અથર્વવેદ · સૂક્ત 11.9
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
11.9.1
उच्छिष्टे नाम रूपं चोच्छिष्टे लोक आहितः ।
उच्छिष्ट इन्द्रश्चाग्निश्च विश्वमन्तः समाहितम् ॥ ११.९.१ ॥
ઉચ્છિષ્ટમાં નામ અને રૂપ મૂકાયેલાં છે; ઉચ્છિષ્ટમાં લોક સ્થાપિત છે. ઉચ્છિષ્ટમાં ઇન્દ્ર અને અગ્નિ છે; સમગ્ર વિશ્વ તેની અંદર સમાહિત છે.
11.9.2
उच्छिष्टे द्यावापृथिवी विश्वं भूतं समाहितम् ।
आपः समुद्र उच्छिष्टे चन्द्रमा वात आहितः ॥ ११.९.२ ॥
ઉચ્છિષ્ટમાં દ્યાવાપૃથિવી છે; સર્વ ભૂત સમાહિત છે. ઉચ્છિષ્ટમાં જળ અને સમુદ્ર છે; ચંદ્ર અને વાયુ સ્થાપિત છે.
11.9.3
सन्न् उच्छिष्टे असंश्चोभौ मृत्युर्वाजः प्रजापतिः ।
लौक्या उच्छिष्ट आयत्ता व्रश्च द्रश्चापि श्रीर्मयि ॥ ११.९.३ ॥
ઉચ્છિષ્ટમાં સત્ અને અસત્ બંને છે; મૃત્યુ, વાજ અને પ્રજાપતિ છે. ઉચ્છિષ્ટમાં લૌકિક વસ્તુઓ આશ્રિત છે; વ્રશ્ચ અને દ્રશ્ચ પણ છે; મારામાં શ્રી છે.
11.9.4
दृढो दृंह स्थिरो न्यो ब्रह्म विश्वसृजो दश ।
नाभिमिव सर्वतश्चक्रमुच्छिष्टे देवताः श्रिताः ॥ ११.९.४ ॥
દૃઢને દૃઢ કર, સ્થિરને સ્થિર કર; બ્રહ્મ અને વિશ્વસર્જક દસ છે. ચક્રની નાભિ ચારે બાજુ હોય તેમ, ઉચ્છિષ્ટમાં દેવો આશ્રિત છે.
11.9.5
ऋक्साम यजुरुच्छिष्ट उद्गीथः प्रस्तुतं स्तुतम् ।
हिङ्कार उच्छिष्टे स्वरः साम्नो मेडिश्च तन् मयि ॥ ११.९.५ ॥
ઋક્, સામ, યજુ ઉચ્છિષ્ટમાં છે; ઉદ્ગીથ, પ્રસ્તુત, સ્તુત પણ. ઉચ્છિષ્ટમાં હિંકાર, સામનો સ્વર અને મેડિ છે; મારામાં તે શરીર છે.
11.9.6
ऐन्द्राग्नं पावमानं महानाम्नीर्महाव्रतम् ।
उच्छिष्टे यज्ञस्याङ्गान्यन्तर्गर्भ इव मातरि ॥ ११.९.६ ॥
ઐન્દ્રાગ્ન, પાવમાન, મહાનામ્નીઓ, મહાવ્રત ઉચ્છિષ્ટમાં છે; યજ્ઞનાં અંગો ઉચ્છિષ્ટમાં છે, જેમ માતાની અંદર ગર્ભ હોય.
11.9.7
राजसूयं वाजपेयमग्निष्टोमस्तदध्वरः ।
अर्काश्वमेधावुच्छिष्टे जीवबर्हिर्मदिन्तमः ॥ ११.९.७ ॥
રાજસૂય, વાજપેય, અગ્નિષ્ટોમ, તે અધ્વર; ઉચ્છિષ્ટમાં અર્ક અને અશ્વમેધ; જીવબર્હિ, અત્યંત મદકારી.
11.9.8
अग्न्याधेयमथो दीक्षा कामप्रश्छन्दसा सह ।
उत्सन्ना यज्ञाः सत्राण्युच्छिष्टेऽधि समाहिताः ॥ ११.९.८ ॥
અગ્ન્યાધેય, પછી દીક્ષા, કામપ્રશ્છન્દસ સાથે; લુપ્ત થયેલા યજ્ઞો અને સત્રો ઉચ્છિષ્ટમાં એકત્ર.
11.9.9
अग्निहोत्रं च श्रद्धा च वषट्कारो व्रतं तपः ।
दक्षिणेष्टं पूर्तं चोच्छिष्टेऽधि समाहिताः ॥ ११.९.९ ॥
અગ્નિહોત્ર અને શ્રદ્ધા, વષટ્કાર, વ્રત, તપ; દક્ષિણાયુક્ત ઇષ્ટ અને પૂર્ત ઉચ્છિષ્ટમાં એકત્ર.
11.9.10
एकरात्रो द्विरात्रः सद्यःक्रीः प्रक्रीरुक्थ्यः ।
ओतं निहितमुच्छिष्टे यज्ञस्याणूनि विद्यया ॥ ११.९.१० ॥
એકરાત્ર, દ્વિરાત્ર, સદ્યઃક્રી, પ્રક્રી, ઉક્થ્ય; યજ્ઞના સૂક્ષ્મ અંગો વિદ્યાથી ઉચ્છિષ્ટમાં વણાઈને મૂકાયા.
11.9.11
चतूरात्रः पञ्चरात्रः षड्रात्रश्चोभयः सह ।
षोडशी सप्तरात्रश्चोच्छिष्टाज्जज्ञिरे सर्वे ये यज्ञा अमृते हिताः ॥ ११.९.११ ॥
ચતુરાત્ર, પંચરાત્ર, ષડ્રાત્ર, બંને સાથે; ષોડશી અને સપ્તરાત્ર ઉચ્છિષ્ટમાંથી જન્મ્યા — અમૃતમાં હિતકારી સર્વ યજ્ઞો.
11.9.12
प्रतीहारो निधनं विश्वजिच्चाभिजिच्च यः ।
साह्नातिरात्रावुच्छिष्टे द्वादशाहोऽपि तन् मयि ॥ ११.९.१२ ॥
પ્રતીહાર, નિધન, વિશ્વજિત્ અને અભિજિત્ — જે; સાહ્નાતિરાત્ર ઉચ્છિષ્ટમાં, દ્વાદશાહ પણ — તે મારામાં રહે.
11.9.13
सूनृता संनतिः क्षेमः स्वधोर्जामृतं सहः ।
उच्छिष्टे सर्वे प्रत्यञ्चः कामाः कामेन तातृपुः ॥ ११.९.१३ ॥
સત્ય વાણી, નમ્રતા, કલ્યાણ, સ્વધા, ઊર્જા, અમૃત અને બળ — આ બધું ઉચ્છિષ્ટમાં છે. અંતર્મુખ સર્વ કામનાઓ કામનાથી તૃપ્ત થઈ.
11.9.14
नव भूमीः समुद्रा उच्छिष्टेऽधि श्रिता दिवः ।
आ सूर्यो भात्युच्छिष्टेऽहोरात्रे अपि तन् मयि ॥ ११.९.१४ ॥
નવ ભૂમિઓ અને સમુદ્રો — જે દ્યુલોક પર આશ્રિત છે — ઉચ્છિષ્ટમાં છે. ઉચ્છિષ્ટમાં સૂર્ય પ્રકાશે છે; દિવસ અને રાત પણ મારામાં એ જ રહો.
11.9.15
उपहव्यं विषूवन्तं ये च यज्ञा गुहा हिताः ।
बिभर्ति भर्ता विश्वस्योच्छिष्टो जनितुः पिता ॥ ११.९.१५ ॥
ઉપહવ્ય, વિષૂવાન અને ગુહામાં મૂકાયેલા યજ્ઞો — આ બધાને ઉચ્છિષ્ટ ધારણ કરે છે; તે સર્વનો ભર્તા, જનકનો પિતા છે.
11.9.16
पिता जनितुरुच्छिष्टोऽसोः पौत्रः पितामहः ।
स क्षियति विश्वस्येशानो वृषा भूम्यामतिघ्न्यः ॥ ११.९.१६ ॥
ઉચ્છિષ્ટ જનકનો પિતા છે; અસુનો પૌત્ર અને પિતામહ છે. તે સર્વનો ઈશાન, વૃષભ છે; પૃથ્વી પર અવધ્ય રહીને વસે છે.
11.9.17
ऋतं सत्यं तपो राष्ट्रं श्रमो धर्मश्च कर्म च ।
भूतं भविष्यदुच्छिष्टे वीर्यं लक्ष्मीर्बलं बले ॥ ११.९.१७ ॥
ઋત, સત્ય, તપ, રાષ્ટ્ર, શ્રમ, ધર્મ અને કર્મ — ભૂત અને ભવિષ્ય, વીર્ય, લક્ષ્મી, બળ — આ ઉચ્છિષ્ટમાં છે; બળમાં બળ.
11.9.18
समृद्धिरोज आकूतिः क्षत्रं राष्ट्रं षडुर्व्यः ।
संवत्सरोऽध्युच्छिष्ट इडा प्रैषा ग्रहा हविः ॥ ११.९.१८ ॥
સમૃદ્ધિ, ઓજ, આકૂતિ, ક્ષત્ર, રાષ્ટ્ર, છ વિશાળ દિશાઓ; સંવત્સર ઉચ્છિષ્ટ પર આશ્રિત છે — ઇડા, પ્રૈષા, ગ્રહો અને હવિ પણ.
11.9.19
चतुर्होतार आप्रियश्चातुर्मास्यानि नीविदः ।
उच्छिष्टे यज्ञा होत्राः पशुबन्धास्तदिष्टयः ॥ ११.९.१९ ॥
ચાર હોતાઓના આપ્રી સૂક્તો, ચાતુર્માસ્ય કર્મો અને નીવિ મંત્રો; ઉચ્છિષ્ટમાં યજ્ઞો, હોત્ર મંત્રો, પશુબંધો અને તે ઇષ્ટિઓ છે.
11.9.20
अर्धमासाश्च मासाश्चार्तवा ऋतुभिः सह ।
उच्छिष्टे घोषिणीराप स्तनयित्नुः श्रुतिर्मही ॥ ११.९.२० ॥
અર્ધમાસ, માસ અને ઋતુઓ સાથે આર્તવો; ઉચ્છિષ્ટમાં ગર્જતાં જળ, મેઘગર્જના અને મહાન ધ્વનિ છે.
11.9.21
शर्कराः सिकता अश्मान ओषधयो वीरुधस्तृणा ।
अभ्राणि विद्युतो वर्षमुच्छिष्टे संश्रिता श्रिता ॥ ११.९.२१ ॥
કાંકરા, રેતી, પથ્થરો, ઔષધિઓ, વેલાઓ, ઘાસ; વાદળો, વીજળીઓ, વર્ષા — ઉચ્છિષ્ટમાં આ બધાં જોડાયેલાં અને આશ્રિત છે.
11.9.22
राद्धिः प्राप्तिः समाप्तिर्व्याप्तिर्मह एधतुः ।
अत्याप्तिरुच्छिष्टे भूतिश्चाहिता निहिता हिता ॥ ११.९.२२ ॥
સિદ્ધિ, પ્રાપ્તિ, સમાપ્તિ, વ્યાપ્તિ, મહત્ત્વની બે વૃદ્ધિઓ; ઉચ્છિષ્ટમાં અત્યાપ્તિ અને ભૂતિ સ્થાપિત, નિહિત અને રખાયેલી છે.
11.9.23
यच्च प्राणति प्राणेन यच्च पश्यति चक्षुषा ।
उच्छिष्टाज्जज्ञिरे सर्वे दिवि देवा दिविश्रितः ॥ ११.९.२३ ॥
જે પ્રાણથી શ્વાસ લે છે અને આંખથી જુએ છે — તે બધાં ઉચ્છિષ્ટમાંથી જન્મ્યાં; દિવમાં આશ્રિત સર્વ દેવો.
11.9.24
ऋचः सामानि छन्दांसि पुराणं यजुषा सह ।
उच्छिष्टाज्जज्ञिरे सर्वे दिवि देवा दिविश्रितः ॥ ११.९.२४ ॥
ઋચાઓ, સામો, છંદો, પુરાણ યજુષ સાથે — ઉચ્છિષ્ટમાંથી જન્મ્યાં; દિવમાં આશ્રિત સર્વ દેવો.
11.9.25
प्राणापानौ चक्षुः श्रोत्रमक्षितिश्च क्षितिश्च या ।
उच्छिष्टाज्जज्ञिरे सर्वे दिवि देवा दिविश्रितः ॥ ११.९.२५ ॥
પ્રાણ અને અપાન, આંખ અને કાન, અક્ષિતિ અને ક્ષિતિ, જે કંઈ છે—ઉચ્છિષ્ટમાંથી દિવિમાં આશ્રિત સર્વ દેવો જન્મ્યા.
11.9.26
आनन्दा मोदाः प्रमुदोऽभीमोदमुदश्च ये ।
उच्छिष्टाज्जज्ञिरे सर्वे दिवि देवा दिविश्रितः ॥ ११.९.२६ ॥
આનંદ, મોદ, પ્રમોદ, અભીમોદ અને મુદ—જે કંઈ છે; ઉચ્છિષ્ટમાંથી દિવિમાં આશ્રિત સર્વ દેવો જન્મ્યા.
11.9.27
देवाः पितरो मनुष्या गन्धर्वाप्सरसश्च ये ।
उच्छिष्टाज्जज्ञिरे सर्वे दिवि देवा दिविश्रितः ॥ ११.९.२७ ॥
દેવો, પિતૃઓ, મનુષ્યો, ગંધર્વો અને અપ્સરાઓ, જે કોઈ છે—ઉચ્છિષ્ટમાંથી દિવિમાં આશ્રિત સર્વ દેવો જન્મ્યા.