अथर्ववेद · सूक्त 11.4
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
11.4.1
ततश्चैनमन्येन शीर्ष्णा प्राशीर्येन चैतं पूर्व ऋषयः प्राश्नन् ।
ज्येष्ठतस्ते प्रजा मरिष्यतीत्येनमाह ।
तं वा अहं नार्वाञ्चं न पराञ्चं न प्रत्यञ्चम् ।
बृहस्पतिना शीर्ष्णा ।
तेनैनं प्राशिषं तेनैनमजीगमम् ।
एष वा ओदनः सर्वाङ्गः सर्वपरुः सर्वतनूः ।
सर्वाङ्ग एव सर्वपरुः सर्वतनूः सं भवति य एवं वेद ॥३२ ॥ ११.४.१ ॥
नंतर याला दुसऱ्या मस्तकाने खावे; पूर्वीच्या ऋषींनी ज्या मस्तकाने याला खाल्ले त्याच्याने. 'तुझी प्रजा ज्येष्ठाकडून मरेल' असे याला सांगितले जाते. त्याला मी पुढे, मागे किंवा उलट दिशेने घेत नाही; बृहस्पतीच्या मस्तकाने. त्याच्याने मी याला खातो, त्याच्याने मी याला मिळवले. हा ओदन सर्वांग, सर्वपर्वा व सर्वतनू आहे. असे जाणणारा सर्वांग, सर्वपर्वा व सर्वतनू होऊन पूर्ण होतो.
11.4.2
ततश्चैनमन्याभ्यां श्रोत्राभ्यां प्राशीर्याभ्यां चैतं पूर्व ऋषयः प्राश्नन् ।
बधिरो भविष्यसीत्येनमाह ।
तं वा अहं नार्वाञ्चं न पराञ्चं न प्रत्यञ्चम् ।
द्यावापृथिवीभ्यां श्रोत्राभ्याम् ।
ताभ्यामेनं प्राशिषं ताभ्यामेनमजीगमम् ।
एष वा ओदनः सर्वाङ्गः सर्वपरुः सर्वतनूः ।
सर्वाङ्ग एव सर्वपरुः सर्वतनूः सं भवति य एवं वेद ॥३३ ॥ ११.४.२ ॥
नंतर याला दुसऱ्या कानांनी खाऊ घालावे; या ओदनाला पूर्वीच्या ऋषींनी खाल्ले होते. "तू बहिरा होशील" असे त्याला म्हणावे. त्या ओदनाला समोरून, मागून किंवा उलट्या बाजूने मी स्वीकारत नाही. द्यावापृथिवीच्या कानांनी. त्यांच्याद्वारे मी याला खाऊ घालतो; त्यांच्याद्वारे याला पुनर्जीवित करतो. हा ओदन सर्वांग, सर्वपरू आणि सर्वतनू आहे. जो असे जाणतो तो सर्वांग, सर्वपरू आणि सर्वतनू होतो.
11.4.3
ततश्चैनमन्याभ्यामक्षीभ्यां प्राशीर्याभ्यां चैतं पूर्व ऋषयः प्राश्नन् ।
अन्धो भविष्यसीत्येनमाह ।
तं वा अहं नार्वाञ्चं न पराञ्चं न प्रत्यञ्चम् ।
सूर्याचन्द्रमसाभ्यामक्षीभ्याम् ।
ताभ्यामेनं प्राशिषं ताभ्यामेनमजीगमम् ।
एष वा ओदनः सर्वाङ्गः सर्वपरुः सर्वतनूः ।
सर्वाङ्ग एव सर्वपरुः सर्वतनूः सं भवति य एवं वेद ॥३४ ॥ ११.४.३ ॥
नंतर याला इतर डोळ्यांनी खाऊ घातले; पूर्वीच्या ऋषींनी हे खाल्ले. 'तू आंधळा होशील' असे याला म्हटले जाते. त्याला मी पुढे येऊ देत नाही, दूर जाऊ देत नाही, मागे वळू देत नाही. सूर्य आणि चंद्र या दोन डोळ्यांनी मी त्याला खाऊ घातले; त्यांच्याच योगे त्याला पुन्हा जिवंत केले. हा ओदन सर्वांग, सर्वपरू आणि सर्वतनू आहे. जो असे जाणतो तो सर्वांग, सर्वपरू आणि सर्वतनू होतो.
11.4.4
ततश्चैनमन्येन मुखेन प्राशीर्येन चैतं पूर्व ऋषयः प्राश्नन् ।
मुखतस्ते प्रजा मरिष्यतीत्येनमाह ।
तं वा अहं नार्वाञ्चं न पराञ्चं न प्रत्यञ्चम् ।
ब्रह्मणा मुखेन ।
तेनैनं प्राशिषं तेनैनमजीगमम् ।
एष वा ओदनः सर्वाङ्गः सर्वपरुः सर्वतनूः ।
सर्वाङ्ग एव सर्वपरुः सर्वतनूः सं भवति य एवं वेद ॥३५ ॥ ११.४.४ ॥
नंतर याला दुसऱ्या मुखाने खाऊ घातले; पूर्वीच्या ऋषींनी मुखाने हे खाल्ले. 'मुखाने तुझी संतती मरेल' असे याला म्हटले जाते. त्याला मी पुढे येऊ देत नाही, दूर जाऊ देत नाही, मागे वळू देत नाही. ब्रह्मरूप मुखाने मी त्याला खाऊ घातले; त्यानेच त्याला पुन्हा जिवंत केले. हा ओदन सर्वांग, सर्वपरू आणि सर्वतनू आहे. जो असे जाणतो तो सर्वांग, सर्वपरू आणि सर्वतनू होतो.
11.4.5
ततश्चैनमन्यया जिह्वया प्राशीर्यया चैतं पूर्व ऋषयः प्राश्नन् ।
जिह्वा ते मरिष्यतीत्येनमाह ।
तं वा अहं नार्वाञ्चं न पराञ्चं न प्रत्यञ्चम् ।
अग्नेर्जिह्वया ।
तयैनं प्राशिषं तयैनमजीगमम् ।
एष वा ओदनः सर्वाङ्गः सर्वपरुः सर्वतनूः ।
सर्वाङ्ग एव सर्वपरुः सर्वतनूः सं भवति य एवं वेद ॥३६ ॥ ११.४.५ ॥
नंतर याला दुसऱ्या जिभेने खाऊ घालावे; पूर्वीच्या ऋषींनी त्याने खाल्ले होते. 'तुझ्या जिभेने तू मरशील' असे याला सांगावे. त्याला मी पुढे, मागे किंवा उलट दिशेने नेत नाही. अग्नीच्या जिभेने. त्यानेच याला खाऊ घातले, त्यानेच याला पुन्हा जिवंत केले. हा ओदन खरोखर सर्वांग, सर्वग्रंथी आणि सर्वदेह आहे. जो असे जाणतो तो सर्वांग, सर्वग्रंथी आणि सर्वदेह होतो.
11.4.6
ततश्चैनमन्यैर्दन्तैः प्राशीर्यैश्चैतं पूर्व ऋषयः प्राश्नन् ।
दन्तास्ते शत्स्यन्तीत्येनमाह ।
तं वा अहं नार्वाञ्चं न पराञ्चं न प्रत्यञ्चम् ।
ऋतुभिर्दन्तैः ।
तैरेनं प्राशिषं तैरेनमजीगमम् ।
एष वा ओदनः सर्वाङ्गः सर्वपरुः सर्वतनूः ।
सर्वाङ्ग एव सर्वपरुः सर्वतनूः सं भवति य एवं वेद ॥३७ ॥ ११.४.६ ॥
नंतर याला इतर दातांनी खाऊ घालावे; पूर्वीच्या ऋषींनी त्यांनी खाल्ले होते. 'तुझे दात पडतील' असे याला सांगावे. त्याला मी पुढे, मागे किंवा उलट दिशेने नेत नाही. ऋतूंच्या दातांनी. त्यांनीच याला खाऊ घातले, त्यांनीच याला पुन्हा जिवंत केले. हा ओदन खरोखर सर्वांग, सर्वग्रंथी आणि सर्वदेह आहे. जो असे जाणतो तो सर्वांग, सर्वग्रंथी आणि सर्वदेह होतो.
11.4.7
ततश्चैनमन्यैः प्राणापानैः प्राशीर्यैश्चैतं पूर्व ऋषयः प्राश्नन् ।
प्राणापानास्त्वा हास्यन्तीत्येनमाह ।
तं वा अहं नार्वाञ्चं न पराञ्चं न प्रत्यञ्चम् ।
सप्तऋषिभिः प्राणापानैः ।
तैरेनं प्राशिषं तैरेनमजीगमम् ।
एष वा ओदनः सर्वाङ्गः सर्वपरुः सर्वतनूः ।
सर्वाङ्ग एव सर्वपरुः सर्वतनूः सं भवति य एवं वेद ॥३८ ॥ ११.४.७ ॥
नंतर याला इतरांनी प्राण-अपानांसह खाऊ घातले; पूर्वीच्या ऋषींनीही यानेच हे खाल्ले. "प्राण आणि अपान तुला सोडतील" असे याला सांगितले जाते. त्याला मी पुढे, मागे किंवा उलट दिशेने नेले नाही. सात ऋषी आणि प्राण-अपानांसह मी त्याला खाऊ घातले; त्यांच्यासह मी त्याला आणले. हा ओदन खरोखर सर्वांग, सर्वपर्व आणि सर्वतनू आहे. असे जाणणारा सर्वांग, सर्वपर्व आणि सर्वतनू होऊन संपन्न होतो.
11.4.8
ततश्चैनमन्येन व्यचसा प्राशीर्येन चैतं पूर्व ऋषयः प्राश्नन् ।
राजयक्ष्मस्त्वा हनिष्यतीत्येनमाह ।
तं वा अहं नार्वाञ्चं न पराञ्चं न प्रत्यञ्चम् ।
अन्तरिक्षेण व्यचसा ।
तेनैनं प्राशिषं तेनैनमजीगमम् ।
एष वा ओदनः सर्वाङ्गः सर्वपरुः सर्वतनूः ।
सर्वाङ्ग एव सर्वपरुः सर्वतनूः सं भवति य एवं वेद ॥३९ ॥ ११.४.८ ॥
नंतर याला इतरांनी विस्तीर्ण अंतरिक्षासह खाऊ घातले; पूर्वीच्या ऋषींनीही यानेच हे खाल्ले. "राजयक्ष्मा तुला मारील" असे याला सांगितले जाते. त्याला मी पुढे, मागे किंवा उलट दिशेने नेले नाही. विस्तीर्ण अंतरिक्षाने मी त्याला खाऊ घातले; त्यानेच मी त्याला आणले. हा ओदन खरोखर सर्वांग, सर्वपर्व आणि सर्वतनू आहे. असे जाणणारा सर्वांग, सर्वपर्व आणि सर्वतनू होऊन संपन्न होतो.
11.4.9
ततश्चैनमन्येन पृष्ठेन प्राशीर्येन चैतं पूर्व ऋषयः प्राश्नन् ।
विद्युत्त्वा हनिष्यतीत्येनमाह ।
तं वा अहं नार्वाञ्चं न पराञ्चं न प्रत्यञ्चम् ।
दिवा पृष्ठेन ।
तेनैनं प्राशिषं तेनैनमजीगमम् ।
एष वा ओदनः सर्वाङ्गः सर्वपरुः सर्वतनूः ।
सर्वाङ्ग एव सर्वपरुः सर्वतनूः सं भवति य एवं वेद ॥४० ॥ ११.४.९ ॥
नंतर त्याला दुसऱ्या पाठीने अन्न द्यावे; पूर्वीच्या ऋषींनी हे खाल्ले. 'वीज तुला मारील' असे तो त्याला म्हणतो. त्याला मी जवळ येणारा, दूर जाणारा किंवा समोर येणारा मानत नाही. दिवसाच्या पाठीने. त्यानेच मी त्याला खाऊ घातले, त्यानेच त्याला जीवन दिले. हा ओदन सर्वांग, सर्वपर्व आणि सर्वतनू आहे. असे जाणणारा सर्वांग, सर्वपर्व आणि सर्वतनू होतो.
11.4.10
ततश्चैनमन्येनोरसा प्राशीर्येन चैतं पूर्व ऋषयः प्राश्नन् ।
कृष्या न रात्स्यसीत्येनमाह ।
तं वा अहं नार्वाञ्चं न पराञ्चं न प्रत्यञ्चम् ।
पृथिव्योरसा ।
तेनैनं प्राशिषं तेनैनमजीगमम् ।
एष वा ओदनः सर्वाङ्गः सर्वपरुः सर्वतनूः ।
सर्वाङ्ग एव सर्वपरुः सर्वतनूः सं भवति य एवं वेद ॥४१ ॥ ११.४.१० ॥
नंतर त्याला दुसऱ्या छातीने अन्न द्यावे; पूर्वीच्या ऋषींनी हे खाल्ले. 'नांगरणीने तुला काही मिळणार नाही' असे तो त्याला म्हणतो. त्याला मी जवळ येणारा, दूर जाणारा किंवा समोर येणारा मानत नाही. पृथ्वीच्या छातीने. त्यानेच मी त्याला खाऊ घातले, त्यानेच त्याला जीवन दिले. हा ओदन सर्वांग, सर्वपर्व आणि सर्वतनू आहे. असे जाणणारा सर्वांग, सर्वपर्व आणि सर्वतनू होतो.
11.4.11
ततश्चैनमन्येनोदरेण प्राशीर्येन चैतं पूर्व ऋषयः प्राश्नन् ।
उदरदारस्त्वा हनिष्यतीत्येनमाह ।
तं वा अहं नार्वाञ्चं न पराञ्चं न प्रत्यञ्चम् ।
सत्येनोदरेण ।
तेनैनं प्राशिषं तेनैनमजीगमम् ।
एष वा ओदनः सर्वाङ्गः सर्वपरुः सर्वतनूः ।
सर्वाङ्ग एव सर्वपरुः सर्वतनूः सं भवति य एवं वेद ॥४२ ॥ ११.४.११ ॥
नंतर याला दुसऱ्या उदराने अन्न द्यावे; ज्याने पूर्वी ऋषींनी हे खाल्ले होते. 'उदरदार तुला मारील' असे त्याला म्हटले जाते. त्याला मी जवळ नाही, दूर नाही, समोरही नाही आणतो; सत्य उदराने. त्याने याला खाऊ घालतो, त्याने याला पोहोचवतो. हा ओदन सर्वांग, सर्वपरू, सर्वतनू आहे. जो असे जाणतो तो सर्वांग, सर्वपरू, सर्वतनू होतो.
11.4.12
ततश्चैनमन्येन वस्तिना प्राशीर्येन चैतं पूर्व ऋषयः प्राश्नन् ।
अप्सु मरिष्यसीत्येनमाह ।
तं वा अहं नार्वाञ्चं न पराञ्चं न प्रत्यञ्चम् ।
समुद्रेण वस्तिना ।
तेनैनं प्राशिषं तेनैनमजीगमम् ।
एष वा ओदनः सर्वाङ्गः सर्वपरुः सर्वतनूः ।
सर्वाङ्ग एव सर्वपरुः सर्वतनूः सं भवति य एवं वेद ॥४३ ॥ ११.४.१२ ॥
नंतर याला दुसऱ्या मूत्राशयाने अन्न द्यावे; ज्याने पूर्वी ऋषींनी हे खाल्ले होते. 'तू पाण्यात मरशील' असे त्याला म्हटले जाते. त्याला मी जवळ नाही, दूर नाही, समोरही नाही आणतो; समुद्ररूप मूत्राशयाने. त्याने याला खाऊ घालतो, त्याने याला पोहोचवतो. हा ओदन सर्वांग, सर्वपरू, सर्वतनू आहे. जो असे जाणतो तो सर्वांग, सर्वपरू, सर्वतनू होतो.
11.4.13
ततश्चैनमन्याभ्यामूरुभ्यां प्राशीर्याभ्यां चैतं पूर्व ऋषयः प्राश्नन् ।
ऊरू ते मरिष्यत इत्येनमाह ।
तं वा अहं नार्वाञ्चं न पराञ्चं न प्रत्यञ्चम् ।
मित्रावरुणयोरूरुभ्याम् ।
ताभ्यामेनं प्राशिषं ताभ्यामेनमजीगमम् ।
एष वा ओदनः सर्वाङ्गः सर्वपरुः सर्वतनूः ।
सर्वाङ्ग एव सर्वपरुः सर्वतनूः सं भवति य एवं वेद ॥४४ ॥ ११.४.१३ ॥
नंतर याला इतर मांड्यांनी खावे; याला पूर्वीच्या ऋषींनी खाल्ले. "तुझी मांड्या नष्ट होतील" असे याला सांगितले जाते. मी त्याला पुढे नाही, मागे नाही, समोरही नाही (खातो). मित्र आणि वरुणाच्या मांड्यांनी. त्यांनीच मी याला खाल्ले, त्यांनीच याला पुन्हा जिवंत केले. हा ओदन सर्वांग, सर्वपर्व व सर्वतनू आहे. असे जाणणारा सर्वांग, सर्वपर्व व सर्वतनू होऊन पूर्ण होतो.
11.4.14
ततश्चैनमन्याभ्यामष्ठीवद्भ्यां प्राशीर्याभ्यां चैतं पूर्व ऋषयः प्राश्नन् ।
स्रामो भविष्यसीत्येनमाह ।
तं वा अहं नार्वाञ्चं न पराञ्चं न प्रत्यञ्चम् ।
त्वष्टुरष्ठीवद्भ्याम् ।
ताभ्यामेनं प्राशिषं ताभ्यामेनमजीगमम् ।
एष वा ओदनः सर्वाङ्गः सर्वपरुः सर्वतनूः ।
सर्वाङ्ग एव सर्वपरुः सर्वतनूः सं भवति य एवं वेद ॥४५ ॥ ११.४.१४ ॥
नंतर त्याला दुसऱ्या दोन गुडघ्यांच्या हाडांनी खावे; पूर्वीच्या ऋषींनी असेच खाल्ले. 'तू स्थिर होशील' असे त्याला म्हणावे. मी त्याला पुढून, मागून किंवा समोरून घेत नाही. त्वष्ट्याच्या गुडघ्यांच्या हाडांनी. त्यांच्यानेच मी त्याला खाल्ले, त्यांच्यानेच त्याला उत्पन्न केले. हा ओदन सर्वांग, सर्वपर्व आणि सर्वतनू आहे. जो असे जाणतो तो सर्वांग, सर्वपर्व आणि सर्वतनू होऊन परिपूर्ण होतो.
11.4.15
ततश्चैनमन्याभ्यां पादाभ्यां प्राशीर्याभ्यां चैतं पूर्व ऋषयः प्राश्नन् ।
बहुचारी भविष्यसीत्येनमाह ।
तं वा अहं नार्वाञ्चं न पराञ्चं न प्रत्यञ्चम् ।
अश्विनोः पादाभ्याम् ।
ताभ्यामेनं प्राशिषं ताभ्यामेनमजीगमम् ।
एष वा ओदनः सर्वाङ्गः सर्वपरुः सर्वतनूः ।
सर्वाङ्ग एव सर्वपरुः सर्वतनूः सं भवति य एवं वेद ॥४६ ॥ ११.४.१५ ॥
नंतर हे दुसऱ्या दोन पायांनी खावे; त्यांनीच पूर्वीच्या ऋषींनी ते खाल्ले. "तू बहुचारी होशील" असे तो याला म्हणतो. मी त्याला पुढे, मागे किंवा उलट दिशेने नेले नाही — अश्विनींच्या पायांनी. त्यांनीच मी याला खाल्ले, त्यांनीच गिळले. हा ओदन खरोखर सर्वांग, सर्वपर्व व सर्वतनू आहे. असे जाणणारा सर्वांग, सर्वपर्व व सर्वतनू होतो.
11.4.16
ततश्चैनमन्याभ्यां प्रपदाभ्यां प्राशीर्याभ्यां चैतं पूर्व ऋषयः प्राश्नन् ।
सर्पस्त्वा हनिष्यतीत्येनमाह ।
तं वा अहं नार्वाञ्चं न पराञ्चं न प्रत्यञ्चम् ।
सवितुः प्रपदाभ्याम् ।
ताभ्यामेनं प्राशिषं ताभ्यामेनमजीगमम् ।
एष वा ओदनः सर्वाङ्गः सर्वपरुः सर्वतनूः ।
सर्वाङ्ग एव सर्वपरुः सर्वतनूः सं भवति य एवं वेद ॥४७ ॥ ११.४.१६ ॥
नंतर त्यास इतर दोन पुढच्या पायांनी पूर्वीच्या ऋषींनी खाल्ले. "साप तुला मारेल" असे हा याला म्हणतो. त्याला मी येत नाही, जात नाही, मागे वळत नाही (खातो). सवितृचे पुढचे पाय. त्यांनीच मी याला खाल्ले, त्यांनीच याला जिवंत केले. हा ओदन खरोखर सर्वांग, सर्वपर्व व सर्वतनू आहे. जो असे जाणतो तो सर्वांग, सर्वपर्व व सर्वतनू होऊन एकत्र होतो.
11.4.17
ततश्चैनमन्याभ्यां हस्ताभ्यां प्राशीर्याभ्यां चैतं पूर्व ऋषयः प्राश्नन् ।
ब्राह्मणं हनिष्यसीत्येनमाह ।
तं वा अहं नार्वाञ्चं न पराञ्चं न प्रत्यञ्चम् ।
ऋतस्य हस्ताभ्याम् ।
ताभ्यामेनं प्राशिषं ताभ्यामेनमजीगमम् ।
एष वा ओदनः सर्वाङ्गः सर्वपरुः सर्वतनूः ।
सर्वाङ्ग एव सर्वपरुः सर्वतनूः सं भवति य एवं वेद ॥४८ ॥ ११.४.१७ ॥
नंतर याला दुसऱ्या हातांनी खावे; पूर्वीच्या ऋषींनी याला खाल्ले. 'तू ब्राह्मणाला मारशील' असे याला म्हणतो. त्याला मी जवळ, दूर किंवा उलट दिशेने नेत नाही. ऋताच्या हातांनी. त्याच हातांनी मी याला खाल्ले, त्याच हातांनी याला आणले. हा ओदन सर्वांग, सर्वपरू, सर्वतनू आहे. असे जाणणारा सर्वांग, सर्वपरू, सर्वतनू होऊन समृद्ध होतो.
11.4.18
ततश्चैनमन्यया प्रतिष्ठया प्राशीर्यया चैतं पूर्व ऋषयः प्राश्नन् ।
अप्रतिष्ठानोऽनायतनो मरिष्यसीत्येनमाह ।
तं वा अहं नार्वाञ्चं न पराञ्चं न प्रत्यञ्चम् ।
सत्ये प्रतिष्ठाय ।
तयैनं प्राशिषं तयैनमजीगमम् ।
एष वा ओदनः सर्वाङ्गः सर्वपरुः सर्वतनूः ।
सर्वाङ्ग एव सर्वपरुः सर्वतनूः सं भवति य एवं वेद ॥४९ ॥ ११.४.१८ ॥
नंतर याला दुसऱ्या आधाराने खावे; पूर्वीच्या ऋषींनी याला खाल्ले. 'तू आधार नसलेला, आश्रय नसलेला मरशील' असे याला म्हणतो. त्याला मी जवळ, दूर किंवा उलट दिशेने नेत नाही. सत्यात प्रतिष्ठित होऊन. त्याच आधाराने मी याला खाल्ले, त्यानेच याला आणले. हा ओदन सर्वांग, सर्वपरू, सर्वतनू आहे. असे जाणणारा सर्वांग, सर्वपरू, सर्वतनू होऊन समृद्ध होतो.