অথর্ববেদ · সূক্ত 11.9
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
11.9.1
उच्छिष्टे नाम रूपं चोच्छिष्टे लोक आहितः ।
उच्छिष्ट इन्द्रश्चाग्निश्च विश्वमन्तः समाहितम् ॥ ११.९.१ ॥
উচ্ছিষ্টে নাম ও রূপ স্থাপিত, উচ্ছিষ্টে লোক স্থাপিত। উচ্ছিষ্টে ইন্দ্র ও অগ্নি আছেন; সমগ্র বিশ্ব তার অন্তরে সমাহিত।
11.9.2
उच्छिष्टे द्यावापृथिवी विश्वं भूतं समाहितम् ।
आपः समुद्र उच्छिष्टे चन्द्रमा वात आहितः ॥ ११.९.२ ॥
উচ্ছিষ্টে দ্যাবাপৃথিবী, সমস্ত ভূত সমাহিত। উচ্ছিষ্টে জল ও সমুদ্র; চন্দ্র ও বায়ু স্থাপিত।
11.9.3
सन्न् उच्छिष्टे असंश्चोभौ मृत्युर्वाजः प्रजापतिः ।
लौक्या उच्छिष्ट आयत्ता व्रश्च द्रश्चापि श्रीर्मयि ॥ ११.९.३ ॥
উচ্ছিষ্টে সৎ ও অসৎ উভয়ই আছে; মৃত্যু, বাজ ও প্রজাপতি আছেন। উচ্ছিষ্টে লৌকিক বস্তু আশ্রিত; বৃশ্চ, দ্রশ্চও আছে; আমাতে শ্রী।
11.9.4
दृढो दृंह स्थिरो न्यो ब्रह्म विश्वसृजो दश ।
नाभिमिव सर्वतश्चक्रमुच्छिष्टे देवताः श्रिताः ॥ ११.९.४ ॥
দৃঢ়কে দৃঢ় করো, স্থিরকে স্থির করো; ব্রহ্ম ও বিশ্বস্রষ্টা দশজন আছেন। চক্রের নাভি যেমন সর্বত্র, তেমনি উচ্ছিষ্টে দেবতারা আশ্রিত।
11.9.5
ऋक्साम यजुरुच्छिष्ट उद्गीथः प्रस्तुतं स्तुतम् ।
हिङ्कार उच्छिष्टे स्वरः साम्नो मेडिश्च तन् मयि ॥ ११.९.५ ॥
ঋক্, সাম, যজুঃ উচ্ছিষ্টে; উদ্গীথ, প্রস্তুত, স্তুতও। উচ্ছিষ্টে হিঙ্কার, সামের স্বর ও মেডি; আমাতে সেই তনু।
11.9.6
ऐन्द्राग्नं पावमानं महानाम्नीर्महाव्रतम् ।
उच्छिष्टे यज्ञस्याङ्गान्यन्तर्गर्भ इव मातरि ॥ ११.९.६ ॥
ঐন্দ্রাগ্ন, পাবমান, মহানাম্নী, মহাব্রত উচ্ছিষ্টে; যজ্ঞের অঙ্গসমূহ উচ্ছিষ্টে, যেমন মাতৃগর্ভে অন্তর্গর্ভ।
11.9.7
राजसूयं वाजपेयमग्निष्टोमस्तदध्वरः ।
अर्काश्वमेधावुच्छिष्टे जीवबर्हिर्मदिन्तमः ॥ ११.९.७ ॥
রাজসূয়, বাজপেয়, অগ্নিষ্টোম, সেই অধ্বর; উচ্ছিষ্টে অর্ক ও অশ্বমেধ; জীববর্হি, অত্যন্ত মদকর।
11.9.8
अग्न्याधेयमथो दीक्षा कामप्रश्छन्दसा सह ।
उत्सन्ना यज्ञाः सत्राण्युच्छिष्टेऽधि समाहिताः ॥ ११.९.८ ॥
অগ্ন্যাধেয়, পরে দীক্ষা, কামপ্রশ্ছন্দসের সঙ্গে; বিলুপ্ত যজ্ঞ ও সত্রসমূহ উচ্ছিষ্টে সমাহিত।
11.9.9
अग्निहोत्रं च श्रद्धा च वषट्कारो व्रतं तपः ।
दक्षिणेष्टं पूर्तं चोच्छिष्टेऽधि समाहिताः ॥ ११.९.९ ॥
অগ্নিহোত্র ও শ্রদ্ধা, বষট্কার, ব্রত, তপ; দক্ষিণাসহ ইষ্ট ও পূর্ত উচ্ছিষ্টে সমাহিত।
11.9.10
एकरात्रो द्विरात्रः सद्यःक्रीः प्रक्रीरुक्थ्यः ।
ओतं निहितमुच्छिष्टे यज्ञस्याणूनि विद्यया ॥ ११.९.१० ॥
একরাত্র, দ্বিরাত্র, সদ্যঃক্রী, প্রক্রী, উক্থ্য; যজ্ঞের সূক্ষ্ম অঙ্গ বিদ্যার দ্বারা উচ্ছিষ্টে বোনা ও রাখা হয়েছে।
11.9.11
चतूरात्रः पञ्चरात्रः षड्रात्रश्चोभयः सह ।
षोडशी सप्तरात्रश्चोच्छिष्टाज्जज्ञिरे सर्वे ये यज्ञा अमृते हिताः ॥ ११.९.११ ॥
চতুরাত্র, পঞ্চরাত্র, ষড়রাত্র, উভয়ে একসঙ্গে; ষোড়শী ও সপ্তরাত্র উচ্ছিষ্ট থেকে জন্মেছে — অমৃতে স্থিত সমস্ত যজ্ঞ।
11.9.12
प्रतीहारो निधनं विश्वजिच्चाभिजिच्च यः ।
साह्नातिरात्रावुच्छिष्टे द्वादशाहोऽपि तन् मयि ॥ ११.९.१२ ॥
প্রতীহার, নিধন, বিশ্বজিৎ ও অভিজিৎ — যা; সাহ্নাতিরাত্র উচ্ছিষ্টে, দ্বাদশাহও — তা আমাতে থাকুক।
11.9.13
सूनृता संनतिः क्षेमः स्वधोर्जामृतं सहः ।
उच्छिष्टे सर्वे प्रत्यञ्चः कामाः कामेन तातृपुः ॥ ११.९.१३ ॥
সত্যবাক্য, বিনয়, কল্যাণ, স্বধা, ঊর্জ, অমৃত ও বল — এসবই উচ্ছিষ্টে আছে। অন্তর্মুখী সকল কামনা কামনার দ্বারা তৃপ্ত হয়েছে।
11.9.14
नव भूमीः समुद्रा उच्छिष्टेऽधि श्रिता दिवः ।
आ सूर्यो भात्युच्छिष्टेऽहोरात्रे अपि तन् मयि ॥ ११.९.१४ ॥
নয়টি ভূমি ও সমুদ্র — যা দ্যুলোকের উপর আশ্রিত — উচ্ছিষ্টে আছে। উচ্ছিষ্টে সূর্য দীপ্তি পায়; দিন ও রাতও আমাতে তাই হোক।
11.9.15
उपहव्यं विषूवन्तं ये च यज्ञा गुहा हिताः ।
बिभर्ति भर्ता विश्वस्योच्छिष्टो जनितुः पिता ॥ ११.९.१५ ॥
উপহব্য, বিষূবান্ এবং গুহায় স্থাপিত যজ্ঞসমূহ — এসবকে উচ্ছিষ্ট ধারণ করে; সে সবের ভর্তা, জনকের পিতা।
11.9.16
पिता जनितुरुच्छिष्टोऽसोः पौत्रः पितामहः ।
स क्षियति विश्वस्येशानो वृषा भूम्यामतिघ्न्यः ॥ ११.९.१६ ॥
উচ্ছিষ্ট জনকের পিতা; সে অসুর পৌত্র, পিতামহ। সে সবের ঈশান, বৃষ; পৃথিবীতে অহত হয়ে বাস করে।
11.9.17
ऋतं सत्यं तपो राष्ट्रं श्रमो धर्मश्च कर्म च ।
भूतं भविष्यदुच्छिष्टे वीर्यं लक्ष्मीर्बलं बले ॥ ११.९.१७ ॥
ঋত, সত্য, তপ, রাষ্ট্র, শ্রম, ধর্ম ও কর্ম — অতীত ও ভবিষ্যৎ, বীর্য, লক্ষ্মী, বল — এসব উচ্ছিষ্টে আছে; বলে বল।
11.9.18
समृद्धिरोज आकूतिः क्षत्रं राष्ट्रं षडुर्व्यः ।
संवत्सरोऽध्युच्छिष्ट इडा प्रैषा ग्रहा हविः ॥ ११.९.१८ ॥
সমৃদ্ধি, ওজ, আকূতি, ক্ষত্র, রাষ্ট্র, ছয় বিস্তীর্ণ দিক; সংবৎসর উচ্ছিষ্টের উপর অধিষ্ঠিত — ইড়া, প্রৈষ, গ্রহ, হবিও।
11.9.19
चतुर्होतार आप्रियश्चातुर्मास्यानि नीविदः ।
उच्छिष्टे यज्ञा होत्राः पशुबन्धास्तदिष्टयः ॥ ११.९.१९ ॥
চার হোতার আপ্রি সূক্ত, চাতুর্মাস্য কর্ম ও নীবি মন্ত্র; উচ্ছিষ্টে যজ্ঞ, হোত্র মন্ত্র, পশুবন্ধ ও সেই ইষ্টিসমূহ।
11.9.20
अर्धमासाश्च मासाश्चार्तवा ऋतुभिः सह ।
उच्छिष्टे घोषिणीराप स्तनयित्नुः श्रुतिर्मही ॥ ११.९.२० ॥
অর্ধমাস, মাস ও ঋতুর সঙ্গে আর্তবসমূহ; উচ্ছিষ্টে গর্জনকারী জল, মেঘগর্জন ও মহান শব্দ।
11.9.21
शर्कराः सिकता अश्मान ओषधयो वीरुधस्तृणा ।
अभ्राणि विद्युतो वर्षमुच्छिष्टे संश्रिता श्रिता ॥ ११.९.२१ ॥
কাঁকর, বালি, পাথর, ওষধি, লতা, তৃণ; মেঘ, বিদ্যুৎ, বৃষ্টি — উচ্ছিষ্টে এসব মিলিত ও আশ্রিত।
11.9.22
राद्धिः प्राप्तिः समाप्तिर्व्याप्तिर्मह एधतुः ।
अत्याप्तिरुच्छिष्टे भूतिश्चाहिता निहिता हिता ॥ ११.९.२२ ॥
সিদ্ধি, প্রাপ্তি, সমাপ্তি, ব্যাপ্তি, মহত্ত্বের দুই বৃদ্ধি; উচ্ছিষ্টে অত্যাপ্তি ও ভূতি স্থাপিত, নিহিত ও প্রতিষ্ঠিত।
11.9.23
यच्च प्राणति प्राणेन यच्च पश्यति चक्षुषा ।
उच्छिष्टाज्जज्ञिरे सर्वे दिवि देवा दिविश्रितः ॥ ११.९.२३ ॥
যা প্রাণে শ্বাস নেয় এবং চোখে দেখে — সবই উচ্ছিষ্ট থেকে জন্মেছে; স্বর্গে আশ্রিত সকল দেবতা।
11.9.24
ऋचः सामानि छन्दांसि पुराणं यजुषा सह ।
उच्छिष्टाज्जज्ञिरे सर्वे दिवि देवा दिविश्रितः ॥ ११.९.२४ ॥
ঋক, সাম, ছন্দ, পুরাণ যজুর সঙ্গে — উচ্ছিষ্ট থেকে জন্মেছে; স্বর্গে আশ্রিত সকল দেবতা।
11.9.25
प्राणापानौ चक्षुः श्रोत्रमक्षितिश्च क्षितिश्च या ।
उच्छिष्टाज्जज्ञिरे सर्वे दिवि देवा दिविश्रितः ॥ ११.९.२५ ॥
প্রাণ ও অপান, চোখ ও কান, অক্ষিতি ও ক্ষিতি, যা কিছু আছে—উচ্ছিষ্ট থেকে দ্যুলোকে আশ্রিত সকল দেবতা জন্ম নিয়েছেন।
11.9.26
आनन्दा मोदाः प्रमुदोऽभीमोदमुदश्च ये ।
उच्छिष्टाज्जज्ञिरे सर्वे दिवि देवा दिविश्रितः ॥ ११.९.२६ ॥
আনন্দ, মোদ, প্রমোদ, অভীমোদ ও মুদ—যা কিছু আছে; উচ্ছিষ্ট থেকে দ্যুলোকে আশ্রিত সকল দেবতা জন্ম নিয়েছেন।
11.9.27
देवाः पितरो मनुष्या गन्धर्वाप्सरसश्च ये ।
उच्छिष्टाज्जज्ञिरे सर्वे दिवि देवा दिविश्रितः ॥ ११.९.२७ ॥
দেবতা, পিতৃগণ, মানুষ, গন্ধর্ব ও অপ্সরা, যারা আছেন—উচ্ছিষ্ট থেকে দ্যুলোকে আশ্রিত সকল দেবতা জন্ম নিয়েছেন।