অথর্ববেদ · সূক্ত 9.14
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
9.14.1
अस्य वामस्य पलितस्य होतुस्तस्य भ्राता मध्यमो अस्त्यश्नः ।
तृतीयो भ्राता घृतपृष्ठो अस्यात्रापश्यं विश्पतिं सप्तपुत्रम् ॥ ९.१४.१ ॥
এই বামনের, পলিত হোতার মধ্যম ভ্রাতা ভোক্তা; তার তৃতীয় ভ্রাতা ঘৃতপৃষ্ঠ। এখানে আমি সপ্তপুত্র বিশ্পতিকে দেখলাম।
9.14.2
सप्त युञ्जन्ति रथमेकचक्रमेको अश्वो वहति सप्तनामा ।
त्रिनाभि चक्रमजरमनर्वं यत्रेमा विश्वा भुवनाधि तस्थुः ॥ ९.१४.२ ॥
সাতজন একচক্র রথ জোতে; সাত নামের একটি অশ্ব তা বহন করে। তিন নাভির, অজর, অক্লান্ত চক্র — যার উপর এই সমস্ত ভুবন অবস্থিত।
9.14.3
इमं रथमधि ये सप्त तस्थुः सप्तचक्रं सप्त वहन्त्यश्वाः ।
सप्त स्वसारो अभि सं नवन्त यत्र गवां निहिता सप्त नाम ॥ ९.१४.३ ॥
এই রথের উপর যারা দাঁড়িয়ে আছে সেই সাতজন; সাত চাকার রথ সাতটি অশ্ব বহন করে। সাত ভগিনী একত্রে নত হয়, যেখানে গাভীদের সাত নাম নিহিত।
9.14.4
को ददर्श प्रथमं जायमानमस्थन्वन्तं यदनस्था बिभर्ति ।
भूम्या असुरसृगात्मा क्व स्वित्को विद्वांसमुप गात्प्रष्टुमेतत् ॥ ९.१४.४ ॥
অস্থিযুক্ত যা জন্মাচ্ছে তা প্রথম কে দেখল? অস্থিহীনরা কাকে ধারণ করে? পৃথিবীর অসু-রক্ত আত্মা কোথায়? জ্ঞানী ব্যক্তির কাছে গিয়ে কে এটি জিজ্ঞাসা করবে?
9.14.5
इह ब्रवीतु य ईमङ्ग वेदास्य वामस्य निहितं पदं वेः ।
शीर्ष्णः क्षीरं दुह्रते गावो अस्य वव्रिं वसाना उदकं पदाऽपुः ॥ ९.१४.५ ॥
এখানে যে জানে সে বলুক, বন্ধু! এই বামনের, পাখির স্থান কোথায় নিহিত? এর মাথা থেকে গাভীরা দুধ দোহন করে; এর চামড়া পরে তারা পায়ে করে জলে পৌঁছায়।
9.14.6
पाकः पृछामि मनसाऽविजानन् देवानामेना निहिता पदानि ।
वत्से बष्कयेऽधि सप्त तन्तून् वि तत्निरे कवय ओतवा उ ॥ ९.१४.६ ॥
অজানা মন নিয়ে সরল ভাবে আমি জিজ্ঞাসা করি: দেবতাদের এই পদগুলি কোথায় স্থাপিত? বাছুরের জন্য দুগ্ধবতী গাভীর উপর কবিরা বুনন করতে সাতটি সুতো বিস্তার করেছেন।
9.14.7
अचिकित्वांस्चिकितुषश्चिदत्र कवीन् पृछामि विद्वनो न विद्वान् ।
वि यस्तस्तम्भ षटिमा रजांस्यजस्य रूपे किमपि स्विदेकम् ॥ ९.१४.७ ॥
আমি অজ্ঞ হয়েও এখানে জ্ঞানী কবিদের জিজ্ঞাসা করি, যেমন বিদ্বানকে অবিদ্বান প্রশ্ন করে। যিনি এই ছয় লোককে ধারণ করে পৃথক করে স্থির রেখেছেন, অজের রূপে সেটি কোনো এক।
9.14.8
माता पितरमृत आ बभाजऽधीत्यग्रे मनसा सं हि जग्मे ।
सा बीभत्सुर्गर्भरसा निविद्धा नमस्वन्त इदुपवाकमीयुः ॥ ९.१४.८ ॥
মাতা পিতাকে, ঋত ছাড়া, মন দিয়ে আগেই ভাগ করলেন; দুজন একত্র হলেন। সে ভয়ংকর, গর্ভরসে পূর্ণ, স্থাপিত হলো; নমস্কারকারীরাই সেই উপবাকে পৌঁছাল।
9.14.9
युक्ता मातासिद्धुरि दक्षिणाया अतिष्ठद्गर्भो वृजनीष्वन्तः ।
अमीमेद्वत्सो अनु गामपश्यद्विश्वरूप्यं त्रिषु योगनेषु ॥ ९.१४.९ ॥
যুক্ত মাতা সিদ্ধু (সমুদ্র)-র কাছে দক্ষিণার দিকে স্থাপিত হলেন; গর্ভ বৃজনীদের মধ্যে অবস্থান করল। বাছুর গাভীর অনুসরণ করে তিন যোগস্থানে বিশ্বরূপ দেখল।
9.14.10
तिस्रो मतॄस्त्रीन् पितॄन् बिभ्रदेक उर्ध्वस्तस्थौ नेमव ग्लापयन्त ।
मन्त्रयन्ते दिवो अमुष्य पृष्ठे विश्वविदो वाचमविश्वविन्नाम् ॥ ९.१४.१० ॥
তিন মাতা ও তিন পিতাকে ধারণ করে একটি উর্ধ্বে দাঁড়াল; নিচের লোকেরা তাকে ক্ষীণ করল। সেই স্বর্গের পিঠে সর্বজ্ঞেরা বাক্য নিয়ে মন্ত্রণা করেন, যা সর্বজ্ঞ নয়, কেবল নাম মাত্র।
9.14.11
पञ्चारे चक्रे परिवर्तमाने यस्मिन्न् आतस्थुर्भुवनानि विश्वा ।
तस्य नाक्षस्तप्यते भूरिभारः सनादेव न छिद्यते सनाभिः ॥ ९.१४.११ ॥
পাঁচটি অরযুক্ত ঘূর্ণায়মান চক্রের উপর সমস্ত ভুবন অবস্থান করে; তার অক্ষ বিপুল ভারে উত্তপ্ত হয়, কিন্তু নাভিসহ তা চিরকাল ভাঙে না।
9.14.12
पञ्चपादं पितरं द्वादशाकृतिं दिव आहुः परे अर्धे पुरीषिणम् ।
अथेमे अन्य उपरे विचक्षणे सप्तचक्रे षडर आहुरर्पितम् ॥ ९.१४.१२ ॥
পাঁচ পা ও বারো রূপের পিতাকে স্বর্গের দূরপ্রান্তে জলপূর্ণ বলে তাঁরা বলেন; আর উপরের অন্য বিচক্ষণেরা বলেন যে সাত চক্র ও ছয় অরযুক্ত এটি স্থাপিত।
9.14.13
द्वादशारं नहि तज्जराय वर्वर्ति चक्रं परि द्यामृतस्य ।
आ पुत्रा अग्ने मिथुनासो अत्र सप्त शतानि विंशतिश्च तस्थुः ॥ ९.१४.१३ ॥
বারো অরযুক্ত সেই চক্র জরার জন্য ঘোরে না; তা ঋতের দ্যুলোককে ঘিরে ঘোরে; হে অগ্নি, এখানে যুগল হয়ে সাতশো বিশজন পুত্র অবস্থান করে।
9.14.14
सनेमि चक्रमजरं वि ववृत उत्तानायां दश युक्ता वहन्ति ।
सूर्यस्य चक्षू रजसैत्यावृतं यस्मिन्न् आतस्थुर्भुवनानि विश्वा ॥ ९.१४.१४ ॥
তার প্রান্তসহ অজর চক্র ঘুরে গেছে; উপুড় করা (পাত্রে) দশটি যুক্ত (অশ্ব) তাকে টানে; সূর্যের চক্ষু রজসে আবৃত হয়ে আসে; যার উপর সমস্ত ভুবন অবস্থান করে।
9.14.15
स्त्रियः सतीस्तामु मे पुंसः आहुः पश्यदक्षण्वान्न् वि चेतदन्धः ।
कविर्यः पुत्रः स ईमा चिकेत यस्ता विजानात्स पितुष्पितासत् ॥ ९.१४.१५ ॥
নারী হয়েও তাঁদের আমার জন্য পুরুষ বলা হয়; চক্ষুষ্মান দেখে, অন্ধ বোঝে না; কবির যে পুত্র এদের জানে, সে-ই পিতারও পিতা হবে।
9.14.16
साकंजानां सप्तथमाहुरेकजं षडिद्यमा ऋषयो देवजा इति ।
तेषामिष्टानि विहितानि धामश स्थात्रे रेजन्ते विकृतानि रूपशः ॥ ९.१४.१६ ॥
একসাথে জন্মানোদের মধ্যে সপ্তমকে একজ বলা হয়; ছয়জন যম, দেবজাত ঋষি বলা হয়। তাদের কাম্য ও বিহিত বিষয়গুলি স্থানে স্থানে রূপে রূপে বিকৃত হয়ে স্থির বস্তুতে কাঁপে।
9.14.17
अवः परेण पर एना अवरेण पदा वत्सं बिभ्रती गौरुदस्थात् ।
सा कद्रीची कं स्विदर्धं परागात्क्व स्वित्सूते नहि यूथे अस्मिन् ॥ ९.१४.१७ ॥
নীচ থেকে উপরে, উপর থেকে নীচে, এই পদে, বাছুরকে ধারণ করে গরু উঠে দাঁড়াল। উল্টো ফিরে সে অর্ধভাগে কোথায় গেল? কোথায় প্রসব করে? এই পালে তো নয়।
9.14.18
अवः परेण पितरं यो अस्य वेदावः परेण पर एनावरेण ।
कवीयमानः क इह प्र वोचद्देवं मनः कुतो अधि प्रजातम् ॥ ९.१४.१८ ॥
নীচ থেকে উপরে, এর পিতাকে যে জানে, নীচ থেকে উপরে, উপর থেকে এই পদে নীচে। কবি হতে থাকা কে এখানে ঘোষণা করবে? দেব মন কোথা থেকে উৎপন্ন হল?
9.14.19
ये अर्वाञ्चस्तामु पराच आहुर्ये पराञ्चस्तामु अर्वाच आहुः ।
इन्द्रश्च या चक्रथुः सोम तानि धुरा न युक्ता रजसो वहन्ति ॥ ९.१४.१९ ॥
যেগুলি এদিকে আসছে বলা হয় এবং যেগুলি ওদিকে যাচ্ছে বলা হয়, তাদেরই এদিকে আসছে বলে তারা। হে সোম, ইন্দ্র ও তোমরা দুজন যা করেছ, জোয়ালে জোতা ধুরার মতো সেগুলি অন্তরীক্ষ বহন করে।
9.14.20
द्वा सुपर्णा सयुजा सखाया समानं वृक्षं परि षस्वजाते ।
तयोरन्यः पिप्पलं स्वाद्वत्त्यनश्नन्न् अन्यो अभि चाकशीति ॥ ९.१४.२० ॥
দুটি সুন্দর পাখাযুক্ত, সংযুক্ত সখা একই বৃক্ষকে জড়িয়ে ধরে আছে। তাদের একজন মধুর পিপ্পল খায়; অন্যজন না খেয়ে দেখতে থাকে।
9.14.21
यस्मिन् वृक्षे मध्वदः सुपर्णा निविशन्ते सुवते चाधि विश्वे ।
तस्य यदाहुः पिप्पलं स्वाद्वग्रे तन् नोन् नशद्यः पितरं न वेद ॥ ९.१४.२१ ॥
যে বৃক্ষে মধুভোজী পাখিরা বসে এবং সবকিছু জন্ম দেয়, তার পিপ্পল প্রথমে মিষ্ট বলা হয়; যে পিতাকে জানে না, সে তা লাভ করতে পারে না।
9.14.22
यत्रा सुपर्णा अमृतस्य भक्षमनिमेषं विदथाभिस्वरन्ति ।
एना विश्वस्य भुवनस्य गोपाः स मा धीरः पाकमत्रा विवेश ॥ ९.१४.२२ ॥
অমৃতের ভোজ্য যেখানে পাখিরা অনিমেষে যজ্ঞের দিকে গান করে, এরাই বিশ্ব ও ভুবনের রক্ষক; সেই ধীর এখানে পরিপক্ব আমার মধ্যে প্রবেশ করেছে।