अथर्ववेद · सूक्त 12.1
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.1.1
सत्यं बृहदृतमुग्रं दीक्षा तपो ब्रह्म यज्ञः पृथिवीं धारयन्ति ।
सा नो भूतस्य भव्यस्य पत्न्युरुं लोकं पृथिवी नः कृणोतु ॥ १२.१.१ ॥
सत्य, महान ऋत, उग्र दीक्षा, तप, ब्रह्म आणि यज्ञ पृथ्वीला धारण करतात. भूत आणि भव्याची पत्नी ती पृथ्वी आमच्यासाठी विशाल लोक निर्माण करो.
12.1.2
असंबाधं मध्यतो मानवानां यस्या उद्वतः प्रवतः समं बहु ।
नानावीर्या ओषधीर्या बिभर्ति पृथिवी नः प्रथतां राध्यतां नः ॥ १२.१.२ ॥
मानवांच्या मध्ये कोंडमारा नसलेली, उंच-सखल आणि समतल विस्तीर्ण भूमी असलेली, नानाविध वीर्याच्या औषधी धारण करणारी ती पृथ्वी आमच्यासाठी विस्तारो आणि समृद्ध होवो.
12.1.3
यस्यां समुद्र उत सिन्धुरापो यस्यामन्नं कृष्टयः संबभूवुः ।
यस्यामिदं जिन्वति प्राणदेजत्सा नो भूमिः पूर्वपेये दधातु ॥ १२.१.३ ॥
ज्यात समुद्र, सिंधू आणि पाणी आहे, ज्यात अन्न आणि मानवजाती निर्माण झाल्या, ज्याच्या योगे प्राणवान आणि चालणारे सर्व जिवंत होते, ती भूमी आम्हाला पहिल्या पानाच्या वेळी स्थान देवो.
12.1.4
यस्याश्चतस्रः प्रदिशः पृथिव्या यस्यामन्नं कृष्टयः संबभूवुः ।
या बिभर्ति बहुधा प्राणदेजत्सा नो भूमिर्गोष्वप्यन्ने दधातु ॥ १२.१.४ ॥
जिला चार प्रदिशा आहेत, ज्यात अन्न आणि मानवजाती निर्माण झाल्या, जी प्राणवान आणि चालणाऱ्या सर्वांना अनेक प्रकारे धारण करते, ती भूमी आम्हाला गाईंमध्ये आणि अन्नातही स्थापो.
12.1.5
यस्यां पूर्वे पूर्वजना विचक्रिरे यस्यां देवा असुरान् अभ्यवर्तयन् ।
गवामश्वानां वयसश्च विष्ठा भगं वर्चः पृथिवी नो दधातु ॥ १२.१.५ ॥
ज्यात पूर्वजांनी स्थान केले, ज्यात देवांनी असुरांना परास्त केले, जी गाई, घोडे आणि पक्ष्यांचे आश्रयस्थान आहे, ती पृथ्वी आम्हाला भाग्य आणि तेज देवो.
12.1.6
विश्वंभरा वसुधानी प्रतिष्ठा हिरण्यवक्षा जगतो निवेशनी ।
वैश्वानरं बिभ्रती भूमिरग्निमिन्द्रऋषभा द्रविणे नो दधातु ॥ १२.१.६ ॥
सर्वांना धारण करणारी, वसुधा, आधार, सुवर्णवक्षा, जगताचे निवासस्थान अशी भूमी, वैश्वानर अग्नीला धारण करीत, इंद्राप्रमाणे ऋषभा होऊन, आम्हांला धनात स्थापित करो.
12.1.7
यां रक्षन्त्यस्वप्ना विश्वदानीं देवा भूमिं पृथिवीमप्रमादम् ।
सा नो मधु प्रियं दुहामथो उक्षतु वर्चसा ॥ १२.१.७ ॥
जिचे देव सदा जागृत राहून अप्रमादाने रक्षण करतात, ती विस्तृत पृथ्वी आमच्यासाठी प्रिय मधु दोहो, आणि तेजाने आम्हांला सिंचो.
12.1.8
यार्णवेऽधि सलिलमग्र आसीत्यां मायाभिरन्वचरन् मनीषिणः ।
यस्या हृदयं परमे व्योमन्त्सत्येनावृतममृतं पृथिव्याः ।
सा नो भूमिस्त्विषिं बलं राष्ट्रे दधातूत्तमे ॥ १२.१.८ ॥
सुरुवातीला समुद्राच्या पाण्यावर असलेली जी भूमी, मनीषी आपल्या मायांनी जिच्यावर संचार करीत, परम आकाशात जिचे हृदय सत्याने आच्छादित अमृत आहे — ती भूमी आम्हांला उत्तम राष्ट्रात तेज आणि बल देवो.
12.1.9
यस्यामापः परिचराः समानीरहोरात्रे अप्रमादं क्षरन्ति ।
सा नो भूमिर्भूरिधारा पयो दुहामथो उक्षतु वर्चसा ॥ १२.१.९ ॥
ज्या भूमीवर सभोवती वाहणारी पाणी दिवसरात्र समानपणे अप्रमादाने वाहतात, ती अनेक धारांची भूमी आमच्यासाठी पय दोहो, आणि तेजाने आम्हांला सिंचो.
12.1.10
यामश्विनावमिमातां विष्णुर्यस्यां विचक्रमे ।
इन्द्रो यां चक्र आत्मनेऽनमित्रां शचीपतिः ।
सा नो भूमिर्वि सृजतां माता पुत्राय मे पयः ॥ १२.१.१० ॥
अश्विनींनी मोजली ती भूमी, विष्णूने जिच्यावर पाऊल टाकले ती, इंद्राने स्वतःसाठी शत्रुरहित केलेली, शचीपती इंद्राची — ती भूमी आम्हांसाठी दूध सोडो; माता पुत्रासाठी दूध देते तसे.
12.1.11
गिरयस्ते पर्वता हिमवन्तोऽरण्यं ते पृथिवि स्योनमस्तु ।
बभ्रुं कृष्णां रोहिणीं विश्वरूपां ध्रुवां भूमिं पृथिवीमिन्द्रगुप्ताम् ।
अजीतोऽहतो अक्षतोऽध्यष्ठां पृथिवीमहम् ॥ १२.१.११ ॥
हे पृथ्वी, तुझे पर्वत, हिमालय आणि तुझे अरण्य सुखकर होवो. तांबूस, काळी, रोहिणी, विश्वरूपा, स्थिर, इंद्रसंरक्षित विस्तीर्ण पृथ्वीवर मी अजित, अहत, अक्षत होऊन उभा राहतो.
12.1.12
यत्ते मध्यं पृथिवि यच्च नभ्यं यास्त ऊर्जस्तन्वः संबभूवुः ।
तासु नो धेह्यभि नः पवस्व माता भूमिः पुत्रो अहं पृथिव्याः पर्जन्यः पिता स उ नः पिपर्तु ॥ १२.१.१२ ॥
हे पृथ्वी, तुझे जे मध्य आणि नाभी, तुझी जी ऊर्जस्वी शरीरे उत्पन्न झाली, त्यात आम्हाला स्थापित कर; आमच्याकडे वाहा. भूमी माता, मी पृथ्वीचा पुत्र; पर्जन्य पिता, त्याने आम्हाला पोषावे.
12.1.13
यस्यां वेदिं परिगृह्णन्ति भूम्यां यस्यां यज्ञं तन्वते विश्वकर्माणः ।
यस्यां मीयन्ते स्वरवः पृथिव्यामूर्ध्वाः शुक्रा आहुत्याः पुरस्तात् ।
सा नो भूमिर्वर्धयद्वर्धमाना ॥ १२.१.१३ ॥
ज्या भूमीवर वेदीभोवती घेरली जाते, ज्या भूमीवर विश्वकर्मे यज्ञाचा विस्तार करतात, ज्या भूमीवर स्वरध्वनी मोजले जातात, पृथ्वीवर उंच, शुभ्र आहुती पुढे ठेवल्या जातात; ती भूमी वाढत वाढत आम्हाला वाढवो.
12.1.14
यो नो द्वेषत्पृथिवि यः पृतन्याद्योऽभिदासान् मनसा यो वधेन ।
तं नो भूमे रन्धय पूर्वकृत्वरि ॥ १२.१.१४ ॥
हे पृथ्वी, जो आमचा द्वेष करतो, जो सैन्यासह आमच्यावर चाल करतो, जो मनाने किंवा वधाने आमच्याविरुद्ध कट रचतो, त्याला आमच्या वशात आण, हे पूर्वकृत्वरी.
12.1.15
त्वज्जातास्त्वयि चरन्ति मर्त्यास्त्वं बिभर्षि द्विपदस्त्वं चतुष्पदः ।
तवेमे पृथिवि पञ्च मानवा येभ्यो ज्योतिरमृतं मर्त्येभ्य उद्यन्त्सूर्यो रश्मिभिरातनोति ॥ १२.१.१५ ॥
तुझ्यापासून जन्मलेले आणि तुझ्यावर संचार करणारे मर्त्य; तू द्विपादांना आणि चतुष्पादांना धारण करतेस. हे पृथिवी, ही पाच मानवकुले तुझीच आहेत; ज्यांच्यासाठी उगवणारा सूर्य आपल्या किरणांनी अमृत प्रकाश पसरवतो.
12.1.16
ता नः प्रजाः सं दुह्रतां समग्रा वाचो मधु पृथिवि धेहि मह्यम् ॥ १२.१.१६ ॥
आमची ती सर्व प्रजा एकत्र दूध देवो. हे पृथिवी, मला वाणीचे मधुर्य दे.
12.1.17
विश्वस्वं मातरमोषधीनां ध्रुवां भूमिं पृथिवीं धर्मणा धृताम् ।
शिवां स्योनामनु चरेम विश्वहा ॥ १२.१.१७ ॥
सर्व काही स्वामित्वात असलेली, औषधींची माता, स्थिर भूमी, धर्माने धारण केलेली विस्तीर्ण पृथिवी, तिला कल्याणकारी व सुखदायी जाणून आम्ही सदैव तिच्या अनुसार वावरू.
12.1.18
महत्सधस्थं महती बभूविथ महान् वेग एजथुर्वेपथुष्टे ।
महांस्त्वेन्द्रो रक्षत्यप्रमादम् ।
सा नो भूमे प्र रोचय हिरण्यस्येव संदृशि मा नो द्विक्षत कश्चन ॥ १२.१.१८ ॥
तू महान निवासस्थान होऊन महती झालीस; तुझा महान वेग, कंप व थरकाप आहे. महान इंद्र तुला सावधपणे रक्षितो. ती तू, हे भूमी, आम्हाला सोन्यासारखे दृष्टीत तेजस्वी कर; आमचा कोणी द्वेष करू नये.
12.1.19
अग्निर्भूम्यामोषधीष्वग्निमापो बिभ्रत्यग्निरश्मसु ।
अग्निरन्तः पुरुषेषु गोष्वश्वेष्वग्नयः ॥ १२.१.१९ ॥
अग्नी भूमीत आणि औषधींमध्ये आहे; पाणी अग्नीला धारण करते; अग्नी दगडांत आहे. अग्नी माणसांच्या आत, गाई व घोड्यांत अग्नी आहेत.
12.1.20
अग्निर्दिव आ तपत्यग्नेर्देवस्योर्वन्तरिक्षम् ।
अग्निं मर्तास इन्धते हव्यवाहं घृतप्रियम् ॥ १२.१.२० ॥
अग्नी आकाशातून तापतो; देव अग्नीचा विस्तीर्ण अंतरिक्षही (तापतो). मर्त्य मानव हव्य वाहणाऱ्या, घृतप्रिय अग्नीला प्रज्वलित करतात.
12.1.21
अग्निवासाः पृथिव्यसितज्ञूस्त्विषीमन्तं संशितं मा कृणोतु ॥ १२.१.२१ ॥
अग्नी वस्त्र असलेली पृथ्वी, कृष्णजानू, मला तेजस्वी व तीक्ष्ण करो.
12.1.22
भूम्यां देवेभ्यो ददति यज्ञं हव्यमरंकृतम् ।
भूम्यां मनुष्या जीवन्ति स्वधयान्नेन मर्त्याः ।
सा नो भूमिः प्राणमायुर्दधातु जरदष्टिं मा पृथिवी कृणोतु ॥ १२.१.२२ ॥
पृथ्वीवर मानव देवतांना यज्ञ व उत्तम सिद्ध केलेले हव्य अर्पण करतात. पृथ्वीवर मर्त्य मानव स्वधा व अन्नाने जगतात. ती भूमी आम्हाला प्राण व आयुष्य देवो; पृथ्वी मला वार्धक्यापर्यंत जगणारा करो.
12.1.23
यस्ते गन्धः पृथिवि संबभूव यं बिभ्रत्योषधयो यमापः ।
यं गन्धर्वा अप्सरसश्च भेजिरे तेन मा सुरभिं कृणु मा नो द्विक्षत कश्चन ॥ १२.१.२३ ॥
हे पृथिवी, तुझ्यातील जो गंध उत्पन्न झाला, जो औषधी धारण करतात, जो जल धारण करते, जो गंधर्व व अप्सरांनी मिळवला, त्याने मला सुगंधी कर; कोणीही आमचा द्वेष करू नये.
12.1.24
यस्ते गन्धः पुष्करमाविवेश यं संजभ्रुः सूर्याया विवाहे ।
अमर्त्याः पृथिवि गन्धमग्रे तेन मा सुरभिं कृणु मा नो द्विक्षत कश्चन ॥ १२.१.२४ ॥
हे पृथिवी, तुझा जो गंध पुष्करात प्रविष्ट झाला, सूर्येच्या विवाहात अमर्त्यांनी जो एकत्र केला, हे पृथिवी, आधी तुझ्यात असलेल्या त्या गंधाने मला सुगंधी कर; कोणीही आमचा द्वेष करू नये.
12.1.25
यस्ते गन्धः पुरुषेषु स्त्रीषु पुंसु भगो रुचिः ।
यो अश्वेषु वीरेषु यो मृगेषूत हस्तिषु ।
कन्यायां वर्चो यद्भूमे तेनास्माँ अपि सं सृज मा नो द्विक्षत कश्चन ॥ १२.१.२५ ॥
हे भूमी, पुरुषांत, स्त्रियांत, पुंसांत तुझा जो गंध, भग आणि तेज आहे, घोड्यांत, वीरांत, मृगांत आणि हत्तींत जे आहे, कन्येतील जे वर्चस आहे, त्याने आम्हालाही संयुक्त कर; कोणीही आमचा द्वेष करू नये.
12.1.26
शिला भूमिरश्मा पांसुः सा भूमिः संधृता धृता ।
तस्यै हिरण्यवक्षसे पृथिव्या अकरं नमः ॥ १२.१.२६ ॥
शिला, भूमी, दगड, धूळ—ती भूमी घट्ट धारण केलेली आणि धारण करणारी आहे. सुवर्णवक्षा त्या पृथ्वीला मी नमस्कार केला.
12.1.27
यस्यां वृक्षा वानस्पत्या ध्रुवास्तिष्ठन्ति विश्वहा ।
पृथिवीं विश्वधायसं धृतामछावदामसि ॥ १२.१.२७ ॥
ज्या भूमीवर वृक्ष आणि वनस्पती सदैव स्थिरपणे उभ्या असतात, सर्व धारण करणाऱ्या त्या धारण केलेल्या पृथ्वीची आम्ही स्तुती करतो.
12.1.28
उदीराणा उतासीनास्तिष्ठन्तः प्रक्रामन्तः ।
पद्भ्यां दक्षिणसव्याभ्यां मा व्यथिष्महि भूम्याम् ॥ १२.१.२८ ॥
उठताना, बसताना, उभे राहताना, पुढे चालताना—उजव्या व डाव्या पायांनी—आम्ही भूमीवर डगमगू नये.
12.1.29
विमृग्वरीं पृथिवीमा वदामि क्षमां भूमिं ब्रह्मणा वावृधानाम् ।
ऊर्जं पुष्टं बिभ्रतीमन्नभागं घृतं त्वाभि नि षीदेम भूमे ॥ १२.१.२९ ॥
अत्यंत मृदू, क्षमाशील, ब्रह्माने वाढणारी, ऊर्जा, पुष्टी व अन्नभाग धारण करणाऱ्या त्या पृथ्वीला मी आवाहन करतो; हे भूमी, तुपासह आम्ही तुझ्यावर बसावे.
12.1.30
शुद्धा न आपस्तन्वे क्षरन्तु यो नः सेदुरप्रिये तं नि दध्मः ।
पवित्रेण पृथिवि मोत्पुनामि ॥ १२.१.३० ॥
शुद्ध पाणी आमच्या शरीरासाठी वाहो; जो आमच्याशी अप्रिय होऊन वैर करतो, त्याला आम्ही खाली टाकतो. हे पृथिवी, पवित्र करणाऱ्या साधनाने मी तुला शुद्ध करतो.
12.1.31
यास्ते प्राचीः प्रदिशो या उदीचीर्यास्ते भूमे अधराद्याश्च पश्चात् ।
स्योनास्ता मह्यं चरते भवन्तु मा नि पप्तं भुवने शिश्रियाणः ॥ १२.१.३१ ॥
हे पृथिवी, तुझ्या पूर्वेकडील, उत्तरेकडील, खालच्या आणि मागच्या दिशा सुखकर असोत आणि संचार करणाऱ्या मला लाभोत. जगात आश्रय घेतलेला मी पडू नये.
12.1.32
मा नः पश्चान् मा पुरस्तान् नुदिष्ठा मोत्तरादधरादुत ।
स्वस्ति भूमे नो भव मा विदन् परिपन्थिनो वरीयो यावया वधम् ॥ १२.१.३२ ॥
मागून आम्हाला ढकलू नकोस, पुढून नको; वरून किंवा खालून नको. हे पृथिवी, आमच्यासाठी कल्याणकारी हो. मार्ग अडवणारे आम्हाला सापडोत मा; विस्तृत शस्त्र दूर कर.
12.1.33
यावत्तेऽभि विपश्यामि भूमे सूर्येण मेदिना ।
तावन् मे चक्षुर्मा मेष्टोत्तरामुत्तरां समाम् ॥ १२.१.३३ ॥
हे पृथिवी, सूर्यासह तुला मी जितके दूरवर पाहतो तितके माझे डोळे राहोत; पुढील पुढील वर्षांपर्यंतही माझे डोळे नष्ट न होवोत.
12.1.34
यच्छयानः पर्यावर्ते दक्षिणं सख्यमभि भूमे पार्श्वमुत्तानास्त्वा प्रतीचीं यत्पृष्टीभिरधिशेमहे ।
मा हिंसीस्तत्र नो भूमे सर्वस्य प्रतिशीवरि ॥ १२.१.३४ ॥
झोपताना उजव्या कुशीवर वळताना आणि वर तोंड करून पाठीवर तुझ्यावर झोपताना, हे पृथिवी, तिथे आम्हाला हानी करू नकोस; सर्वांच्या शय्येची रक्षक.
12.1.35
यत्ते भूमे विखनामि क्षिप्रं तदपि रोहतु ।
मा ते मर्म विमृग्वरि मा ते हृदयमर्पिपम् ॥ १२.१.३५ ॥
हे भूमी, तुझ्यातून मी जे खणतो ते लवकर पुन्हा उगवो. हे विमृग्वरी, मी तुझ्या मर्माला भोसकू नये, तुझे हृदय टोचू नये.
12.1.36
ग्रीष्मस्ते भूमे वर्षाणि शरद्धेमन्तः शिशिरो वसन्तः ।
ऋतवस्ते विहिता हायनीरहोरात्रे पृथिवि नो दुहाताम् ॥ १२.१.३६ ॥
हे भूमी, ग्रीष्म, वर्षा, शरद, हेमंत, शिशिर, वसंत — हे तुझे नेमलेले ऋतू आहेत. हे पृथिवी, तुझे नेमलेले ऋतू, वर्षे, दिवस व रात्र आमच्यासाठी दूध देवोत.
12.1.37
याप सर्पं विजमाना विमृग्वरी यस्यामासन्न् अग्नयो ये अप्स्वन्तः ।
परा दस्यून् ददती देवपीयून् इन्द्रं वृणाना पृथिवी न वृत्रं शक्राय दध्रे वृषभाय वृष्णे ॥ १२.१.३७ ॥
साप झटकणारी हे भूमी, हे विमृग्वरी, जिच्या पाण्यात अग्नी होते — देवद्वेषी दस्युंना दूर करीत, इंद्राला निवडून, वृत्राप्रमाणे, शक्तिमान वृषभासाठी, वीर्यवानासाठी ती धारण करते.
12.1.38
यस्यां सदोहविर्धाने यूपो यस्यां निमीयते ।
ब्रह्माणो यस्यामर्चन्त्यृग्भिः साम्ना यजुर्विदः युज्यन्ते यस्यामृत्विजः सोममिन्द्राय पातवे ॥ १२.१.३८ ॥
जिच्यावर सदस व हविर्धान असते, जिच्यावर यूप उभारला जातो; जिच्यावर ब्रह्मे ऋचा व सामाने पूजा करतात, यजुर्वेदज्ञ; जिच्यावर ऋत्विज इंद्राने पिण्यासाठी सोम जोडतात.
12.1.39
यस्यां पूर्वे भूतकृत ऋषयो गा उदानृचुः ।
सप्त सत्रेण वेधसो यज्ञेन तपसा सह ॥ १२.१.३९ ॥
ज्या (भूमीत) ठायी पूर्वीच्या भूतकृत् ऋषींनी गायींना उच्चारले; सात वेधस् सत्र, यज्ञ व तपाने सहित.
12.1.40
सा नो भूमिरा दिशतु यद्धनं कामयामहे ।
भगो अनुप्रयुङ्क्तामिन्द्र एतु पुरोगवः ॥ १२.१.४० ॥
ती भूमी आम्हांला हवे असलेले धन देवो. भग साहाय्यास जुंपो; इंद्र पुढे येवो.
12.1.41
यस्यां गायन्ति नृत्यन्ति भूम्यां मर्त्या व्यैलबाः ।
युध्यन्ते यस्यामाक्रन्दो यस्यां वदति दुन्दुभिः ।
सा नो भूमिः प्र णुदतां सपत्नान् असपत्नं मा पृथिवी कृणोतु ॥ १२.१.४१ ॥
ज्या भूमीवर माणसे गातात व नाचतात, जिथे युद्ध होते, जिथे रणगर्जना व दुंदुभी वाजतात, ती भूमी आमच्या शत्रूंना दूर लोटो; विशाल पृथ्वी आम्हांला शत्रुरहित करो.
12.1.42
यस्यामन्नं व्रीहियवौ यस्या इमाः पञ्च कृष्टयः ।
भूम्यै पर्जन्यपत्न्यै नमोऽस्तु वर्षमेदसे ॥ १२.१.४२ ॥
ज्या भूमीवर अन्न, भात व जव आहेत, जिच्यावर हे पाच जन आहेत, त्या भूमीला, पर्जन्याच्या पत्नीला, पावसाने ओलावलेल्या तिला नमस्कार असो.
12.1.43
यस्याः पुरो देवकृताः क्षेत्रे यस्या विकुर्वते ।
प्रजापतिः पृथिवीं विश्वगर्भामाशामाशां रण्यां नः कृणोतु ॥ १२.१.४३ ॥
जिच्या पूर्व दिशा देवांनी निर्माण केल्या, जिच्या शेतात बदल केले जातात, त्या सर्वगर्भा भूमीला प्रजापतीने आमच्यासाठी प्रत्येक दिशेत रमणीय करावे.
12.1.44
निधिं बिभ्रती बहुधा गुहा वसु मणिं हिरण्यं पृथिवी ददातु मे ।
वसूनि नो वसुदा रासमाना देवी दधातु सुमनस्यमाना ॥ १२.१.४४ ॥
अनेक प्रकारे निधी, धन, मणी व सुवर्ण धारण करणारी भूमी मला देवो. धन देणारी, दान करणारी, प्रसन्न मनाची देवी आम्हांसाठी धन ठेवो.
12.1.45
जनं बिभ्रती बहुधा विवाचसं नानाधर्माणं पृथिवी यथौकसम् ।
सहस्रं धारा द्रविणस्य मे दुहां ध्रुवेव धेनुरनपस्फुरन्ती ॥ १२.१.४५ ॥
अनेक प्रकारे, विविध भाषा बोलणाऱ्या, नाना स्वभावाच्या लोकांना आपल्या घराप्रमाणे धारण करणारी पृथ्वी, स्थिर धेनूप्रमाणे न डगमगता माझ्यासाठी धनाच्या हजार धारा दोहो.
12.1.46
यस्ते सर्पो वृश्चिकस्तृष्टदंश्मा हेमन्तजब्धो भृमलो गुहा शये ।
क्रिमिर्जिन्वत्पृथिवि यद्यदेजति प्रावृषि तन् नः सर्पन् मोप सृपद्यच्छिवं तेन नो मृड ॥ १२.१.४६ ॥
हे पृथ्वी, तुझ्यातील जो साप, विंचू, चावणारा-डसणारा, हेमंतात गारठलेला, तपकिरी, गुहेत निजणारा, आणि जो किडा, पावसाळ्यात जे काही हलते, ते आमच्याकडे रांगत न येवो, जवळ न येवो; जे कल्याणकारी आहे त्याद्वारे आम्हांवर कृपा कर.
12.1.47
ये ते पन्थानो बहवो जनायना रथस्य वर्त्मानसश्च यातवे ।
यैः संचरन्त्युभये भद्रपापास्तं पन्थानं जयेमानमित्रमतस्करं यच्छिवं तेन नो मृड ॥ १२.१.४७ ॥
माणसे चालणारे, रथाचे आणि गाड्यांचे मार्ग असे जे तुझे अनेक मार्ग आहेत, त्यांतून भले आणि वाईट दोघेही जातात; शत्रुरहित आणि चोररहित असा तो मार्ग आम्ही जिंकू. जे कल्याणकारी आहे त्याद्वारे आम्हांवर कृपा कर.
12.1.48
मल्वं बिभ्रती गुरुभृद्भद्रपापस्य निधनं तितिक्षुः ।
वराहेण पृथिवी संविदाना सूकराय वि जिहीते मृगाय ॥ १२.१.४८ ॥
मळ धारण करीत, भार वाहत, भल्या आणि वाईटांचा अंत सोसत, वराहाशी सुसंवादी असलेली पृथ्वी डुकरासाठी आणि हरणासाठी स्वतःला उघडते.
12.1.49
ये त आरण्याः पशवो मृगा वने हिताः सिंहा व्याघ्राः पुरुषादश्चरन्ति ।
उलं वृकं पृथिवि दुछुनामित ऋक्षीकां रक्षो अप बाधयास्मत् ॥ १२.१.४९ ॥
तुझे जे वनातील पशू, हरणे, वनात असलेले सिंह, वाघ, नरभक्षक फिरतात, हे पृथ्वी, कोल्हा, लांडगा, दुश्चुना आणि ऋक्षीका राक्षस यांना इथून आमच्यापासून दूर घालव.
12.1.50
ये गन्धर्वा अप्सरसो ये चारायाः किमीदिनः ।
पिशाचान्त्सर्वा रक्षांसि तान् अस्मद्भूमे यावय ॥ १२.१.५० ॥
जे गंधर्व, अप्सरा, जे फिरणारे चारायाः आणि किमीदी, पिशाच आणि सर्व राक्षस — हे भूमी, त्यांना आमच्यापासून दूर घालव.
12.1.51
यां द्विपादः पक्षिणः संपतन्ति हंसाः सुपर्णाः शकुना वयांसि ।
यस्यां वातो मातरिश्वेयते रजांसि कृण्वंश्च्यावयंश्च वृक्षान् ।
वातस्य प्रवामुपवामनु वात्यर्चिः ॥ १२.१.५१ ॥
ज्या भूमीवर द्विपाद प्राणी, पक्षी, हंस, सुपर्ण आणि इतर पक्षी उडतात; जिथे मातरिश्वा वारा धूळ उडवत आणि वृक्ष हलवत वाहतो; वाऱ्याच्या पुढच्या आणि मागच्या झोताच्या मागे ज्वाला वाहते.
12.1.52
यस्यां कृष्णमरुणं च संहिते अहोरात्रे विहिते भूम्यामधि ।
वर्षेण भूमिः पृथिवी वृतावृता सा नो दधातु भद्रया प्रिये धामनिधामनि ॥ १२.१.५२ ॥
ज्या भूमीवर काळे आणि तांबडे, रात्र आणि दिवस एकत्र ठेवलेले आहेत; पावसाने वारंवार झाकलेली विशाल भूमी — तिने आम्हांला कल्याणासह, प्रत्येक प्रिय स्थानी धारण करावे.
12.1.53
द्यौश्च म इदं पृथिवी चान्तरिक्षं च मे व्यचः ।
अग्निः सूर्य आपो मेधां विश्वे देवाश्च सं ददुः ॥ १२.१.५३ ॥
द्यौ आणि ही पृथ्वी आणि अंतरिक्ष हे माझ्यासाठी विस्तार आहेत; अग्नी, सूर्य, जल आणि सर्व देवांनी मला मेधा एकत्र दिली.
12.1.54
अहमस्मि सहमान उत्तरो नाम भूम्याम् ।
अभीषाडस्मि विश्वाषाडाशामाशां विषासहिः ॥ १२.१.५४ ॥
मी विजयी आणि श्रेष्ठ आहे, पृथ्वीवर 'उत्तर' नावाने ओळखला जातो; मी समोर येणारे सर्व जिंकणारा, सर्वांना जिंकणारा, प्रत्येक दिशेत विजय मिळवणारा आहे.
12.1.55
अदो यद्देवि प्रथमाना पुरस्ताद्देवैरुक्ता व्यसर्पो महित्वम् ।
आ त्वा सुभूतमविशत्तदानीमकल्पयथाः प्रदिशश्चतस्रः ॥ १२.१.५५ ॥
हे देवी, पूर्वी देवांनी प्रथम म्हणून ज्हिला गौरविलेस, तू आपले महत्त्व पसरविलेस. तेव्हा समृद्धी तुझ्यात शिरली; तू चारही दिशा निर्माण केल्यास.
12.1.56
ये ग्रामा यदरण्यं याः सभा अधि भूम्याम् ।
ये संग्रामाः समितयस्तेषु चारु वदेम ते ॥ १२.१.५६ ॥
पृथ्वीवरील जी गावे, जी अरण्ये, जार्या सभा, जी युद्धे व समित्या आहेत, त्या ठिकाणी आम्ही तुझ्याविषयी गोड बोलू.
12.1.57
अश्व इव रजो दुधुवे वि तान् जनान् य आक्षियन् पृथिवीं यादजायत ।
मन्द्राग्रेत्वरी भुवनस्य गोपा वनस्पतीनां गृभिरोषधीनाम् ॥ १२.१.५७ ॥
घोड्याप्रमाणे तिने धूळ हलवली; ती जन्मली तेव्हा पृथ्वीवर राहणाऱ्या लोकांना तिने वेगळे केले. आनंददायी, पुढे चालणारी ती जगाची रक्षक आहे; वनस्पती व औषधींच्या हाती आहे.
12.1.58
यद्वदामि मधुमत्तद्वदामि यदीक्षे तद्वनन्ति मा ।
त्विषीमान् अस्मि जूतिमान् अवान्यान् हन्मि दोधतः ॥ १२.१.५८ ॥
मी जे बोलतो ते गोड आहे; मी जे पाहतो तेच मला मिळते. मी तेजस्वी, बलवान आहे; माझ्या विरोधी खालच्या शत्रूंना मी मारतो.
12.1.59
शन्तिवा सुरभिः स्योना कीलालोध्नी पयस्वती ।
भूमिरधि ब्रवीतु मे पृथिवी पयसा सह ॥ १२.१.५९ ॥
शांती देणारी, सुगंधी, सुखद, दुधाने भरलेली कासेची, दूधसमृद्ध — भूमी व पृथ्वी दुधासह माझ्याशी बोलो.
12.1.60
यामन्वैच्छद्धविषा विश्वकर्मान्तरर्णवे रजसि प्रविष्टाम् ।
भुजिष्यं पात्रं निहितं गुहा यदाविर्भोगे अभवन् मातृमद्भ्यः ॥ १२.१.६० ॥
विश्वकर्म्याने हविसह शोधलेली ती, समुद्राच्या मध्यात व अंतरिक्षात शिरलेली; मौल्यवान पात्राप्रमाणे गुहेत ठेवलेली होती; ती उपभोगात प्रकट झाली तेव्हा मातृयुक्तांसाठी झाली.
12.1.61
त्वमस्यावपनी जनानामदितिः कामदुघा पप्रथाना ।
यत्त ऊनं तत्त आ पूरयाति प्रजापतिः प्रथमजा ऋतस्य ॥ १२.१.६१ ॥
तूच या लोकांची बीज पेरणारी आहेस; अदिती, इच्छा दुहणारी, विस्तारणारी. तुझ्यातील उणीव ऋताचा प्रथमजन्मा प्रजापती भरून काढतो.
12.1.62
उपस्थास्ते अनमीवा अयक्ष्मा अस्मभ्यं सन्तु पृथिवि प्रसूताः ।
दीर्घं न आयुः प्रतिबुध्यमाना वयं तुभ्यं बलिहृतः स्याम ॥ १२.१.६२ ॥
हे पृथ्वी, तुझ्या मांडीवर जन्मलेले रोगरहित आणि क्षयरहित होवोत आमच्यासाठी. जागृत राहून आम्ही दीर्घायुष्य मिळवावे; आम्ही तुला बलि अर्पण करणारे व्हावे.
12.1.63
भूमे मातर्नि धेहि मा भद्रया सुप्रतिष्ठितम् ।
संविदाना दिवा कवे श्रियां मा धेहि भूत्याम् ॥ १२.१.६३ ॥
हे भूमी, माता, मला कल्याणाने चांगले स्थापित कर. हे कवी, दिवसा सुसंवादाने राहून मला श्री आणि समृद्धीमध्ये स्थापित कर.