अथर्ववेद · सूक्त 11.3
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
11.3.1
तस्यौदनस्य बृहस्पतिः शिरो ब्रह्म मुखम् ॥ ११.३.१ ॥
त्या ओदनाचे शिर बृहस्पती आहे, ब्रह्म मुख आहे.
11.3.2
द्यावापृथिवी श्रोत्रे सूर्याचन्द्रमसावक्षिणी सप्तऋषयः प्राणापानाः ॥ ११.३.२ ॥
द्यावापृथिवी त्याचे कान, सूर्य-चंद्र त्याचे डोळे, सप्तर्षी व प्राण-अपान.
11.3.3
चक्षुर्मुसलं काम उलूखलम् ॥ ११.३.३ ॥
डोळा मुसळ आहे, काम उखळ आहे.
11.3.4
दितिः शूर्पमदितिः शूर्पग्राही वातोऽपाविनक् ॥ ११.३.४ ॥
दिती शूर्प आहे, अदिती शूर्पग्राही आहे; वारा पाखडतो.
11.3.5
अश्वाः कणा गावस्तण्डुला मशकास्तुषाः ॥ ११.३.५ ॥
घोडे कण आहेत, गायी तांदूळ आहेत, डास तुस आहेत.
11.3.6
कब्रु फलीकरणाः शरोऽभ्रम् ॥ ११.३.६ ॥
कब्रू फलीकरण आहेत, शर अभ्र आहे.
11.3.7
श्याममयोऽस्य मांसानि लोहितमस्य लोहितम् ॥ ११.३.७ ॥
याचे मांस श्याम आहे, याचे रक्त तांबडे आहे.
11.3.8
त्रपु भस्म हरितं वर्णः पुष्करमस्य गन्धः ॥ ११.३.८ ॥
कथील व भस्म हे याचे हिरवे रंग आहेत; पुष्कर हा याचा गंध आहे.
11.3.9
खलः पात्रं स्फ्यावंसावीषे अनूक्ये ॥ ११.३.९ ॥
खल हे याचे पात्र; स्फ्य हे याचे खांदे; ईषा व अनूक्य हे याचे अवयव.
11.3.10
आन्त्राणि जत्रवो गुदा वरत्राः ॥ ११.३.१० ॥
आतडी ही याची जत्रु; गुदा ही याची वरत्रे.
11.3.11
इयमेव पृथिवी कुम्भी भवति राध्यमानस्यौदनस्य द्यौरपिधानम् ॥ ११.३.११ ॥
शिजणाऱ्या ओदनाची कुंभी हीच पृथ्वी होते; द्यौ हे तिचे झाकण आहे.
11.3.12
सीताः पर्शवः सिकता ऊबध्यम् ॥ ११.३.१२ ॥
सीता (नांगराच्या रेषा) या याच्या फासळ्या; सिकता (वाळू) हे याचे ऊबध्य.
11.3.13
ऋतं हस्तावनेजनं कुल्योपसेचनम् ॥ ११.३.१३ ॥
ऋत म्हणजे हात धुणे, कालव्यातून शिंपडणे.
11.3.14
ऋचा कुम्भ्यधिहितार्त्विज्येन प्रेषिता ॥ ११.३.१४ ॥
ऋचेने भांड्यात ठेवलेले, ऋत्विजाच्या कर्माने पाठवलेले.
11.3.15
ब्रह्मणा परिगृहीता साम्ना पर्यूढा ॥ ११.३.१५ ॥
ब्रह्माने स्वीकारलेले, सामाने सभोवती नेलेले.
11.3.16
बृहदायवनं रथन्तरं दर्विः ॥ ११.३.१६ ॥
बृहत् मिसळण्याचे भांडे, रथंतर दर्वी (पळी).
11.3.17
ऋतवः पक्तार आर्तवाः समिन्धते ॥ ११.३.१७ ॥
ऋतू स्वयंपाक करणारे; ऋतूशी संबंधित अग्नी प्रज्वलित करतात.
11.3.18
चरुं पञ्चबिलमुखं घर्मोऽभीन्धे ॥ ११.३.१८ ॥
पाच छिद्रांच्या तोंडाचा चरू; घर्म (उष्णता) पेटतो.
11.3.19
ओदनेन यज्ञवतः सर्वे लोकाः समाप्याः ॥ ११.३.१९ ॥
ओदनाने यज्ञ करणाऱ्याला सर्व लोक प्राप्त करण्याजोगे आहेत.
11.3.20
यस्मिन्त्समुद्रो द्यौर्भूमिस्त्रयोऽवरपरं श्रिताः ॥ ११.३.२० ॥
ज्यात समुद्र, द्युलोक आणि भूमी ही तीन, खालची व वरची, आश्रित आहेत.
11.3.21
यस्य देवा अकल्पन्तोच्छिष्टे षडशीतयः ॥ ११.३.२१ ॥
ज्याच्या उच्छिष्टात देव निर्माण झाले, शहाऐंशी (भाग).
11.3.22
तं त्वौदनस्य पृच्छामि यो अस्य महिमा महान् ॥ ११.३.२२ ॥
त्या ओदनाला मी विचारतो, ज्याची ही महिमा महान आहे.
11.3.23
स य ओदनस्य महिमानं विद्यात् ॥ ११.३.२३ ॥
जो ओदनाची महिमा जाणतो, तो तोच.
11.3.24
नाल्प इति ब्रूयान् नानुपसेचन इति नेदं च किं चेति ॥ ११.३.२४ ॥
"हे अल्प आहे" असे म्हणू नये, "अनुपसेचन नाही" असे म्हणू नये, "हे काय" व "काय" असे म्हणू नये.
11.3.25
यावद्दाताभिमनस्येत तन् नाति वदेत् ॥ ११.३.२५ ॥
दाता मनात असमाधानी होईपर्यंत, त्याबद्दल अतिशयोक्तीने बोलू नये.
11.3.26
ब्रह्मवादिनो वदन्ति पराञ्चमोदनं प्राशी३ः प्रत्यञ्चा३ इति ॥ ११.३.२६ ॥
ब्रह्मवादी म्हणतात: 'ओदना, मागे तोंड करून खा; पुढे तोंड करून खा.'
11.3.27
त्वमोदनं प्राशी३ त्वामोदना३ इति ॥ ११.३.२७ ॥
'तू ओदनाला खा'; 'ओदन तुला खावो' असे (म्हटले जाते).
11.3.28
पराञ्चं चैनं प्राशीः प्राणास्त्वा हास्यन्तीत्येनमाह ॥ ११.३.२८ ॥
मागे तोंड करून हे खाणाऱ्याला तो म्हणतो: 'प्राण तुला सोडून जातील.'
11.3.29
प्रत्यञ्चं चैनं प्राशीरपानास्त्वा हास्यन्तीत्येनमाह ॥ ११.३.२९ ॥
पुढे तोंड करून हे खाणाऱ्याला तो म्हणतो: 'अपान तुला सोडून जातील.'
11.3.30
नैवाहमोदनं न मामोदनः ॥ ११.३.३० ॥
मी ओदन नाही; ओदनही मला खात नाही.
11.3.31
ओदन एवौदनं प्राशीत् ॥ ११.३.३१ ॥
ओदनानेच ओदनाला खाल्ले.