マハーバーラタ · 章 1.107
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.107.1
स राजा शान्तनुर्धीमान्देवराजर्षिसत्कृतः ।
धर्मात्मा सर्वलोकेषु सत्यवागिति विश्रुतः ॥ १.१०७.१ ॥
その賢明な王シャーンタヌは、神々の王と王仙たちに敬われ、法に満ちた魂を持ち、すべての世界で真実を語る者として名高かった。
1.107.2
शान्तनोः कीर्तयिष्यामि सर्वानेव गुणानहम् ।
दमो दानं क्षमा बुद्धिर्ह्रीर्धृतिस्तेज उत्तमम्।
नित्यान्यासन्महासत्वे शान्तनौ पुरुषर्षभे ॥ १.१०७.२ ॥
私はシャーンタヌのすべての徳を語ろう。自制、布施、忍耐、知恵、慎み、堅忍、そして最高の威光――これらは常にあの大いなる魂、人中の雄牛シャーンタヌにあった。
1.107.3
एवं स गुणसंपन्नो धर्मार्थकुशलो नृपः ।
आसीद्भरतवंशस्य गोप्ता सर्वजनस्य च ॥ १.१०७.३ ॥
このように徳を備え、法と富に通じたその王は、バラタ族と全ての民の守護者となった。
1.107.4
कम्बुग्रीवः पृथुव्यंसो मत्तवारणविक्रमः ।
अन्वितः परिपूर्णार्थैः सर्वैर्नृपतिलक्षणैः ॥ १.१०७.४ ॥
首は法螺貝のよう、肩は広く、発情した象のような勇猛さを持ち、王の全ての相を備え、目的をことごとく成就していた。
1.107.5
तस्य कीर्तिमतो वृत्तमवेक्ष्य सततं नराः ।
धर्म एव परः कामादर्थाच्चेति व्यवस्थितः ॥ १.१०७.५ ॥
その名高い王の振る舞いを絶えず見て、人々は、欲望にも富にも勝って法こそが最高であると定めた。
1.107.6
एवमासीन्महासत्वः शान्तनुर्भरतर्षभ ।
न चास्य सदृशः कश्चिद्धर्मतः पार्थिवोऽभवत् ॥ १.१०७.६ ॥
バラタ族の雄牛よ、偉大な魂のシャーンタヌはこのようであった。法において彼に並ぶ王は地上に一人もいなかった。
1.107.7
वर्तमानं हि धर्मेषु सर्वधर्मभृतां वरम् ।
तं महीपा महीपालं राजराज्येऽभ्यषेचयन् ॥ १.१०७.७ ॥
法に安住し、あらゆる法の担い手のうちで最もすぐれた彼を、諸王は大地の守護者として王国の王位に灌頂した。
1.107.8
वीतशोकभयाबाधाः सुखस्वप्ननिबोधनाः ।
पतिं भारतगोप्तारं समपद्यन्त भूमिपाः ॥ १.१०७.८ ॥
悲しみ・恐怖・苦悩を離れ、安らかな眠りから覚めたように、諸王はバーラタの守護者たるその主を得た。
1.107.9
तेन कीर्तिमता शिष्टाः शक्रप्रतिमतेजसा ।
यज्ञदानक्रियाशीलाः समपद्यन्त भूमिपाः ॥ १.१०७.९ ॥
名声高く、インドラに等しい輝きを持つ彼に導かれた諸王は、祭祀と布施に励むようになった。
1.107.10
शान्तनुप्रमुखैर्गुप्ते लोके नृपतिभिस्तदा ।
नियमात्सर्ववर्णानां धर्मोत्तरमवर्तत ॥ १.१०७.१० ॥
そのとき、シャーンタヌを筆頭とする諸王に守られた世界では、規則により、すべての階層の中で法が最上位となって行われた。
1.107.11
ब्रह्म पर्यचरत्क्षत्रं विशः क्षत्रमनुव्रताः ।
ब्रह्मक्षत्रानुरक्ताश्च शूद्राः पर्यचरन्विशः ॥ १.१०७.११ ॥
クシャトリヤはバラモンに仕え、クシャトリヤに従うヴァイシャは彼らに仕え、バラモンとクシャトリヤに親しむシュードラはヴァイシャに仕えた。
1.107.12
स हास्तिनपुरे रम्ये कुरूणां पुटभेदने ।
वसन्सागरपर्यन्तामन्वशासद्वसुन्धराम् ॥ १.१०७.१२ ॥
クルの麗しいハースティナープラに住み、海に囲まれた大地を統治した。
1.107.13
स देवराजसदृशो धर्मज्ञः सत्यवागृजुः ।
दानधर्मतपोयोगाच्छ्रिया परमया युतः ॥ १.१०७.१३ ॥
彼は神々の王インドラに等しく、法を知り、真実を語り、率直であった。布施、法、苦行、ヨーガによって至上の威光を備えていた。
1.107.14
अरागद्वेषसंयुक्तः सोमवत्प्रियदर्शनः ।
तेजसा सूर्यकल्पोऽभूद्वायुवेगसमो जवे।
अन्तकप्रतिमः कोपे क्षमया पृथिवीसमः ॥ १.१०७.१४ ॥
愛着と憎悪を離れ、月のように見る者を喜ばせた。輝きは太陽に等しく、速さは風に等しかった。怒りではヤマに等しく、忍耐では大地に等しかった。
1.107.15
वधः पशुवराहाणां तथैव मृगपक्षिणाम् ।
शान्तनौ पृथिवीपाले नावर्तत तथा नृप ॥ १.१०७.१५ ॥
王よ、大地を守護するシャーンタヌの治世には、家畜、猪、鹿、鳥の殺生は起こらなかった。
1.107.16
ब्रह्मधर्मोत्तरे राज्ये शान्तनुर्विनयात्मवान् ।
समं शशास भूतानि कामरागविवर्जितः ॥ १.१०७.१६ ॥
バラモンと法が至上の地位にある王国で、謙虚な性質のシャーンタヌは、欲望と執着を離れ、すべての生き物を平等に統治した。
1.107.17
चकोरनेत्रस्ताम्रास्यः सिंहर्षभगतिर्युवा ।
गुणैरनुपमैर्युक्तः समस्तैराभिगामिकैः।
गम्भीरः सत्वसंपन्नः पूर्णचन्द्रनिभाननः ॥ १.१०७.१७ ॥
彼は若く、チャコーラ鳥のような目と赤みを帯びた顔を持ち、獅子や雄牛のような歩みをしていた。王にふさわしい比類なき徳をすべて備え、深く、気品に満ち、満月のような顔をしていた。
1.107.18
देवर्षिपितृयज्ञार्थमारभ्यन्त तदा क्रियाः ।
न चाधर्मेण केषांचित्प्राणिनामभवद्वधः ॥ १.१०७.१८ ॥
その時には神々、聖仙、祖霊への祭祀の儀礼が始められ、不法によって殺される生き物は一つもなかった。
1.107.19
असुखानामनाथानां तिर्यग्योनिषु वर्तताम् ।
स एव राजा सर्वेषां भूतानामभवत्पिता ॥ १.१०७.१९ ॥
その王こそ、不幸な者、庇護なき者、畜生の胎に生きる者を含む、すべての生き物の父となった。
1.107.20
तस्मिन्कुरुपतिश्रेष्ठे राजराजेश्वरे सति ।
श्रिता वागभवत्सत्यं दानधर्माश्रितं मनः ॥ १.१०७.२० ॥
クル族の君主のうち最も優れ、王の中の王である彼が治めていた時、言葉は真実に依り、心は布施の法に依った。
1.107.21
यज्ञार्थं पशवः सृष्टाः संतानार्थं च मैथुनम् ।
स समाः षोडशाष्टौ च चतस्रोऽष्टौ तथाऽपराः।
रतिमप्राप्नुवन्स्त्रीषु बभूव वनगोचरः ॥ १.१०७.२१ ॥
供犠のために家畜が造られ、子孫のために交合が定められた。彼は十六年、八年、四年、八年、その他の年月の間、女性に喜びを得ず、森に住む者となった。
1.107.22
तथारूपस्तथाचारस्तथावृत्तस्तथाश्रुतः ।
गाङ्गेयस्तस्य पुत्रोऽभून्नाम्ना देवव्रतो वसुः ॥ १.१०७.२२ ॥
そのような姿、行い、振る舞い、学識をもつガーンゲーヤが彼の息子となった。名はデーヴァヴラタ・ヴァス。
1.107.23
सर्वास्त्रेषु स निष्णातः पार्थिवेष्वितरेषु च ।
महाबलो महासत्वो महावीर्यो महारथः ॥ १.१०७.२३ ॥
彼はあらゆる武器に熟達し、王の中でも他の者の中でも抜きん出ていた。大いなる力、大いなる勇気、大いなる威力をもつ大戦車の勇士であった。
1.107.24
स कदाचिन्मृगं विद्ध्वा गङ्गामनुसरन्नदीम् ।
भागीरथीमल्पजलां शान्तनुर्दृष्टवान्नृपः ॥ १.१०७.२४ ॥
ある時、彼は鹿を射て、ガンガー河に沿って進んでいた。王シャーンタヌは、水の少ないバーギーラティーを見た。
1.107.25
तां दृष्ट्वा चिन्तयामास शान्तनुः पुरुषर्षभः ।
स्यन्दते किं न्वियं नाद्य सरिच्छ्रेष्ठा यथा पुरा ॥ १.१०७.२५ ॥
それを見て、人中の牡牛シャーンタヌは思った。「川の中で最も優れたこれが、今日は以前のように流れないのはなぜか。」
1.107.26
ततो निमित्तमन्विच्छन्ददर्श स महामनाः ।
कुमारं रूपसंपन्नं बृहन्तं चारुदर्शनम् ॥ १.१०७.२६ ॥
そこで原因を探すうち、その大度の王は、美しく、背が高く、見目麗しい一人の少年を見た。
1.107.27
दिव्यमस्त्रं विकुर्वाणं यथा देवं पुरन्दरम् ।
कृत्स्नां गङ्गां समावृत्य शरैस्तीक्ष्णैरवस्थितम् ॥ १.१०७.२७ ॥
彼は神々の王インドラのように神聖な武器を操り、鋭い矢でガンガー全体を覆って立っていた。
1.107.28
तां शरैराचितां दृष्ट्वा नदीं गङ्गां तदन्तिके ।
अभवद्विस्मितो राजा दृष्ट्वा कर्मातिमानुषम् ॥ १.१०७.२८ ॥
近くでガンガー河が矢に覆われているのを見、その人間離れした業を見て、王は驚いた。
1.107.29
जातमात्रं पुरा दृष्टं तं पुत्रं शान्तनुस्तदा ।
नोपलेभे स्मृतिं धीमानभिज्ञातुं तमात्मजम् ॥ १.१०७.२९ ॥
賢明なシャーンタヌは、生まれた時に見た息子を、自分の子と認める記憶をその時思い出せなかった。
1.107.30
स तु तं पितरं दृष्ट्वा मोहयामास मायया ।
संमोह्य तु ततः क्षिप्रं तत्रैवान्तरधीयत ॥ १.१०७.३० ॥
彼は父を見るや、幻術によって父を惑わせ、惑わせた後、すぐにその場で姿を消した。
1.107.31
तदद्बुतं ततो दृष्ट्वा तत्र राजा स शान्तनुः ।
सङ्कमानः सुतं गङ्गामब्रवीद्दर्शयेति ह ॥ १.१०७.३१ ॥
その奇跡を見て、王シャンタヌーはガンガーに近づき言った。「息子を見せてくれ」。
1.107.32
दर्शयामास तं गङ्गा बिभ्रती रूपमुत्तमम् ।
गृहीत्वा दक्षिणे पाणौ तं कुमारमलङ्कृतम् ॥ १.१०७.३२ ॥
ガンガーは至高の姿を現し、右手に飾られた少年を携えて彼に見せた。
1.107.33
अलङ्कृतामाभरणैर्विरजोम्बरधारिणीम् ।
दृष्टपूर्वामपि स तां नाभ्यजानात्स शान्तनुः ॥ १.१०७.३३ ॥
以前に見たことがあったにもかかわらず、王シャンタヌーは、装飾をまとい、汚れなき衣をまとった彼女を認めなかった。
1.107.34
यं पुत्रमष्टमं राजंस्त्वं पुरा मय्यविन्दथाः ।
स चायं पुरुषव्याघ्र सर्वास्त्रविदनुत्तमः ॥ १.१०७.३४ ॥
王よ、以前あなたが私の胎内で得た第八の息子はこの子です。人中の虎、あらゆる武器に通じ、並ぶ者なき者です。
1.107.35
गृहाणेमं महाराज मया संवर्धितं सुतम् ।
आदाय पुरुषव्याघ्र नयस्वैनं गृहं विभो ॥ १.१०७.३५ ॥
偉大なる王よ、私が育てたこの息子を受け取りなさい。人中の虎よ、主よ、彼を連れて御殿へお帰りなさい。
1.107.36
वेदानधिजगे साङ्गान्वसिष्ठादेष वीर्यवान् ।
कृतास्त्रः परमेष्वासो देवराजसमो युधि ॥ १.१०७.३६ ॥
彼はヴァシシュタのもとで補助学を含むヴェーダを学んだ。勇猛で武器に熟達し、最高の弓の名手、戦いにおいては神々の王インドラに等しい。
1.107.37
सुराणां संमतो नित्यमसुराणां च भारत ।
उशा वेद यच्छास्त्रमयं तद्वेद सर्वशः ॥ १.१०७.३७ ॥
バラタの末裔よ、神々とアスラの双方から常に尊ばれたウシャナスが知っていたその学問を、この人は余すところなく知っている。
1.107.38
तथैवाङ्गिरसः पुत्रः सुरसुरनमस्कृतः ।
यद्वेद शास्त्रं तच्चापि कृत्स्नमस्मिन्प्रतिष्ठितम् ॥ १.१०७.३८ ॥
同様に、神々とアスラに礼拝されるアンギラスの子が知っていたその学問は、全てこの人の中に確立されている。
1.107.39
तव पुत्रे महाबाहौ साङ्गोपाङ्गं महात्मनि ।
ऋषिः परैरनाधृष्यो जामदग्न्यः प्रतापवान् ॥ १.१०७.३९ ॥
あなたの大腕で偉大な魂の息子には、その学問が支分と副支すべてを具えて存する。他者に打ち負かされず、威光あるジャマダグニの子である聖者がそうである。
1.107.40
यदस्त्रं वेद राभश्च तदेतस्मिन्प्रतिष्ठितम् ।
महेष्वासमिमं राजन्राजधर्मार्थकोविदम् ॥ १.१०७.४० ॥
ラーマが知る武器の学問はこの人の中に確立している。王よ、この偉大な弓術者は王の法と富に通じている。
1.107.41
मया दत्तं निजं पुत्रं वीरं वीर गृहं नय ।
इत्युक्त्वा सा महाभागा तत्रैवान्तरधीयत।
तयैवं समनुज्ञातः पुत्रमादाय शान्तनुः ॥ १.१०७.४१ ॥
「私が授けた我が子、この英雄を、英雄よ、家に連れて行きなさい。」そう言うと、その大いなる福徳の女神はその場で姿を消した。彼女の許しを得て、シャーンタヌは息子を連れて……
1.107.42
भ्राजमानं यथाऽदित्यमाययौ स्वपुरं प्रति ।
पौरवस्तु पुरीं गत्वा पुरन्दरपुरोपमाम् ॥ १.१०७.४२ ॥
太陽のように輝きながら、彼は息子を連れて自分の都へ向かった。パウラヴァ王はインドラの都に似た都に着き、……
1.107.43
सर्वकामसमृद्धार्थं मेने सोत्मानमात्मना ।
पौरवेषु ततः पुत्रं राज्यार्थमभयप्रदम् ॥ १.१०७.४३ ॥
あらゆる願いが満たされたと、彼は自らを満ち足りたと思った。やがて、パウラヴァの家に、王国のために無畏を与える息子が生まれた。
1.107.44
गुणवन्तं महात्मानं यौवराज्येऽभ्यषेचयत् ।
पौरवाञ्शान्तनोः पुत्रः पितरं च महायशाः ॥ १.१०७.४४ ॥
彼は徳高く偉大なその息子を皇太子に灌頂した。シャンタヌの息子、大いなる名声を持つ彼は、パウラヴァ族と父に愛された。
1.107.45
राष्ट्रं च रञ्जयामास वृत्तेन भरतर्षभ ।
स तथा सह पुत्रेण रममाणो महीपतिः ॥ १.१०७.४५ ॥
バラタの牡牛よ、彼は品行によって国を喜ばせた。こうして王は息子と楽しみながら統治を続けた。
1.107.46
वर्तयामास वर्षाणि चत्वार्यमितविक्रमः ।
स कदाचिद्वनं यातो यमुनामभितो नदीम् ॥ १.१०७.४६ ॥
無限の武勇を持つ彼は四年を過ごした。ある時、彼はヤムナー川の周りの森へ行った。
1.107.47
महीपतिरनिर्देश्यमाजिघ्रद्गन्धमुत्तमम् ।
तस्य प्रभवमन्विच्छन्विचचार समन्ततः ॥ १.१०७.४७ ॥
大地の主は言いようのない極上の香りを嗅いだ。その源を求めて、彼は四方をさまよった。
1.107.48
स ददर्श तदा कन्यां दाशानां देवरूपिणीम् ।
तामपृच्छत्स दृष्ट्वैव कन्यामसितलोचनाम् ॥ १.१०७.४८ ॥
そのとき彼は、神のような姿のダーシャの少女を見た。黒い瞳の少女を見るや、彼はすぐに彼女に尋ねた。
1.107.49
कस्य त्वमसि का चासि किं च भीरु चिकीर्षसि ।
साऽब्रवीद्दाशकन्याऽस्मि धर्मार्थं वाहये तरिम् ॥ १.१०७.४९ ॥
お前は誰の娘で、誰なのか。臆病な女よ、何をしようとしているのか。彼女は答えた。「私は漁師の娘です。義務のために舟を渡しています。」
1.107.50
पितुर्नियोगाद्भद्रं ते दाशराज्ञो महात्मनः ।
रूपमाधुर्यगन्धैस्तां संयुक्तां देवरूपिणीम् ॥ १.१०७.५० ॥
父の命によりお前に幸あれ。彼女は高潔な漁師の王の娘で、容姿の甘美さと芳香を備え、神々のような姿をしていた。
1.107.51
समीक्ष्य राजा दाशेयीं कामयामास शान्तनुः ।
स गत्वा पितरं तस्या वरयामास तां तदा ॥ १.१०७.५१ ॥
その漁師の娘を見て、王シャーンタヌは彼女を欲した。彼は彼女の父のもとへ行き、そのとき彼女を妻に求めた。
1.107.52
पर्यपृच्छत्ततस्तस्याः पितरं सोत्मकारणात् ।
स च तं प्रत्युवाचेदं दाशराजो महीपतिम् ॥ १.१०७.५२ ॥
すると王は熱意のあまり彼女の父に尋ね、漁師の王は大地の主にこう答えた。
1.107.53
जातमात्रैव मे देया वराय वरवर्णिनी ।
हृदि कामस्तु मे कश्चित्तं निबोध जनेश्वर ॥ १.१०७.५३ ॥
生まれたばかりのこの美しい娘は、すぐに婿に与えるべきものです。しかし私の心には一つの望みがあります。人々の王よ、それを聞き届けてください。
1.107.54
यदीमां धर्मपत्नीं त्वं मत्तः प्रार्थयसेऽनघ ।
सत्यवागसि सत्येन समयं कुरु मे ततः ॥ १.१०७.५४ ॥
汚れなき者よ、お前が私にこの娘を正妻として求めるなら、お前は真実を語る者だ。真実にかけて、私に誓いを立てよ。
1.107.55
समयेन प्रदद्यां ते कन्यामहमिमां नृप ।
न हि मे त्वत्समः कश्चिद्वरो जातु भविष्यति ॥ १.१०७.५५ ॥
王よ、一つの条件でこの乙女をあなたに与えよう。私にとって、あなたに並ぶ婿は決して現れないだろう。
1.107.56
श्रुत्वा तव वरं दाश व्यवस्येयमहं तव ।
दातव्यं चेत्प्रदास्यामि न त्वदेयं कथंचन ॥ १.१०७.५६ ॥
ダーシャよ、あなたの願いを聞いてから決めよう。与えるべきものなら与えるが、あなたに与えてはならないものは決して与えない。
1.107.57
अस्यां जायेत यः पुत्रः स राजा पृथिवीपते ।
त्वदूर्ध्वमभिषेक्तव्यो नान्यः कश्चन पार्थिव ॥ १.१०७.५७ ॥
彼女から生まれる息子こそ、大地の主よ、王となるのだ。あなたの後に即位させるべきは彼であり、他の誰でもない、王よ。
1.107.58
नाकामयत तं दातुं वरं दाशाय शान्तनुः ।
शरीरजेन तीव्रेण दह्यमानोऽपि भारत ॥ १.१०७.५८ ॥
バーラタよ、シャンタヌは自らの身体から生じた激しい苦しみに焼かれていたが、その恩恵を漁師に与える気にはならなかった。
1.107.59
स चिन्तयन्नेव तदा दाशकन्यां महीपतिः ।
प्रत्ययाद्धास्तिनपुरं कामोपहतचेतनः ॥ १.१०७.५९ ॥
その時、王は漁師の娘のことばかり思い、欲望に心を打たれ、執着に引かれてハスティナープラへと帰って行った。
1.107.60
ततः कदाचिच्छोचन्तं शान्तनुं ध्यानमास्थितम् ।
पुत्रो देवव्रतोऽभ्येत्य पितरं वाक्यमब्रवीत् ॥ १.१०७.६० ॥
ある時、シャンタヌが悲しみ、瞑想に沈んでいると、息子のデーヴァヴラタが父のもとに近づき、この言葉を告げた。
1.107.61
सर्वतो भवतः क्षेमं विधेयाः सर्वपार्थिवाः ।
तत्किमर्थमिहाभीक्ष्णं परिशोचसि दुःखितः ॥ १.१०७.६१ ॥
あなたの安寧はどこにもあり、すべての王があなたに従っている。それなのになぜ悲しみに沈み、ここで絶え間なく嘆くのか。
1.107.62
ध्यायन्निव च मां राजन्नाभिभाषसि किंचन ।
न चाश्वेन विनिर्यासि विवर्णो हरिणः कृशः ॥ १.१०७.६२ ॥
王よ、あなたは瞑想に沈んでいるようだ。私に何も話さず、馬で出かけることもない。顔色は青ざめ、やつれてしまった。
1.107.63
व्याधिमिच्छामि ते ज्ञातुं प्रतिकुर्यां हि तत्र वै ।
स तं काममवाच्यं वै दाशकन्यां प्रतीदृशम् ॥ १.१०७.६३ ॥
あなたの病を知りたい。そして必ずそれを治してみせよう。しかしその願い、漁師の娘へのそのような欲望は、口にすべきものではない。
1.107.64
विवर्तुं नाशकत्तस्मै पिता पुत्रस्य शान्तनुः ।
एवमुक्तः स पुत्रेण शान्तनुः प्रत्यभाषत ॥ १.१०७.६४ ॥
父シャーンタヌは息子の前で（心の内を）隠し通すことができなかった。息子にそう問われ、シャーンタヌは答えた。
1.107.65
असंशयं ध्यानपरो यथा वत्स तथा शृणु ।
अपत्यं नस्त्वमेवैकः कुले महति भारत ॥ १.१०७.६५ ॥
確かに私は思いに沈んでいる。聞け、わが子よ。この偉大な家にあって、お前こそ我らの唯一の子孫なのだ、バーラタよ。
1.107.66
शस्त्रनित्यश्च सततं पौरुषे पर्यवस्थितः ।
अनित्यतां च लोकानामनुशोचामि पुत्रक ॥ १.१०७.६६ ॥
お前は常に武芸に励み、男らしい努力に確固としている。わが子よ、私は世界の無常を嘆いているのだ。
1.107.67
कथंचित्तव गाङ्गेय विपत्तौ नास्ति नः कुलम् ।
असंशयं त्वमेवैकः शतादपि वरः सुतः ॥ १.१०७.६७ ॥
ガンガーの子よ、どのような災いが訪れようと、我らの家系は汝によって絶えることはない。疑いなく、汝一人が百人の息子にもまさる。
1.107.68
न चाप्यहं वृथा भूयो दारान्कर्तुमिहोत्सहे ।
संतानस्याविनाशाय कामये भद्रमस्तु ते ॥ १.१०७.६८ ॥
私はまた無益に妻を迎えようとは思わない。系譜が絶えぬように、汝に幸いあれと願う。
1.107.69
अनपत्यतैकपुत्रत्वमित्याहुर्धर्मवादिनः ।
चक्षुरेकं च पुत्रश्च अस्ति नास्ति च भारत।
चक्षुर्नाशे तनोर्नाशः पुत्रनाशे कुलक्षयः ॥ १.१०७.६९ ॥
法を語る人々は、息子が一人しかいないことは子なしと同じだと言う。バーラタよ、一つの眼と一人の息子は在るようでもあり無いようでもある。眼を失えば身体を失い、息子を失えば家系は滅びる。
1.107.70
अग्निहोत्रं त्रयी विद्या यज्ञाश्च सहदक्षिणाः ।
सर्वाण्येतान्यपत्यस्य कलां नार्हन्ति षोडशीम् ॥ १.१०७.७० ॥
火への供犠、三ヴェーダの学、布施を伴う祭祀——これらすべてを合わせても、子孫の十六分の一にも値しない。
1.107.71
एवमेतन्मनुष्येषु तच्च सर्वं प्रजास्विति ।
यदपत्यं महाप्राज्ञ तत्र मे नास्ति संशयः ॥ १.१०७.७१ ॥
人間においてもそうであり、すべての生類においてもそうである。大智者よ、子孫があるということについて、私は疑いを持たない。
1.107.72
अपत्येनानृणो लोके पितॄणां नास्ति संशयः ।
एषा त्रयी पुराणानां देवतानां च शाश्वती ॥ १.१०७.७२ ॥
子孫によって人はこの世で祖霊への負債から解放される、これには疑いがない。この三ヴェーダの教えこそ古の人々と神々の永遠の道である。
1.107.73
अपत्यं कर्म विद्या च त्रीणि ज्योतींषि भारत ॥ १.१०७.७३ ॥
バーラタよ、子孫、祭祀の行為、知識——これが三つの光である。
1.107.74
त्वं च शूरः सदाऽमर्षी शस्त्रनित्यश्च भारत ।
नान्यत्र युद्धात्तस्मात्ते निधनं विद्यते क्वचित् ॥ १.१०७.७४ ॥
あなたは勇敢で、常に怒りやすく、武器に常に専心している、バーラタよ。ゆえにあなたの死は戦いの外のどこにも見出されない。
1.107.75
सोऽस्मि संशयमापन्नस्त्वयि शान्ते कथं भवेत् ।
इति ते कारणं तात दुःखस्योक्तमशेषतः ॥ १.१०७.७५ ॥
あなたが鎮まったとき、これはどうなるのかと私は疑念に陥った。愛しい子よ、あなたの悲しみの原因はすべて語られた。
1.107.76
ततस्तत्कारणं राज्ञो ज्ञात्वा सर्वमशेषतः ।
देवव्रतो महाबुद्धिः प्रज्ञया चान्वचिन्तयत् ॥ १.१०७.७६ ॥
そこで王の原因をすべて理解した大智のデーヴァヴラタは、その智慧によって思いをめぐらせた。
1.107.77
अपत्यफलसंयुक्तमेतच्छ्रुत्वा पितुर्वचः ।
सूतं भूयोऽपि संतप्त आह्वयामास वै पितुः ॥ १.१०७.७७ ॥
子孫の果報に結びつく父のこの言葉を聞き、悲嘆した彼は再び父の御者を呼び寄せた。
1.107.78
सूतस्तु कुरुमुख्यस्य उपयातस्तदाज्ञया ।
तमुवाच महाप्राज्ञो भीष्मो वै सारथिं पितुः ॥ १.१०७.७८ ॥
そこでクルの長の命により御者が来た。大智のビーシュマは父のその御者に語りかけた。
1.107.79
त्वं सारथे पितुर्मह्यं सखासि रथधूर्गतः ।
अपि जानासि यदि वै कस्यां भावो नृपस्य तु ॥ १.१०७.७९ ॥
御者よ、お前は父の友であり、長く車の軛を担ってきた。王の心がどの女に向いているか知っているなら、告げよ。
1.107.80
तदाचक्ष्व भवान्पृष्टः करिष्ये न तदन्यथा ।
दाशकन्या कुरुश्रेष्ठ तत्र भावः पितुर्गतः ॥ १.१०७.८० ॥
お前の問いどおりに告げよう、違えはしない。クルの最良の者よ、父の心は漁師の娘へと向かっている。
1.107.81
वृतः स नरदेवेन तदा वचनमब्रवीत् ।
योऽस्यां पुमान्भवेज्जातः स राजा त्वदनन्तरम् ॥ १.१०७.८१ ॥
王が彼女を求めたとき、彼はこう言った。「彼女から生まれる息子が、あなたの後に王となるでしょう。」
1.107.82
नाकामयत तं दातुं पिता तव वरं तदा ।
स चापि निश्चयस्तस्य न च दद्यां ततोऽन्यथा ॥ १.१०७.८२ ॥
お前の父はその時、その願いを叶えることを望まなかった。彼の決意もまたこうだった。「さもなければ、私は与えない。」
1.107.83
एतत्ते कथितं वीर कुरुष्व यदनन्तरम् ।
ततः स पितुराज्ञाय मतं सम्यगवेक्ष्य च।
ज्ञात्वा च मानसं पुत्रः प्रययौ यमुनां प्रति ॥ १.१०७.८३ ॥
勇者よ、これをお前に告げた。次に為すべきことをせよ。そこで息子は父の考えをよく理解し、その心を知って、ヤムナー川へと向かった。
1.107.84
क्षत्रियैः सह धर्मात्मा पुराणैर्धर्मचारिभिः ।
उच्चैश्श्रवसमागम्य कन्यां वव्रे पितुः स्वयम् ॥ १.१०७.८४ ॥
その正法の心をもつ息子は、古来の法を守るクシャトリヤたちと共に来て、父のために自ら娘を求めた。
1.107.85
तं दाशः प्रतिजग्राह विधिवत्प्रतिपूज्य च ।
अब्रवीच्चैनमासीनं राजसंसदि भारत ॥ १.१०७.८५ ॥
漁師は儀礼に従って彼を迎え敬った。王の集会に座る彼に、バーラタよ、彼はこう語った。
1.107.86
राज्यशुल्का प्रदातव्या कन्येयं याचतां वर ।
अपत्यं यद्भवेदस्याः स राजाऽस्तु पितुः परम् ॥ १.१०७.८६ ॥
求婚者の中の最上の者よ、この乙女は王国を婚資として与えられるべきです。彼女に生まれる子が父の後の王となりますように。
1.107.87
त्वमेवात्र महाबाहो शान्तनोर्वंशवर्धनः ।
पुत्रः शस्त्रभृतां श्रेष्ठः किं नु वक्ष्यामि ते वचः ॥ १.१०७.८७ ॥
大腕の者よ、ここでシャーンタヌの家系を増すのは君ひとりだ。武器を持つ者の中で最も優れた息子よ、君に何を言おうか。
1.107.88
कुमारिकायाः शुल्कार्थं किंचिद्वक्ष्यामि भारत ।
कोहि संबन्धखं श्लाघ्यमीप्सितं यौनमीदृशम्।
अतिक्रामन्न तप्येत साक्षादपि शतक्रतुः ॥ १.१०७.८८ ॥
バーラタよ、乙女の婚資について少し述べよう。これほど称賛すべき、望ましい婚姻の絆を踏み越えて、帝釈天でさえ悔やまずにいられようか。
1.107.89
अपत्यं चैतदार्यस्य यो युष्माकं समो गुणैः ।
यस्य शुक्रात्सत्यवती संभूता वरवर्णिनी ॥ १.१०७.८९ ॥
この子孫は、徳においてあなた方に並ぶ高貴な人のものである。その精液から、美しい肌の少女サティヤヴァティーが生まれたのだ。
1.107.90
तेन मे बहुशस्तात पिता ते परिकीर्तितः ।
अर्हः सत्यवतीं वोढुं धर्मज्ञः स नराधिपः ॥ १.१०७.९० ॥
親愛なる者よ、それによって私は君の父を幾度も称えてきた。法に通じたあの人の王は、サティヤヴァティーを娶るにふさわしい。
1.107.91
इयं सत्यवती देवी पितरं तेऽब्रवीत्तथा ।
अर्थितश्चापिराजर्षिः प्रत्याख्यातः पुरा मया ॥ १.१०७.९१ ॥
女神サティヤヴァティーはあなたの父にこう言った。「王仙も以前私を求めたが、私は断った。」
1.107.92
कन्यापितृत्वात्किंचित्तु वक्ष्यामि त्वां नराधिप ।
बलवत्सपत्नतामत्र दोषं पश्यामि केवलम् ॥ १.१०७.९२ ॥
人の王よ、娘の父として、あなたに少し申し上げましょう。ここに私が見るのはただ一つの過ち、強力な競争相手となることだけです。
1.107.93
भूयांसं त्वयि पश्यामि तद्दोषमपराजित ।
यस्य हि त्वं सपत्नः स्या गन्धर्वस्यासुरस्य वा ॥ १.१०७.९३ ॥
不敗の人よ、あなたにはその過ちがさらに大きく見えます。ガンダルヴァやアスラの競争相手になるかもしれないからです。
1.107.94
न स जातु चिरं जीवेत्त्वयि क्रुद्धे परन्तप ।
एतावानत्र दोषो हि नान्यः कश्चन पार्थिव ॥ १.१०७.९४ ॥
敵を苦しめる人よ、あなたが怒れば、彼は長くは生きられないでしょう。王よ、ここにある過ちはこれだけで、ほかに過ちはありません。
1.107.95
एतज्जानीहि भद्रं ते दानादाने परन्तप ॥ १.१०७.९५ ॥
敵を苦しめる人よ、これを知りなさい。あなたに幸いがありますように。これが与えることと受け取ることです。
1.107.96
एवमुक्तस्तु गाङ्गेयस्तद्युक्तं प्रत्यभाषत ।
शृण्वतां भूमिपालानां पितुरर्थाय भारत ॥ १.१०७.९६ ॥
このように言われて、ガーンゲーヤは相応しい返答をした。王たちが聞いている中で、バーラタよ、父のためにである。
1.107.97
इदं वचनमाधत्स्व नास्ति वक्तास्य मत्समः ।
अन्यो जातो न जनिता न च कश्चन संप्रति ॥ १.१०७.९७ ॥
この言葉を聞け。この件について私に並ぶ語り手はなく、今、私のように生まれた者も生んだ者もいない。
1.107.98
एवमेतत्करिष्यामि यथा त्वमनुभाषसे ।
योऽस्यां जनिष्यते पुत्रः स नो राजा भविष्यति ॥ १.१०७.९८ ॥
あなたの言うとおりにしよう。彼女から生まれる息子が、私たちの王となるだろう。
1.107.99
इत्युक्तः पुनरेव स्म तं दाशः प्रत्यभाषत ।
चिकीर्षुर्दुष्करं कर्म राज्यार्थे भरतर्षभ ॥ १.१०७.९९ ॥
そう言われて、漁師は再び彼に答えた。王国のために困難な行いをしようと望んで、バラタの雄牛よ。
1.107.100
त्वमेव नाथः संप्राप्तः शान्तनोरमितद्युते ।
कन्यायाश्चैव धर्मात्मन्प्रभुर्दानाय चेश्वरः ॥ १.१०७.१०० ॥
無限の輝きを持つシャンタヌの子よ、あなたこそがここに主として来られた。正しき者よ、この乙女を与える権限もまたあなたにある。
1.107.101
इदं तु वचनं सौम्य कार्यं चैव निबोध मे ।
कौमारिकाणां शीलेन वक्ष्याम्यहमरिन्दम ॥ १.१०७.१०१ ॥
しかし、穏やかなる者よ、私の言葉を聞き、それを実行せよ。未婚の乙女の性質に即して私は語ろう、敵を制する者よ。
1.107.102
यत्त्वया सत्यवत्यर्थे सत्यधर्मपरायण ।
राजमध्ये प्रतिज्ञातमनुरूपं तवैव तत् ॥ १.१०७.१०२ ॥
真理と法に専念する者よ、サティヤヴァティーのために諸王の前で立てた誓いは、まさにあなたにふさわしいものだ。
1.107.103
नान्यथा तन्महाबाहो संशयोऽत्र न कश्चन ।
तवापत्यं भवेद्यत्तु तत्र नः संशयो महान् ॥ १.१०७.१०३ ॥
おお、大腕の者よ、これは別ではないことに疑いはない。しかし、もしお前に子が生まれるならば、そのことについて我々には大きな疑いがある。
1.107.104
तस्यैतन्मतमाज्ञाय सत्यधर्मपरायणः ।
प्रत्यजानात्तदा राजन्पितुः प्रियचिकीर्षया ॥ १.१०७.१०४ ॥
その考えを知り、真実と法に専心した彼は、王よ、父を喜ばせたい一心で、そのとき誓いを立てた。
1.107.105
उच्चैश्श्रवः समाधत्स्व प्रतिज्ञां जनसंसदि ।
ऋषयो वाथ वा देवा भूतान्यन्तर्हितानि च ॥ १.१०७.१०५ ॥
おお、ウッチャイシュラヴァスよ、人々の集会でこの誓いをしっかりと守れ。聖仙であれ、神々であれ、隠れた存在であれ。
1.107.106
यानि यानीह शृण्वन्तु नास्ति वक्तास्य मत्समः ।
दाशराज निबोधेदं वचनं मे नृपोत्तम ॥ १.१०७.१०६ ॥
ここに居合わせる者は皆聞け。このことを語る者で私に並ぶ者はいない。ダーシャ王よ、王の中の最上の者よ、私の言葉を理解せよ。
1.107.107
शृण्वतां भूमिपालानां यद्ब्रवीमि पितुः कृते ।
राज्यं तावत्पूर्वमेव मया त्यक्तं नराधिपाः ॥ १.१०७.१०७ ॥
聞いている王たちよ、父のために私が言うのはこれだ。王国はすでに以前に捨てた。人の主たちよ。
1.107.108
अपत्यहेतोरपि च करिष्येऽद्य विनिश्चयम् ।
अद्यप्रभृति मे दाश ब्रह्मचर्यं भविष्यति ॥ १.१०७.१०८ ॥
子孫のためにも、私は今ここに固い決意をする。ダーシャよ、今日より私の生活は梵行となるだろう。
1.107.109
अपुत्रस्यापि मे लोका भविष्यन्त्यक्षया दिवि ।
न हि जन्मप्रभृत्युक्तं मया किंचिदिहानृतम् ॥ १.१०७.१०९ ॥
私に息子がいなくても、天界における私の世界は不滅であろう。生まれてこのかた、私はここで偽りを語ったことは一度もない。
1.107.110
यावत्प्राणा ध्रियन्ते वै मम देहं समाश्रिताः ।
तावन्न जनयिष्यामि पित्रे कन्यां प्रयच्छ मे ॥ १.१०७.११० ॥
私の身体に命の息が宿る限り、私は子をもうけないであろう。父のために乙女を私に与えよ。
1.107.111
परित्यजाम्यहं राज्यं मैथुनं चापि सर्वशः ।
ऊर्ध्वरेता भविष्यामि दाश सत्यं ब्रवीमि ते ॥ १.१०७.१११ ॥
私は王国と性交を完全に捨てる。おお漁師よ、私は精を上へ上げる者となろう。これは汝に告げる真実である。
1.107.112
तस्य तद्वचनं श्रुत्वा संप्रहृष्टतनूरुहः ।
ददानीत्येव तं दाशो धर्मात्मा प्रत्यभाषत ॥ १.१०७.११२ ॥
その言葉を聞き、喜びに身の毛がよだった正法の心をもつ漁師は、彼に答えた。「与えよう。」
1.107.113
ततोन्तरिक्षेऽप्सरसो देवाः सर्षिगणास्तदा ।
तद्दृष्टा दुष्करं कर्म प्रशशंसुश्च पार्थिवाः ॥ १.१०७.११३ ॥
そのとき天空では、天女たちと神々、そして仙人の群れが、その困難な行いを見て、また王たちも称賛した。
1.107.114
अभ्यवर्षन्त कुसुमैर्भीष्मोऽयमिति चाब्रुवन् ।
ततः स पितुरर्थाय तामुवाच यशस्विनीम् ॥ १.१०७.११४ ॥
花を降らせながら、彼らは言った。「これはビーシュマだ。」そして父のために、彼はその名高い女性に語りかけた。
1.107.115
अधिरोह रथं मातर्गच्छावः स्वगृहानिति ।
एवमुक्त्वा तु भीष्मस्तां रथमारोप्य भामिनीं ॥ १.१०७.११५ ॥
「母上、戦車にお乗りください。私たちの家へ参りましょう。」そう言って、ビーシュマはその輝く女性を戦車に乗せた。
1.107.116
आगम्य हास्तिनपुरं शान्तनोः संन्यवेदयत् ।
तस्य तद्दुष्करं कर्म प्रशशंसुर्नाराधिपाः ॥ १.१०७.११६ ॥
ハースティナープラに着くと、彼はシャンタヌにすべてを報告した。人の王たちは彼の困難な行いを称賛した。
1.107.117
समेताश्च पृथक्चैव भीष्मोयमिति चाब्रुवन् ।
तच्छ्रुत्वा दुष्करं कर्म कृतं भीष्मेण शान्तनुः ॥ १.१०७.११७ ॥
人々は集まって、また個々に「この方がビーシュマだ」と言った。ビーシュマが成し遂げたその困難な行いを聞いて、シャンタヌは——
1.107.118
बभूव दुःखितो राजा चिररात्राय भारत ।
स तेन कर्मणा सूनोः प्रीतस्तस्मै वरं ददौ ॥ १.१०७.११८ ॥
バラタよ、シャンタヌ王は長いあいだ悲しんでいた。やがて息子のその行いに喜び、彼に恩恵を授けた。
1.107.119
स्वच्छन्दमरणं तुष्टो ददौ तस्मै महात्मने ।
न ते मृत्युः प्रभविता यावज्जीवितुमिच्छसि ॥ १.१०७.११९ ॥
満足した彼は、その偉大な魂の人に、意のままに死ぬ恩恵を授けた。「お前が生きることを望むかぎり、死はお前に力を及ぼすことはない。」
1.107.120
त्वत्तो ह्यनुज्ञां संप्राप्य मृत्युः प्रभविताऽनघ ॥ १.१०७.१२० ॥
「汚れなき者よ、お前の許しを得てはじめて、死はお前に力を及ぼすのだ。」