अथर्ववेद · सूक्त 7.58

7.58.1

तिरश्चिराजेरसितात्पृदाकोः परि संभृतम् ।
तत्कङ्कपर्वणो विषमियं वीरुदनीनशत् ॥ ७.५८.१ ॥

आडवा सरपटणारा, काळा पृदाकु यांच्यापासून जमा झालेले, कंक पक्ष्याच्या सांध्यातील ते विष — या वनस्पतीने ते नष्ट केले.

इयं वीरुन् मधुजाता मधुश्चुन् मधुला मधूः ।
सा विह्रुतस्य भेषज्यथो मशकजम्भनी ॥ ७.५८.२ ॥

ही वनस्पती मधापासून जन्मलेली, मध गळणारी, मधुर देणारी, गोड आहे. ती विषाने वाकलेल्याचे औषध आहे, आणि डासाचा दंशही नष्ट करते.

यतो दष्टं यतो धीतं ततस्ते निर्ह्वयामसि ।
अर्भस्य तृप्रदंशिनो मशकस्यारसं विषम् ॥ ७.५८.३ ॥

जिथे चावला गेला, जिथे डंख मारला गेला, तिथून तुझे विष आम्ही बोलावून काढतो — लहान, चावणाऱ्या डासाचे रसहीन विष.

अयं यो वक्रो विपरुर्व्यङ्गो मुखानि वक्रा वृजिना कृणोषि ।
तानि त्वं ब्रह्मणस्पते इषीकामिव सं नमः ॥ ७.५८.४ ॥

हा वाकडा, सांधे निखळलेला, अवयव विकृत झालेला वाकडी, दुष्ट तोंडे करतो — हे ब्रह्मणस्पते, त्यांना काडीसारखे वाकव.

अरसस्य शर्कोटस्य नीचीनस्योपसर्पतः ।
विषं ह्यस्यादिष्यथो एनमजीजभम् ॥ ७.५८.५ ॥

रसहीन शर्कोटाचे, खाली पडून जवळ सरपटणाऱ्याचे विष मी काढून टाकले आहे; याला मी दुर्बलही केले आहे.

न ते बाह्वोर्बलमस्ति न शीर्षे नोत मध्यतः ।
अथ किं पापयाऽमुया पुच्छे बिभर्ष्यर्भकम् ॥ ७.५८.६ ॥

तुझ्या बाहूंमध्ये बळ नाही, डोक्यातही नाही, मध्यातही नाही. मग त्या पापी शेपटीने या लहानाला का वाहतोस?

अदन्ति त्वा पिपीलिका वि वृश्चन्ति मयूर्यः ।
सर्वे भल ब्रवाथ शार्कोटमरसं विषम् ॥ ७.५८.७ ॥

मुंग्या तुला चावतात, विंचू डंख मारतात. हे सर्वांनो, सांगा—शार्कोटाचे विष निष्प्रभ होवो.

य उभाभ्यां प्रहरसि पुच्छेन चास्येन च ।
आस्ये न ते विषं किमु ते पुच्छधावसत् ॥ ७.५८.८ ॥

तू दोन्हींनीही प्रहार करतोस—शेपटीने आणि तोंडाने. तोंडात तुझे विष नाही; मग शेपटीत वाहते ते काय?