अथर्ववेद · सूक्त 8.7
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
8.7.1
या बभ्रवो याश्च शुक्रा रोहिणीरुत पृश्नयः ।
असिक्नीः कृष्णा ओषधीः सर्वा अच्छावदामसि ॥ ८.७.१ ॥
जी तपकिरी आहेत, जी तेजस्वी आहेत, जी लाल आहेत आणि जी ठिपकेदार आहेत, जी काळी नाहीत आणि जी काळी आहेत, त्या सर्व औषधींना आम्ही संबोधतो.
8.7.2
त्रायन्तामिमं पुरुषं यक्ष्माद्देवेषितादधि ।
यासां द्यौः पिता पृथिवी माता समुद्रो मूलं वीरुधां बभूव ॥ ८.७.२ ॥
देवांनी पाठवलेल्या यक्ष्मापासून, ज्यांचा पिता द्युलोक आणि माता पृथ्वी आहे, आणि समुद्र ज्यांच्या वेलींचे मूळ झाला, त्या या पुरुषाचे रक्षण करोत.
8.7.3
आपो अग्रं दिव्या ओषधयः ।
तास्ते यक्ष्ममेनस्यमङ्गादङ्गादनीनशन् ॥ ८.७.३ ॥
दिव्य पाणी आणि औषधी या प्रमुख आहेत; त्यांनी तुझ्या प्रत्येक अवयवातून पापकारक यक्ष्माचा नाश केला आहे.
8.7.4
प्रस्तृणती स्तम्बिनीरेकशुङ्गाः प्रतन्वतीरोषधीरा वदामि ।
अंशुमतीः कण्डिनीर्या विशाखा ह्वयामि ते वीरुधो वैश्वदेवीरुग्राः पुरुषजीवनीः ॥ ८.७.४ ॥
पसरणाऱ्या, गुच्छेदार, एकदांडी, विस्तारणाऱ्या औषधींना मी सांगतो; अंशुमती, कण्डिनी, विशाखा या तुम्हांला मी बोलावतो — विश्वदेवांच्या, उग्र, मानवांना जीवन देणाऱ्या वेलींनो.
8.7.5
यद्वः सहः सहमाना वीर्यं१ यच्च वो बलम् ।
तेनेममस्माद्यक्ष्मात्पुरुषं मुञ्चतौषधीरथो कृणोमि भेषजम् ॥ ८.७.५ ॥
तुमचे जे सहनसामर्थ्य, वीर्य आणि बल आहे, त्याने या पुरुषाला या यक्ष्मापासून मुक्त करा; औषधींनो, मी औषध तयार करतो.
8.7.6
जीवलां नघारिषां जीवन्तीमोषधीमहम् ।
अरुन्धतीमुन्नयन्तीं पुष्पां मधुमतीमिह हुवेऽस्मा अरिष्टतातये ॥ ८.७.६ ॥
जीवन देणाऱ्या, अविनाशी, जिवंत औषधीला — उन्नत करणाऱ्या, फुलांनी युक्त, मधुर अरुंधतीला या मनुष्याच्या अनिष्टरहित कल्याणासाठी येथे मी बोलावतो.
8.7.7
इहा यन्तु प्रचेतसो मेदिनीर्वचसो मम ।
यथेमं पारयामसि पुरुषं दुरितादधि ॥ ८.७.७ ॥
येथे येवोत सावध, स्थिर औषधी, माझ्या वचनाने; या पुरुषाला दुरितातून पार नेऊ.
8.7.8
अग्नेर्घासो अपां गर्भो या रोहन्ति पुनर्णवाः ।
ध्रुवाः सहस्रनाम्नीर्भेषजीः सन्त्वाभृताः ॥ ८.७.८ ॥
अग्नीचे अन्न, पाण्याचा गर्भ, पुन्हा नव्याने उगवणाऱ्या — त्या स्थिर, सहस्रनामी, औषधी होवोत, आणलेल्या.
8.7.9
अवकोल्बा उदकात्मान ओषधयः ।
व्यृषन्तु दुरितं तीक्ष्णशृङ्ग्यः ॥ ८.७.९ ॥
अवकोल्ब, पाणी ज्यांचा आत्मा आहे अशा औषधी — त्या दुरितास दूर पळवोत, तीक्ष्ण शिंगांच्या.
8.7.10
उन्मुञ्चन्तीर्विवरुणा उग्रा या विषदूषणीः ।
अथो बलासनाशनीः कृत्यादूषणीश्च यास्ता इहा यन्त्वोषधीः ॥ ८.७.१० ॥
बंधने सोडविणाऱ्या उग्र औषधी, विष नाशिणाऱ्या, कफ नाशिणाऱ्या, कृत्या नाशिणाऱ्या — त्या औषधी येथे येवोत.
8.7.11
अपक्रीताः सहीयसीर्वीरुधो या अभिष्टुताः ।
त्रायन्तामस्मिन् ग्रामे गामश्वं पुरुषं पशुम् ॥ ८.७.११ ॥
अपक्रीत, अत्यंत बलवान वेली, स्तुत्य — या गावात गाय, घोडा, पुरुष, पशू यांचे रक्षण करोत.
8.7.12
मधुमन् मूलं मधुमदग्रमासां मधुमन् मध्यं वीरुधां बभूव ।
मधुमत्पर्णं मधुमत्पुष्पमासां मधोः सम्भक्ता अमृतस्य भक्षो घृतमन्नं दुह्रतां गोपुरोगवम् ॥ ८.७.१२ ॥
यांचे मूळ मधुर, अग्र मधुर; वेलींचा मध्यभागही मधुर झाला. यांची पाने मधुर, फूल मधुर; मधाचे भागीदार होऊन, अमृताचे सेवन करून, तूप, अन्न, गोपुरोगव देवोत.
8.7.13
यावतीः कियतीश्चेमाः पृथिव्यामध्योषधीः ।
ता मा सहस्रपर्ण्यो मृत्योर्मुञ्चन्त्वंहसः ॥ ८.७.१३ ॥
पृथ्वीवर जितक्या औषधी आहेत, त्या कितीही असोत, सहस्रपर्णी त्या मला मृत्यू आणि संकटापासून मुक्त करोत.
8.7.14
वैयाघ्रो मणिर्वीरुधां त्रायमानोऽभिशस्तिपाः ।
अमीवाः सर्वा रक्षांस्यप हन्त्वधि दूरमस्मत् ॥ ८.७.१४ ॥
व्याघ्राचा मणी, वेलींमध्ये रक्षक, शापापासून वाचवणारा, सर्व रोग आणि राक्षसांना आपल्यापासून दूर नष्ट करो.
8.7.15
सिंहस्येव स्तनथोः सं विजन्तेऽग्नेरिव विजन्ते आभृताभ्यः ।
गवां यक्ष्मः पुरुषाणां वीरुद्भिरतिनुत्तो नाव्या एतु स्रोत्याः ॥ ८.७.१५ ॥
सिंहाच्या गर्जनेने थरथरतात तसे, अग्नीजवळ आणलेले थरथरते, गाई व माणसांचा यक्ष्मा, औषधींनी ढकलला जाऊन, नावेस योग्य प्रवाहात जावो.
8.7.16
मुमुचाना ओषधयोऽग्नेर्वैश्वानरादधि ।
भूमिं संतन्वतीरित यासां राजा वनस्पतिः ॥ ८.७.१६ ॥
वैश्वानर अग्नीपासून मुक्त करणाऱ्या औषधी, ज्या पृथ्वीला पसरवतात; त्यांचा राजा वनस्पती.
8.7.17
या रोहन्त्याङ्गिरसीः पर्वतेषु समेषु च ।
ता नः पयस्वतीः शिवा ओषधीः सन्तु शं हृदे ॥ ८.७.१७ ॥
पर्वतांवर आणि सपाट प्रदेशांवर उगवणाऱ्या आंगिरस औषधी आमच्यासाठी दुधाळ आणि कल्याणकारी होवोत; हृदयाला सुख देवोत.
8.7.18
याश्चाहं वेद वीरुधो याश्च पश्यामि चक्षुषा ।
अज्ञाता जानीमश्च या यासु विद्म च संभृतम् ॥ ८.७.१८ ॥
मी ओळखतो त्या वेली, डोळ्यांनी पाहतो त्या, आणि अज्ञात असलेल्या ज्या आम्ही जाणतो; त्यांमध्ये संग्रहित जे आहे तेही आम्ही जाणतो.
8.7.19
सर्वाः समग्रा ओषधीर्बोधन्तु वचसो मम ।
यथेमं पारयामसि पुरुषं दुरितादधि ॥ ८.७.१९ ॥
सर्व समग्र औषधींनी माझे वचन ऐकावे, म्हणजे आपण या पुरुषाला दुरितातून पार नेऊ.
8.7.20
अश्वत्थो दर्भो वीरुधां सोमो राजामृतं हविः ।
व्रीहिर्यवश्च भेषजौ दिवस्पुत्रावमर्त्यौ ॥ ८.७.२० ॥
अश्वत्थ, दर्भ, वेलींमध्ये राजा सोम, अमृत, हवि; व्रीहि व यव ही दोन औषधे, दिवाचे पुत्र, अमर्त्य.
8.7.21
उज्जिहीध्वे स्तनयत्यभिक्रन्दत्योषधीः ।
यदा वः पृश्निमातरः पर्जन्यो रेतसावति ॥ ८.७.२१ ॥
उठा, हे औषधींनो! मेघ गर्जत आहे, तुमच्याकडे गर्जत आहे; ठिपक्यांची माता असलेला पर्जन्य आपल्या रेतसाने तुम्हाला भिजवतो तेव्हा.
8.7.22
तस्यामृतस्येमं बलं पुरुषं पययामसि ।
अथो कृणोमि भेषजं यथासच्छतहायनः ॥ ८.७.२२ ॥
त्या अमृताच्या बलाने आपण या पुरुषाला पाजतो; आणि मी औषध तयार करतो, जेणेकरून तो शंभर वर्षे जगेल.
8.7.23
वराहो वेद वीरुधं नकुलो वेद भेषजीम् ।
सर्पा गन्धर्वा या विदुस्ता अस्मा अवसे हुवे ॥ ८.७.२३ ॥
वराह ती वेल जाणतो, नकुल ते औषध जाणतो; सर्प व गंधर्व जे जाणतात त्यांना याच्या रक्षणासाठी मी बोलावतो.
8.7.24
याः सुपर्णा आङ्गिरसीर्दिव्या या रघटो विदुः ।
वयांसि हंसा या विदुर्यास्च सर्वे पतत्रिणः ।
मृगा या विदुरोषधीस्ता अस्मा अवसे हुवे ॥ ८.७.२४ ॥
सुपर्ण जाणतात त्या आंगिरसी दिव्य औषधी, रघट जाणतो त्या; हंस जाणतात ते पक्षी, सर्व पंखधारी जाणतात ते; मृग जाणतात त्या औषधी, त्यांना याच्या रक्षणासाठी मी बोलावतो.
8.7.25
यावतीनामोषधीनां गावः प्राश्नन्त्यघ्न्या यवतीनामजावयः ।
तावतीस्तुभ्यमोषधीः शर्म यच्छन्त्वाभृताः ॥ ८.७.२५ ॥
अघ्न्या गायी जितक्या औषधी खातात आणि यवांच्या शेतांतील मेंढ्या-शेळ्या जितक्या खातात, तितक्या आणलेल्या औषधी तुला शरण देवोत.
8.7.26
यावतीषु मनुष्या भेषजं भिषजो विदुः ।
तावतीर्विश्वभेषजीरा भरामि त्वामभि ॥ ८.७.२६ ॥
माणसे आणि वैद्य जितक्या औषधींमध्ये औषध जाणतात, तितक्या सर्वरोगनाशक औषधी मी तुझ्यासाठी आणतो.
8.7.27
पुष्पवतीः प्रसूमतीः फलिनीरफला उत ।
संमातर इव दुह्रामस्मा अरिष्टतातये ॥ ८.७.२७ ॥
फुले येणाऱ्या, फळे देणाऱ्या आणि फळ नसणाऱ्या औषधी मातांप्रमाणे एकत्र होऊन या अरिष्टरहिताच्या कल्याणासाठी दूध देवोत.
8.7.28
उत्त्वाहार्षं पञ्चशलादथो दशशलादुत ।
अथो यमस्य पड्वीशाद्विश्वस्माद्देवकिल्बिषात् ॥ ८.७.२८ ॥
तुला पाच शाळांमधून, दहा शाळांमधून, यमाच्या पड्वीशातून आणि सर्व देवापराधातून मी बाहेर काढून आणले आहे.