મહાભારત · અધ્યાય 1.107
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.107.1
स राजा शान्तनुर्धीमान्देवराजर्षिसत्कृतः ।
धर्मात्मा सर्वलोकेषु सत्यवागिति विश्रुतः ॥ १.१०७.१ ॥
તે બુદ્ધિમાન રાજા શાંતનુ, દેવરાજ અને રાજર્ષિઓ દ્વારા સન્માનિત; ધર્માત્મા અને સર્વ લોકોમાં સત્યવાદી તરીકે વિખ્યાત હતા.
1.107.2
शान्तनोः कीर्तयिष्यामि सर्वानेव गुणानहम् ।
दमो दानं क्षमा बुद्धिर्ह्रीर्धृतिस्तेज उत्तमम्।
नित्यान्यासन्महासत्वे शान्तनौ पुरुषर्षभे ॥ १.१०७.२ ॥
હું શાંતનુના બધા ગુણો વર્ણવીશ. દમ, દાન, ક્ષમા, બુદ્ધિ, લજ્જા, ધૃતિ અને ઉત્તમ તેજ — આ સદા તે મહાત્મા, પુરુષશ્રેષ્ઠ શાંતનુમાં રહેતા હતા.
1.107.3
एवं स गुणसंपन्नो धर्मार्थकुशलो नृपः ।
आसीद्भरतवंशस्य गोप्ता सर्वजनस्य च ॥ १.१०७.३ ॥
આ રીતે ગુણસંપન્ન, ધર્મ અને અર્થમાં કુશળ તે રાજા ભરતવંશ અને સર્વ પ્રજાના રક્ષક હતા.
1.107.4
कम्बुग्रीवः पृथुव्यंसो मत्तवारणविक्रमः ।
अन्वितः परिपूर्णार्थैः सर्वैर्नृपतिलक्षणैः ॥ १.१०७.४ ॥
શંખ જેવી ગરદન, પહોળા ખભા, મદમસ્ત હાથી જેવો પરાક્રમ; રાજલક્ષણોથી પરિપૂર્ણ અને સિદ્ધ ઉદ્દેશોથી યુક્ત.
1.107.5
तस्य कीर्तिमतो वृत्तमवेक्ष्य सततं नराः ।
धर्म एव परः कामादर्थाच्चेति व्यवस्थितः ॥ १.१०७.५ ॥
તે કીર્તિમાન રાજાનું આચરણ સતત જોઈને લોકોએ નક્કી કર્યું કે કામ અને અર્થ કરતાં ધર્મ જ શ્રેષ્ઠ છે.
1.107.6
एवमासीन्महासत्वः शान्तनुर्भरतर्षभ ।
न चास्य सदृशः कश्चिद्धर्मतः पार्थिवोऽभवत् ॥ १.१०७.६ ॥
હે ભરતશ્રેષ્ઠ! મહાત્મા શાંતનુ એવા હતા; ધર્મમાં તેમની બરાબરીનો કોઈ રાજા થયો નહોતો.
1.107.7
वर्तमानं हि धर्मेषु सर्वधर्मभृतां वरम् ।
तं महीपा महीपालं राजराज्येऽभ्यषेचयन् ॥ १.१०७.७ ॥
ધર્મમાં સ્થિત, સર્વ ધર્મધારીઓમાં શ્રેષ્ઠ એવા તેમને, પૃથ્વીના રક્ષક તરીકે રાજાઓએ રાજ્યાભિષેક કર્યો.
1.107.8
वीतशोकभयाबाधाः सुखस्वप्ननिबोधनाः ।
पतिं भारतगोप्तारं समपद्यन्त भूमिपाः ॥ १.१०७.८ ॥
શોક, ભય અને પીડાથી મુક્ત થઈ, સુખનિદ્રામાંથી જાગેલા ભૂપાલોએ ભરતવંશના રક્ષક એવા તે સ્વામીને પ્રાપ્ત કર્યા.
1.107.9
तेन कीर्तिमता शिष्टाः शक्रप्रतिमतेजसा ।
यज्ञदानक्रियाशीलाः समपद्यन्त भूमिपाः ॥ १.१०७.९ ॥
કીર્તિવાન, ઇન્દ્ર સમાન તેજસ્વી એવા તેમના દ્વારા શિક્ષિત ભૂપાલો યજ્ઞ અને દાનકર્મમાં તત્પર થયા.
1.107.10
शान्तनुप्रमुखैर्गुप्ते लोके नृपतिभिस्तदा ।
नियमात्सर्ववर्णानां धर्मोत्तरमवर्तत ॥ १.१०७.१० ॥
ત્યારે શાંતનુ વગેરે રાજાઓ દ્વારા રક્ષિત લોકમાં, સર્વ વર્ણોમાં નિયમથી ધર્મ જ પ્રધાન બનીને પ્રવર્ત્યો.
1.107.11
ब्रह्म पर्यचरत्क्षत्रं विशः क्षत्रमनुव्रताः ।
ब्रह्मक्षत्रानुरक्ताश्च शूद्राः पर्यचरन्विशः ॥ १.१०७.११ ॥
બ્રાહ્મણોની સેવા ક્ષત્રિયોએ કરી, ક્ષત્રિયોને અનુસરનારા વૈશ્યોએ; બ્રાહ્મણ-ક્ષત્રિયોમાં અનુરક્ત શૂદ્રોએ વૈશ્યોની સેવા કરી.
1.107.12
स हास्तिनपुरे रम्ये कुरूणां पुटभेदने ।
वसन्सागरपर्यन्तामन्वशासद्वसुन्धराम् ॥ १.१०७.१२ ॥
કુરુઓના રમણીય હસ્તિનાપુરમાં રહીને તેમણે સમુદ્રસીમા સુધીની પૃથ્વી પર શાસન કર્યું.
1.107.13
स देवराजसदृशो धर्मज्ञः सत्यवागृजुः ।
दानधर्मतपोयोगाच्छ्रिया परमया युतः ॥ १.१०७.१३ ॥
તે દેવરાજ ઇન્દ્ર જેવો હતો; ધર્મજ્ઞ, સત્યવાદી અને સરળ હતો; દાન, ધર્મ, તપ અને યોગથી પરમ શ્રીથી યુક્ત હતો.
1.107.14
अरागद्वेषसंयुक्तः सोमवत्प्रियदर्शनः ।
तेजसा सूर्यकल्पोऽभूद्वायुवेगसमो जवे।
अन्तकप्रतिमः कोपे क्षमया पृथिवीसमः ॥ १.१०७.१४ ॥
તે રાગ-દ્વેષ રહિત, ચંદ્ર સમાન પ્રિયદર્શન હતો; તેજમાં સૂર્ય સમાન, વેગમાં વાયુ સમાન; ક્રોધમાં યમ સમાન, ક્ષમામાં પૃથ્વી સમાન હતો.
1.107.15
वधः पशुवराहाणां तथैव मृगपक्षिणाम् ।
शान्तनौ पृथिवीपाले नावर्तत तथा नृप ॥ १.१०७.१५ ॥
હે રાજન્! પૃથ્વીપાલ શાંતનુના રાજ્યમાં પશુઓ, વરાહો, મૃગો અને પક્ષીઓનો વધ થયો નહોતો.
1.107.16
ब्रह्मधर्मोत्तरे राज्ये शान्तनुर्विनयात्मवान् ।
समं शशास भूतानि कामरागविवर्जितः ॥ १.१०७.१६ ॥
બ્રહ્મ અને ધર્મ પ્રધાન રાજ્યમાં વિનયશીલ શાંતનુએ કામ-રાગ રહિત થઈ સર્વ પ્રાણીઓ પર સમભાવે શાસન કર્યું.
1.107.17
चकोरनेत्रस्ताम्रास्यः सिंहर्षभगतिर्युवा ।
गुणैरनुपमैर्युक्तः समस्तैराभिगामिकैः।
गम्भीरः सत्वसंपन्नः पूर्णचन्द्रनिभाननः ॥ १.१०७.१७ ॥
તે યુવાન હતો; ચકોર પક્ષી જેવી આંખો, લાલ મુખ, સિંહ અને વૃષભ જેવી ચાલવાળો; રાજોચિત અનુપમ ગુણોથી યુક્ત; ગંભીર, સત્ત્વસંપન્ન, પૂર્ણચંદ્ર જેવા મુખવાળો.
1.107.18
देवर्षिपितृयज्ञार्थमारभ्यन्त तदा क्रियाः ।
न चाधर्मेण केषांचित्प्राणिनामभवद्वधः ॥ १.१०७.१८ ॥
ત્યારે દેવ, ઋષિ અને પિતૃઓના યજ્ઞ માટે ક્રિયાઓ આરંભાતી; અને અધર્મથી કોઈ પ્રાણીનો વધ થતો નહોતો.
1.107.19
असुखानामनाथानां तिर्यग्योनिषु वर्तताम् ।
स एव राजा सर्वेषां भूतानामभवत्पिता ॥ १.१०७.१९ ॥
જેઓ દુઃખી, અનાથ અને તિર્યગ્યોનિમાં જીવતા હતા, તે સર્વ પ્રાણીઓનો એ જ રાજા પિતા બન્યો.
1.107.20
तस्मिन्कुरुपतिश्रेष्ठे राजराजेश्वरे सति ।
श्रिता वागभवत्सत्यं दानधर्माश्रितं मनः ॥ १.१०७.२० ॥
કુરુપતિઓમાં શ્રેષ્ઠ, રાજાઓના રાજા એવો તે હતો ત્યારે વાણી સત્યને આશ્રિત થઈ અને મન દાનધર્મને આશ્રિત થયું.
1.107.21
यज्ञार्थं पशवः सृष्टाः संतानार्थं च मैथुनम् ।
स समाः षोडशाष्टौ च चतस्रोऽष्टौ तथाऽपराः।
रतिमप्राप्नुवन्स्त्रीषु बभूव वनगोचरः ॥ १.१०७.२१ ॥
યજ્ઞ માટે પશુઓ સર્જાયા, સંતાન માટે મૈથુન. તે સોળ, આઠ, ચાર, આઠ અને બીજાં વર્ષો સુધી સ્ત્રીઓમાં રતિ ન પામીને વનવાસી બન્યો.
1.107.22
तथारूपस्तथाचारस्तथावृत्तस्तथाश्रुतः ।
गाङ्गेयस्तस्य पुत्रोऽभून्नाम्ना देवव्रतो वसुः ॥ १.१०७.२२ ॥
એવા રૂપ, આચાર, વર્તન અને વિદ્યાવાળો ગાંગેય તેનો પુત્ર થયો; તેનું નામ દેવવ્રત વસુ.
1.107.23
सर्वास्त्रेषु स निष्णातः पार्थिवेष्वितरेषु च ।
महाबलो महासत्वो महावीर्यो महारथः ॥ १.१०७.२३ ॥
તે બધાં શસ્ત્રોમાં નિપુણ હતો, રાજાઓમાં અને બીજાઓમાં પણ; તે મહાબળવાન, મહાસત્ત્વવાન, મહાપરાક્રમી અને મહારથી હતો.
1.107.24
स कदाचिन्मृगं विद्ध्वा गङ्गामनुसरन्नदीम् ।
भागीरथीमल्पजलां शान्तनुर्दृष्टवान्नृपः ॥ १.१०७.२४ ॥
એક વાર હરણને બાણ મારીને ગંગા નદીને અનુસરતાં રાજા શંતનુએ ભાગીરથીને અલ્પ જળવાળી જોઈ.
1.107.25
तां दृष्ट्वा चिन्तयामास शान्तनुः पुरुषर्षभः ।
स्यन्दते किं न्वियं नाद्य सरिच्छ्रेष्ठा यथा पुरा ॥ १.१०७.२५ ॥
તે જોઈને પુરુષશ્રેષ્ઠ શંતનુ વિચારવા લાગ્યો, "નદીઓમાં શ્રેષ્ઠ એવી આ આજે પહેલાંની જેમ કેમ વહેતી નથી?"
1.107.26
ततो निमित्तमन्विच्छन्ददर्श स महामनाः ।
कुमारं रूपसंपन्नं बृहन्तं चारुदर्शनम् ॥ १.१०७.२६ ॥
ત્યારે કારણ શોધતાં તે મહામનસ્વીએ રૂપસંપન્ન, ઊંચા અને સુંદર દેખાવવાળા એક કુમારને જોયો.
1.107.27
दिव्यमस्त्रं विकुर्वाणं यथा देवं पुरन्दरम् ।
कृत्स्नां गङ्गां समावृत्य शरैस्तीक्ष्णैरवस्थितम् ॥ १.१०७.२७ ॥
તે દિવ્ય અસ્ત્ર ચલાવી રહ્યો હતો, દેવરાજ ઇન્દ્રની જેમ; તીક્ષ્ણ બાણોથી સમગ્ર ગંગાને ઢાંકીને ઊભો હતો.
1.107.28
तां शरैराचितां दृष्ट्वा नदीं गङ्गां तदन्तिके ।
अभवद्विस्मितो राजा दृष्ट्वा कर्मातिमानुषम् ॥ १.१०७.२८ ॥
નજીકમાં બાણોથી ઢંકાયેલી તે ગંગા નદી જોઈને અને તે અતિમાનવીય કર્મ જોઈને રાજા આશ્ચર્યચકિત થયો.
1.107.29
जातमात्रं पुरा दृष्टं तं पुत्रं शान्तनुस्तदा ।
नोपलेभे स्मृतिं धीमानभिज्ञातुं तमात्मजम् ॥ १.१०७.२९ ॥
પહેલાં જન્મતાંની સાથે જોયેલા તે પુત્રને, પોતાના પુત્ર તરીકે ઓળખવાની સ્મૃતિ તે સમયે બુદ્ધિમાન શંતનુને આવી નહિ.
1.107.30
स तु तं पितरं दृष्ट्वा मोहयामास मायया ।
संमोह्य तु ततः क्षिप्रं तत्रैवान्तरधीयत ॥ १.१०७.३० ॥
તે પોતાના પિતાને જોઈને માયાથી તેમને મોહિત કરી દીધા; મોહિત કરીને તરત ત્યાં જ અંતર્ધાન થઈ ગયો.
1.107.31
तदद्बुतं ततो दृष्ट्वा तत्र राजा स शान्तनुः ।
सङ्कमानः सुतं गङ्गामब्रवीद्दर्शयेति ह ॥ १.१०७.३१ ॥
ત્યારે તે અદ્ભુત દૃશ્ય જોઈને રાજા શાંતનુ ગંગા પાસે જઈને બોલ્યા, "મારા પુત્રને બતાવ."
1.107.32
दर्शयामास तं गङ्गा बिभ्रती रूपमुत्तमम् ।
गृहीत्वा दक्षिणे पाणौ तं कुमारमलङ्कृतम् ॥ १.१०७.३२ ॥
ગંગાએ ઉત્તમ રૂપ ધારણ કરીને તેને બતાવ્યો; જમણા હાથે અલંકૃત તે કુમારને પકડ્યો હતો.
1.107.33
अलङ्कृतामाभरणैर्विरजोम्बरधारिणीम् ।
दृष्टपूर्वामपि स तां नाभ्यजानात्स शान्तनुः ॥ १.१०७.३३ ॥
આભૂષણોથી શણગારેલી, નિર્મળ વસ્ત્રો પહેરેલી તે સ્ત્રીને પહેલાં જોઈ હોવા છતાં તે શાંતનુએ ઓળખી નહીં.
1.107.34
यं पुत्रमष्टमं राजंस्त्वं पुरा मय्यविन्दथाः ।
स चायं पुरुषव्याघ्र सर्वास्त्रविदनुत्तमः ॥ १.१०७.३४ ॥
હે રાજન્, પહેલાં મારાથી તેં જે આઠમો પુત્ર મેળવ્યો હતો, તે આ જ છે; પુરુષશ્રેષ્ઠ, સર્વાસ્ત્રવિદ્યામાં અનુત્તમ.
1.107.35
गृहाणेमं महाराज मया संवर्धितं सुतम् ।
आदाय पुरुषव्याघ्र नयस्वैनं गृहं विभो ॥ १.१०७.३५ ॥
હે મહારાજ, મારા દ્વારા ઉછેરાયેલા આ પુત્રને સ્વીકાર. હે પુરુષશ્રેષ્ઠ, હે વિભો, તેને લઈને તમારા ઘરે લઈ જાઓ.
1.107.36
वेदानधिजगे साङ्गान्वसिष्ठादेष वीर्यवान् ।
कृतास्त्रः परमेष्वासो देवराजसमो युधि ॥ १.१०७.३६ ॥
આણે વસિષ્ઠ પાસેથી અંગો સહિત વેદોનો અભ્યાસ કર્યો છે; પરાક્રમી, અસ્ત્રવિદ્યામાં કુશળ, શ્રેષ્ઠ ધનુર્ધર, યુદ્ધમાં દેવરાજ ઇન્દ્ર સમાન.
1.107.37
सुराणां संमतो नित्यमसुराणां च भारत ।
उशा वेद यच्छास्त्रमयं तद्वेद सर्वशः ॥ १.१०७.३७ ॥
હે ભરતવંશજ! દેવો અને અસુરો બંનેથી સદા સન્માનિત ઉશનાએ જે શાસ્ત્ર જાણ્યું હતું, તે આ પણ સંપૂર્ણપણે જાણે છે.
1.107.38
तथैवाङ्गिरसः पुत्रः सुरसुरनमस्कृतः ।
यद्वेद शास्त्रं तच्चापि कृत्स्नमस्मिन्प्रतिष्ठितम् ॥ १.१०७.३८ ॥
એ જ રીતે અંગિરાનો પુત્ર, દેવો અને અસુરો બંનેથી નમસ્કૃત, જે શાસ્ત્ર જાણતો હતો, તે સંપૂર્ણ શાસ્ત્ર પણ આમાં સ્થાપિત છે.
1.107.39
तव पुत्रे महाबाहौ साङ्गोपाङ्गं महात्मनि ।
ऋषिः परैरनाधृष्यो जामदग्न्यः प्रतापवान् ॥ १.१०७.३९ ॥
તમારા મહાબાહુ, મહાત્મા પુત્રમાં અંગ-ઉપાંગ સહિત (તે વિદ્યા છે); બીજાઓથી અજેય, પ્રતાપી જમદગ્નિનો પુત્ર ઋષિ.
1.107.40
यदस्त्रं वेद राभश्च तदेतस्मिन्प्रतिष्ठितम् ।
महेष्वासमिमं राजन्राजधर्मार्थकोविदम् ॥ १.१०७.४० ॥
રામ જાણે છે તે અસ્ત્રવિદ્યા આમાં સ્થાપિત છે. હે રાજન્! આ મહાધનુર્ધર રાજધર્મ અને અર્થના જાણકાર છે.
1.107.41
मया दत्तं निजं पुत्रं वीरं वीर गृहं नय ।
इत्युक्त्वा सा महाभागा तत्रैवान्तरधीयत।
तयैवं समनुज्ञातः पुत्रमादाय शान्तनुः ॥ १.१०७.४१ ॥
મેં આપેલા મારા પુત્રને, હે વીર, ઘરે લઈ જા. એમ કહીને તે મહાભાગા ત્યાં જ અદૃશ્ય થઈ ગઈ. તેની અનુમતિ પામીને શાંતનુ પુત્રને લઈને ...
1.107.42
भ्राजमानं यथाऽदित्यमाययौ स्वपुरं प्रति ।
पौरवस्तु पुरीं गत्वा पुरन्दरपुरोपमाम् ॥ १.१०७.४२ ॥
સૂર્ય સમાન તેજસ્વી તેને લઈને તે પોતાના નગર તરફ ગયો. પૌરવ રાજા ઇન્દ્રપુરી સમાન નગરમાં પહોંચીને ...
1.107.43
सर्वकामसमृद्धार्थं मेने सोत्मानमात्मना ।
पौरवेषु ततः पुत्रं राज्यार्थमभयप्रदम् ॥ १.१०७.४३ ॥
સર્વ કામનાઓની સમૃદ્ધિ માટે તેણે પોતાને તૃપ્ત માન્યો. પછી પૌરવ વંશમાં રાજ્ય માટે અભય આપનાર એક પુત્ર (જન્મ્યો).
1.107.44
गुणवन्तं महात्मानं यौवराज्येऽभ्यषेचयत् ।
पौरवाञ्शान्तनोः पुत्रः पितरं च महायशाः ॥ १.१०७.४४ ॥
ગુણવાન અને મહાત્મા એવા તે પુત્રને તેણે યુવરાજ પદે અભિષિક્ત કર્યો. શંતનુનો પુત્ર, મહાયશસ્વી, પૌરવોનો અને પિતાનો (પ્રિય બન્યો).
1.107.45
राष्ट्रं च रञ्जयामास वृत्तेन भरतर्षभ ।
स तथा सह पुत्रेण रममाणो महीपतिः ॥ १.१०७.४५ ॥
હે ભરતશ્રેષ્ઠ, તેણે પોતાના આચરણથી રાષ્ટ્રને પ્રસન્ન કર્યું. આ રીતે પુત્ર સાથે આનંદ માણતો તે રાજા (શાસન કરતો રહ્યો).
1.107.46
वर्तयामास वर्षाणि चत्वार्यमितविक्रमः ।
स कदाचिद्वनं यातो यमुनामभितो नदीम् ॥ १.१०७.४६ ॥
અમિત પરાક્રમી તેણે ચાર વર્ષ વિતાવ્યાં. એક વાર તે યમુના નદીની આસપાસના વનમાં ગયો.
1.107.47
महीपतिरनिर्देश्यमाजिघ्रद्गन्धमुत्तमम् ।
तस्य प्रभवमन्विच्छन्विचचार समन्ततः ॥ १.१०७.४७ ॥
તે રાજાએ અવર્ણનીય ઉત્તમ સુગંધ સૂંઘી. તેનું મૂળ શોધતાં તે ચારે બાજુ ભટકવા લાગ્યો.
1.107.48
स ददर्श तदा कन्यां दाशानां देवरूपिणीम् ।
तामपृच्छत्स दृष्ट्वैव कन्यामसितलोचनाम् ॥ १.१०७.४८ ॥
ત્યારે તેણે દાશોની એક દેવરૂપિણી કન્યા જોઈ. કાળી આંખોવાળી તે કન્યાને જોતાં જ તેણે તેને પૂછ્યું.
1.107.49
कस्य त्वमसि का चासि किं च भीरु चिकीर्षसि ।
साऽब्रवीद्दाशकन्याऽस्मि धर्मार्थं वाहये तरिम् ॥ १.१०७.४९ ॥
તું કોની છે, કોણ છે? હે ભીરુ, તારે શું કરવું છે? તેણે કહ્યું, 'હું માછીમારની કન્યા છું; ધર્મ માટે હું નાવ ચલાવું છું.'
1.107.50
पितुर्नियोगाद्भद्रं ते दाशराज्ञो महात्मनः ।
रूपमाधुर्यगन्धैस्तां संयुक्तां देवरूपिणीम् ॥ १.१०७.५० ॥
પિતાની આજ્ઞાથી તારું કલ્યાણ થાઓ — મહાત્મા દાશરાજની કન્યા. રૂપની મધુરતા અને સુગંધથી યુક્ત, દેવરૂપિણી તે.
1.107.51
समीक्ष्य राजा दाशेयीं कामयामास शान्तनुः ।
स गत्वा पितरं तस्या वरयामास तां तदा ॥ १.१०७.५१ ॥
તે દાશકન્યાને જોઈને રાજા શંતનુએ તેની ઇચ્છા કરી. તે તેના પિતા પાસે જઈને ત્યારે તેનું વરણ કરવા લાગ્યો.
1.107.52
पर्यपृच्छत्ततस्तस्याः पितरं सोत्मकारणात् ।
स च तं प्रत्युवाचेदं दाशराजो महीपतिम् ॥ १.१०७.५२ ॥
પછી ઉત્સુકતાથી રાજાએ તેના પિતાને પૂછ્યું. દાશરાજે તે મહીપતિને આ જવાબ આપ્યો.
1.107.53
जातमात्रैव मे देया वराय वरवर्णिनी ।
हृदि कामस्तु मे कश्चित्तं निबोध जनेश्वर ॥ १.१०७.५३ ॥
જન્મતાં જ આ સુંદર કન્યા વરને આપવી જોઈએ. પણ મારા હૃદયમાં એક ઇચ્છા છે — હે જનેશ્વર, તે સાંભળો.
1.107.54
यदीमां धर्मपत्नीं त्वं मत्तः प्रार्थयसेऽनघ ।
सत्यवागसि सत्येन समयं कुरु मे ततः ॥ १.१०७.५४ ॥
જો તું મારી પાસેથી આને ધર્મપત્ની તરીકે માંગે છે, હે નિષ્પાપ, અને તું સત્યવાદી છે, તો સત્યથી મને એક વચન આપ.
1.107.55
समयेन प्रदद्यां ते कन्यामहमिमां नृप ।
न हि मे त्वत्समः कश्चिद्वरो जातु भविष्यति ॥ १.१०७.५५ ॥
હે રાજા, એક શરત પર હું આ કન્યા તને આપીશ. તારા જેવો વર મારા માટે ક્યારેય નહીં મળે.
1.107.56
श्रुत्वा तव वरं दाश व्यवस्येयमहं तव ।
दातव्यं चेत्प्रदास्यामि न त्वदेयं कथंचन ॥ १.१०७.५६ ॥
હે દાશ, તારો વર સાંભળીને હું નિર્ણય કરીશ. આપવા યોગ્ય હશે તો આપીશ; તને કોઈ પણ રીતે ન આપી શકાય તેવું હું નહીં આપું.
1.107.57
अस्यां जायेत यः पुत्रः स राजा पृथिवीपते ।
त्वदूर्ध्वमभिषेक्तव्यो नान्यः कश्चन पार्थिव ॥ १.१०७.५७ ॥
આનાથી જે પુત્ર જન્મશે, હે પૃથ્વીપતિ, તે જ રાજા થશે; તારા પછી તેનો જ અભિષેક થવો જોઈએ, બીજો કોઈ નહીં, હે રાજા.
1.107.58
नाकामयत तं दातुं वरं दाशाय शान्तनुः ।
शरीरजेन तीव्रेण दह्यमानोऽपि भारत ॥ १.१०७.५८ ॥
શંતનુએ દાશને તે વર આપવાની ઇચ્છા ન કરી; હે ભારત, તે પોતાના શરીરથી ઉત્પન્ન થયેલી તીવ્ર પીડાથી બળતો હોવા છતાં.
1.107.59
स चिन्तयन्नेव तदा दाशकन्यां महीपतिः ।
प्रत्ययाद्धास्तिनपुरं कामोपहतचेतनः ॥ १.१०७.५९ ॥
ત્યારે તે મહીપતિ દાશકન્યાનું જ ચિંતન કરતો, કામથી ઘાયલ ચિત્તવાળો થઈને, આસક્તિને લીધે હસ્તિનાપુર પાછો ગયો.
1.107.60
ततः कदाचिच्छोचन्तं शान्तनुं ध्यानमास्थितम् ।
पुत्रो देवव्रतोऽभ्येत्य पितरं वाक्यमब्रवीत् ॥ १.१०७.६० ॥
પછી એક વાર શંતનુ શોક કરતાં ધ્યાનમાં બેઠા હતા, ત્યારે તેમના પુત્ર દેવવ્રતે પાસે આવીને પિતાને આ વચન કહ્યું.
1.107.61
सर्वतो भवतः क्षेमं विधेयाः सर्वपार्थिवाः ।
तत्किमर्थमिहाभीक्ष्णं परिशोचसि दुःखितः ॥ १.१०७.६१ ॥
સર્વત્ર આપનું કલ્યાણ છે, સર્વ રાજાઓ આપને આધીન છે. તો પછી દુઃખી થઈને અહીં શા માટે સતત શોક કરો છો?
1.107.62
ध्यायन्निव च मां राजन्नाभिभाषसि किंचन ।
न चाश्वेन विनिर्यासि विवर्णो हरिणः कृशः ॥ १.१०७.६२ ॥
હે રાજન, આપ જાણે ધ્યાનમાં ડૂબેલા છો; મારી સાથે કંઈ બોલતા નથી, ઘોડા પર બહાર પણ જતા નથી; આપ નિસ્તેજ અને કૃશ થઈ ગયા છો.
1.107.63
व्याधिमिच्छामि ते ज्ञातुं प्रतिकुर्यां हि तत्र वै ।
स तं काममवाच्यं वै दाशकन्यां प्रतीदृशम् ॥ १.१०७.६३ ॥
આપની વ્યાધિ જાણવા હું ઇચ્છું છું, તેનો ઉપાય પણ કરીશ. પરંતુ એ ઇચ્છા—દાશકન્યા પ્રત્યેની એવી ઇચ્છા—કહેવા યોગ્ય નથી.
1.107.64
विवर्तुं नाशकत्तस्मै पिता पुत्रस्य शान्तनुः ।
एवमुक्तः स पुत्रेण शान्तनुः प्रत्यभाषत ॥ १.१०७.६४ ॥
પિતા શંતનુ પુત્ર સમક્ષ (પોતાનું મન) છુપાવી ન શક્યા. પુત્ર આ રીતે પૂછતાં શંતનુએ ઉત્તર આપ્યો.
1.107.65
असंशयं ध्यानपरो यथा वत्स तथा शृणु ।
अपत्यं नस्त्वमेवैकः कुले महति भारत ॥ १.१०७.६५ ॥
સંદેહ નથી, હું ધ્યાનમાં લીન છું. હે વત્સ, સાંભળ—આ મહાન કુળમાં આપણી એકમાત્ર સંતાન તું જ છે, હે ભારત.
1.107.66
शस्त्रनित्यश्च सततं पौरुषे पर्यवस्थितः ।
अनित्यतां च लोकानामनुशोचामि पुत्रक ॥ १.१०७.६६ ॥
તું હંમેશાં શસ્ત્રાભ્યાસમાં રત અને પુરુષાર્થમાં સ્થિર છે. હે પુત્ર, સંસારની અનિત્યતા માટે હું શોક કરું છું.
1.107.67
कथंचित्तव गाङ्गेय विपत्तौ नास्ति नः कुलम् ।
असंशयं त्वमेवैकः शतादपि वरः सुतः ॥ १.१०७.६७ ॥
હે ગાંગેય, ગમે તે વિપત્તિમાં પણ તારા કારણે અમારો વંશ નાશ નહીં પામે. નિઃસંશય તું એકલો જ સો પુત્રોથી પણ શ્રેષ્ઠ છે.
1.107.68
न चाप्यहं वृथा भूयो दारान्कर्तुमिहोत्सहे ।
संतानस्याविनाशाय कामये भद्रमस्तु ते ॥ १.१०७.६८ ॥
હું વ્યર્થ ફરીથી પત્નીઓ લેવા ઉત્સાહિત નથી. વંશ નાશ ન પામે એવી હું ઇચ્છા રાખું છું; તારું કલ્યાણ થાઓ.
1.107.69
अनपत्यतैकपुत्रत्वमित्याहुर्धर्मवादिनः ।
चक्षुरेकं च पुत्रश्च अस्ति नास्ति च भारत।
चक्षुर्नाशे तनोर्नाशः पुत्रनाशे कुलक्षयः ॥ १.१०७.६९ ॥
ધર્મવાદીઓ કહે છે કે એક જ પુત્ર હોવો એ સંતાનવિહીનતા સમાન છે. હે ભારત, એક આંખ અને એક પુત્ર હોવા છતાં તે હોવા જેવું પણ છે અને ન હોવા જેવું પણ છે. આંખ નાશ પામે તો શરીર નાશ પામે; પુત્ર નાશ પામે તો કુળનો ક્ષય થાય.
1.107.70
अग्निहोत्रं त्रयी विद्या यज्ञाश्च सहदक्षिणाः ।
सर्वाण्येतान्यपत्यस्य कलां नार्हन्ति षोडशीम् ॥ १.१०७.७० ॥
અગ્નિહોત્ર, ત્રયી વિદ્યા, દક્ષિણા સહિતના યજ્ઞો—આ બધાં મળીને પણ સંતાનની સોળમી કળા જેટલાં પણ નથી.
1.107.71
एवमेतन्मनुष्येषु तच्च सर्वं प्रजास्विति ।
यदपत्यं महाप्राज्ञ तत्र मे नास्ति संशयः ॥ १.१०७.७१ ॥
મનુષ્યોમાં આ આ રીતે જ છે, અને સર્વ પ્રજાઓમાં પણ તેમ જ છે. હે મહાપ્રાજ્ઞ, જે સંતાન છે તે વિશે મને કોઈ સંશય નથી.
1.107.72
अपत्येनानृणो लोके पितॄणां नास्ति संशयः ।
एषा त्रयी पुराणानां देवतानां च शाश्वती ॥ १.१०७.७२ ॥
સંતાન દ્વારા મનુષ્ય આ લોકમાં પિતૃઋણથી મુક્ત થાય છે, એમાં સંશય નથી. આ ત્રયી પ્રાચીનો અને દેવોની શાશ્વત પરંપરા છે.
1.107.73
अपत्यं कर्म विद्या च त्रीणि ज्योतींषि भारत ॥ १.१०७.७३ ॥
હે ભારત, સંતાન, કર્મ અને વિદ્યા — આ ત્રણ જ્યોતિઓ છે.
1.107.74
त्वं च शूरः सदाऽमर्षी शस्त्रनित्यश्च भारत ।
नान्यत्र युद्धात्तस्मात्ते निधनं विद्यते क्वचित् ॥ १.१०७.७४ ॥
તું શૂરવીર, સદા ક્રોધી અને શસ્ત્રોમાં નિત્ય રત છે, હે ભારત. તેથી યુદ્ધ સિવાય બીજે ક્યાંય તારું મૃત્યુ નથી.
1.107.75
सोऽस्मि संशयमापन्नस्त्वयि शान्ते कथं भवेत् ।
इति ते कारणं तात दुःखस्योक्तमशेषतः ॥ १.१०७.७५ ॥
તું શાંત થયા પછી આ કેવી રીતે થશે એવા સંશયમાં હું પડ્યો છું. હે તાત, તારા દુઃખનું કારણ સંપૂર્ણપણે કહેવાયું.
1.107.76
ततस्तत्कारणं राज्ञो ज्ञात्वा सर्वमशेषतः ।
देवव्रतो महाबुद्धिः प्रज्ञया चान्वचिन्तयत् ॥ १.१०७.७६ ॥
પછી રાજાનું તે કારણ સંપૂર્ણપણે જાણીને મહાબુદ્ધિ દેવવ્રતે પોતાની પ્રજ્ઞાથી વિચાર કર્યો.
1.107.77
अपत्यफलसंयुक्तमेतच्छ्रुत्वा पितुर्वचः ।
सूतं भूयोऽपि संतप्त आह्वयामास वै पितुः ॥ १.१०७.७७ ॥
સંતાનના ફળથી યુક્ત પિતાનું આ વચન સાંભળીને, સંતપ્ત થઈને તેમણે ફરી પિતાના સારથિને બોલાવ્યો.
1.107.78
सूतस्तु कुरुमुख्यस्य उपयातस्तदाज्ञया ।
तमुवाच महाप्राज्ञो भीष्मो वै सारथिं पितुः ॥ १.१०७.७८ ॥
ત્યારે કુરુશ્રેષ્ઠની આજ્ઞાથી તે સારથિ આવ્યો. મહાપ્રાજ્ઞ ભીષ્મે પિતાના તે સારથિને કહ્યું.
1.107.79
त्वं सारथे पितुर्मह्यं सखासि रथधूर्गतः ।
अपि जानासि यदि वै कस्यां भावो नृपस्य तु ॥ १.१०७.७९ ॥
હે સારથિ, તું મારા પિતાનો મિત્ર છે; રથની ધૂંસરી લાંબો સમય વહન કરી છે. રાજાનું મન કોના તરફ છે તે જો તું જાણતો હોય તો કહે.
1.107.80
तदाचक्ष्व भवान्पृष्टः करिष्ये न तदन्यथा ।
दाशकन्या कुरुश्रेष्ठ तत्र भावः पितुर्गतः ॥ १.१०७.८० ॥
તું પૂછે છે તેમ તે હું કહીશ; તેનાથી વિપરીત નહીં કરું. હે કુરુશ્રેષ્ઠ, દાશકન્યા તરફ પિતાનું મન ગયું છે.
1.107.81
वृतः स नरदेवेन तदा वचनमब्रवीत् ।
योऽस्यां पुमान्भवेज्जातः स राजा त्वदनन्तरम् ॥ १.१०७.८१ ॥
રાજાએ માગણી કરતાં તે બોલ્યો: "તેના ગર્ભમાંથી જન્મેલો પુત્ર જ તારા પછી રાજા થશે."
1.107.82
नाकामयत तं दातुं पिता तव वरं तदा ।
स चापि निश्चयस्तस्य न च दद्यां ततोऽन्यथा ॥ १.१०७.८२ ॥
તારા પિતા ત્યારે તે વર આપવા ઇચ્છતા ન હતા. તેનો નિશ્ચય પણ એ જ હતો: "બીજી રીતે હું નહીં આપું."
1.107.83
एतत्ते कथितं वीर कुरुष्व यदनन्तरम् ।
ततः स पितुराज्ञाय मतं सम्यगवेक्ष्य च।
ज्ञात्वा च मानसं पुत्रः प्रययौ यमुनां प्रति ॥ १.१०७.८३ ॥
હે વીર, આ તને કહેવામાં આવ્યું; હવે જે કરવાનું હોય તે કર. ત્યારે પુત્રે પિતાનો અભિપ્રાય સારી રીતે સમજી, તેમનું મન જાણી યમુના તરફ પ્રયાણ કર્યું.
1.107.84
क्षत्रियैः सह धर्मात्मा पुराणैर्धर्मचारिभिः ।
उच्चैश्श्रवसमागम्य कन्यां वव्रे पितुः स्वयम् ॥ १.१०७.८४ ॥
ધર્માત્મા તે પુત્ર પ્રાચીન ધર્માચારી ક્ષત્રિયો સાથે આવ્યો અને પોતે પિતા માટે તે કન્યા માગી.
1.107.85
तं दाशः प्रतिजग्राह विधिवत्प्रतिपूज्य च ।
अब्रवीच्चैनमासीनं राजसंसदि भारत ॥ १.१०७.८५ ॥
દાશે તેમનો વિધિપૂર્વક સત્કાર કર્યો; રાજસભામાં બેઠેલા તેમને, હે ભારત, તે બોલ્યો.
1.107.86
राज्यशुल्का प्रदातव्या कन्येयं याचतां वर ।
अपत्यं यद्भवेदस्याः स राजाऽस्तु पितुः परम् ॥ १.१०७.८६ ॥
હે યાચકોમાં શ્રેષ્ઠ, આ કન્યાને રાજ્ય જ શુલ્ક તરીકે આપવું જોઈએ; તેનું જે સંતાન થાય તે પિતા પછી રાજા થાય.
1.107.87
त्वमेवात्र महाबाहो शान्तनोर्वंशवर्धनः ।
पुत्रः शस्त्रभृतां श्रेष्ठः किं नु वक्ष्यामि ते वचः ॥ १.१०७.८७ ॥
હે મહાબાહો, અહીં તું જ શંતનુના વંશને વધારનાર, શસ્ત્રધારીઓમાં શ્રેષ્ઠ પુત્ર છે; તને હવે શું કહું?
1.107.88
कुमारिकायाः शुल्कार्थं किंचिद्वक्ष्यामि भारत ।
कोहि संबन्धखं श्लाघ्यमीप्सितं यौनमीदृशम्।
अतिक्रामन्न तप्येत साक्षादपि शतक्रतुः ॥ १.१०७.८८ ॥
હે ભારત, કન્યાના શુલ્ક વિષે હું કંઈક કહીશ: આવા પ્રશંસનીય, ઇચ્છિત વૈવાહિક સંબંધને ઓળંગીને કોણ, સાક્ષાત ઇન્દ્ર પણ, પસ્તાશે નહીં?
1.107.89
अपत्यं चैतदार्यस्य यो युष्माकं समो गुणैः ।
यस्य शुक्रात्सत्यवती संभूता वरवर्णिनी ॥ १.१०७.८९ ॥
આ સંતાન તે આર્યનું છે, જે ગુણોમાં તમારા સમાન છે; જેના શુક્રથી સુંદર વર્ણની સત્યવતી જન્મી.
1.107.90
तेन मे बहुशस्तात पिता ते परिकीर्तितः ।
अर्हः सत्यवतीं वोढुं धर्मज्ञः स नराधिपः ॥ १.१०७.९० ॥
હે પ્રિય, તેના દ્વારા મેં તારા પિતાની ઘણી વખત પ્રશંસા કરી છે; તે ધર્મજ્ઞ નરાધિપ સત્યવતીને પરણવા યોગ્ય છે.
1.107.91
इयं सत्यवती देवी पितरं तेऽब्रवीत्तथा ।
अर्थितश्चापिराजर्षिः प्रत्याख्यातः पुरा मया ॥ १.१०७.९१ ॥
દેવી સત્યવતી તમારા પિતાને આ રીતે બોલી. રાજર્ષિએ પહેલાં મને માગ્યો હતો, પણ મેં તેમને ના પાડી હતી.
1.107.92
कन्यापितृत्वात्किंचित्तु वक्ष्यामि त्वां नराधिप ।
बलवत्सपत्नतामत्र दोषं पश्यामि केवलम् ॥ १.१०७.९२ ॥
હે નરાધિપ, કન્યાના પિતા તરીકે હું તમને કંઈક કહીશ. અહીં મને કેવળ બળવાન શોક્યતાનો જ દોષ દેખાય છે.
1.107.93
भूयांसं त्वयि पश्यामि तद्दोषमपराजित ।
यस्य हि त्वं सपत्नः स्या गन्धर्वस्यासुरस्य वा ॥ १.१०७.९३ ॥
હે અપરાજિત, તમારામાં એ દોષ હું વધુ મોટો જોઉં છું, કારણ કે તમે ગંધર્વ કે અસુરની શોક્ય બની શકો.
1.107.94
न स जातु चिरं जीवेत्त्वयि क्रुद्धे परन्तप ।
एतावानत्र दोषो हि नान्यः कश्चन पार्थिव ॥ १.१०७.९४ ॥
હે પરંતપ, તમે ક્રોધે ભરાશો તો તે લાંબો સમય જીવશે નહીં. હે પાર્થિવ, અહીં દોષ આટલો જ છે, બીજો કોઈ દોષ નથી.
1.107.95
एतज्जानीहि भद्रं ते दानादाने परन्तप ॥ १.१०७.९५ ॥
હે પરંતપ, આ જાણી લો, તમારું કલ્યાણ થાઓ — આ જ આપવું અને લેવું છે.
1.107.96
एवमुक्तस्तु गाङ्गेयस्तद्युक्तं प्रत्यभाषत ।
शृण्वतां भूमिपालानां पितुरर्थाय भारत ॥ १.१०७.९६ ॥
આમ કહેવાયા પછી ગાંગેયે યોગ્ય એવો જવાબ આપ્યો — રાજાઓ સાંભળતા હતા ત્યારે, હે ભારત, પિતાના હિત માટે.
1.107.97
इदं वचनमाधत्स्व नास्ति वक्तास्य मत्समः ।
अन्यो जातो न जनिता न च कश्चन संप्रति ॥ १.१०७.९७ ॥
આ વચન સાંભળો — આ બાબતમાં મારા જેવો વક્તા નથી; અને હાલમાં મારા જેવો જન્મેલો કે જનક કોઈ નથી.
1.107.98
एवमेतत्करिष्यामि यथा त्वमनुभाषसे ।
योऽस्यां जनिष्यते पुत्रः स नो राजा भविष्यति ॥ १.१०७.९८ ॥
તું કહે છે તેમ જ હું કરીશ; તેનાથી જન્મનાર પુત્ર જ આપણો રાજા થશે.
1.107.99
इत्युक्तः पुनरेव स्म तं दाशः प्रत्यभाषत ।
चिकीर्षुर्दुष्करं कर्म राज्यार्थे भरतर्षभ ॥ १.१०७.९९ ॥
આમ કહેવાતાં દાશે ફરી તેને ઉત્તર આપ્યો — રાજ્ય માટે કઠિન કર્મ કરવાની ઇચ્છાથી, હે ભરતશ્રેષ્ઠ.
1.107.100
त्वमेव नाथः संप्राप्तः शान्तनोरमितद्युते ।
कन्यायाश्चैव धर्मात्मन्प्रभुर्दानाय चेश्वरः ॥ १.१०७.१०० ॥
હે અમિત તેજસ્વી શંતનુના પુત્ર, તું જ અહીં સ્વામી બનીને આવ્યો છે; હે ધર્માત્મા, આ કન્યાનું દાન કરવાનો અધિકાર પણ તારો જ છે.
1.107.101
इदं तु वचनं सौम्य कार्यं चैव निबोध मे ।
कौमारिकाणां शीलेन वक्ष्याम्यहमरिन्दम ॥ १.१०७.१०१ ॥
હે સૌમ્ય, પણ મારું આ વચન સાંભળો અને તે પૂરું કરો — કુમારિકાઓના સ્વભાવ પ્રમાણે હું કહીશ, હે શત્રુદમન.
1.107.102
यत्त्वया सत्यवत्यर्थे सत्यधर्मपरायण ।
राजमध्ये प्रतिज्ञातमनुरूपं तवैव तत् ॥ १.१०७.१०२ ॥
હે સત્યધર્મપરાયણ, સત્યવતી માટે રાજાઓની વચ્ચે તેં જે પ્રતિજ્ઞા કરી છે — તે તને જ શોભે તેવી છે.
1.107.103
नान्यथा तन्महाबाहो संशयोऽत्र न कश्चन ।
तवापत्यं भवेद्यत्तु तत्र नः संशयो महान् ॥ १.१०७.१०३ ॥
હે મહાબાહો, આમાં કોઈ સંશય નથી; તે અન્યથા નહીં થાય. પરંતુ જો તને સંતાન થાય, તો તેમાં અમને મોટો સંશય છે.
1.107.104
तस्यैतन्मतमाज्ञाय सत्यधर्मपरायणः ।
प्रत्यजानात्तदा राजन्पितुः प्रियचिकीर्षया ॥ १.१०७.१०४ ॥
તેનો આ મત જાણીને સત્યધર્મપરાયણ તે, હે રાજન, પિતાને પ્રસન્ન કરવાની ઇચ્છાથી ત્યારે પ્રતિજ્ઞા કરી.
1.107.105
उच्चैश्श्रवः समाधत्स्व प्रतिज्ञां जनसंसदि ।
ऋषयो वाथ वा देवा भूतान्यन्तर्हितानि च ॥ १.१०७.१०५ ॥
હે ઉચ્ચૈઃશ્રવા, જનસભામાં આ પ્રતિજ્ઞાને દૃઢપણે ધારણ કરો. ઋષિઓ હોય, દેવો હોય, કે છુપાયેલા જીવો હોય—
1.107.106
यानि यानीह शृण्वन्तु नास्ति वक्तास्य मत्समः ।
दाशराज निबोधेदं वचनं मे नृपोत्तम ॥ १.१०७.१०६ ॥
અહીં જેટલા સાંભળવા માગે તે સાંભળે; આ કહેનાર મારા જેવો કોઈ નથી. હે દાશરાજ, હે નૃપોત્તમ, મારા આ વચનો સમજો.
1.107.107
शृण्वतां भूमिपालानां यद्ब्रवीमि पितुः कृते ।
राज्यं तावत्पूर्वमेव मया त्यक्तं नराधिपाः ॥ १.१०७.१०७ ॥
સાંભળતા ભૂમિપાલો, પિતા માટે હું જે કહું છું તે આ છે—રાજ્ય તો મેં પહેલાં જ ત્યજી દીધું છે. હે નરાધિપો.
1.107.108
अपत्यहेतोरपि च करिष्येऽद्य विनिश्चयम् ।
अद्यप्रभृति मे दाश ब्रह्मचर्यं भविष्यति ॥ १.१०७.१०८ ॥
સંતાન માટે પણ હું હવે દૃઢ નિશ્ચય કરીશ. હે દાશ, આજથી મારું બ્રહ્મચર્ય રહેશે.
1.107.109
अपुत्रस्यापि मे लोका भविष्यन्त्यक्षया दिवि ।
न हि जन्मप्रभृत्युक्तं मया किंचिदिहानृतम् ॥ १.१०७.१०९ ॥
મારો પુત્ર ન હોય તો પણ સ્વર્ગમાં મારા લોક અક્ષય રહેશે. જન્મથી આજ સુધી મેં અહીં કંઈ પણ અસત્ય કહ્યું નથી.
1.107.110
यावत्प्राणा ध्रियन्ते वै मम देहं समाश्रिताः ।
तावन्न जनयिष्यामि पित्रे कन्यां प्रयच्छ मे ॥ १.१०७.११० ॥
મારા દેહમાં પ્રાણ રહે ત્યાં સુધી હું સંતાન ઉત્પન્ન નહીં કરું. પિતા માટે મને એક કન્યા આપ.
1.107.111
परित्यजाम्यहं राज्यं मैथुनं चापि सर्वशः ।
ऊर्ध्वरेता भविष्यामि दाश सत्यं ब्रवीमि ते ॥ १.१०७.१११ ॥
હું રાજ્ય અને સંપૂર્ણપણે મૈથુનનો ત્યાગ કરું છું. હે દાશ, હું ઊર્ધ્વરેતા થઈશ. આ સત્ય હું તને કહું છું.
1.107.112
तस्य तद्वचनं श्रुत्वा संप्रहृष्टतनूरुहः ।
ददानीत्येव तं दाशो धर्मात्मा प्रत्यभाषत ॥ १.१०७.११२ ॥
તેના એ શબ્દો સાંભળીને, હર્ષથી રોમાંચિત થયેલા ધર્માત્મા દાશે તેને ઉત્તર આપ્યો, "આપીશ."
1.107.113
ततोन्तरिक्षेऽप्सरसो देवाः सर्षिगणास्तदा ।
तद्दृष्टा दुष्करं कर्म प्रशशंसुश्च पार्थिवाः ॥ १.१०७.११३ ॥
ત્યારે આકાશમાં અપ્સરાઓ, દેવો અને ઋષિગણો એ દુષ્કર કર્મ જોઈને, અને રાજાઓ પણ પ્રશંસા કરવા લાગ્યા.
1.107.114
अभ्यवर्षन्त कुसुमैर्भीष्मोऽयमिति चाब्रुवन् ।
ततः स पितुरर्थाय तामुवाच यशस्विनीम् ॥ १.१०७.११४ ॥
ફૂલોની વર્ષા કરીને તેઓ બોલ્યા, "આ ભીષ્મ છે." પછી પિતા માટે તેણે તે યશસ્વિની સાથે વાત કરી.
1.107.115
अधिरोह रथं मातर्गच्छावः स्वगृहानिति ।
एवमुक्त्वा तु भीष्मस्तां रथमारोप्य भामिनीं ॥ १.१०७.११५ ॥
"મા, રથમાં ચઢો, આપણે આપણા ઘરે જઈએ" એમ કહીને ભીષ્મે એ તેજસ્વિનીને રથમાં બેસાડી.
1.107.116
आगम्य हास्तिनपुरं शान्तनोः संन्यवेदयत् ।
तस्य तद्दुष्करं कर्म प्रशशंसुर्नाराधिपाः ॥ १.१०७.११६ ॥
હસ્તિનાપુર પહોંચીને તેણે શંતનુને બધું જણાવ્યું. તેના એ દુષ્કર કાર્યની રાજાઓએ પ્રશંસા કરી.
1.107.117
समेताश्च पृथक्चैव भीष्मोयमिति चाब्रुवन् ।
तच्छ्रुत्वा दुष्करं कर्म कृतं भीष्मेण शान्तनुः ॥ १.१०७.११७ ॥
બધા એકઠા થઈને અને અલગ અલગ પણ કહેતા, "આ ભીષ્મ છે." ભીષ્મે કરેલું એ દુષ્કર કાર્ય સાંભળીને શંતનુ—
1.107.118
बभूव दुःखितो राजा चिररात्राय भारत ।
स तेन कर्मणा सूनोः प्रीतस्तस्मै वरं ददौ ॥ १.१०७.११८ ॥
હે ભારત, રાજા શંતનુ લાંબા સમય સુધી દુઃખી રહ્યા. પછી પોતાના પુત્રના એ કાર્યથી પ્રસન્ન થઈને તેમણે તેને વરદાન આપ્યું.
1.107.119
स्वच्छन्दमरणं तुष्टो ददौ तस्मै महात्मने ।
न ते मृत्युः प्रभविता यावज्जीवितुमिच्छसि ॥ १.१०७.११९ ॥
પ્રસન્ન થઈને તેમણે એ મહાત્માને સ્વેચ્છામૃત્યુનું વરદાન આપ્યું: "તું જ્યાં સુધી જીવવા ઇચ્છે ત્યાં સુધી તારું મૃત્યુ તારા પર પ્રભાવ નહીં પાડે."
1.107.120
त्वत्तो ह्यनुज्ञां संप्राप्य मृत्युः प्रभविताऽनघ ॥ १.१०७.१२० ॥
"હે નિષ્પાપ, તારી અનુજ્ઞા મેળવ્યા પછી જ મૃત્યુ તારા પર પ્રભાવ પાડશે."