અથર્વવેદ · સૂક્ત 9.14
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
9.14.1
अस्य वामस्य पलितस्य होतुस्तस्य भ्राता मध्यमो अस्त्यश्नः ।
तृतीयो भ्राता घृतपृष्ठो अस्यात्रापश्यं विश्पतिं सप्तपुत्रम् ॥ ९.१४.१ ॥
આ વામનનો, પલિત હોતાનો મધ્યમ ભાઈ ભોક્તા છે; તેનો ત્રીજો ભાઈ ઘૃતપૃષ્ઠ છે. અહીં મેં સાત પુત્રોવાળા વિશ્પતિને જોયો.
9.14.2
सप्त युञ्जन्ति रथमेकचक्रमेको अश्वो वहति सप्तनामा ।
त्रिनाभि चक्रमजरमनर्वं यत्रेमा विश्वा भुवनाधि तस्थुः ॥ ९.१४.२ ॥
સાત જણ એકચક્ર રથ જોડે છે; સાત નામવાળો એક જ અશ્વ તેને વહે છે. ત્રણ નાભિવાળું, અજર, અથાક ચક્ર — જેના પર આ સર્વ ભુવનો ટકેલાં છે.
9.14.3
इमं रथमधि ये सप्त तस्थुः सप्तचक्रं सप्त वहन्त्यश्वाः ।
सप्त स्वसारो अभि सं नवन्त यत्र गवां निहिता सप्त नाम ॥ ९.१४.३ ॥
આ રથ પર ઊભેલા સાત જણ; સાત ચક્રનો રથ સાત અશ્વો વહે છે. સાત બહેનો સાથે નમે છે; જ્યાં ગાયોના સાત નામ મૂકાયેલાં છે.
9.14.4
को ददर्श प्रथमं जायमानमस्थन्वन्तं यदनस्था बिभर्ति ।
भूम्या असुरसृगात्मा क्व स्वित्को विद्वांसमुप गात्प्रष्टुमेतत् ॥ ९.१४.४ ॥
હાડકાંવાળું જન્મતું હોય ત્યારે પ્રથમ કોણે જોયું? હાડકાં વિનાનાં શું ધારણ કરે છે? પૃથ્વીનો અસુ-રક્ત આત્મા ક્યાં છે? જાણકાર પાસે જઈને આ કોણ પૂછે?
9.14.5
इह ब्रवीतु य ईमङ्ग वेदास्य वामस्य निहितं पदं वेः ।
शीर्ष्णः क्षीरं दुह्रते गावो अस्य वव्रिं वसाना उदकं पदाऽपुः ॥ ९.१४.५ ॥
અહીં જે જાણે તે કહે, મિત્ર! આ વામનનું, પક્ષીનું સ્થાન ક્યાં મૂકાયેલું છે? તેના માથામાંથી ગાયો દૂધ દોહે છે; તેની ચામડી ઓઢીને તે પગથી પાણી સુધી પહોંચે છે.
9.14.6
पाकः पृछामि मनसाऽविजानन् देवानामेना निहिता पदानि ।
वत्से बष्कयेऽधि सप्त तन्तून् वि तत्निरे कवय ओतवा उ ॥ ९.१४.६ ॥
ન જાણતા મનથી સરળ રીતે હું પૂછું છું: દેવોના આ પદો ક્યાં મૂકાયેલા છે? વાછરડા માટે દૂધાળી ગાય પર કવિઓએ વણવા માટે સાત તાંતણા ફેલાવ્યા.
9.14.7
अचिकित्वांस्चिकितुषश्चिदत्र कवीन् पृछामि विद्वनो न विद्वान् ।
वि यस्तस्तम्भ षटिमा रजांस्यजस्य रूपे किमपि स्विदेकम् ॥ ९.१४.७ ॥
હું અજ્ઞાની છતાં અહીં જ્ઞાની કવિઓને પૂછું છું, જેમ અવિદ્વાન વિદ્વાનને પૂછે. જેણે આ છ લોકોને ધારણ કરી જુદા જુદા સ્થિર કર્યા, તે અજના રૂપમાં કોઈ એક જ છે.
9.14.8
माता पितरमृत आ बभाजऽधीत्यग्रे मनसा सं हि जग्मे ।
सा बीभत्सुर्गर्भरसा निविद्धा नमस्वन्त इदुपवाकमीयुः ॥ ९.१४.८ ॥
માતાએ પિતાને, ઋત વિના, મનથી પહેલેથી વહેંચી; બંને એકઠા થયા. તે ભયાનક, ગર્ભરસથી ભરેલી, સ્થાપિત થઈ; નમસ્કાર કરનારા જ તે ઉપવાક સુધી પહોંચ્યા.
9.14.9
युक्ता मातासिद्धुरि दक्षिणाया अतिष्ठद्गर्भो वृजनीष्वन्तः ।
अमीमेद्वत्सो अनु गामपश्यद्विश्वरूप्यं त्रिषु योगनेषु ॥ ९.१४.९ ॥
જોડાયેલી માતા સિદ્ધુ (સમુદ્ર) પાસે દક્ષિણ દિશામાં સ્થાપિત થઈ; ગર્ભ વૃજનીઓની અંદર રહ્યો. વાછરડાએ ગાયની પાછળ જઈ ત્રણ યોગસ્થાનોમાં વિશ્વરૂપ જોયું.
9.14.10
तिस्रो मतॄस्त्रीन् पितॄन् बिभ्रदेक उर्ध्वस्तस्थौ नेमव ग्लापयन्त ।
मन्त्रयन्ते दिवो अमुष्य पृष्ठे विश्वविदो वाचमविश्वविन्नाम् ॥ ९.१४.१० ॥
ત્રણ માતાઓ અને ત્રણ પિતાઓને ધારણ કરીને એક ઊર્ધ્વ ઊભો રહ્યો; નીચેના લોકો તેને ક્ષીણ કરતા રહ્યા. તે સ્વર્ગની પીઠ પર સર્વજ્ઞો વાણી વિશે મંત્રણા કરે છે, જે સર્વજ્ઞ નથી, માત્ર નામ છે.
9.14.11
पञ्चारे चक्रे परिवर्तमाने यस्मिन्न् आतस्थुर्भुवनानि विश्वा ।
तस्य नाक्षस्तप्यते भूरिभारः सनादेव न छिद्यते सनाभिः ॥ ९.१४.११ ॥
પાંચ આરાવાળા ફરતા ચક્ર પર સર્વ લોકો સ્થિર છે; તેની ધરી અતિ ભારથી તપે છે, પરંતુ નાભિ સહિત તે સદા તૂટતી નથી.
9.14.12
पञ्चपादं पितरं द्वादशाकृतिं दिव आहुः परे अर्धे पुरीषिणम् ।
अथेमे अन्य उपरे विचक्षणे सप्तचक्रे षडर आहुरर्पितम् ॥ ९.१४.१२ ॥
પાંચ પગ અને બાર સ્વરૂપવાળા પિતાને સ્વર્ગના દૂરના અર્ધભાગમાં જલસમૃદ્ધ કહે છે; અને ઉપરના બીજા વિચક્ષણો કહે છે કે તે સાત ચક્ર અને છ આરાવાળા ઉપર સ્થાપિત છે.
9.14.13
द्वादशारं नहि तज्जराय वर्वर्ति चक्रं परि द्यामृतस्य ।
आ पुत्रा अग्ने मिथुनासो अत्र सप्त शतानि विंशतिश्च तस्थुः ॥ ९.१४.१३ ॥
બાર આરાવાળું તે ચક્ર જરા માટે ફરતું નથી; તે ઋતના દ્યુલોકની ચારે તરફ ફરે છે; હે અગ્નિ, અહીં જોડમાં સાતસો વીસ પુત્રો સ્થિર છે.
9.14.14
सनेमि चक्रमजरं वि ववृत उत्तानायां दश युक्ता वहन्ति ।
सूर्यस्य चक्षू रजसैत्यावृतं यस्मिन्न् आतस्थुर्भुवनानि विश्वा ॥ ९.१४.१४ ॥
પોતાના ઘેરા સાથે અજર ચક્ર ફર્યું; ઊંધી રાખેલા (પાત્રમાં) દસ જોડાયેલા (ઘોડા) તેને ખેંચે છે; સૂર્યની આંખો રજસથી આવરિત થઈને આવે છે; જેના પર સર્વ લોકો સ્થિર છે.
9.14.15
स्त्रियः सतीस्तामु मे पुंसः आहुः पश्यदक्षण्वान्न् वि चेतदन्धः ।
कविर्यः पुत्रः स ईमा चिकेत यस्ता विजानात्स पितुष्पितासत् ॥ ९.१४.१५ ॥
સ્ત્રીઓ હોવા છતાં તેમને મારા માટે પુરુષો કહે છે; આંખવાળો જુએ છે, આંધળો સમજતો નથી; આ કવિપુત્ર જે એમને જાણે છે, તે જ પિતાનો પિતા થશે.
9.14.16
साकंजानां सप्तथमाहुरेकजं षडिद्यमा ऋषयो देवजा इति ।
तेषामिष्टानि विहितानि धामश स्थात्रे रेजन्ते विकृतानि रूपशः ॥ ९.१४.१६ ॥
એકસાથે જન્મેલાઓમાં સાતમાને એકજ કહે છે; છ યમ, દેવજાત ઋષિઓ કહેવાય છે. તેમની ઇષ્ટ અને વિહિત વસ્તુઓ સ્થાને સ્થાને રૂપે રૂપે બદલાઈને સ્થિર વસ્તુઓમાં કંપે છે.
9.14.17
अवः परेण पर एना अवरेण पदा वत्सं बिभ्रती गौरुदस्थात् ।
सा कद्रीची कं स्विदर्धं परागात्क्व स्वित्सूते नहि यूथे अस्मिन् ॥ ९.१४.१७ ॥
નીચેથી ઉપર અને ઉપરથી નીચે, આ પદથી, વાછરડાને ધારણ કરતી ગાય ઊભી થઈ. પાછી વળેલી તે અડધા ભાગમાં ક્યાં ગઈ? ક્યાં પ્રસવે છે? આ ટોળામાં નહીં.
9.14.18
अवः परेण पितरं यो अस्य वेदावः परेण पर एनावरेण ।
कवीयमानः क इह प्र वोचद्देवं मनः कुतो अधि प्रजातम् ॥ ९.१४.१८ ॥
નીચેથી ઉપર, આનો પિતા જે જાણે, નીચેથી ઉપર, ઉપરથી આ પદથી નીચે. કવિ બનતો કોણ અહીં જાહેર કરે? દેવ મન ક્યાંથી ઉત્પન્ન થયું?
9.14.19
ये अर्वाञ्चस्तामु पराच आहुर्ये पराञ्चस्तामु अर्वाच आहुः ।
इन्द्रश्च या चक्रथुः सोम तानि धुरा न युक्ता रजसो वहन्ति ॥ ९.१४.१९ ॥
જે અહીં આવનારા કહેવાય છે અને જે ત્યાં જનારા કહેવાય છે, તેમને જ તેઓ અહીં આવનારા કહે છે. હે સોમ, ઇન્દ્ર અને તમે બંનેએ જે કર્યું, તે જૂંસરીમાં જોડાયેલી ધૂરીઓની જેમ અંતરિક્ષને વહન કરે છે.
9.14.20
द्वा सुपर्णा सयुजा सखाया समानं वृक्षं परि षस्वजाते ।
तयोरन्यः पिप्पलं स्वाद्वत्त्यनश्नन्न् अन्यो अभि चाकशीति ॥ ९.१४.२० ॥
બે સુંદર પાંખવાળા, જોડાયેલા મિત્રો એક જ વૃક્ષને ચોતરફ આલિંગન આપે છે. તેમાંથી એક મીઠું પિપ્પલ ખાય છે; બીજો ન ખાતાં જોતો રહે છે.
9.14.21
यस्मिन् वृक्षे मध्वदः सुपर्णा निविशन्ते सुवते चाधि विश्वे ।
तस्य यदाहुः पिप्पलं स्वाद्वग्रे तन् नोन् नशद्यः पितरं न वेद ॥ ९.१४.२१ ॥
જે વૃક્ષ પર મધ ખાનારાં પંખીઓ બેસે છે અને બધું ઉત્પન્ન કરે છે, તેનું પિપ્પલ શરૂઆતમાં મીઠું કહેવાય છે; પિતાને ન જાણનાર તેને પામી શકતો નથી.
9.14.22
यत्रा सुपर्णा अमृतस्य भक्षमनिमेषं विदथाभिस्वरन्ति ।
एना विश्वस्य भुवनस्य गोपाः स मा धीरः पाकमत्रा विवेश ॥ ९.१४.२२ ॥
જ્યાં પંખીઓ અમૃતનું ભોજન અનિમેષ થઈને યજ્ઞો તરફ સ્વર કરે છે, એ જ વિશ્વ અને ભુવનના રક્ષકો છે; તે ધીર અહીં પરિપક્વ એવા મારામાં પ્રવેશ્યો.