ਅਥਰਵਵੇਦ · ਸੂਕਤ 9.14
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
9.14.1
अस्य वामस्य पलितस्य होतुस्तस्य भ्राता मध्यमो अस्त्यश्नः ।
तृतीयो भ्राता घृतपृष्ठो अस्यात्रापश्यं विश्पतिं सप्तपुत्रम् ॥ ९.१४.१ ॥
ਇਸ ਵਾਮਨ, ਪਲਿਤ ਹੋਤਾ ਦਾ ਵਿਚਲਾ ਭਰਾ ਭੋਕਤਾ ਹੈ; ਉਸਦਾ ਤੀਜਾ ਭਰਾ ਘ੍ਰਿਤਪ੍ਰਿਸ਼ਠ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਮੈਂ ਸੱਤ ਪੁੱਤਰਾਂ ਵਾਲੇ ਵਿਸ਼ਪਤੀ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ।
9.14.2
सप्त युञ्जन्ति रथमेकचक्रमेको अश्वो वहति सप्तनामा ।
त्रिनाभि चक्रमजरमनर्वं यत्रेमा विश्वा भुवनाधि तस्थुः ॥ ९.१४.२ ॥
ਸੱਤ ਜਣੇ ਇੱਕ-ਪਹੀਏ ਵਾਲਾ ਰਥ ਜੋੜਦੇ ਹਨ; ਸੱਤ ਨਾਵਾਂ ਵਾਲਾ ਇੱਕੋ ਘੋੜਾ ਉਸਨੂੰ ਢੋਂਦਾ ਹੈ। ਤਿੰਨ ਨਾਭੀਆਂ ਵਾਲਾ, ਅਜਰ, ਅਥੱਕ ਪਹੀਆ — ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਇਹ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਟਿਕੇ ਹਨ।
9.14.3
इमं रथमधि ये सप्त तस्थुः सप्तचक्रं सप्त वहन्त्यश्वाः ।
सप्त स्वसारो अभि सं नवन्त यत्र गवां निहिता सप्त नाम ॥ ९.१४.३ ॥
ਇਸ ਰਥ ਉੱਤੇ ਖੜ੍ਹੇ ਸੱਤ ਜਣੇ; ਸੱਤ ਪਹੀਆਂ ਵਾਲਾ ਰਥ ਸੱਤ ਘੋੜੇ ਢੋਂਦੇ ਹਨ। ਸੱਤ ਭੈਣਾਂ ਇਕੱਠੀਆਂ ਝੁਕਦੀਆਂ ਹਨ; ਜਿੱਥੇ ਗਾਂਵਾਂ ਦੇ ਸੱਤ ਨਾਮ ਰੱਖੇ ਗਏ ਹਨ।
9.14.4
को ददर्श प्रथमं जायमानमस्थन्वन्तं यदनस्था बिभर्ति ।
भूम्या असुरसृगात्मा क्व स्वित्को विद्वांसमुप गात्प्रष्टुमेतत् ॥ ९.१४.४ ॥
ਹੱਡੀਆਂ ਵਾਲਾ ਜਨਮਦਾ ਹੋਇਆ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿਸਨੇ ਵੇਖਿਆ? ਹੱਡੀਆਂ ਰਹਿਤ ਕਿਸਨੂੰ ਧਾਰਦੇ ਹਨ? ਧਰਤੀ ਦਾ ਅਸੁ-ਰਕਤ ਆਤਮਾ ਕਿੱਥੇ ਹੈ? ਜਾਣਕਾਰ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ ਇਹ ਕੌਣ ਪੁੱਛੇਗਾ?
9.14.5
इह ब्रवीतु य ईमङ्ग वेदास्य वामस्य निहितं पदं वेः ।
शीर्ष्णः क्षीरं दुह्रते गावो अस्य वव्रिं वसाना उदकं पदाऽपुः ॥ ९.१४.५ ॥
ਇੱਥੇ ਜੋ ਜਾਣਦਾ ਹੈ ਉਹ ਦੱਸੇ, ਮਿੱਤਰ! ਇਸ ਵਾਮਨ ਦਾ, ਪੰਛੀ ਦਾ ਟਿਕਾਣਾ ਕਿੱਥੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ? ਇਸਦੇ ਸਿਰ ਤੋਂ ਗਾਂਵਾਂ ਦੁੱਧ ਚੋਂਦੀਆਂ ਹਨ; ਇਸਦੀ ਖੱਲ ਓੜ੍ਹ ਕੇ ਉਹ ਪੈਰ ਨਾਲ ਪਾਣੀ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਦੀਆਂ ਹਨ।
9.14.6
पाकः पृछामि मनसाऽविजानन् देवानामेना निहिता पदानि ।
वत्से बष्कयेऽधि सप्त तन्तून् वि तत्निरे कवय ओतवा उ ॥ ९.१४.६ ॥
ਨਾ ਜਾਣਦੇ ਮਨ ਨਾਲ ਸਰਲ ਹੋ ਕੇ ਮੈਂ ਪੁੱਛਦਾ ਹਾਂ: ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਇਹ ਪਦ ਕਿੱਥੇ ਰੱਖੇ ਗਏ ਹਨ? ਵੱਛੇ ਲਈ ਦੁੱਧ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਗਾਂ ਉੱਤੇ ਕਵੀਆਂ ਨੇ ਬੁਣਨ ਲਈ ਸੱਤ ਧਾਗੇ ਫੈਲਾਏ।
9.14.7
अचिकित्वांस्चिकितुषश्चिदत्र कवीन् पृछामि विद्वनो न विद्वान् ।
वि यस्तस्तम्भ षटिमा रजांस्यजस्य रूपे किमपि स्विदेकम् ॥ ९.१४.७ ॥
ਮੈਂ ਅਣਜਾਣ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਇੱਥੇ ਗਿਆਨੀ ਕਵੀਆਂ ਤੋਂ ਪੁੱਛਦਾ ਹਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਅਵਿਦਵਾਨ ਵਿਦਵਾਨ ਤੋਂ ਪੁੱਛਦਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਨੇ ਇਹ ਛੇ ਲੋਕ ਥੰਮ੍ਹ ਕੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਟਿਕਾਏ, ਅਜ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਉਹ ਕੋਈ ਇੱਕ ਹੈ।
9.14.8
माता पितरमृत आ बभाजऽधीत्यग्रे मनसा सं हि जग्मे ।
सा बीभत्सुर्गर्भरसा निविद्धा नमस्वन्त इदुपवाकमीयुः ॥ ९.१४.८ ॥
ਮਾਤਾ ਨੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ, ਰਿਤ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ, ਮਨ ਨਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਵੰਡਿਆ; ਦੋਵੇਂ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ। ਉਹ ਭਿਆਨਕ, ਗਰਭਰਸ ਨਾਲ ਭਰੀ, ਟਿਕਾਈ ਗਈ; ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹੀ ਉਸ ਉਪਵਾਕ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚੇ।
9.14.9
युक्ता मातासिद्धुरि दक्षिणाया अतिष्ठद्गर्भो वृजनीष्वन्तः ।
अमीमेद्वत्सो अनु गामपश्यद्विश्वरूप्यं त्रिषु योगनेषु ॥ ९.१४.९ ॥
ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਮਾਤਾ ਸਿੱਧੂ (ਸਮੁੰਦਰ) ਕੋਲ ਦੱਖਣ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਟਿਕਾਈ ਗਈ; ਗਰਭ ਵ੍ਰਜਨੀਆਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਰਿਹਾ। ਵੱਛੇ ਨੇ ਗਾਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਜਾ ਕੇ ਤਿੰਨ ਯੋਗ-ਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵਰੂਪ ਵੇਖਿਆ।
9.14.10
तिस्रो मतॄस्त्रीन् पितॄन् बिभ्रदेक उर्ध्वस्तस्थौ नेमव ग्लापयन्त ।
मन्त्रयन्ते दिवो अमुष्य पृष्ठे विश्वविदो वाचमविश्वविन्नाम् ॥ ९.१४.१० ॥
ਤਿੰਨ ਮਾਤਾਵਾਂ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਪਿਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਧਾਰਦਾ ਹੋਇਆ ਇੱਕ ਉੱਪਰ ਖੜ੍ਹਾ ਰਿਹਾ; ਹੇਠਲੇ ਲੋਕ ਉਸਨੂੰ ਖੀਣ ਕਰਦੇ ਰਹੇ। ਉਸ ਸਵਰਗ ਦੀ ਪਿੱਠ ਉੱਤੇ ਸਰਬਗਿਆਨੀ ਬਾਣੀ ਬਾਰੇ ਮੰਤਰਣਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਸਰਬਗਿਆਨੀ ਨਹੀਂ, ਕੇਵਲ ਨਾਮ ਹੈ।
9.14.11
पञ्चारे चक्रे परिवर्तमाने यस्मिन्न् आतस्थुर्भुवनानि विश्वा ।
तस्य नाक्षस्तप्यते भूरिभारः सनादेव न छिद्यते सनाभिः ॥ ९.१४.११ ॥
ਪੰਜ ਅਰਿਆਂ ਵਾਲੇ ਘੁੰਮਦੇ ਚੱਕਰ ਉੱਤੇ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਟਿਕੇ ਹਨ; ਉਸਦਾ ਧੁਰਾ ਭਾਰੀ ਬੋਝ ਨਾਲ ਤਪਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਨਾਭੀ ਸਮੇਤ ਉਹ ਕਦੇ ਟੁੱਟਦਾ ਨਹੀਂ।
9.14.12
पञ्चपादं पितरं द्वादशाकृतिं दिव आहुः परे अर्धे पुरीषिणम् ।
अथेमे अन्य उपरे विचक्षणे सप्तचक्रे षडर आहुरर्पितम् ॥ ९.१४.१२ ॥
ਪੰਜ ਪੈਰਾਂ ਅਤੇ ਬਾਰਾਂ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਅਕਾਸ਼ ਦੇ ਦੂਰਲੇ ਅੱਧ ਵਿੱਚ ਜਲ-ਭਰਪੂਰ ਆਖਦੇ ਹਨ; ਅਤੇ ਉੱਪਰਲੇ ਹੋਰ ਵਿਚਾਰਵਾਨ ਆਖਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਹ ਸੱਤ ਚੱਕਰਾਂ ਤੇ ਛੇ ਅਰਿਆਂ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੈ।
9.14.13
द्वादशारं नहि तज्जराय वर्वर्ति चक्रं परि द्यामृतस्य ।
आ पुत्रा अग्ने मिथुनासो अत्र सप्त शतानि विंशतिश्च तस्थुः ॥ ९.१४.१३ ॥
ਬਾਰਾਂ ਅਰਿਆਂ ਵਾਲਾ ਉਹ ਚੱਕਰ ਬੁਢਾਪੇ ਲਈ ਨਹੀਂ ਘੁੰਮਦਾ; ਉਹ ਰਿਤ ਦੇ ਅਕਾਸ਼ ਦੁਆਲੇ ਘੁੰਮਦਾ ਹੈ; ਹੇ ਅਗਨੀ, ਇੱਥੇ ਜੋੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸੱਤ ਸੌ ਵੀਹ ਪੁੱਤਰ ਖੜ੍ਹੇ ਹਨ।
9.14.14
सनेमि चक्रमजरं वि ववृत उत्तानायां दश युक्ता वहन्ति ।
सूर्यस्य चक्षू रजसैत्यावृतं यस्मिन्न् आतस्थुर्भुवनानि विश्वा ॥ ९.१४.१४ ॥
ਆਪਣੇ ਘੇਰੇ ਸਮੇਤ ਅਜਰ ਚੱਕਰ ਘੁੰਮ ਗਿਆ; ਉਲਟੇ ਰੱਖੇ (ਭਾਂਡੇ) ਵਿੱਚ ਦਸ ਜੁੜੇ (ਘੋੜੇ) ਉਸਨੂੰ ਖਿੱਚਦੇ ਹਨ; ਸੂਰਜ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਰਜਸ ਨਾਲ ਘਿਰੀਆਂ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ; ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਟਿਕੇ ਹਨ।
9.14.15
स्त्रियः सतीस्तामु मे पुंसः आहुः पश्यदक्षण्वान्न् वि चेतदन्धः ।
कविर्यः पुत्रः स ईमा चिकेत यस्ता विजानात्स पितुष्पितासत् ॥ ९.१४.१५ ॥
ਤੀਵੀਆਂ ਹੁੰਦਿਆਂ ਵੀ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਮੇਰੇ ਲਈ ਮਰਦ ਆਖਦੇ ਹਨ; ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ ਵੇਖਦਾ ਹੈ, ਅੰਨ੍ਹਾ ਨਹੀਂ ਸਮਝਦਾ; ਜਿਹੜਾ ਕਵੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਪਿਤਾ ਦਾ ਪਿਤਾ ਹੋਵੇਗਾ।
9.14.16
साकंजानां सप्तथमाहुरेकजं षडिद्यमा ऋषयो देवजा इति ।
तेषामिष्टानि विहितानि धामश स्थात्रे रेजन्ते विकृतानि रूपशः ॥ ९.१४.१६ ॥
ਇਕੱਠੇ ਜੰਮਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸੱਤਵੇਂ ਨੂੰ ਏਕਜ ਆਖਦੇ ਹਨ; ਛੇ ਯਮ, ਦੇਵਜਾਤ ਰਿਸ਼ੀ ਕਹੇ ਗਏ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਇੱਛਿਤ ਅਤੇ ਨਿਯਤ ਚੀਜ਼ਾਂ ਥਾਂ-ਥਾਂ ਰੂਪ-ਰੂਪ ਬਦਲ ਕੇ ਸਥਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਬਦੀਆਂ ਹਨ।
9.14.17
अवः परेण पर एना अवरेण पदा वत्सं बिभ्रती गौरुदस्थात् ।
सा कद्रीची कं स्विदर्धं परागात्क्व स्वित्सूते नहि यूथे अस्मिन् ॥ ९.१४.१७ ॥
ਹੇਠੋਂ ਉੱਪਰ ਅਤੇ ਉੱਪਰੋਂ ਹੇਠਾਂ, ਇਸ ਪੈਰ ਦੁਆਰਾ, ਵੱਛੇ ਨੂੰ ਚੁੱਕਦੀ ਗਾਂ ਉੱਠ ਖੜ੍ਹੀ। ਪਿੱਛੇ ਮੁੜੀ ਉਹ ਅੱਧੇ ਭਾਗ ਵਿੱਚ ਕਿੱਥੇ ਗਈ? ਕਿੱਥੇ ਜਨਮ ਦਿੰਦੀ ਹੈ? ਇਸ ਝੁੰਡ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ।
9.14.18
अवः परेण पितरं यो अस्य वेदावः परेण पर एनावरेण ।
कवीयमानः क इह प्र वोचद्देवं मनः कुतो अधि प्रजातम् ॥ ९.१४.१८ ॥
ਹੇਠੋਂ ਉੱਪਰ, ਇਸਦੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਜੋ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਹੇਠੋਂ ਉੱਪਰ, ਉੱਪਰੋਂ ਇਸ ਪੈਰ ਦੁਆਰਾ ਹੇਠਾਂ। ਕਵੀ ਬਣਦਾ ਹੋਇਆ ਕੌਣ ਇੱਥੇ ਦੱਸੇ? ਦੇਵ ਮਨ ਕਿੱਥੋਂ ਜਨਮਿਆ?
9.14.19
ये अर्वाञ्चस्तामु पराच आहुर्ये पराञ्चस्तामु अर्वाच आहुः ।
इन्द्रश्च या चक्रथुः सोम तानि धुरा न युक्ता रजसो वहन्ति ॥ ९.१४.१९ ॥
ਜੋ ਇੱਧਰ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਆਖੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਜੋ ਉੱਧਰ ਜਾਣ ਵਾਲੇ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਹੀ ਇੱਧਰ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਉਹ ਆਖਦੇ ਹਨ। ਹੇ ਸੋਮ, ਇੰਦਰ ਅਤੇ ਤੁਸੀਂ ਦੋਵਾਂ ਨੇ ਜੋ ਕੀਤਾ, ਉਹ ਜੂਲੇ ਵਿੱਚ ਜੁੜੀਆਂ ਧੁਰੀਆਂ ਵਾਂਗ ਅੰਤਰਿਕਸ਼ ਨੂੰ ਢੋਂਦੀਆਂ ਹਨ।
9.14.20
द्वा सुपर्णा सयुजा सखाया समानं वृक्षं परि षस्वजाते ।
तयोरन्यः पिप्पलं स्वाद्वत्त्यनश्नन्न् अन्यो अभि चाकशीति ॥ ९.१४.२० ॥
ਦੋ ਸੁੰਦਰ ਖੰਭਾਂ ਵਾਲੇ, ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਮਿੱਤਰ ਇੱਕੋ ਰੁੱਖ ਨੂੰ ਚੁਫੇਰੇ ਤੋਂ ਜੱਫੀ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਮਿੱਠਾ ਪਿੱਪਲ ਖਾਂਦਾ ਹੈ; ਦੂਜਾ ਨਾ ਖਾਂਦਿਆਂ ਵੇਖਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
9.14.21
यस्मिन् वृक्षे मध्वदः सुपर्णा निविशन्ते सुवते चाधि विश्वे ।
तस्य यदाहुः पिप्पलं स्वाद्वग्रे तन् नोन् नशद्यः पितरं न वेद ॥ ९.१४.२१ ॥
ਜਿਸ ਰੁੱਖ ਉੱਤੇ ਸ਼ਹਿਦ ਖਾਣ ਵਾਲੇ ਪੰਛੀ ਬੈਠਦੇ ਅਤੇ ਸਭ ਕੁਝ ਜਨਮ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਸ ਦਾ ਪਿੱਪਲ ਪਹਿਲਾਂ ਮਿੱਠਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਜੋ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ ਉਹ ਉਸ ਤੱਕ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚਦਾ।
9.14.22
यत्रा सुपर्णा अमृतस्य भक्षमनिमेषं विदथाभिस्वरन्ति ।
एना विश्वस्य भुवनस्य गोपाः स मा धीरः पाकमत्रा विवेश ॥ ९.१४.२२ ॥
ਜਿੱਥੇ ਪੰਛੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਦਾ ਭੋਜਨ ਬਿਨਾਂ ਝਪਕੇ ਯੱਗਾਂ ਵੱਲ ਗਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਇਹੀ ਸਾਰੇ ਸੰਸਾਰ ਅਤੇ ਭੁਵਨ ਦੇ ਰਖਵਾਲੇ ਹਨ; ਉਹ ਧੀਰ ਇੱਥੇ ਪੱਕੇ ਹੋਏ ਮੇਰੇ ਅੰਦਰ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋਇਆ।