुला नमस्कार.
11.2.5
मुखाय ते पशुपते यानि चक्षूंषि ते भव ।
त्वचे रूपाय संदृशे प्रतीचीनाय ते नमः ॥ ११.२.५ ॥
हे पशुपती, तुझ्या मुखाला नमस्कार; हे भवा, तुझ्या जे डोळे आहेत त्यांना. त्वचेला, रूपाला, दर्शनाला, पश्चिमाभिमुख अशा तुला नमस्कार.
11.2.6
अङ्गेभ्यस्त उदराय जिह्वाया आस्याय ते ।
दद्भ्यो गन्धाय ते नमः ॥ ११.२.६ ॥
तुझ्या अवयवांना नमस्कार; तुझ्या उदराला, जिभेला, मुखाला नमस्कार. तुझ्या दातांना, गंधाला, तुला नमस्कार.
11.2.7
अस्त्रा नीलशिखण्डेन सहस्राक्षेण वाजिना ।
रुद्रेणार्धकघातिना तेन मा समरामहि ॥ ११.२.७ ॥
निळ्या शिखंडाने, सहस्र नेत्रांनी, वेगवान अस्त्राने युक्त, अर्धकाचा वध करणाऱ्या रुद्रासह आम्ही एकत्र होऊ.
11.2.8
स नो भवः परि वृणक्तु विश्वत आप इवाग्निः परि वृणक्तु नो भवः ।
मा नोऽभि मांस्त नमो अस्त्वस्मै ॥ ११.२.८ ॥
तो भव आम्हांला सर्वत्र वेढून रक्षो; अग्नी पाण्याला वेढतो तसा भव आम्हांला वेढो. त्याने आमचा अपमान न करो; त्याला नमस्कार असो.
11.2.9
चतुर्नमो अष्टकृत्वो भवाय दश कृत्वः पशुपते नमस्ते ।
तवेमे पञ्च पशवो विभक्ता गावो अश्वाः पुरुषा अजावयः ॥ ११.२.९ ॥
भवाला चार वेळा, आठ वेळा, दहा वेळा नमस्कार. हे पशुपते, तुला नमस्कार. तुझे हे पाच पशू विभागलेले आहेत — गायी, घोडे, माणसे, शेळ्या व मेंढ्या.
11.2.10
तव चतस्रः प्रदिशस्तव द्यौस्तव पृथिवी तवेदमुग्रोर्वन्तरिक्षम् ।
तवेदं सर्वमात्मन्वद्यत्प्राणत्पृथिवीमनु ॥ ११.२.१० ॥
तुझ्या चार दिशा, तुझे आकाश, तुझी पृथ्वी; हे उग्रा, तुझे हे विशाल अंतरिक्ष. तुझे हे सर्व प्राणवान आहे — जे पृथ्वीवर श्वास घेते.
11.2.11
उरुः कोशो वसुधानस्तवायं यस्मिन्न् इमा विश्वा भुवनान्यन्तः ।
स नो मृड पशुपते नमस्ते परः क्रोष्टारो अभिभाः श्वानः परो यन्त्वघरुदो विकेश्यः ॥ ११.२.११ ॥
हा विशाल खजिना, संपत्तीचा आधार तुझा आहे; यात ही सर्व भुवने आहेत. तो आम्हांवर कृपा करो; हे पशुपते, तुला नमस्कार. कोल्हे आणि भयंकर भुंकणारी कुत्री दूर जावोत; पापासाठी रडणारे आणि विस्कटलेल्या केसांचे दूर जावोत.
11.2.12
धनुर्बिभर्षि हरितं हिरण्ययं सहस्रघ्निं शतवधं शिखण्डिन् ।
रुद्रस्येषुश्चरति देवहेतिस्तस्यै नमो यतमस्यां दिशीतः ॥ ११.२.१२ ॥
हे शिखंडिन्, तू हिरवे-सोनेरी धनुष्य धारण करतोस, जे हजारांना आणि शंभरांना ठार करते. रुद्राचा बाण, देवांचे अस्त्र, संचार करतो; येथून जिकडे असेल तिकडे त्याला नमस्कार.
11.2.13
योऽभियातो निलयते त्वां रुद्र निचिकीर्षति ।
पश्चादनुप्रयुङ्क्षे तं विद्धस्य पदनीरिव ॥ ११.२.१३ ॥
जो तुझ्यावर हल्ला करण्यासाठी येऊन लपून बसतो, हे रुद्रा, जो तुझे अहित इच्छितो — जखमी माणसाच्या पावलांच्या मागोव्यासारखे, मागून मी त्याच्यामागे पाठवतो.
11.2.14
भवारुद्रौ सयुजा संविदानावुभावुग्रौ चरतो वीर्याय ।
ताभ्यां नमो यतमस्यां दिशीतः ॥ ११.२.१४ ॥
भव आणि रुद्र — एकत्र जोडलेले, एकमताचे, दोघेही उग्र — पराक्रमासाठी संचार करतात. त्या दोघांना नमस्कार, येथून जिकडे असतील तिकडे.
11.2.15
नमस्ते अस्त्वायते नमो अस्तु परायते ।
नमस्ते रुद्र तिष्ठत आसीनायोत ते नमः ॥ ११.२.१५ ॥
तुला नमस्कार, येणाऱ्याला नमस्कार; जाणाऱ्याला नमस्कार. हे रुद्रा, उभ्या असलेल्या तुला नमस्कार, बसलेल्या तुलाही नमस्कार.
11.2.16
नमः सायं नमः प्रातर्नमो रात्र्या नमो दिवा ।
भवाय च शर्वाय चोभाभ्यामकरं नमः ॥ ११.२.१६ ॥
संध्येला नमस्कार, प्रभातेला नमस्कार; रात्रीला नमस्कार, दिवसाला नमस्कार. भव आणि शर्व, दोघांनाही मी नमस्कार केला.
11.2.17
सहस्राक्षमतिपश्यं पुरस्ताद्रुद्रमस्यन्तं बहुधा विपश्चितम् ।
मोपाराम जिह्वयेयमानम् ॥ ११.२.१७ ॥
हजार डोळे असलेल्या, समोरून सर्व पाहणाऱ्या, रुद्राला — अनेक प्रकारे अस्त्र फेकणाऱ्या, सर्वज्ञाला — जिभेने आपण जवळ जाऊ नये, तो पुढे सरकत असताना.
11.2.18
श्यावाश्वं कृष्णमसितं मृणन्तं भीमं रथं केशिनः पादयन्तम् ।
पूर्वे प्रतीमो नमो अस्त्वस्मै ॥ ११.२.१८ ॥
श्यावाश्व, कृष्ण, असित, संहार करणारा, भयंकर रथ असलेला, केशींना तुडवणारा — त्याला पूर्वजांप्रमाणे आम्ही नमन करतो; त्याला नमस्कार असो.
11.2.19
मा नोऽभि स्रा मत्यं देवहेतिं मा नः क्रुधः पशुपते नमस्ते ।
अन्यत्रास्मद्दिव्यां शाखां वि धूनु ॥ ११.२.१९ ॥
हे पशुपते, मर्त्यावर देवास्त्र सोडू नको; आमच्यावर क्रोध करू नको; तुला नमस्कार. आमच्यापासून दूर इतरत्र तुझी दिव्य शाखा झटकून टाक.
11.2.20
मा नो हिंसीरधि नो ब्रूहि परि णो वृङ्धि मा क्रुधः ।
मा त्वया समरामहि ॥ ११.२.२० ॥
आम्हांस हिंसू नकोस; आमच्याबद्दल चांगले बोल; आमच्यापासून दूर कर; क्रोध करू नकोस; तुझ्याबरोबर आम्ही (दुःखात) एकत्र न होवो.
11.2.21
मा नो गोषु पुरुषेषु मा गृधो नो अजाविषु ।
अन्यत्रोग्र वि वर्तय पियारूणां प्रजां जहि ॥ ११.२.२१ ॥
आमच्या गायी, माणसे, शेळ्या व मेंढ्यांवर लोभ धरू नकोस; हे उग्र, त्यांना इतरत्र फिरव; पियारूंच्या संततीचा नाश कर.
11.2.22
यस्य तक्मा कासिका हेतिरेकमश्वस्येव वृषणः क्रन्द एति ।
अभिपूर्वं निर्णयते नमो अस्त्वस्मै ॥ ११.२.२२ ॥
ज्याचा ताप, खोकला व अस्त्र एकच, नर घोड्याच्या किंकाळीप्रमाणे उठतो, पुढे नेला जातो — त्याला नमस्कार असो.
11.2.23
योऽन्तरिक्षे तिष्ठति विष्टभितोऽयज्वनः प्रमृणन् देवपीयून् ।
तस्मै नमो दशभिः शक्वरीभिः ॥ ११.२.२३ ॥
जो अंतरिक्षात उभा आहे, यज्ञ न करणाऱ्यांना धरून ठेवतो, देवद्वेष्ट्यांना चिरडतो — त्याला दहा शक्वरी छंदांनी नमस्कार.
11.2.24
तुभ्यमारण्याः पशवो मृगा वने हिता हंसाः सुपर्णाः शकुना वयांसि ।
तव यक्षं पशुपते अप्स्वन्तस्तुभ्यं क्षरन्ति दिव्या आपो वृधे ॥ ११.२.२४ ॥
तुझ्यासाठी अरण्यातील पशू व हरिणे आहेत, जी वनात ठेवलेली आहेत; हंस, सुंदर पंखांचे पक्षी व इतर पक्षी आहेत. हे पशुपती, पाण्याच्या आत तुझी अद्भुत निर्मिती आहे; वाढीसाठी तुझ्यासाठी दिव्य जल वाहते.
11.2.25
शिंशुमारा अजगराः पुरीकया जषा मत्स्या रजसा येभ्यो अस्यसि ।
न ते दूरं न परिष्ठास्ति ते भव सद्यः सर्वां परि पश्यसि भूमिं पूर्वस्माद्धंस्युत्तरस्मिन्त्समुद्रे ॥ ११.२.२५ ॥
शिंशुमार, अजगर, पुरीकासह जलचर, मासे, ज्यांना तू जलाच्या रजातून सोडतोस; तुझ्यापासून अंतर नाही, अडथळा नाही. हे भवा, तू त्वरित संपूर्ण पृथ्वी पाहतोस; पूर्वेकडून तू झेपावतोस, उत्तरेस समुद्रात.
11.2.26
मा नो रुद्र तक्मना मा विषेण मा नः सं स्रा दिव्येनाग्निना ।
अन्यत्रास्मद्विद्युतं पातयैताम् ॥ ११.२.२६ ॥
हे रुद्रा, आम्हाला तापाने मारू नकोस, विषाने मारू नकोस; दिव्य अग्नीने आमच्यावर आघात करू नकोस. ही वीज आमच्यापासून दूर कुठेतरी पाड.
11.2.27
भवो दिवो भव ईशे पृथिव्या भव आ पप्र उर्वन्तरिक्षम् ।
तस्यै नमो यतमस्यां दिशीतः ॥ ११.२.२७ ॥
भव स्वर्गाचा स्वामी आहे; भव पृथ्वीचा स्वामी आहे; भवाने विशाल अंतरिक्ष भरले आहे. येथून जी कोणती दिशा असेल तिला नमस्कार.
11.2.28
भव राजन् यजमानाय मृड पशूनां हि पशुपतिर्बभूथ ।
यः श्रद्दधाति सन्ति देवा इति चतुष्पदे द्विपदेऽस्य मृड ॥ ११.२.२८ ॥
हे राजा भवा, यजमानावर कृपा कर; तूच पशूंचा पशुपती झालास. देव आहेत असा जो श्रद्धा ठेवतो, त्याच्या चतुष्पाद व द्विपाद प्राण्यांवर कृपा कर.
11.2.29
मा नो महान्तमुत मा नो अर्भकं मा नो वहन्तमुत मा नो वक्ष्यतः ।
मा नो हिंसीः पितरं मातरं च स्वां तन्वं रुद्र मा रीरिषो नः ॥ ११.२.२९ ॥
हे रुद्रा, आमच्या मोठ्याला मारू नकोस, लहानग्यालाही मारू नकोस; वाहणाऱ्याला आणि वाढणाऱ्यालाही मारू नकोस. आमच्या वडिलांना आणि आईला हिंसू नकोस, आणि आमच्या स्वतःच्या शरीराला, हे रुद्रा, इजा करू नकोस.
11.2.30
रुद्रस्यैलबकारेभ्योऽसंसूक्तगिलेभ्यः ।
इदं महास्येभ्यः श्वभ्यो अकरं नमः ॥ ११.२.३० ॥
रुद्राच्या ऐलबकारांना, असंसूक्त-गिलांना, या महामुख कुत्र्यांना मी नमस्कार केला आहे.
11.2.31
नमस्ते घोषिणीभ्यो नमस्ते केशिनीभ्यः ।
नमो नमस्कृताभ्यो नमः संभुञ्जतीभ्यः ।
नमस्ते देव सेनाभ्यः स्वस्ति नो अभयं च नः ॥ ११.२.३१ ॥
गर्जणाऱ्यांना तुला नमस्कार, केशिनींना तुला नमस्कार. नमस्कृतांना नमस्कार, संभुंजतींना नमस्कार. हे देवा, तुझ्या सेनांना नमस्कार; आम्हाला कल्याण आणि अभय लाभो.