ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 1.107
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.107.1
स राजा शान्तनुर्धीमान्देवराजर्षिसत्कृतः ।
धर्मात्मा सर्वलोकेषु सत्यवागिति विश्रुतः ॥ १.१०७.१ ॥
ਉਹ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਰਾਜਾ ਸ਼ਾਂਤਨੂ, ਦੇਵਰਾਜ ਅਤੇ ਰਾਜਰਸ਼ੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਸਨਮਾਨਿਤ; ਧਰਮਾਤਮਾ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਸੱਚਬੋਲੀ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ।
1.107.2
शान्तनोः कीर्तयिष्यामि सर्वानेव गुणानहम् ।
दमो दानं क्षमा बुद्धिर्ह्रीर्धृतिस्तेज उत्तमम्।
नित्यान्यासन्महासत्वे शान्तनौ पुरुषर्षभे ॥ १.१०७.२ ॥
ਮੈਂ ਸ਼ਾਂਤਨੂ ਦੇ ਸਾਰੇ ਗੁਣ ਦੱਸਾਂਗਾ। ਦਮ, ਦਾਨ, ਖਿਮਾ, ਬੁੱਧੀ, ਹਰੀ, ਧੀਰਜ ਅਤੇ ਉੱਤਮ ਤੇਜ — ਇਹ ਸਦਾ ਉਸ ਮਹਾਤਮਾ, ਪੁਰਸ਼ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਸ਼ਾਂਤਨੂ ਵਿੱਚ ਸਨ।
1.107.3
एवं स गुणसंपन्नो धर्मार्थकुशलो नृपः ।
आसीद्भरतवंशस्य गोप्ता सर्वजनस्य च ॥ १.१०७.३ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਧਰਮ ਅਤੇ ਅਰਥ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁਣ ਉਹ ਰਾਜਾ ਭਰਤ ਵੰਸ਼ ਅਤੇ ਸਾਰੀ ਪਰਜਾ ਦੇ ਰੱਖਿਅਕ ਸਨ।
1.107.4
कम्बुग्रीवः पृथुव्यंसो मत्तवारणविक्रमः ।
अन्वितः परिपूर्णार्थैः सर्वैर्नृपतिलक्षणैः ॥ १.१०७.४ ॥
ਸ਼ੰਖ ਵਰਗੀ ਗਰਦਨ, ਚੌੜੇ ਮੋਢੇ, ਮਸਤ ਹਾਥੀ ਵਰਗਾ ਪਰਾਕਰਮ; ਰਾਜਲੱਛਣਾਂ ਨਾਲ ਪੂਰਨ ਅਤੇ ਸਫਲ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਵਾਲੇ।
1.107.5
तस्य कीर्तिमतो वृत्तमवेक्ष्य सततं नराः ।
धर्म एव परः कामादर्थाच्चेति व्यवस्थितः ॥ १.१०७.५ ॥
ਉਸ ਕੀਰਤੀਮਾਨ ਰਾਜੇ ਦੇ ਆਚਰਣ ਨੂੰ ਲਗਾਤਾਰ ਵੇਖ ਕੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਠਾਨਿਆ ਕਿ ਕਾਮ ਅਤੇ ਅਰਥ ਤੋਂ ਧਰਮ ਹੀ ਸਰਵੋਤਮ ਹੈ।
1.107.6
एवमासीन्महासत्वः शान्तनुर्भरतर्षभ ।
न चास्य सदृशः कश्चिद्धर्मतः पार्थिवोऽभवत् ॥ १.१०७.६ ॥
ਹੇ ਭਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ! ਮਹਾਤਮਾ ਸ਼ਾਂਤਨੂ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਨ; ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਕੋਈ ਰਾਜਾ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ।
1.107.7
वर्तमानं हि धर्मेषु सर्वधर्मभृतां वरम् ।
तं महीपा महीपालं राजराज्येऽभ्यषेचयन् ॥ १.१०७.७ ॥
ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਟਿਕੇ, ਸਾਰੇ ਧਰਮਧਾਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ, ਧਰਤੀ ਦੇ ਰਖਵਾਲੇ ਵਜੋਂ ਰਾਜਿਆਂ ਨੇ ਰਾਜ-ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕੀਤਾ।
1.107.8
वीतशोकभयाबाधाः सुखस्वप्ननिबोधनाः ।
पतिं भारतगोप्तारं समपद्यन्त भूमिपाः ॥ १.१०७.८ ॥
ਸੋਗ, ਡਰ ਅਤੇ ਪੀੜਾ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ, ਸੁਖਦਾਈ ਨੀਂਦ ਤੋਂ ਜਾਗੇ ਭੂਪਾਲਾਂ ਨੇ ਭਰਤ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਰਖਵਾਲੇ ਉਸ ਸੁਆਮੀ ਨੂੰ ਪਾਇਆ।
1.107.9
तेन कीर्तिमता शिष्टाः शक्रप्रतिमतेजसा ।
यज्ञदानक्रियाशीलाः समपद्यन्त भूमिपाः ॥ १.१०७.९ ॥
ਕੀਰਤੀਮਾਨ, ਇੰਦਰ ਵਰਗੇ ਤੇਜ ਵਾਲੇ ਉਸ ਦੁਆਰਾ ਸਿਖਲਾਈ ਪ੍ਰਾਪਤ ਭੂਪਾਲ ਯਗ ਅਤੇ ਦਾਨ ਦੇ ਕਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਲੱਗ ਗਏ।
1.107.10
शान्तनुप्रमुखैर्गुप्ते लोके नृपतिभिस्तदा ।
नियमात्सर्ववर्णानां धर्मोत्तरमवर्तत ॥ १.१०७.१० ॥
ਤਦ ਸ਼ਾਂਤਨੂ ਆਦਿ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਰਾਜਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਰੱਖੇ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ, ਸਾਰੇ ਵਰਣਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਯਮ ਨਾਲ ਧਰਮ ਹੀ ਸਰਬੋਤਮ ਹੋ ਕੇ ਚੱਲਿਆ।
1.107.11
ब्रह्म पर्यचरत्क्षत्रं विशः क्षत्रमनुव्रताः ।
ब्रह्मक्षत्रानुरक्ताश्च शूद्राः पर्यचरन्विशः ॥ १.१०७.११ ॥
ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਖੱਤਰੀਆਂ ਨੇ ਕੀਤੀ, ਖੱਤਰੀਆਂ ਦੇ ਅਨੁਯਾਈ ਵੈਸ਼ਾਂ ਨੇ; ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਖੱਤਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਅਨੁਰਕਤ ਸ਼ੂਦਰਾਂ ਨੇ ਵੈਸ਼ਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ।
1.107.12
स हास्तिनपुरे रम्ये कुरूणां पुटभेदने ।
वसन्सागरपर्यन्तामन्वशासद्वसुन्धराम् ॥ १.१०७.१२ ॥
ਕੁਰੂਆਂ ਦੇ ਰਮਣੀਕ ਹਸਤਿਨਾਪੁਰ ਵਿੱਚ ਵਸਦਿਆਂ ਉਸ ਨੇ ਸਮੁੰਦਰ ਤੱਕ ਦੀ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਰਾਜ ਕੀਤਾ।
1.107.13
स देवराजसदृशो धर्मज्ञः सत्यवागृजुः ।
दानधर्मतपोयोगाच्छ्रिया परमया युतः ॥ १.१०७.१३ ॥
ਉਹ ਦੇਵਰਾਜ ਇੰਦਰ ਵਰਗਾ ਸੀ; ਧਰਮ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ, ਸੱਚ ਬੋਲਣ ਵਾਲਾ, ਸਿੱਧਾ-ਸਾਦਾ ਸੀ; ਦਾਨ, ਧਰਮ, ਤਪ ਅਤੇ ਯੋਗ ਕਾਰਨ ਪਰਮ ਸ਼ੋਭਾ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਸੀ।
1.107.14
अरागद्वेषसंयुक्तः सोमवत्प्रियदर्शनः ।
तेजसा सूर्यकल्पोऽभूद्वायुवेगसमो जवे।
अन्तकप्रतिमः कोपे क्षमया पृथिवीसमः ॥ १.१०७.१४ ॥
ਉਹ ਰਾਗ-ਦਵੇਸ਼ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਸੀ; ਚੰਦਰਮਾ ਵਾਂਗ ਪਿਆਰਾ ਦਿੱਸਦਾ ਸੀ; ਤੇਜ ਵਿੱਚ ਸੂਰਜ ਵਰਗਾ, ਵੇਗ ਵਿੱਚ ਹਵਾ ਵਰਗਾ; ਕ੍ਰੋਧ ਵਿੱਚ ਯਮ ਵਰਗਾ, ਖਿਮਾ ਵਿੱਚ ਧਰਤੀ ਵਰਗਾ ਸੀ।
1.107.15
वधः पशुवराहाणां तथैव मृगपक्षिणाम् ।
शान्तनौ पृथिवीपाले नावर्तत तथा नृप ॥ १.१०७.१५ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ! ਧਰਤੀ ਦੇ ਪਾਲਕ ਸ਼ਾਂਤਨੂ ਦੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਪਸ਼ੂਆਂ, ਸੂਰਾਂ, ਮ੍ਰਿਗਾਂ ਅਤੇ ਪੰਛੀਆਂ ਦਾ ਵਧ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਸੀ।
1.107.16
ब्रह्मधर्मोत्तरे राज्ये शान्तनुर्विनयात्मवान् ।
समं शशास भूतानि कामरागविवर्जितः ॥ १.१०७.१६ ॥
ਬ੍ਰਾਹਮਣਤਾ ਅਤੇ ਧਰਮ ਪ੍ਰਧਾਨ ਰਾਜ ਵਿੱਚ, ਨਿਮਰ ਸੁਭਾਅ ਵਾਲੇ ਸ਼ਾਂਤਨੂ ਨੇ ਕਾਮ-ਰਾਗ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋ ਕੇ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਉੱਤੇ ਸਮਾਨ ਰਾਜ ਕੀਤਾ।
1.107.17
चकोरनेत्रस्ताम्रास्यः सिंहर्षभगतिर्युवा ।
गुणैरनुपमैर्युक्तः समस्तैराभिगामिकैः।
गम्भीरः सत्वसंपन्नः पूर्णचन्द्रनिभाननः ॥ १.१०७.१७ ॥
ਉਹ ਜਵਾਨ ਸੀ; ਚਕੋਰ ਵਰਗੀਆਂ ਅੱਖਾਂ, ਲਾਲ ਚਿਹਰਾ, ਸ਼ੇਰ ਅਤੇ ਬਲਦ ਵਰਗੀ ਚਾਲ ਵਾਲਾ; ਰਾਜਾਂ ਯੋਗ ਸਾਰੇ ਬੇਮਿਸਾਲ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ; ਗੰਭੀਰ, ਸੱਤਵ-ਸੰਪੰਨ, ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ ਦੇ ਚੰਦ ਵਰਗੇ ਮੁਖ ਵਾਲਾ।
1.107.18
देवर्षिपितृयज्ञार्थमारभ्यन्त तदा क्रियाः ।
न चाधर्मेण केषांचित्प्राणिनामभवद्वधः ॥ १.१०७.१८ ॥
ਤਦ ਦੇਵਤਿਆਂ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਪਿਤਰਾਂ ਦੇ ਯੱਗ ਲਈ ਕਰਮ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ; ਅਤੇ ਅਧਰਮ ਨਾਲ ਕਿਸੇ ਪ੍ਰਾਣੀ ਦਾ ਵਧ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਸੀ।
1.107.19
असुखानामनाथानां तिर्यग्योनिषु वर्तताम् ।
स एव राजा सर्वेषां भूतानामभवत्पिता ॥ १.१०७.१९ ॥
ਜੋ ਦੁਖੀ, ਅਨਾਥ ਅਤੇ ਤਿਰਜਕ ਜੂਨਾਂ ਵਿੱਚ ਜੀਂਦੇ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਭ ਪ੍ਰਾਣੀਆਂ ਦਾ ਉਹੀ ਰਾਜਾ ਪਿਤਾ ਬਣਿਆ।
1.107.20
तस्मिन्कुरुपतिश्रेष्ठे राजराजेश्वरे सति ।
श्रिता वागभवत्सत्यं दानधर्माश्रितं मनः ॥ १.१०७.२० ॥
ਕੁਰੂਆਂ ਦੇ ਪਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਉਸ ਦੇ ਹੁੰਦਿਆਂ ਬਾਣੀ ਸੱਚ ਦਾ ਆਸਰਾ ਲੈਂਦੀ ਸੀ ਅਤੇ ਮਨ ਦਾਨ-ਧਰਮ ਦਾ ਆਸਰਾ ਲੈਂਦਾ ਸੀ।
1.107.21
यज्ञार्थं पशवः सृष्टाः संतानार्थं च मैथुनम् ।
स समाः षोडशाष्टौ च चतस्रोऽष्टौ तथाऽपराः।
रतिमप्राप्नुवन्स्त्रीषु बभूव वनगोचरः ॥ १.१०७.२१ ॥
ਯੱਗ ਲਈ ਪਸ਼ੂ ਰਚੇ ਗਏ ਅਤੇ ਸੰਤਾਨ ਲਈ ਮੈਥੁਨ। ਉਹ ਸੋਲਾਂ, ਅੱਠ, ਚਾਰ, ਅੱਠ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਇਸਤਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਰਤੀ ਨਾ ਪਾ ਕੇ ਬਣ-ਵਾਸੀ ਹੋਇਆ।
1.107.22
तथारूपस्तथाचारस्तथावृत्तस्तथाश्रुतः ।
गाङ्गेयस्तस्य पुत्रोऽभून्नाम्ना देवव्रतो वसुः ॥ १.१०७.२२ ॥
ਐਸੇ ਰੂਪ, ਆਚਾਰ, ਵਰਤੋਂ ਅਤੇ ਵਿੱਦਿਆ ਵਾਲਾ ਗਾਂਗੇਯ ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹੋਇਆ; ਉਸਦਾ ਨਾਮ ਦੇਵਵ੍ਰਤ ਵਸੂ ਸੀ।
1.107.23
सर्वास्त्रेषु स निष्णातः पार्थिवेष्वितरेषु च ।
महाबलो महासत्वो महावीर्यो महारथः ॥ १.१०७.२३ ॥
ਉਹ ਸਾਰੇ ਅਸਤ੍ਰਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਸੀ, ਰਾਜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ; ਉਹ ਮਹਾਬਲੀ, ਮਹਾਸਤ੍ਵ, ਮਹਾਵੀਰਜ ਅਤੇ ਮਹਾਰਥੀ ਸੀ।
1.107.24
स कदाचिन्मृगं विद्ध्वा गङ्गामनुसरन्नदीम् ।
भागीरथीमल्पजलां शान्तनुर्दृष्टवान्नृपः ॥ १.१०७.२४ ॥
ਇੱਕ ਵਾਰ ਹਿਰਨ ਨੂੰ ਤੀਰ ਮਾਰ ਕੇ ਗੰਗਾ ਨਦੀ ਦਾ ਪਿੱਛਾ ਕਰਦਿਆਂ ਰਾਜਾ ਸ਼ਾਂਤਨੂ ਨੇ ਭਾਗੀਰਥੀ ਨੂੰ ਥੋੜੇ ਪਾਣੀ ਵਾਲੀ ਵੇਖਿਆ।
1.107.25
तां दृष्ट्वा चिन्तयामास शान्तनुः पुरुषर्षभः ।
स्यन्दते किं न्वियं नाद्य सरिच्छ्रेष्ठा यथा पुरा ॥ १.१०७.२५ ॥
ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਸ਼ਾਂਤਨੂ ਸੋਚਣ ਲੱਗਾ, "ਨਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਇਹ ਅੱਜ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਵਗਦੀ?"
1.107.26
ततो निमित्तमन्विच्छन्ददर्श स महामनाः ।
कुमारं रूपसंपन्नं बृहन्तं चारुदर्शनम् ॥ १.१०७.२६ ॥
ਫਿਰ ਕਾਰਨ ਲੱਭਦਿਆਂ ਉਸ ਮਹਾਮਨਾ ਨੇ ਰੂਪਵਾਨ, ਲੰਮੇ ਅਤੇ ਸੁੰਦਰ ਦਿੱਖ ਵਾਲੇ ਇੱਕ ਕੁਮਾਰ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ।
1.107.27
दिव्यमस्त्रं विकुर्वाणं यथा देवं पुरन्दरम् ।
कृत्स्नां गङ्गां समावृत्य शरैस्तीक्ष्णैरवस्थितम् ॥ १.१०७.२७ ॥
ਉਹ ਦਿੱਬ ਅਸਤ੍ਰ ਚਲਾ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਦੇਵਰਾਜ ਇੰਦਰ ਵਾਂਗ; ਤਿੱਖੇ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਸਾਰੀ ਗੰਗਾ ਨੂੰ ਢਕ ਕੇ ਖੜ੍ਹਾ ਸੀ।
1.107.28
तां शरैराचितां दृष्ट्वा नदीं गङ्गां तदन्तिके ।
अभवद्विस्मितो राजा दृष्ट्वा कर्मातिमानुषम् ॥ १.१०७.२८ ॥
ਨੇੜੇ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਢਕੀ ਹੋਈ ਉਸ ਗੰਗਾ ਨਦੀ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਅਤੇ ਉਸ ਮਨੁੱਖਾਂ ਤੋਂ ਪਰੇ ਕਰਮ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਰਾਜਾ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਗਿਆ।
1.107.29
जातमात्रं पुरा दृष्टं तं पुत्रं शान्तनुस्तदा ।
नोपलेभे स्मृतिं धीमानभिज्ञातुं तमात्मजम् ॥ १.१०७.२९ ॥
ਪਹਿਲਾਂ ਜਨਮ ਲੈਂਦੇ ਸਮੇਂ ਵੇਖੇ ਹੋਏ ਉਸ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ, ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਵਜੋਂ ਪਛਾਣਨ ਦੀ ਯਾਦ ਉਸ ਵੇਲੇ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਸ਼ਾਂਤਨੂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਆਈ।
1.107.30
स तु तं पितरं दृष्ट्वा मोहयामास मायया ।
संमोह्य तु ततः क्षिप्रं तत्रैवान्तरधीयत ॥ १.१०७.३० ॥
ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਮਾਇਆ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੋਹਿਤ ਕਰ ਗਿਆ; ਮੋਹਿਤ ਕਰਕੇ ਤੁਰੰਤ ਉੱਥੇ ਹੀ ਅਲੋਪ ਹੋ ਗਿਆ।
1.107.31
तदद्बुतं ततो दृष्ट्वा तत्र राजा स शान्तनुः ।
सङ्कमानः सुतं गङ्गामब्रवीद्दर्शयेति ह ॥ १.१०७.३१ ॥
ਫਿਰ ਉਸ ਅਦਭੁਤ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਰਾਜਾ ਸ਼ਾਂਤਨੂ ਗੰਗਾ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ ਬੋਲਿਆ, "ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਵਿਖਾਓ।"
1.107.32
दर्शयामास तं गङ्गा बिभ्रती रूपमुत्तमम् ।
गृहीत्वा दक्षिणे पाणौ तं कुमारमलङ्कृतम् ॥ १.१०७.३२ ॥
ਗੰਗਾ ਨੇ ਉੱਤਮ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ ਉਸਨੂੰ ਵਿਖਾਇਆ; ਸੱਜੇ ਹੱਥ ਨਾਲ ਅਲੰਕ੍ਰਿਤ ਉਸ ਕੁਮਾਰ ਨੂੰ ਫੜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।
1.107.33
अलङ्कृतामाभरणैर्विरजोम्बरधारिणीम् ।
दृष्टपूर्वामपि स तां नाभ्यजानात्स शान्तनुः ॥ १.१०७.३३ ॥
ਗਹਿਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੀ, ਨਿਰਮਲ ਵਸਤਰ ਪਹਿਨੀ ਉਸ ਇਸਤਰੀ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਵੇਖਿਆ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਸ਼ਾਂਤਨੂ ਨੇ ਪਛਾਣਿਆ ਨਹੀਂ।
1.107.34
यं पुत्रमष्टमं राजंस्त्वं पुरा मय्यविन्दथाः ।
स चायं पुरुषव्याघ्र सर्वास्त्रविदनुत्तमः ॥ १.१०७.३४ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ! ਪਹਿਲਾਂ ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਤੂੰ ਜੋ ਅੱਠਵਾਂ ਪੁੱਤਰ ਪਾਇਆ ਸੀ, ਉਹ ਇਹੀ ਹੈ; ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਸਾਰੇ ਅਸਤ੍ਰਾਂ ਦਾ ਗਿਆਤਾ, ਬੇਮਿਸਾਲ।
1.107.35
गृहाणेमं महाराज मया संवर्धितं सुतम् ।
आदाय पुरुषव्याघ्र नयस्वैनं गृहं विभो ॥ १.१०७.३५ ॥
ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ! ਮੇਰੇ ਵੱਲੋਂ ਪਾਲੇ ਹੋਏ ਇਸ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰੋ। ਹੇ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਹੇ ਵਿਭੂ, ਇਸਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਆਪਣੇ ਘਰ ਲੈ ਜਾਓ।
1.107.36
वेदानधिजगे साङ्गान्वसिष्ठादेष वीर्यवान् ।
कृतास्त्रः परमेष्वासो देवराजसमो युधि ॥ १.१०७.३६ ॥
ਇਸਨੇ ਵਸਿਸ਼ਟ ਕੋਲੋਂ ਅੰਗਾਂ ਸਮੇਤ ਵੇਦ ਪੜ੍ਹੇ ਹਨ; ਬਲਵਾਨ, ਅਸਤ੍ਰ-ਵਿਦਿਆ ਵਿੱਚ ਸਿਖਿਅਤ, ਉੱਤਮ ਧਨੁਰਧਾਰੀ, ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਦੇਵਰਾਜ ਇੰਦਰ ਦੇ ਸਮਾਨ।
1.107.37
सुराणां संमतो नित्यमसुराणां च भारत ।
उशा वेद यच्छास्त्रमयं तद्वेद सर्वशः ॥ १.१०७.३७ ॥
ਹੇ ਭਰਤਵੰਸ਼ੀ! ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੇ ਅਸੁਰਾਂ ਦੋਹਾਂ ਵੱਲੋਂ ਸਦਾ ਸਤਿਕਾਰੇ ਗਏ ਉਸ਼ਨਸ ਨੇ ਜੋ ਸ਼ਾਸਤਰ ਜਾਣਿਆ ਸੀ, ਉਹ ਇਹ ਵੀ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣਦਾ ਹੈ।
1.107.38
तथैवाङ्गिरसः पुत्रः सुरसुरनमस्कृतः ।
यद्वेद शास्त्रं तच्चापि कृत्स्नमस्मिन्प्रतिष्ठितम् ॥ १.१०७.३८ ॥
ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅੰਗਿਰਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੇ ਅਸੁਰਾਂ ਦੋਹਾਂ ਵੱਲੋਂ ਨਮਸਕਾਰਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਸ਼ਾਸਤਰ ਜਾਣਦਾ ਸੀ, ਉਹ ਸਾਰਾ ਸ਼ਾਸਤਰ ਵੀ ਇਸ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
1.107.39
तव पुत्रे महाबाहौ साङ्गोपाङ्गं महात्मनि ।
ऋषिः परैरनाधृष्यो जामदग्न्यः प्रतापवान् ॥ १.१०७.३९ ॥
ਤੁਹਾਡੇ ਮਹਾਬਾਹੂ, ਮਹਾਤਮਾ ਪੁੱਤਰ ਵਿੱਚ ਅੰਗਾਂ-ਉਪਅੰਗਾਂ ਸਮੇਤ (ਉਹ ਵਿਦਿਆ ਹੈ); ਦੂਜਿਆਂ ਤੋਂ ਅਜਿੱਤ, ਪ੍ਰਤਾਪੀ ਜਮਦਗਨੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਰਿਸ਼ੀ।
1.107.40
यदस्त्रं वेद राभश्च तदेतस्मिन्प्रतिष्ठितम् ।
महेष्वासमिमं राजन्राजधर्मार्थकोविदम् ॥ १.१०७.४० ॥
ਰਾਮ ਜੋ ਅਸਤਰ ਵਿਦਿਆ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਇਸ ਵਿੱਚ ਟਿਕੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਹੇ ਰਾਜਨ! ਇਹ ਮਹਾਧਨੁਰਧਾਰੀ ਰਾਜਧਰਮ ਅਤੇ ਅਰਥ ਦਾ ਜਾਣਕਾਰ ਹੈ।
1.107.41
मया दत्तं निजं पुत्रं वीरं वीर गृहं नय ।
इत्युक्त्वा सा महाभागा तत्रैवान्तरधीयत।
तयैवं समनुज्ञातः पुत्रमादाय शान्तनुः ॥ १.१०७.४१ ॥
ਮੇਰਾ ਦਿੱਤਾ ਹੋਇਆ ਆਪਣਾ ਪੁੱਤਰ, ਹੇ ਵੀਰ, ਇਸ ਵੀਰ ਨੂੰ ਘਰ ਲੈ ਜਾ। ਏਨਾ ਕਹਿ ਕੇ ਉਹ ਮਹਾਭਾਗਾ ਉੱਥੇ ਹੀ ਅਲੋਪ ਹੋ ਗਈ। ਉਸਦੀ ਆਗਿਆ ਪਾ ਕੇ ਸ਼ਾਂਤਨੂ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ...
1.107.42
भ्राजमानं यथाऽदित्यमाययौ स्वपुरं प्रति ।
पौरवस्तु पुरीं गत्वा पुरन्दरपुरोपमाम् ॥ १.१०७.४२ ॥
ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ ਉਸਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਨਗਰ ਵੱਲ ਗਿਆ। ਪੌਰਵ ਰਾਜਾ ਇੰਦਰਪੁਰੀ ਵਰਗੀ ਨਗਰੀ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ...
1.107.43
सर्वकामसमृद्धार्थं मेने सोत्मानमात्मना ।
पौरवेषु ततः पुत्रं राज्यार्थमभयप्रदम् ॥ १.१०७.४३ ॥
ਸਾਰੀਆਂ ਕਾਮਨਾਵਾਂ ਦੀ ਪੂਰਤੀ ਲਈ ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਮੰਨਿਆ। ਫਿਰ ਪੌਰਵ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਰਾਜ ਲਈ ਅਭੈ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ (ਜਨਮਿਆ)।
1.107.44
गुणवन्तं महात्मानं यौवराज्येऽभ्यषेचयत् ।
पौरवाञ्शान्तनोः पुत्रः पितरं च महायशाः ॥ १.१०७.४४ ॥
ਗੁਣਵਾਨ ਅਤੇ ਮਹਾਤਮਾ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਉਸਨੇ ਯੁਵਰਾਜ ਪਦ ਉੱਤੇ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕੀਤਾ। ਸ਼ਾਂਤਨੁ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਮਹਾਯਸ਼ਸਵੀ, ਪੌਰਵਾਂ ਅਤੇ ਪਿਤਾ ਦਾ (ਪਿਆਰਾ ਹੋਇਆ)।
1.107.45
राष्ट्रं च रञ्जयामास वृत्तेन भरतर्षभ ।
स तथा सह पुत्रेण रममाणो महीपतिः ॥ १.१०७.४५ ॥
ਹੇ ਭਰਤਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਆਚਰਣ ਨਾਲ ਰਾਸ਼ਟਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੁੱਤਰ ਨਾਲ ਆਨੰਦ ਮਾਣਦਾ ਉਹ ਰਾਜਾ (ਰਾਜ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ)।
1.107.46
वर्तयामास वर्षाणि चत्वार्यमितविक्रमः ।
स कदाचिद्वनं यातो यमुनामभितो नदीम् ॥ १.१०७.४६ ॥
ਅਮਿਤ ਪਰਾਕਰਮੀ ਉਸਨੇ ਚਾਰ ਸਾਲ ਬਿਤਾਏ। ਇੱਕ ਵਾਰ ਉਹ ਯਮੁਨਾ ਨਦੀ ਦੇ ਆਸ-ਪਾਸ ਦੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਗਿਆ।
1.107.47
महीपतिरनिर्देश्यमाजिघ्रद्गन्धमुत्तमम् ।
तस्य प्रभवमन्विच्छन्विचचार समन्ततः ॥ १.१०७.४७ ॥
ਉਸ ਰਾਜੇ ਨੇ ਅਵਰਣਨਯੋਗ ਉੱਤਮ ਸੁਗੰਧ ਸੁੰਘੀ। ਉਸਦਾ ਸਰੋਤ ਲੱਭਦਿਆਂ ਉਹ ਚਾਰੇ ਪਾਸੇ ਭਟਕਿਆ।
1.107.48
स ददर्श तदा कन्यां दाशानां देवरूपिणीम् ।
तामपृच्छत्स दृष्ट्वैव कन्यामसितलोचनाम् ॥ १.१०७.४८ ॥
ਫਿਰ ਉਸਨੇ ਦਾਸਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਦੇਵਰੂਪ ਕੰਨਿਆ ਵੇਖੀ। ਕਾਲੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ ਉਸ ਕੰਨਿਆ ਨੂੰ ਵੇਖਦਿਆਂ ਹੀ ਉਸਨੇ ਉਸਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ।
1.107.49
कस्य त्वमसि का चासि किं च भीरु चिकीर्षसि ।
साऽब्रवीद्दाशकन्याऽस्मि धर्मार्थं वाहये तरिम् ॥ १.१०७.४९ ॥
ਤੂੰ ਕਿਸਦੀ ਹੈਂ, ਕੌਣ ਹੈਂ? ਹੇ ਭੀਰੂ, ਤੂੰ ਕੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈਂ? ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ, 'ਮੈਂ ਮਲਾਹ ਦੀ ਧੀ ਹਾਂ; ਧਰਮ ਲਈ ਮੈਂ ਬੇੜੀ ਚਲਾਉਂਦੀ ਹਾਂ।'
1.107.50
पितुर्नियोगाद्भद्रं ते दाशराज्ञो महात्मनः ।
रूपमाधुर्यगन्धैस्तां संयुक्तां देवरूपिणीम् ॥ १.१०७.५० ॥
ਪਿਤਾ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ ਤੈਨੂੰ ਭਲਾ ਹੋਵੇ — ਮਹਾਤਮਾ ਦਾਸਰਾਜ ਦੀ ਧੀ। ਰੂਪ ਦੀ ਮਿਠਾਸ ਤੇ ਸੁਗੰਧ ਨਾਲ ਭਰੀ, ਦੇਵਰੂਪ ਵਾਲੀ ਉਹ।
1.107.51
समीक्ष्य राजा दाशेयीं कामयामास शान्तनुः ।
स गत्वा पितरं तस्या वरयामास तां तदा ॥ १.१०७.५१ ॥
ਉਸ ਦਾਸ-ਕੰਨਿਆ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਰਾਜਾ ਸ਼ਾਂਤਨੂ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਕਾਮਨਾ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ ਉਦੋਂ ਉਸ ਦਾ ਵਰਨ ਮੰਗਣ ਲੱਗਾ।
1.107.52
पर्यपृच्छत्ततस्तस्याः पितरं सोत्मकारणात् ।
स च तं प्रत्युवाचेदं दाशराजो महीपतिम् ॥ १.१०७.५२ ॥
ਫਿਰ ਉਤਸੁਕਤਾ ਕਰਕੇ ਰਾਜੇ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ। ਦਾਸਰਾਜ ਨੇ ਉਸ ਮਹੀਪਤੀ ਨੂੰ ਇਹ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ।
1.107.53
जातमात्रैव मे देया वराय वरवर्णिनी ।
हृदि कामस्तु मे कश्चित्तं निबोध जनेश्वर ॥ १.१०७.५३ ॥
ਜਨਮ ਲੈਂਦੇ ਹੀ ਇਹ ਸੁੰਦਰ ਕੰਨਿਆ ਵਰ ਨੂੰ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਸੀ। ਪਰ ਮੇਰੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕਾਮਨਾ ਹੈ — ਹੇ ਜਨੇਸ਼ਵਰ, ਉਹ ਸੁਣ।
1.107.54
यदीमां धर्मपत्नीं त्वं मत्तः प्रार्थयसेऽनघ ।
सत्यवागसि सत्येन समयं कुरु मे ततः ॥ १.१०७.५४ ॥
ਜੇ ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਕੋਲੋਂ ਇਸ ਨੂੰ ਧਰਮਪਤਨੀ ਵਜੋਂ ਮੰਗਦਾ ਹੈਂ, ਹੇ ਨਿਰਮਲ, ਅਤੇ ਤੂੰ ਸੱਚਾ ਬੋਲਣ ਵਾਲਾ ਹੈਂ, ਤਾਂ ਸੱਚ ਨਾਲ ਮੈਨੂੰ ਇੱਕ ਵਚਨ ਦੇ।
1.107.55
समयेन प्रदद्यां ते कन्यामहमिमां नृप ।
न हि मे त्वत्समः कश्चिद्वरो जातु भविष्यति ॥ १.१०७.५५ ॥
ਹੇ ਰਾਜਾ, ਇੱਕ ਸ਼ਰਤ ਉੱਤੇ ਮੈਂ ਇਹ ਕੰਨਿਆ ਤੈਨੂੰ ਦਿਆਂਗਾ। ਤੇਰੇ ਵਰਗਾ ਵਰ ਮੇਰੇ ਲਈ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ।
1.107.56
श्रुत्वा तव वरं दाश व्यवस्येयमहं तव ।
दातव्यं चेत्प्रदास्यामि न त्वदेयं कथंचन ॥ १.१०७.५६ ॥
ਹੇ ਦਾਸ਼, ਤੇਰਾ ਵਰ ਸੁਣ ਕੇ ਮੈਂ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕਰਾਂਗਾ। ਦੇਣ ਯੋਗ ਹੋਇਆ ਤਾਂ ਦਿਆਂਗਾ; ਜੋ ਤੈਨੂੰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਹੀਂ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ, ਉਹ ਨਹੀਂ ਦਿਆਂਗਾ।
1.107.57
अस्यां जायेत यः पुत्रः स राजा पृथिवीपते ।
त्वदूर्ध्वमभिषेक्तव्यो नान्यः कश्चन पार्थिव ॥ १.१०७.५७ ॥
ਇਸ ਤੋਂ ਜੋ ਪੁੱਤਰ ਜੰਮੇਗਾ, ਹੇ ਪ੍ਰਿਥਵੀਪਤੀ, ਉਹੀ ਰਾਜਾ ਹੋਵੇਗਾ; ਤੇਰੇ ਬਾਅਦ ਉਸੇ ਦਾ ਰਾਜ-ਤਿਲਕ ਹੋਵੇ, ਹੋਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ, ਹੇ ਰਾਜਾ।
1.107.58
नाकामयत तं दातुं वरं दाशाय शान्तनुः ।
शरीरजेन तीव्रेण दह्यमानोऽपि भारत ॥ १.१०७.५८ ॥
ਸ਼ਾਂਤਨੂ ਨੇ ਦਾਸ਼ ਨੂੰ ਉਹ ਵਰ ਦੇਣਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹਿਆ; ਹੇ ਭਾਰਤ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਜਨਮੀ ਤੀਬਰ ਪੀੜਾ ਨਾਲ ਸੜ ਰਿਹਾ ਸੀ।
1.107.59
स चिन्तयन्नेव तदा दाशकन्यां महीपतिः ।
प्रत्ययाद्धास्तिनपुरं कामोपहतचेतनः ॥ १.१०७.५९ ॥
ਉਦੋਂ ਉਹ ਮਹੀਪਤੀ ਦਾਸ਼-ਕੰਨਿਆ ਬਾਰੇ ਹੀ ਸੋਚਦਾ ਹੋਇਆ, ਕਾਮ ਨਾਲ ਘਾਇਲ ਮਨ ਵਾਲਾ ਹੋ ਕੇ, ਮੋਹ ਕਾਰਨ ਹਸਤਿਨਾਪੁਰ ਨੂੰ ਮੁੜ ਗਿਆ।
1.107.60
ततः कदाचिच्छोचन्तं शान्तनुं ध्यानमास्थितम् ।
पुत्रो देवव्रतोऽभ्येत्य पितरं वाक्यमब्रवीत् ॥ १.१०७.६० ॥
ਫਿਰ ਇੱਕ ਵਾਰ ਜਦੋਂ ਸ਼ਾਂਤਨੂ ਸੋਗ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਬੈਠੇ ਸਨ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਦੇਵਵ੍ਰਤ ਕੋਲ ਆ ਕੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਇਹ ਬਚਨ ਬੋਲਿਆ।
1.107.61
सर्वतो भवतः क्षेमं विधेयाः सर्वपार्थिवाः ।
तत्किमर्थमिहाभीक्ष्णं परिशोचसि दुःखितः ॥ १.१०७.६१ ॥
ਹਰ ਪਾਸੇ ਤੁਹਾਡਾ ਕੱਲਿਆਣ ਹੈ, ਸਾਰੇ ਰਾਜੇ ਤੁਹਾਡੇ ਅਧੀਨ ਹਨ। ਫਿਰ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਇੱਥੇ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਕਿਉਂ ਸੋਗ ਕਰਦੇ ਹੋ?
1.107.62
ध्यायन्निव च मां राजन्नाभिभाषसि किंचन ।
न चाश्वेन विनिर्यासि विवर्णो हरिणः कृशः ॥ १.१०७.६२ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਤੁਸੀਂ ਜਿਵੇਂ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬੇ ਹੋ; ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਬੋਲਦੇ, ਘੋੜੇ ਉੱਤੇ ਬਾਹਰ ਵੀ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦੇ; ਤੁਸੀਂ ਫਿੱਕੇ ਅਤੇ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਗਏ ਹੋ।
1.107.63
व्याधिमिच्छामि ते ज्ञातुं प्रतिकुर्यां हि तत्र वै ।
स तं काममवाच्यं वै दाशकन्यां प्रतीदृशम् ॥ १.१०७.६३ ॥
ਤੁਹਾਡੀ ਬਿਮਾਰੀ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ, ਉਸਦਾ ਇਲਾਜ ਵੀ ਜ਼ਰੂਰ ਕਰਾਂਗਾ। ਪਰ ਉਹ ਇੱਛਾ—ਦਾਸ਼ ਕੰਨਿਆ ਪ੍ਰਤੀ ਅਜਿਹੀ ਇੱਛਾ—ਕਹਿਣ ਯੋਗ ਨਹੀਂ ਸੀ।
1.107.64
विवर्तुं नाशकत्तस्मै पिता पुत्रस्य शान्तनुः ।
एवमुक्तः स पुत्रेण शान्तनुः प्रत्यभाषत ॥ १.१०७.६४ ॥
ਪਿਤਾ ਸ਼ਾਂਤਨੂ ਪੁੱਤਰ ਸਾਹਮਣੇ (ਆਪਣਾ ਮਨ) ਲੁਕਾ ਨਾ ਸਕੇ। ਪੁੱਤਰ ਵੱਲੋਂ ਇਹ ਆਖੇ ਜਾਣ ਤੇ ਸ਼ਾਂਤਨੂ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ।
1.107.65
असंशयं ध्यानपरो यथा वत्स तथा शृणु ।
अपत्यं नस्त्वमेवैकः कुले महति भारत ॥ १.१०७.६५ ॥
ਬਿਨਾਂ ਸ਼ੱਕ ਮੈਂ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹਾਂ। ਹੇ ਪੁੱਤਰ, ਸੁਣ—ਇਸ ਮਹਾਨ ਕੁਲ ਵਿੱਚ ਸਾਡੀ ਇਕਲੌਤੀ ਸੰਤਾਨ ਤੂੰ ਹੀ ਹੈਂ, ਹੇ ਭਾਰਤ।
1.107.66
शस्त्रनित्यश्च सततं पौरुषे पर्यवस्थितः ।
अनित्यतां च लोकानामनुशोचामि पुत्रक ॥ १.१०७.६६ ॥
ਤੂੰ ਸਦਾ ਸ਼ਸਤਰ-ਅਭਿਆਸ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈਂ ਅਤੇ ਪੁਰਖਾਰਥ ਵਿੱਚ ਦ੍ਰਿੜ ਹੈਂ। ਹੇ ਪੁੱਤਰ, ਮੈਂ ਸੰਸਾਰਾਂ ਦੀ ਅਨਿੱਤਤਾ ਲਈ ਸੋਗ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।
1.107.67
कथंचित्तव गाङ्गेय विपत्तौ नास्ति नः कुलम् ।
असंशयं त्वमेवैकः शतादपि वरः सुतः ॥ १.१०७.६७ ॥
ਹੇ ਗਾਂਗੇਯ, ਕਿਸੇ ਵੀ ਬਿਪਤਾ ਵਿੱਚ ਤੇਰੇ ਕਾਰਨ ਸਾਡਾ ਕੁਲ ਨਾਸ਼ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ। ਬਿਨਾਂ ਸ਼ੱਕ ਤੂੰ ਇਕੱਲਾ ਹੀ ਸੌ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨਾਲੋਂ ਵੀ ਉੱਤਮ ਹੈਂ।
1.107.68
न चाप्यहं वृथा भूयो दारान्कर्तुमिहोत्सहे ।
संतानस्याविनाशाय कामये भद्रमस्तु ते ॥ १.१०७.६८ ॥
ਮੈਂ ਵਿਅਰਥ ਫਿਰ ਪਤਨੀਆਂ ਲੈਣ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਨਹੀਂ ਹਾਂ। ਵੰਸ਼ ਦੇ ਨਾਸ਼ ਨਾ ਹੋਣ ਲਈ ਮੈਂ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ; ਤੇਰਾ ਭਲਾ ਹੋਵੇ।
1.107.69
अनपत्यतैकपुत्रत्वमित्याहुर्धर्मवादिनः ।
चक्षुरेकं च पुत्रश्च अस्ति नास्ति च भारत।
चक्षुर्नाशे तनोर्नाशः पुत्रनाशे कुलक्षयः ॥ १.१०७.६९ ॥
ਧਰਮਵਾਦੀ ਆਖਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਕੱਲਾ ਪੁੱਤਰ ਹੋਣਾ ਸੰਤਾਨਹੀਣਤਾ ਵਰਗਾ ਹੈ। ਹੇ ਭਾਰਤ, ਇੱਕ ਅੱਖ ਅਤੇ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਹੋਣਾ ਹੈ ਵੀ ਤੇ ਨਹੀਂ ਵੀ। ਅੱਖ ਨਾਸ਼ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਸਰੀਰ ਨਾਸ਼ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਪੁੱਤਰ ਨਾਸ਼ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਕੁਲ ਦਾ ਖੈ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
1.107.70
अग्निहोत्रं त्रयी विद्या यज्ञाश्च सहदक्षिणाः ।
सर्वाण्येतान्यपत्यस्य कलां नार्हन्ति षोडशीम् ॥ १.१०७.७० ॥
ਅਗਨੀਹੋਤਰ, ਤਿੰਨ ਵੇਦਾਂ ਦੀ ਵਿਦਿਆ, ਦਕਸ਼ਿਣਾ ਸਹਿਤ ਯੱਗ—ਇਹ ਸਭ ਮਿਲ ਕੇ ਵੀ ਸੰਤਾਨ ਦੀ ਸੋਲ੍ਹਵੀਂ ਕਲਾ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਨਹੀਂ।
1.107.71
एवमेतन्मनुष्येषु तच्च सर्वं प्रजास्विति ।
यदपत्यं महाप्राज्ञ तत्र मे नास्ति संशयः ॥ १.१०७.७१ ॥
ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੈ; ਸਾਰੀਆਂ ਪ੍ਰਜਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਹੈ। ਹੇ ਮਹਾਪ੍ਰਾਗਿਆ, ਜੋ ਸੰਤਾਨ ਹੈ, ਉਸ ਬਾਰੇ ਮੈਨੂੰ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ।
1.107.72
अपत्येनानृणो लोके पितॄणां नास्ति संशयः ।
एषा त्रयी पुराणानां देवतानां च शाश्वती ॥ १.१०७.७२ ॥
ਸੰਤਾਨ ਦੁਆਰਾ ਮਨੁੱਖ ਇਸ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਪਿਤਰਾਂ ਦੇ ਕਰਜ਼ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ। ਇਹ ਤ੍ਰਯੀ ਪ੍ਰਾਚੀਨਾਂ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਸਨਾਤਨ ਮਰਿਆਦਾ ਹੈ।
1.107.73
अपत्यं कर्म विद्या च त्रीणि ज्योतींषि भारत ॥ १.१०७.७३ ॥
ਹੇ ਭਾਰਤ, ਸੰਤਾਨ, ਕਰਮ ਅਤੇ ਵਿੱਦਿਆ — ਇਹ ਤਿੰਨ ਜੋਤਾਂ ਹਨ।
1.107.74
त्वं च शूरः सदाऽमर्षी शस्त्रनित्यश्च भारत ।
नान्यत्र युद्धात्तस्मात्ते निधनं विद्यते क्वचित् ॥ १.१०७.७४ ॥
ਤੂੰ ਸੂਰਮਾ, ਸਦਾ ਗੁੱਸੇਖੋਰ ਅਤੇ ਸ਼ਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿੱਤ ਲੱਗਾ ਹੋਇਆ ਹੈਂ, ਹੇ ਭਾਰਤ। ਇਸ ਲਈ ਜੰਗ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਕਿਤੇ ਵੀ ਤੇਰੀ ਮੌਤ ਨਹੀਂ।
1.107.75
सोऽस्मि संशयमापन्नस्त्वयि शान्ते कथं भवेत् ।
इति ते कारणं तात दुःखस्योक्तमशेषतः ॥ १.१०७.७५ ॥
ਤੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਜਾਵੇਂ ਤਾਂ ਇਹ ਕਿਵੇਂ ਹੋਵੇਗਾ, ਇਸ ਸੰਸੇ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਪੈ ਗਿਆ ਹਾਂ। ਹੇ ਤਾਤ, ਤੇਰੇ ਦੁੱਖ ਦਾ ਕਾਰਨ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
1.107.76
ततस्तत्कारणं राज्ञो ज्ञात्वा सर्वमशेषतः ।
देवव्रतो महाबुद्धिः प्रज्ञया चान्वचिन्तयत् ॥ १.१०७.७६ ॥
ਫਿਰ ਰਾਜੇ ਦਾ ਉਹ ਕਾਰਨ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣ ਕੇ ਮਹਾਬੁੱਧੀ ਦੇਵਵ੍ਰਤ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਗਿਆ ਨਾਲ ਵਿਚਾਰ ਕੀਤਾ।
1.107.77
अपत्यफलसंयुक्तमेतच्छ्रुत्वा पितुर्वचः ।
सूतं भूयोऽपि संतप्त आह्वयामास वै पितुः ॥ १.१०७.७७ ॥
ਸੰਤਾਨ ਦੇ ਫਲ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਇਸ ਬਚਨ ਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ, ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਫਿਰ ਪਿਤਾ ਦੇ ਸਾਰਥੀ ਨੂੰ ਬੁਲਾਇਆ।
1.107.78
सूतस्तु कुरुमुख्यस्य उपयातस्तदाज्ञया ।
तमुवाच महाप्राज्ञो भीष्मो वै सारथिं पितुः ॥ १.१०७.७८ ॥
ਫਿਰ ਕੁਰੂਆਂ ਦੇ ਸਰਦਾਰ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨਾਲ ਉਹ ਸਾਰਥੀ ਆ ਪਹੁੰਚਿਆ। ਮਹਾਪ੍ਰਾਗਿਆ ਭੀਸ਼ਮ ਨੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਉਸ ਸਾਰਥੀ ਨੂੰ ਕਿਹਾ।
1.107.79
त्वं सारथे पितुर्मह्यं सखासि रथधूर्गतः ।
अपि जानासि यदि वै कस्यां भावो नृपस्य तु ॥ १.१०७.७९ ॥
ਹੇ ਸਾਰਥੀ, ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਮਿੱਤਰ ਹੈਂ; ਰਥ ਦੀ ਧੁਰੀ ਲੰਮਾ ਸਮਾਂ ਚਲਾਈ ਹੈ। ਜੇ ਤੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈਂ ਕਿ ਰਾਜੇ ਦਾ ਮਨ ਕਿਸ ਵੱਲ ਹੈ, ਤਾਂ ਦੱਸ।
1.107.80
तदाचक्ष्व भवान्पृष्टः करिष्ये न तदन्यथा ।
दाशकन्या कुरुश्रेष्ठ तत्र भावः पितुर्गतः ॥ १.१०७.८० ॥
ਤੂੰ ਪੁੱਛਿਆ ਹੈ ਤਾਂ ਉਹ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ; ਉਸ ਦੇ ਉਲਟ ਨਹੀਂ ਕਰਾਂਗਾ। ਹੇ ਕੁਰੂਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਦਾਸ਼ਕੰਨਿਆ ਵੱਲ ਪਿਤਾ ਦਾ ਮਨ ਚਲਾ ਗਿਆ ਹੈ।
1.107.81
वृतः स नरदेवेन तदा वचनमब्रवीत् ।
योऽस्यां पुमान्भवेज्जातः स राजा त्वदनन्तरम् ॥ १.१०७.८१ ॥
ਰਾਜੇ ਵੱਲੋਂ ਮੰਗ ਕੀਤੇ ਜਾਣ 'ਤੇ ਉਸ ਨੇ ਆਖਿਆ: "ਉਸ ਤੋਂ ਜੋ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮੇਗਾ, ਉਹੀ ਤੇਰੇ ਬਾਅਦ ਰਾਜਾ ਬਣੇਗਾ।"
1.107.82
नाकामयत तं दातुं पिता तव वरं तदा ।
स चापि निश्चयस्तस्य न च दद्यां ततोऽन्यथा ॥ १.१०७.८२ ॥
ਤੇਰਾ ਪਿਤਾ ਉਸ ਵੇਲੇ ਉਹ ਵਰ ਦੇਣਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਨਿਸ਼ਚਾ ਵੀ ਇਹੀ ਸੀ: "ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਦਿਆਂਗਾ।"
1.107.83
एतत्ते कथितं वीर कुरुष्व यदनन्तरम् ।
ततः स पितुराज्ञाय मतं सम्यगवेक्ष्य च।
ज्ञात्वा च मानसं पुत्रः प्रययौ यमुनां प्रति ॥ १.१०७.८३ ॥
ਹੇ ਵੀਰ, ਇਹ ਤੈਨੂੰ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ; ਹੁਣ ਜੋ ਅੱਗੇ ਕਰਨਾ ਹੈ ਕਰ। ਫਿਰ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਮਤ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਮਝ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮਨ ਜਾਣ ਕੇ ਯਮੁਨਾ ਵੱਲ ਚਾਲੇ ਪਾਏ।
1.107.84
क्षत्रियैः सह धर्मात्मा पुराणैर्धर्मचारिभिः ।
उच्चैश्श्रवसमागम्य कन्यां वव्रे पितुः स्वयम् ॥ १.१०७.८४ ॥
ਧਰਮਾਤਮਾ ਉਹ ਪੁੱਤਰ ਪੁਰਾਤਨ ਧਰਮਾਚਾਰੀ ਖੱਤਰੀਆਂ ਨਾਲ ਆਇਆ ਅਤੇ ਆਪ ਪਿਤਾ ਲਈ ਉਹ ਕੰਨਿਆ ਮੰਗੀ।
1.107.85
तं दाशः प्रतिजग्राह विधिवत्प्रतिपूज्य च ।
अब्रवीच्चैनमासीनं राजसंसदि भारत ॥ १.१०७.८५ ॥
ਦਾਸ਼ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਵਿਧੀਪੂਰਵਕ ਸਵਾਗਤ ਅਤੇ ਆਦਰ ਕੀਤਾ; ਰਾਜਸਭਾ ਵਿੱਚ ਬੈਠੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ, ਹੇ ਭਾਰਤ, ਉਸ ਨੇ ਆਖਿਆ।
1.107.86
राज्यशुल्का प्रदातव्या कन्येयं याचतां वर ।
अपत्यं यद्भवेदस्याः स राजाऽस्तु पितुः परम् ॥ १.१०७.८६ ॥
ਹੇ ਮੰਗਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਇਸ ਕੰਨਿਆ ਨੂੰ ਰਾਜ ਨੂੰ ਹੀ ਮੁੱਲ ਬਣਾ ਕੇ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਦੀ ਜੋ ਸੰਤਾਨ ਹੋਵੇ, ਉਹੀ ਪਿਤਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਰਾਜਾ ਹੋਵੇ।
1.107.87
त्वमेवात्र महाबाहो शान्तनोर्वंशवर्धनः ।
पुत्रः शस्त्रभृतां श्रेष्ठः किं नु वक्ष्यामि ते वचः ॥ १.१०७.८७ ॥
ਹੇ ਮਹਾਬਾਹੂ, ਇੱਥੇ ਤੂੰ ਹੀ ਸ਼ਾਂਤਨੂ ਦੇ ਵੰਸ਼ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲਾ, ਸ਼ਸਤਰਧਾਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਪੁੱਤਰ ਹੈਂ; ਤੈਨੂੰ ਹੁਣ ਕੀ ਆਖਾਂ?
1.107.88
कुमारिकायाः शुल्कार्थं किंचिद्वक्ष्यामि भारत ।
कोहि संबन्धखं श्लाघ्यमीप्सितं यौनमीदृशम्।
अतिक्रामन्न तप्येत साक्षादपि शतक्रतुः ॥ १.१०७.८८ ॥
ਹੇ ਭਾਰਤ, ਕੰਨਿਆ ਦੇ ਮੁੱਲ ਬਾਰੇ ਮੈਂ ਕੁਝ ਕਹਾਂਗਾ: ਇੰਨੇ ਸਰਾਹੁਣਯੋਗ, ਲੋੜੀਂਦੇ ਵਿਆਹ-ਸੰਬੰਧ ਨੂੰ ਲੰਘ ਕੇ ਕੌਣ, ਸਾਖਸ਼ਾਤ ਇੰਦਰ ਵੀ, ਪਛਤਾਵੇ ਤੋਂ ਬਚੇਗਾ?
1.107.89
अपत्यं चैतदार्यस्य यो युष्माकं समो गुणैः ।
यस्य शुक्रात्सत्यवती संभूता वरवर्णिनी ॥ १.१०७.८९ ॥
ਇਹ ਸੰਤਾਨ ਉਸ ਆਰਯ ਦੀ ਹੈ ਜੋ ਗੁਣਾਂ ਵਿੱਚ ਤੁਹਾਡੇ ਵਰਗਾ ਹੈ; ਜਿਸ ਦੇ ਸ਼ੁਕਰ ਤੋਂ ਸੁੰਦਰ ਰੰਗ ਵਾਲੀ ਸਤਿਆਵਤੀ ਜਨਮੀ।
1.107.90
तेन मे बहुशस्तात पिता ते परिकीर्तितः ।
अर्हः सत्यवतीं वोढुं धर्मज्ञः स नराधिपः ॥ १.१०७.९० ॥
ਹੇ ਪਿਆਰੇ, ਉਸ ਰਾਹੀਂ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਕਈ ਵਾਰ ਸਿਫ਼ਤ ਕੀਤੀ ਹੈ; ਉਹ ਧਰਮ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ ਨਰਾਧਿਪ ਸਤਿਆਵਤੀ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਹੈ।
1.107.91
इयं सत्यवती देवी पितरं तेऽब्रवीत्तथा ।
अर्थितश्चापिराजर्षिः प्रत्याख्यातः पुरा मया ॥ १.१०७.९१ ॥
ਦੇਵੀ ਸਤਿਆਵਤੀ ਨੇ ਤੇਰੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ। ਰਾਜਰਸ਼ੀ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਮੈਨੂੰ ਮੰਗਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਮੈਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।
1.107.92
कन्यापितृत्वात्किंचित्तु वक्ष्यामि त्वां नराधिप ।
बलवत्सपत्नतामत्र दोषं पश्यामि केवलम् ॥ १.१०७.९२ ॥
ਹੇ ਨਰਾਧਿਪ, ਧੀ ਦੇ ਪਿਤਾ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਤੇ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕੁਝ ਕਹਾਂਗੀ। ਇੱਥੇ ਮੈਨੂੰ ਕੇਵਲ ਬਲਵਾਨ ਸੌਕਣ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਦਿਸਦਾ ਹੈ।
1.107.93
भूयांसं त्वयि पश्यामि तद्दोषमपराजित ।
यस्य हि त्वं सपत्नः स्या गन्धर्वस्यासुरस्य वा ॥ १.१०७.९३ ॥
ਹੇ ਅਪਰਾਜਿਤ, ਤੁਹਾਡੇ ਵਿੱਚ ਉਹ ਦੋਸ਼ ਮੈਂ ਹੋਰ ਵੱਡਾ ਦੇਖਦੀ ਹਾਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੁਸੀਂ ਗੰਧਰਵ ਜਾਂ ਅਸੁਰ ਦੀ ਸੌਕਣ ਬਣ ਸਕਦੇ ਹੋ।
1.107.94
न स जातु चिरं जीवेत्त्वयि क्रुद्धे परन्तप ।
एतावानत्र दोषो हि नान्यः कश्चन पार्थिव ॥ १.१०७.९४ ॥
ਹੇ ਪਰੰਤਪ, ਤੁਸੀਂ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਹੋਏ ਤਾਂ ਉਹ ਬਹੁਤੀ ਦੇਰ ਨਹੀਂ ਜੀਵੇਗਾ। ਹੇ ਪਾਰਥਿਵ, ਇੱਥੇ ਦੋਸ਼ ਇੰਨਾ ਹੀ ਹੈ, ਕੋਈ ਹੋਰ ਦੋਸ਼ ਨਹੀਂ।
1.107.95
एतज्जानीहि भद्रं ते दानादाने परन्तप ॥ १.१०७.९५ ॥
ਹੇ ਪਰੰਤਪ, ਇਹ ਜਾਣ ਲਓ, ਤੁਹਾਡਾ ਭਲਾ ਹੋਵੇ — ਇਹੀ ਦੇਣਾ ਅਤੇ ਲੈਣਾ ਹੈ।
1.107.96
एवमुक्तस्तु गाङ्गेयस्तद्युक्तं प्रत्यभाषत ।
शृण्वतां भूमिपालानां पितुरर्थाय भारत ॥ १.१०७.९६ ॥
ਏਦਾਂ ਕਹੇ ਜਾਣ ਤੇ ਗਾਂਗੇਯ ਨੇ ਯੋਗ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ — ਰਾਜੇ ਸੁਣ ਰਹੇ ਸਨ, ਹੇ ਭਾਰਤ, ਪਿਤਾ ਦੇ ਭਲੇ ਲਈ।
1.107.97
इदं वचनमाधत्स्व नास्ति वक्तास्य मत्समः ।
अन्यो जातो न जनिता न च कश्चन संप्रति ॥ १.१०७.९७ ॥
ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣੋ — ਇਸ ਵਿਸ਼ੇ ਵਿੱਚ ਮੇਰੇ ਵਰਗਾ ਬੋਲਣ ਵਾਲਾ ਕੋਈ ਨਹੀਂ; ਅਤੇ ਇਸ ਵੇਲੇ ਮੇਰੇ ਵਰਗਾ ਜੰਮਿਆ ਜਾਂ ਜਨਮਦਾਤਾ ਕੋਈ ਨਹੀਂ।
1.107.98
एवमेतत्करिष्यामि यथा त्वमनुभाषसे ।
योऽस्यां जनिष्यते पुत्रः स नो राजा भविष्यति ॥ १.१०७.९८ ॥
ਜਿਵੇਂ ਤੂੰ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈਂ, ਮੈਂ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰਾਂਗਾ; ਇਸ ਤੋਂ ਜੋ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮੇਗਾ ਉਹੀ ਸਾਡਾ ਰਾਜਾ ਹੋਵੇਗਾ।
1.107.99
इत्युक्तः पुनरेव स्म तं दाशः प्रत्यभाषत ।
चिकीर्षुर्दुष्करं कर्म राज्यार्थे भरतर्षभ ॥ १.१०७.९९ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹੇ ਜਾਣ 'ਤੇ ਦਾਸ਼ ਨੇ ਫਿਰ ਉਸਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ — ਰਾਜ ਲਈ ਇੱਕ ਔਖਾ ਕਰਮ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਹੇ ਭਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ।
1.107.100
त्वमेव नाथः संप्राप्तः शान्तनोरमितद्युते ।
कन्यायाश्चैव धर्मात्मन्प्रभुर्दानाय चेश्वरः ॥ १.१०७.१०० ॥
ਹੇ ਅਮਿਤ ਤੇਜ ਵਾਲੇ ਸ਼ਾਂਤਨੂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਤੂੰ ਹੀ ਇੱਥੇ ਮਾਲਕ ਬਣ ਕੇ ਆਇਆ ਹੈਂ; ਹੇ ਧਰਮਾਤਮਾ, ਇਸ ਕੰਨਿਆ ਨੂੰ ਦੇਣ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਵੀ ਤੇਰਾ ਹੀ ਹੈ।
1.107.101
इदं तु वचनं सौम्य कार्यं चैव निबोध मे ।
कौमारिकाणां शीलेन वक्ष्याम्यहमरिन्दम ॥ १.१०७.१०१ ॥
ਹੇ ਸੌਮ੍ਯ, ਪਰ ਮੇਰਾ ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰ — ਕੁਆਰੀਆਂ ਕੰਨਿਆਵਾਂ ਦੇ ਸੁਭਾਅ ਅਨੁਸਾਰ ਮੈਂ ਕਹਾਂਗਾ, ਹੇ ਸ਼ਤਰੂ-ਦਮਨ।
1.107.102
यत्त्वया सत्यवत्यर्थे सत्यधर्मपरायण ।
राजमध्ये प्रतिज्ञातमनुरूपं तवैव तत् ॥ १.१०७.१०२ ॥
ਹੇ ਸੱਚ-ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਹੋਏ, ਸਤਿਆਵਤੀ ਲਈ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਤੂੰ ਜੋ ਪ੍ਰਤਿਗਿਆ ਕੀਤੀ ਹੈ — ਉਹ ਤੇਰੇ ਹੀ ਯੋਗ ਹੈ।
1.107.103
नान्यथा तन्महाबाहो संशयोऽत्र न कश्चन ।
तवापत्यं भवेद्यत्तु तत्र नः संशयो महान् ॥ १.१०७.१०३ ॥
ਹੇ ਮਹਾਬਾਹੂ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ; ਉਹ ਵੱਖਰਾ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ। ਪਰ ਜੇ ਤੈਨੂੰ ਸੰਤਾਨ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਉਸ ਬਾਰੇ ਸਾਨੂੰ ਵੱਡਾ ਸ਼ੱਕ ਹੈ।
1.107.104
तस्यैतन्मतमाज्ञाय सत्यधर्मपरायणः ।
प्रत्यजानात्तदा राजन्पितुः प्रियचिकीर्षया ॥ १.१०७.१०४ ॥
ਉਸਦਾ ਇਹ ਮਤ ਜਾਣ ਕੇ ਸੱਚ ਅਤੇ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਹੋਇਆ ਉਹ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਉਦੋਂ ਪ੍ਰਤਿਗਿਆ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ।
1.107.105
उच्चैश्श्रवः समाधत्स्व प्रतिज्ञां जनसंसदि ।
ऋषयो वाथ वा देवा भूतान्यन्तर्हितानि च ॥ १.१०७.१०५ ॥
ਹੇ ਉੱਚੈਃਸ਼ਰਵਾ, ਲੋਕ-ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਇਸ ਪ੍ਰਤਿਗਿਆ ਨੂੰ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹਤਾ ਨਾਲ ਧਾਰਨ ਕਰੋ। ਰਿਸ਼ੀ ਹੋਣ, ਦੇਵਤੇ ਹੋਣ, ਜਾਂ ਲੁਕੇ ਹੋਏ ਜੀਵ ਹੋਣ—
1.107.106
यानि यानीह शृण्वन्तु नास्ति वक्तास्य मत्समः ।
दाशराज निबोधेदं वचनं मे नृपोत्तम ॥ १.१०७.१०६ ॥
ਇੱਥੇ ਜੋ ਵੀ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁਣ ਸੁਣ ਲੈਣ; ਇਹ ਕਹਿਣ ਵਾਲਾ ਮੇਰੇ ਵਰਗਾ ਕੋਈ ਨਹੀਂ। ਹੇ ਦਾਸਰਾਜ, ਹੇ ਨ੍ਰਿਪੋਤਮ, ਮੇਰੇ ਇਹ ਬਚਨ ਸਮਝੋ।
1.107.107
शृण्वतां भूमिपालानां यद्ब्रवीमि पितुः कृते ।
राज्यं तावत्पूर्वमेव मया त्यक्तं नराधिपाः ॥ १.१०७.१०७ ॥
ਸੁਣਨ ਵਾਲੇ ਭੂਮੀਪਾਲੋ, ਪਿਤਾ ਲਈ ਮੈਂ ਜੋ ਕਹਿੰਦਾ ਹਾਂ ਉਹ ਇਹ ਹੈ—ਰਾਜ ਤਾਂ ਮੈਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਤਿਆਗ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਹੇ ਨਰਾਧਿਪੋ।
1.107.108
अपत्यहेतोरपि च करिष्येऽद्य विनिश्चयम् ।
अद्यप्रभृति मे दाश ब्रह्मचर्यं भविष्यति ॥ १.१०७.१०८ ॥
ਸੰਤਾਨ ਲਈ ਵੀ ਮੈਂ ਹੁਣ ਪੱਕਾ ਫੈਸਲਾ ਕਰਾਂਗਾ। ਹੇ ਦਾਸ, ਅੱਜ ਤੋਂ ਮੇਰਾ ਬ੍ਰਹਮਚਰਯ ਹੋਵੇਗਾ।
1.107.109
अपुत्रस्यापि मे लोका भविष्यन्त्यक्षया दिवि ।
न हि जन्मप्रभृत्युक्तं मया किंचिदिहानृतम् ॥ १.१०७.१०९ ॥
ਮੇਰਾ ਪੁੱਤਰ ਨਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਵੀ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਮੇਰੇ ਲੋਕ ਅਕਸ਼ਯ ਰਹਿਣਗੇ। ਜਨਮ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਕਦੇ ਵੀ ਝੂਠ ਨਹੀਂ ਬੋਲਿਆ।
1.107.110
यावत्प्राणा ध्रियन्ते वै मम देहं समाश्रिताः ।
तावन्न जनयिष्यामि पित्रे कन्यां प्रयच्छ मे ॥ १.१०७.११० ॥
ਜਦ ਤੱਕ ਮੇਰੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਣ ਰਹਿਣਗੇ, ਤਦ ਤੱਕ ਮੈਂ ਸੰਤਾਨ ਨਹੀਂ ਪੈਦਾ ਕਰਾਂਗਾ। ਪਿਤਾ ਲਈ ਮੈਨੂੰ ਇੱਕ ਕੰਨਿਆ ਦੇਹ।
1.107.111
परित्यजाम्यहं राज्यं मैथुनं चापि सर्वशः ।
ऊर्ध्वरेता भविष्यामि दाश सत्यं ब्रवीमि ते ॥ १.१०७.१११ ॥
ਮੈਂ ਰਾਜ ਅਤੇ ਮੈਥੁਨ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਿਆਗਦਾ ਹਾਂ। ਹੇ ਦਾਸ, ਮੈਂ ਊਰਧ੍ਵਰੇਤਾ ਹੋਵਾਂਗਾ। ਇਹ ਸੱਚ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਕਹਿੰਦਾ ਹਾਂ।
1.107.112
तस्य तद्वचनं श्रुत्वा संप्रहृष्टतनूरुहः ।
ददानीत्येव तं दाशो धर्मात्मा प्रत्यभाषत ॥ १.१०७.११२ ॥
ਉਸਦੇ ਉਹ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਰੋਮਾਂਚਿਤ ਹੋਏ ਧਰਮਾਤਮਾ ਦਾਸ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ, "ਦੇਵਾਂਗਾ।"
1.107.113
ततोन्तरिक्षेऽप्सरसो देवाः सर्षिगणास्तदा ।
तद्दृष्टा दुष्करं कर्म प्रशशंसुश्च पार्थिवाः ॥ १.१०७.११३ ॥
ਤਦ ਅੰਤਰਿਕਸ਼ ਵਿੱਚ ਅਪਸਰਾਵਾਂ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ੀਗਣਾਂ ਨੇ ਉਸ ਦੁਸ਼ਕਰ ਕਰਮ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਅਤੇ ਰਾਜਿਆਂ ਨੇ ਵੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕੀਤੀ।
1.107.114
अभ्यवर्षन्त कुसुमैर्भीष्मोऽयमिति चाब्रुवन् ।
ततः स पितुरर्थाय तामुवाच यशस्विनीम् ॥ १.१०७.११४ ॥
ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ, "ਇਹ ਭੀਸ਼ਮ ਹੈ।" ਫਿਰ ਪਿਤਾ ਲਈ ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਯਸ਼ਸਵਿਨੀ ਨੂੰ ਕਿਹਾ।
1.107.115
अधिरोह रथं मातर्गच्छावः स्वगृहानिति ।
एवमुक्त्वा तु भीष्मस्तां रथमारोप्य भामिनीं ॥ १.१०७.११५ ॥
"ਮਾਤਾ, ਰਥ ਤੇ ਚੜ੍ਹੋ, ਆਪਣੇ ਘਰ ਚੱਲੀਏ" ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਭੀਸ਼ਮ ਨੇ ਉਸ ਤੇਜਸਵਿਨੀ ਨੂੰ ਰਥ ਤੇ ਚੜ੍ਹਾਇਆ।
1.107.116
आगम्य हास्तिनपुरं शान्तनोः संन्यवेदयत् ।
तस्य तद्दुष्करं कर्म प्रशशंसुर्नाराधिपाः ॥ १.१०७.११६ ॥
ਹਸਤਿਨਾਪੁਰ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਉਸਨੇ ਸ਼ਾਂਤਨੂ ਨੂੰ ਸਭ ਕੁਝ ਦੱਸਿਆ। ਉਸਦੇ ਉਸ ਦੁਸ਼ਕਰ ਕਰਮ ਦੀ ਰਾਜਿਆਂ ਨੇ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕੀਤੀ।
1.107.117
समेताश्च पृथक्चैव भीष्मोयमिति चाब्रुवन् ।
तच्छ्रुत्वा दुष्करं कर्म कृतं भीष्मेण शान्तनुः ॥ १.१०७.११७ ॥
ਸਾਰੇ ਇਕੱਠੇ ਤੇ ਵੱਖੋ-ਵੱਖ ਵੀ ਕਹਿੰਦੇ ਸਨ, "ਇਹ ਭੀਸ਼ਮ ਹਨ।" ਭੀਸ਼ਮ ਦੇ ਕੀਤੇ ਉਸ ਦੁਸ਼ਕਰ ਕਰਮ ਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ ਸ਼ਾਂਤਨੂ—
1.107.118
बभूव दुःखितो राजा चिररात्राय भारत ।
स तेन कर्मणा सूनोः प्रीतस्तस्मै वरं ददौ ॥ १.१०७.११८ ॥
ਹੇ ਭਾਰਤ, ਰਾਜਾ ਸ਼ਾਂਤਨੂ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਦੁਖੀ ਰਿਹਾ। ਫਿਰ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਉਸ ਕਰਮ ਤੋਂ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਉਸਨੂੰ ਵਰਦਾਨ ਦਿੱਤਾ।
1.107.119
स्वच्छन्दमरणं तुष्टो ददौ तस्मै महात्मने ।
न ते मृत्युः प्रभविता यावज्जीवितुमिच्छसि ॥ १.१०७.११९ ॥
ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਉਸਨੇ ਉਸ ਮਹਾਤਮਾ ਨੂੰ ਇੱਛਾ-ਮੌਤ ਦਾ ਵਰਦਾਨ ਦਿੱਤਾ: "ਜਦ ਤੱਕ ਤੂੰ ਜੀਣਾ ਚਾਹੇਂਗਾ, ਤੇਰੀ ਮੌਤ ਤੇਰੇ ਉੱਤੇ ਅਧਿਕਾਰ ਨਹੀਂ ਕਰੇਗੀ।"
1.107.120
त्वत्तो ह्यनुज्ञां संप्राप्य मृत्युः प्रभविताऽनघ ॥ १.१०७.१२० ॥
"ਹੇ ਨਿਰਦੋਸ਼, ਤੇਰੀ ਆਗਿਆ ਲੈ ਕੇ ਹੀ ਮੌਤ ਤੇਰੇ ਉੱਤੇ ਅਧਿਕਾਰ ਕਰੇਗੀ।"