മഹാഭാരതം · അധ്യായം 1.107
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.107.1
स राजा शान्तनुर्धीमान्देवराजर्षिसत्कृतः ।
धर्मात्मा सर्वलोकेषु सत्यवागिति विश्रुतः ॥ १.१०७.१ ॥
ബുദ്ധിമാനായ ആ രാജാവ് ശാന്തനു, ദേവേന്ദ്രനും രാജർഷിമാരും ആദരിച്ചവൻ; ധർമ്മാത്മാവും സർവലോകങ്ങളിലും സത്യവാദിയായി പ്രസിദ്ധനുമായിരുന്നു.
1.107.2
शान्तनोः कीर्तयिष्यामि सर्वानेव गुणानहम् ।
दमो दानं क्षमा बुद्धिर्ह्रीर्धृतिस्तेज उत्तमम्।
नित्यान्यासन्महासत्वे शान्तनौ पुरुषर्षभे ॥ १.१०७.२ ॥
ശാന്തനുവിന്റെ എല്ലാ ഗുണങ്ങളും ഞാൻ പറയാം. ദമം, ദാനം, ക്ഷമ, ബുദ്ധി, ഹ്രീ, ധൃതി, ഉത്തമമായ തേജസ്സ് — ഇവ ആ മഹാത്മാവും പുരുഷർഷഭനുമായ ശാന്തനുവിൽ എപ്പോഴും ഉണ്ടായിരുന്നു.
1.107.3
एवं स गुणसंपन्नो धर्मार्थकुशलो नृपः ।
आसीद्भरतवंशस्य गोप्ता सर्वजनस्य च ॥ १.१०७.३ ॥
ഇങ്ങനെ ഗുണസമ്പന്നനും ധർമ്മാർത്ഥകുശലനുമായ ആ രാജാവ് ഭരതവംശത്തിന്റെയും സർവജനങ്ങളുടെയും രക്ഷകനായിരുന്നു.
1.107.4
कम्बुग्रीवः पृथुव्यंसो मत्तवारणविक्रमः ।
अन्वितः परिपूर्णार्थैः सर्वैर्नृपतिलक्षणैः ॥ १.१०७.४ ॥
ശംഖുപോലുള്ള കഴുത്ത്, വിശാലമായ തോളുകൾ, മദയാനയുടെ വീര്യം ഉള്ളവൻ; രാജലക്ഷണങ്ങളെല്ലാം നിറഞ്ഞ്, ലക്ഷ്യങ്ങൾ പൂർണമായവൻ.
1.107.5
तस्य कीर्तिमतो वृत्तमवेक्ष्य सततं नराः ।
धर्म एव परः कामादर्थाच्चेति व्यवस्थितः ॥ १.१०७.५ ॥
കീർത്തിമാനായ അദ്ദേഹത്തിന്റെ നടപ്പ് നിരന്തരം കണ്ട ജനങ്ങൾ, കാമത്തേക്കാളും അർത്ഥത്തേക്കാളും ധർമ്മം തന്നെ ഉത്തമം എന്ന് ഉറപ്പിച്ചു.
1.107.6
एवमासीन्महासत्वः शान्तनुर्भरतर्षभ ।
न चास्य सदृशः कश्चिद्धर्मतः पार्थिवोऽभवत् ॥ १.१०७.६ ॥
ഭരതർഷഭാ! മഹാത്മാവായ ശാന്തനു ഇങ്ങനെയായിരുന്നു; ധർമ്മത്തിൽ അദ്ദേഹത്തിന് തുല്യനായ ഒരു രാജാവും ഉണ്ടായില്ല.
1.107.7
वर्तमानं हि धर्मेषु सर्वधर्मभृतां वरम् ।
तं महीपा महीपालं राजराज्येऽभ्यषेचयन् ॥ १.१०७.७ ॥
ധർമ്മത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്നവനും എല്ലാ ധർമ്മധാരികളിലും ശ്രേഷ്ഠനുമായ അദ്ദേഹത്തെ, ഭൂമിയെ പാലിക്കുന്ന രാജാവായി രാജാക്കന്മാർ രാജ്യാഭിഷേകം ചെയ്തു.
1.107.8
वीतशोकभयाबाधाः सुखस्वप्ननिबोधनाः ।
पतिं भारतगोप्तारं समपद्यन्त भूमिपाः ॥ १.१०७.८ ॥
ദുഃഖം, ഭയം, പീഡ എന്നിവ നീങ്ങി സുഖനിദ്രയിൽ നിന്നുണർന്ന ഭൂപാലന്മാർ ഭരതവംശരക്ഷകനായ ആ നാഥനെ പ്രാപിച്ചു.
1.107.9
तेन कीर्तिमता शिष्टाः शक्रप्रतिमतेजसा ।
यज्ञदानक्रियाशीलाः समपद्यन्त भूमिपाः ॥ १.१०७.९ ॥
കീർത്തിമാനും ഇന്ദ്രതുല്യതേജസ്സുള്ളവനുമായ അദ്ദേഹത്താൽ നയിക്കപ്പെട്ട ഭൂപാലന്മാർ യജ്ഞത്തിലും ദാനത്തിലും മുഴുകിയവരായി.
1.107.10
शान्तनुप्रमुखैर्गुप्ते लोके नृपतिभिस्तदा ।
नियमात्सर्ववर्णानां धर्मोत्तरमवर्तत ॥ १.१०७.१० ॥
അന്ന് ശന്തനുവും മറ്റ് പ്രമുഖ രാജാക്കന്മാരും കാത്ത ലോകത്ത്, എല്ലാ വർണ്ണക്കാരിലും നിയമപ്രകാരം ധർമ്മം പ്രധാനമായി പ്രവർത്തിച്ചു.
1.107.11
ब्रह्म पर्यचरत्क्षत्रं विशः क्षत्रमनुव्रताः ।
ब्रह्मक्षत्रानुरक्ताश्च शूद्राः पर्यचरन्विशः ॥ १.१०७.११ ॥
ബ്രാഹ്മണരെ ക്ഷത്രിയർ സേവിച്ചു; ക്ഷത്രിയരെ അനുസരിച്ച വൈശ്യർ സേവിച്ചു; ബ്രാഹ്മണ-ക്ഷത്രിയരിൽ അനുരക്തരായ ശൂദ്രർ വൈശ്യരെ സേവിച്ചു.
1.107.12
स हास्तिनपुरे रम्ये कुरूणां पुटभेदने ।
वसन्सागरपर्यन्तामन्वशासद्वसुन्धराम् ॥ १.१०७.१२ ॥
കുരുക്കളുടെ മനോഹരമായ ഹസ്തിനാപുരത്ത് വസിച്ച് അദ്ദേഹം സമുദ്രാതിർത്തിവരെയുള്ള ഭൂമിയെ ഭരിച്ചു.
1.107.13
स देवराजसदृशो धर्मज्ञः सत्यवागृजुः ।
दानधर्मतपोयोगाच्छ्रिया परमया युतः ॥ १.१०७.१३ ॥
അവൻ ദേവരാജനായ ഇന്ദ്രനു തുല്യൻ; ധർമ്മജ്ഞനും സത്യവാദിയും ഋജുസ്വഭാവിയും ആയിരുന്നു; ദാനം, ധർമ്മം, തപസ്സ്, യോഗം എന്നിവയാൽ പരമമായ തേജസ്സോടെ വിളങ്ങി.
1.107.14
अरागद्वेषसंयुक्तः सोमवत्प्रियदर्शनः ।
तेजसा सूर्यकल्पोऽभूद्वायुवेगसमो जवे।
अन्तकप्रतिमः कोपे क्षमया पृथिवीसमः ॥ १.१०७.१४ ॥
അവൻ രാഗദ്വേഷങ്ങളില്ലാത്തവനായിരുന്നു; ചന്ദ്രനെപ്പോലെ കാണാൻ ഇമ്പമുള്ളവൻ; തേജസ്സിൽ സൂര്യനു തുല്യൻ, വേഗത്തിൽ വായുവിനു സമൻ; കോപത്തിൽ യമനു തുല്യൻ, ക്ഷമയിൽ ഭൂമിക്കു സമൻ.
1.107.15
वधः पशुवराहाणां तथैव मृगपक्षिणाम् ।
शान्तनौ पृथिवीपाले नावर्तत तथा नृप ॥ १.१०७.१५ ॥
രാജാവേ! ഭൂപാലനായ ശന്തനുവിന്റെ ഭരണത്തിൽ പശുക്കളുടെയും പന്നികളുടെയും മൃഗങ്ങളുടെയും പക്ഷികളുടെയും വധം ഉണ്ടായില്ല.
1.107.16
ब्रह्मधर्मोत्तरे राज्ये शान्तनुर्विनयात्मवान् ।
समं शशास भूतानि कामरागविवर्जितः ॥ १.१०७.१६ ॥
ബ്രഹ്മണ്യവും ധർമ്മവും മുഖ്യമായ രാജ്യത്തിൽ വിനയശീലനായ ശന്തനു കാമരാഗങ്ങളില്ലാതെ എല്ലാ ജീവികളെയും സമമായി ഭരിച്ചു.
1.107.17
चकोरनेत्रस्ताम्रास्यः सिंहर्षभगतिर्युवा ।
गुणैरनुपमैर्युक्तः समस्तैराभिगामिकैः।
गम्भीरः सत्वसंपन्नः पूर्णचन्द्रनिभाननः ॥ १.१०७.१७ ॥
അവൻ യുവാവായിരുന്നു; ചകോരപ്പക്ഷിയുടെ കണ്ണുകളും ചുവന്ന മുഖവും സിംഹത്തിന്റെയും കാളയുടെയും നടയുമുള്ളവൻ; രാജോചിതമായ അതുല്യ ഗുണങ്ങളെല്ലാം ഉള്ളവൻ; ഗംഭീരനും സത്ത്വസമ്പന്നനും പൂർണചന്ദ്രസദൃശമുഖമുള്ളവനും.
1.107.18
देवर्षिपितृयज्ञार्थमारभ्यन्त तदा क्रियाः ।
न चाधर्मेण केषांचित्प्राणिनामभवद्वधः ॥ १.१०७.१८ ॥
അപ്പോൾ ദേവന്മാർക്കും ഋഷിമാർക്കും പിതൃക്കൾക്കുമുള്ള യജ്ഞകർമ്മങ്ങൾ ആരംഭിക്കപ്പെട്ടു; അധർമ്മത്താൽ ഒരു ജീവിയുടെയും വധം ഉണ്ടായില്ല.
1.107.19
असुखानामनाथानां तिर्यग्योनिषु वर्तताम् ।
स एव राजा सर्वेषां भूतानामभवत्पिता ॥ १.१०७.१९ ॥
ദുഃഖിതർക്കും അനാഥർക്കും തിര്യക്‌യോനികളിൽ ജീവിക്കുന്നവർക്കും ആ രാജാവു തന്നെ എല്ലാ ജീവികൾക്കും പിതാവായി.
1.107.20
तस्मिन्कुरुपतिश्रेष्ठे राजराजेश्वरे सति ।
श्रिता वागभवत्सत्यं दानधर्माश्रितं मनः ॥ १.१०७.२० ॥
കുരുപതികളിൽ ശ്രേഷ്ഠനും രാജാധിരാജനുമായ അവൻ ഭരിക്കുമ്പോൾ വാക്ക് സത്യത്തെയും മനസ്സ് ദാനധർമ്മത്തെയും ആശ്രയിച്ചു.
1.107.21
यज्ञार्थं पशवः सृष्टाः संतानार्थं च मैथुनम् ।
स समाः षोडशाष्टौ च चतस्रोऽष्टौ तथाऽपराः।
रतिमप्राप्नुवन्स्त्रीषु बभूव वनगोचरः ॥ १.१०७.२१ ॥
യജ്ഞത്തിനായി പശുക്കളെയും സന്താനത്തിനായി മൈഥുനത്തെയും സൃഷ്ടിച്ചു. അവൻ പതിനാറും എട്ടും നാലും എട്ടും മറ്റു വർഷങ്ങളും സ്ത്രീകളിൽ രതി ലഭിക്കാതെ വനവാസിയായി.
1.107.22
तथारूपस्तथाचारस्तथावृत्तस्तथाश्रुतः ।
गाङ्गेयस्तस्य पुत्रोऽभून्नाम्ना देवव्रतो वसुः ॥ १.१०७.२२ ॥
അത്തരം രൂപവും ആചാരവും പെരുമാറ്റവും പഠനവുമുള്ള ഗാംഗേയൻ അവന്റെ പുത്രനായി; പേര് ദേവവ്രതൻ, വസു.
1.107.23
सर्वास्त्रेषु स निष्णातः पार्थिवेष्वितरेषु च ।
महाबलो महासत्वो महावीर्यो महारथः ॥ १.१०७.२३ ॥
അവൻ എല്ലാ അസ്ത്രങ്ങളിലും പ്രവീണനായിരുന്നു; രാജാക്കന്മാരിലും മറ്റുള്ളവരിലും; മഹാബലനും മഹാസത്ത്വനും മഹാവീര്യനും മഹാരഥനുമായിരുന്നു.
1.107.24
स कदाचिन्मृगं विद्ध्वा गङ्गामनुसरन्नदीम् ।
भागीरथीमल्पजलां शान्तनुर्दृष्टवान्नृपः ॥ १.१०७.२४ ॥
ഒരിക്കൽ ഒരു മാനിനെ അമ്പെയ്തു, ഗംഗാനദിയെ പിന്തുടരുമ്പോൾ, രാജാവായ ശന്തനു ഭാഗീരഥിയെ കുറച്ചു വെള്ളത്തോടെ കണ്ടു.
1.107.25
तां दृष्ट्वा चिन्तयामास शान्तनुः पुरुषर्षभः ।
स्यन्दते किं न्वियं नाद्य सरिच्छ्रेष्ठा यथा पुरा ॥ १.१०७.२५ ॥
അതു കണ്ട് പുരുഷശ്രേഷ്ഠനായ ശന്തനു ചിന്തിച്ചു, "നദികളിൽ ശ്രേഷ്ഠയായ ഇവൾ ഇന്ന് പണ്ടത്തെപ്പോലെ ഒഴുകുന്നില്ലല്ലോ, എന്തുകൊണ്ട്?"
1.107.26
ततो निमित्तमन्विच्छन्ददर्श स महामनाः ।
कुमारं रूपसंपन्नं बृहन्तं चारुदर्शनम् ॥ १.१०७.२६ ॥
അപ്പോൾ കാരണം അന്വേഷിച്ച ആ മഹാമനസ്കൻ രൂപസമ്പന്നനും ഉയരമുള്ളവനും കാഴ്ചയിൽ മനോഹരനുമായ ഒരു കുമാരനെ കണ്ടു.
1.107.27
दिव्यमस्त्रं विकुर्वाणं यथा देवं पुरन्दरम् ।
कृत्स्नां गङ्गां समावृत्य शरैस्तीक्ष्णैरवस्थितम् ॥ १.१०७.२७ ॥
അവൻ ദിവ്യാസ്ത്രം പ്രയോഗിച്ചുകൊണ്ട്, ദേവേന്ദ്രനെപ്പോലെ, മൂർച്ചയേറിയ അമ്പുകളാൽ ഗംഗയെ മുഴുവൻ മറച്ചുകൊണ്ട് നിന്നിരുന്നു.
1.107.28
तां शरैराचितां दृष्ट्वा नदीं गङ्गां तदन्तिके ।
अभवद्विस्मितो राजा दृष्ट्वा कर्मातिमानुषम् ॥ १.१०७.२८ ॥
സമീപത്ത് അമ്പുകളാൽ മൂടപ്പെട്ട ആ ഗംഗാനദിയെ കണ്ടും, മനുഷ്യാതീതമായ ആ പ്രവൃത്തി കണ്ടും രാജാവ് വിസ്മയിച്ചു.
1.107.29
जातमात्रं पुरा दृष्टं तं पुत्रं शान्तनुस्तदा ।
नोपलेभे स्मृतिं धीमानभिज्ञातुं तमात्मजम् ॥ १.१०७.२९ ॥
മുമ്പ് ജനിച്ചപ്പോൾ കണ്ട ആ പുത്രനെ, തന്റെ മകനെന്നു തിരിച്ചറിയാനുള്ള ഓർമ്മ ആ സമയത്ത് ബുദ്ധിമാനായ ശന്തനുവിന് ലഭിച്ചില്ല.
1.107.30
स तु तं पितरं दृष्ट्वा मोहयामास मायया ।
संमोह्य तु ततः क्षिप्रं तत्रैवान्तरधीयत ॥ १.१०७.३० ॥
അവൻ പിതാവിനെ കണ്ട് മായയാൽ അദ്ദേഹത്തെ മോഹിപ്പിച്ചു; മോഹിപ്പിച്ച ശേഷം ഉടനെ അവിടെത്തന്നെ അപ്രത്യക്ഷനായി.
1.107.31
तदद्बुतं ततो दृष्ट्वा तत्र राजा स शान्तनुः ।
सङ्कमानः सुतं गङ्गामब्रवीद्दर्शयेति ह ॥ १.१०७.३१ ॥
അപ്പോൾ ആ അദ്ഭുതം കണ്ട രാജാവായ ശന്തനു ഗംഗയെ സമീപിച്ച് പറഞ്ഞു, "എന്റെ പുത്രനെ കാണിക്കൂ."
1.107.32
दर्शयामास तं गङ्गा बिभ्रती रूपमुत्तमम् ।
गृहीत्वा दक्षिणे पाणौ तं कुमारमलङ्कृतम् ॥ १.१०७.३२ ॥
ഗംഗ ഉത്തമ രൂപം ധരിച്ച് അവനെ കാണിച്ചു; വലതു കൈകൊണ്ട് അലങ്കൃതനായ ആ കുമാരനെ പിടിച്ചിരുന്നു.
1.107.33
अलङ्कृतामाभरणैर्विरजोम्बरधारिणीम् ।
दृष्टपूर्वामपि स तां नाभ्यजानात्स शान्तनुः ॥ १.१०७.३३ ॥
ആഭരണങ്ങളാൽ അലങ്കരിച്ച്, നിർമ്മലവസ്ത്രം ധരിച്ച ആ സ്ത്രീയെ മുമ്പ് കണ്ടിരുന്നിട്ടും ശന്തനു തിരിച്ചറിഞ്ഞില്ല.
1.107.34
यं पुत्रमष्टमं राजंस्त्वं पुरा मय्यविन्दथाः ।
स चायं पुरुषव्याघ्र सर्वास्त्रविदनुत्तमः ॥ १.१०७.३४ ॥
രാജാവേ, മുമ്പ് എന്നിൽനിന്ന് നീ നേടിയ എട്ടാമത്തെ പുത്രൻ ഇവനാണ്; പുരുഷശ്രേഷ്ഠൻ, സർവാസ്ത്രവിദ്യയിൽ അനുത്തമൻ.
1.107.35
गृहाणेमं महाराज मया संवर्धितं सुतम् ।
आदाय पुरुषव्याघ्र नयस्वैनं गृहं विभो ॥ १.१०७.३५ ॥
മഹാരാജാവേ, ഞാൻ വളർത്തിയ ഈ പുത്രനെ സ്വീകരിക്കൂ. പുരുഷശ്രേഷ്ഠാ, വിഭോ, ഇവനെ കൂട്ടിക്കൊണ്ട് നിന്റെ ഗൃഹത്തിലേക്ക് പോകൂ.
1.107.36
वेदानधिजगे साङ्गान्वसिष्ठादेष वीर्यवान् ।
कृतास्त्रः परमेष्वासो देवराजसमो युधि ॥ १.१०७.३६ ॥
ഇവൻ വസിഷ്ഠനിൽ നിന്ന് അംഗങ്ങളോടെ വേദങ്ങൾ പഠിച്ചു; വീര്യവാൻ, അസ്ത്രവിദ്യയിൽ പരിശീലനം നേടിയവൻ, മഹാധനുർധരൻ, യുദ്ധത്തിൽ ദേവേന്ദ്രനു തുല്യൻ.
1.107.37
सुराणां संमतो नित्यमसुराणां च भारत ।
उशा वेद यच्छास्त्रमयं तद्वेद सर्वशः ॥ १.१०७.३७ ॥
ഭാരതാ! ദേവന്മാരാലും അസുരന്മാരാലും എപ്പോഴും ആദരിക്കപ്പെട്ട ഉശനസ് ഏതു ശാസ്ത്രം അറിഞ്ഞിരുന്നുവോ, അതു ഇവനും പൂർണ്ണമായി അറിയുന്നു.
1.107.38
तथैवाङ्गिरसः पुत्रः सुरसुरनमस्कृतः ।
यद्वेद शास्त्रं तच्चापि कृत्स्नमस्मिन्प्रतिष्ठितम् ॥ १.१०७.३८ ॥
അങ്കിരസ്സിന്റെ പുത്രൻ, ദേവന്മാരാലും അസുരന്മാരാലും നമസ്കരിക്കപ്പെട്ടവൻ, ഏതു ശാസ്ത്രം അറിഞ്ഞിരുന്നുവോ, ആ സമ്പൂർണ്ണ ശാസ്ത്രവും ഇവനിൽ പ്രതിഷ്ഠിതമാണ്.
1.107.39
तव पुत्रे महाबाहौ साङ्गोपाङ्गं महात्मनि ।
ऋषिः परैरनाधृष्यो जामदग्न्यः प्रतापवान् ॥ १.१०७.३९ ॥
നിങ്ങളുടെ മഹാബാഹുവായ, മഹാത്മാവായ പുത്രനിൽ അംഗോപാംഗങ്ങളോടുകൂടി (വിദ്യ ഉണ്ട്); മറ്റുള്ളവരാൽ ജയിക്കാനാവാത്ത, പ്രതാപവാനായ ജമദഗ്നിയുടെ പുത്രനായ ഋഷി.
1.107.40
यदस्त्रं वेद राभश्च तदेतस्मिन्प्रतिष्ठितम् ।
महेष्वासमिमं राजन्राजधर्मार्थकोविदम् ॥ १.१०७.४० ॥
രാമൻ അറിയുന്ന അസ്ത്രവിദ്യ ഇവനിൽ പ്രതിഷ്ഠിതമാണ്. രാജാവേ! ഈ മഹാധനുർധരൻ രാജധർമ്മവും അർത്ഥവും അറിയുന്നവനാണ്.
1.107.41
मया दत्तं निजं पुत्रं वीरं वीर गृहं नय ।
इत्युक्त्वा सा महाभागा तत्रैवान्तरधीयत।
तयैवं समनुज्ञातः पुत्रमादाय शान्तनुः ॥ १.१०७.४१ ॥
ഞാൻ നൽകിയ എന്റെ പുത്രനെ, വീരാ, വീട്ടിലേക്ക് കൊണ്ടുപോകൂ. ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് ആ മഹാഭാഗ അവിടെത്തന്നെ മറഞ്ഞു. അവളുടെ അനുവാദം ലഭിച്ച ശന്തനു പുത്രനെ എടുത്ത് ...
1.107.42
भ्राजमानं यथाऽदित्यमाययौ स्वपुरं प्रति ।
पौरवस्तु पुरीं गत्वा पुरन्दरपुरोपमाम् ॥ १.१०७.४२ ॥
സൂര്യനെപ്പോലെ പ്രകാശിച്ചുകൊണ്ട് അവനോടൊപ്പം അദ്ദേഹം തന്റെ നഗരത്തിലേക്ക് പോയി. പൗരവൻ ഇന്ദ്രപുരിക്ക് തുല്യമായ നഗരത്തിൽ എത്തി ...
1.107.43
सर्वकामसमृद्धार्थं मेने सोत्मानमात्मना ।
पौरवेषु ततः पुत्रं राज्यार्थमभयप्रदम् ॥ १.१०७.४३ ॥
എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളുടെയും സമൃദ്ധിക്കായി അവൻ സ്വയം തൃപ്തനെന്ന് കരുതി. പിന്നീട് പൗരവ വംശത്തിൽ രാജ്യത്തിനായി അഭയം നൽകുന്ന ഒരു പുത്രൻ (ജനിച്ചു).
1.107.44
गुणवन्तं महात्मानं यौवराज्येऽभ्यषेचयत् ।
पौरवाञ्शान्तनोः पुत्रः पितरं च महायशाः ॥ १.१०७.४४ ॥
ഗുണവാനും മഹാത്മാവുമായ ആ പുത്രനെ അവൻ യുവരാജപദവിയിൽ അഭിഷേകം ചെയ്തു. ശന്തനുവിന്റെ പുത്രൻ, മഹായശസ്വി, പൗരവർക്കും പിതാവിനും (പ്രിയനായി).
1.107.45
राष्ट्रं च रञ्जयामास वृत्तेन भरतर्षभ ।
स तथा सह पुत्रेण रममाणो महीपतिः ॥ १.१०७.४५ ॥
ഭരതശ്രേഷ്ഠാ, അവൻ തന്റെ നടത്തകൊണ്ട് രാഷ്ട്രത്തെ സന്തോഷിപ്പിച്ചു. ഇങ്ങനെ പുത്രനോടൊപ്പം ആനന്ദിച്ച ആ രാജാവ് (ഭരിച്ചു).
1.107.46
वर्तयामास वर्षाणि चत्वार्यमितविक्रमः ।
स कदाचिद्वनं यातो यमुनामभितो नदीम् ॥ १.१०७.४६ ॥
അപരിമിത പരാക്രമിയായ അവൻ നാലു വർഷം കഴിച്ചു. ഒരിക്കൽ അവൻ യമുനാനദിയുടെ ചുറ്റുമുള്ള കാട്ടിലേക്ക് പോയി.
1.107.47
महीपतिरनिर्देश्यमाजिघ्रद्गन्धमुत्तमम् ।
तस्य प्रभवमन्विच्छन्विचचार समन्ततः ॥ १.१०७.४७ ॥
ആ രാജാവ് വിവരിക്കാനാവാത്ത ഉത്തമ സുഗന്ധം മണത്തു. അതിന്റെ ഉറവിടം അന്വേഷിച്ച് അവൻ നാലുപാടും അലഞ്ഞു.
1.107.48
स ददर्श तदा कन्यां दाशानां देवरूपिणीम् ।
तामपृच्छत्स दृष्ट्वैव कन्यामसितलोचनाम् ॥ १.१०७.४८ ॥
അപ്പോൾ അവൻ ദാശരുടെ ദേവരൂപിണിയായ ഒരു കന്യകയെ കണ്ടു. കറുത്ത കണ്ണുകളുള്ള ആ കന്യകയെ കണ്ടയുടനെ അവൻ അവളോട് ചോദിച്ചു.
1.107.49
कस्य त्वमसि का चासि किं च भीरु चिकीर्षसि ।
साऽब्रवीद्दाशकन्याऽस्मि धर्मार्थं वाहये तरिम् ॥ १.१०७.४९ ॥
നീ ആരുടെ ആളാണ്, ആരാണ്? ഭീരുവേ, നീ എന്ത് ചെയ്യാനാഗ്രഹിക്കുന്നു? അവൾ പറഞ്ഞു: 'ഞാൻ വള്ളക്കാരന്റെ മകളാണ്; ധർമ്മത്തിനായി ഞാൻ തോണി തുഴയുന്നു.'
1.107.50
पितुर्नियोगाद्भद्रं ते दाशराज्ञो महात्मनः ।
रूपमाधुर्यगन्धैस्तां संयुक्तां देवरूपिणीम् ॥ १.१०७.५० ॥
പിതാവിന്റെ കല്പനയാൽ നിനക്ക് മംഗളം — മഹാത്മാവായ ദാശരാജാവിന്റെ പുത്രി. രൂപമാധുര്യവും സുഗന്ധവും ചേർന്ന, ദേവരൂപിണിയായവൾ.
1.107.51
समीक्ष्य राजा दाशेयीं कामयामास शान्तनुः ।
स गत्वा पितरं तस्या वरयामास तां तदा ॥ १.१०७.५१ ॥
ആ ദാശകന്യയെ കണ്ട് രാജാവ് ശന്തനു അവളെ ആഗ്രഹിച്ചു. അവൻ അവളുടെ പിതാവിന്റെ അടുക്കൽ ചെന്ന് അപ്പോൾ അവളെ വിവാഹം ചോദിച്ചു.
1.107.52
पर्यपृच्छत्ततस्तस्याः पितरं सोत्मकारणात् ।
स च तं प्रत्युवाचेदं दाशराजो महीपतिम् ॥ १.१०७.५२ ॥
പിന്നെ ആകാംക്ഷയാൽ രാജാവ് അവളുടെ പിതാവിനോട് ചോദിച്ചു. ദാശരാജാവ് ആ മഹീപതിയോട് ഇങ്ങനെ മറുപടി പറഞ്ഞു.
1.107.53
जातमात्रैव मे देया वराय वरवर्णिनी ।
हृदि कामस्तु मे कश्चित्तं निबोध जनेश्वर ॥ १.१०७.५३ ॥
ജനിച്ച ഉടനെ ഈ സുന്ദരിയെ വരന് നൽകണം. പക്ഷേ എന്റെ ഹൃദയത്തിൽ ഒരു ആഗ്രഹമുണ്ട് — ഓ ജനേശ്വരാ, അത് അറിയുക.
1.107.54
यदीमां धर्मपत्नीं त्वं मत्तः प्रार्थयसेऽनघ ।
सत्यवागसि सत्येन समयं कुरु मे ततः ॥ १.१०७.५४ ॥
നീ എന്നോട് ഇവളെ ധർമ്മപത്നിയായി ചോദിക്കുന്നുവെങ്കിൽ, ഓ നിഷ്കളങ്കാ, നീ സത്യവാദിയാണ്; സത്യത്താൽ എനിക്ക് ഒരു പ്രതിജ്ഞ ചെയ്യുക.
1.107.55
समयेन प्रदद्यां ते कन्यामहमिमां नृप ।
न हि मे त्वत्समः कश्चिद्वरो जातु भविष्यति ॥ १.१०७.५५ ॥
രാജാവേ, ഒരു വ്യവസ്ഥയിന്മേൽ ഈ കന്യകയെ നിനക്കു ഞാൻ നൽകാം. നിന്നോടു സമനായ വരൻ എനിക്ക് ഒരിക്കലും ഉണ്ടാകില്ല.
1.107.56
श्रुत्वा तव वरं दाश व्यवस्येयमहं तव ।
दातव्यं चेत्प्रदास्यामि न त्वदेयं कथंचन ॥ १.१०७.५६ ॥
ദാശാ, നിന്റെ വരം കേട്ട് ഞാൻ തീരുമാനിക്കാം. കൊടുക്കേണ്ടതാണെങ്കിൽ ഞാൻ കൊടുക്കും; നിനക്ക് കൊടുക്കാൻ പാടില്ലാത്തത് ഒരിക്കലും കൊടുക്കില്ല.
1.107.57
अस्यां जायेत यः पुत्रः स राजा पृथिवीपते ।
त्वदूर्ध्वमभिषेक्तव्यो नान्यः कश्चन पार्थिव ॥ १.१०७.५७ ॥
ഇവളിൽ ജനിക്കുന്ന പുത്രനാണ്, ഭൂപതേ, രാജാവാകുന്നത്; നിനക്കുശേഷം അവൻ മാത്രമേ അഭിഷേകം ചെയ്യപ്പെടാവൂ, മറ്റാരുമല്ല, രാജാവേ.
1.107.58
नाकामयत तं दातुं वरं दाशाय शान्तनुः ।
शरीरजेन तीव्रेण दह्यमानोऽपि भारत ॥ १.१०७.५८ ॥
ശാന്തനു ദാശന് ആ വരം നൽകാൻ ആഗ്രഹിച്ചില്ല; ഭാരതാ, അവൻ തന്റെ ശരീരത്തിൽനിന്നു ജനിച്ച കഠിനമായ വേദനയാൽ ദഹിക്കുന്നുണ്ടായിരുന്നെങ്കിലും.
1.107.59
स चिन्तयन्नेव तदा दाशकन्यां महीपतिः ।
प्रत्ययाद्धास्तिनपुरं कामोपहतचेतनः ॥ १.१०७.५९ ॥
അപ്പോൾ ആ മഹീപതി ദാശകന്യയെത്തന്നെ ചിന്തിച്ചുകൊണ്ട്, കാമത്താൽ മനസ്സു മുറിപ്പെട്ടവനായി, ആസക്തികൊണ്ട് ഹസ്തിനപുരത്തേക്കു മടങ്ങി.
1.107.60
ततः कदाचिच्छोचन्तं शान्तनुं ध्यानमास्थितम् ।
पुत्रो देवव्रतोऽभ्येत्य पितरं वाक्यमब्रवीत् ॥ १.१०७.६० ॥
പിന്നീടൊരിക്കൽ ശാന്തനു ദുഃഖിച്ചുകൊണ്ട് ധ്യാനത്തിലിരിക്കുമ്പോൾ, മകൻ ദേവവ്രതൻ അടുത്തുചെന്ന് പിതാവിനോടു ഈ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു.
1.107.61
सर्वतो भवतः क्षेमं विधेयाः सर्वपार्थिवाः ।
तत्किमर्थमिहाभीक्ष्णं परिशोचसि दुःखितः ॥ १.१०७.६१ ॥
എല്ലായിടത്തും നിങ്ങൾക്ക് ക്ഷേമമുണ്ട്; എല്ലാ രാജാക്കന്മാരും നിങ്ങൾക്ക് വിധേയരാണ്. പിന്നെ ദുഃഖിതനായി ഇവിടെ എന്തിനാണ് നിരന്തരം വിലപിക്കുന്നത്?
1.107.62
ध्यायन्निव च मां राजन्नाभिभाषसि किंचन ।
न चाश्वेन विनिर्यासि विवर्णो हरिणः कृशः ॥ १.१०७.६२ ॥
രാജാവേ, നിങ്ങൾ ധ്യാനത്തിൽ മുഴുകിയതുപോലെ തോന്നുന്നു; എന്നോട് ഒന്നും സംസാരിക്കുന്നില്ല, കുതിരപ്പുറത്ത് പുറത്തുപോകുന്നുമില്ല; നിങ്ങൾ വിളറി ക്ഷീണിച്ചിരിക്കുന്നു.
1.107.63
व्याधिमिच्छामि ते ज्ञातुं प्रतिकुर्यां हि तत्र वै ।
स तं काममवाच्यं वै दाशकन्यां प्रतीदृशम् ॥ १.१०७.६३ ॥
നിങ്ങളുടെ രോഗം അറിയാൻ ഞാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു; അതിന് പ്രതിവിധിയും ചെയ്യാം. എന്നാൽ ആ ആഗ്രഹം—ദാശകന്യയോടുള്ള അത്തരം ആഗ്രഹം—പറയാൻ കൊള്ളാവുന്നതല്ല.
1.107.64
विवर्तुं नाशकत्तस्मै पिता पुत्रस्य शान्तनुः ।
एवमुक्तः स पुत्रेण शान्तनुः प्रत्यभाषत ॥ १.१०७.६४ ॥
പിതാവായ ശന്തനുവിന് മകന്റെ മുന്നിൽ (തന്റെ മനസ്സ്) മറച്ചുവെക്കാൻ കഴിഞ്ഞില്ല. മകൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ ശന്തനു മറുപടി നൽകി.
1.107.65
असंशयं ध्यानपरो यथा वत्स तथा शृणु ।
अपत्यं नस्त्वमेवैकः कुले महति भारत ॥ १.१०७.६५ ॥
സംശയമില്ല, ഞാൻ ധ്യാനത്തിൽ മുഴുകിയിരിക്കുന്നു. പ്രിയ മകനേ, കേൾക്കൂ—ഈ മഹാകുലത്തിൽ നമ്മുടെ ഏകസന്താനം നീയാണ്, ഹേ ഭാരത.
1.107.66
शस्त्रनित्यश्च सततं पौरुषे पर्यवस्थितः ।
अनित्यतां च लोकानामनुशोचामि पुत्रक ॥ १.१०७.६६ ॥
നീ എപ്പോഴും ആയുധാഭ്യാസത്തിൽ മുഴുകിയവനും പൗരുഷത്തിൽ ഉറച്ചുനിൽക്കുന്നവനുമാണ്. പ്രിയ മകനേ, ലോകങ്ങളുടെ അനിത്യതയെക്കുറിച്ച് ഞാൻ വിലപിക്കുന്നു.
1.107.67
कथंचित्तव गाङ्गेय विपत्तौ नास्ति नः कुलम् ।
असंशयं त्वमेवैकः शतादपि वरः सुतः ॥ १.१०७.६७ ॥
ഗാംഗേയാ, എന്തു വിപത്ത് വന്നാലും നിന്നാൽ നമ്മുടെ കുലം നശിക്കില്ല. സംശയമില്ല, നീ ഒരാൾ തന്നെ നൂറ് പുത്രന്മാരെക്കാൾ ശ്രേഷ്ഠനാണ്.
1.107.68
न चाप्यहं वृथा भूयो दारान्कर्तुमिहोत्सहे ।
संतानस्याविनाशाय कामये भद्रमस्तु ते ॥ १.१०७.६८ ॥
വൃഥാ വീണ്ടും ഭാര്യമാരെ സ്വീകരിക്കാൻ ഞാൻ ഒരുങ്ങുന്നില്ല. വംശം നശിക്കാതിരിക്കാൻ ഞാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു; നിനക്ക് മംഗളം ഭവിക്കട്ടെ.
1.107.69
अनपत्यतैकपुत्रत्वमित्याहुर्धर्मवादिनः ।
चक्षुरेकं च पुत्रश्च अस्ति नास्ति च भारत।
चक्षुर्नाशे तनोर्नाशः पुत्रनाशे कुलक्षयः ॥ १.१०७.६९ ॥
ധർമവാദികൾ ഒരു പുത്രൻ മാത്രമുള്ളത് സന്താനമില്ലായ്മയ്ക്ക് തുല്യമെന്ന് പറയുന്നു. ഭാരതാ, ഒരു കണ്ണും ഒരു പുത്രനും ഉള്ളത് ഉണ്ടെന്നും ഇല്ലെന്നും പറയാം. കണ്ണ് നശിച്ചാൽ ശരീരം നശിക്കും; പുത്രൻ നശിച്ചാൽ കുലം നശിക്കും.
1.107.70
अग्निहोत्रं त्रयी विद्या यज्ञाश्च सहदक्षिणाः ।
सर्वाण्येतान्यपत्यस्य कलां नार्हन्ति षोडशीम् ॥ १.१०७.७० ॥
അഗ്നിഹോത്രം, ത്രയീവിദ്യ, ദക്ഷിണയോടുകൂടിയ യജ്ഞങ്ങൾ—ഇവയെല്ലാം ചേർന്നാലും സന്താനത്തിന്റെ പതിനാറിലൊന്നിന് തുല്യമാകില്ല.
1.107.71
एवमेतन्मनुष्येषु तच्च सर्वं प्रजास्विति ।
यदपत्यं महाप्राज्ञ तत्र मे नास्ति संशयः ॥ १.१०७.७१ ॥
മനുഷ്യരിൽ ഇത് ഇങ്ങനെതന്നെ; എല്ലാ പ്രജകളിലും അങ്ങനെത്തന്നെ. മഹാപ്രാജ്ഞാ, സന്താനമുള്ളതിനെക്കുറിച്ച് എനിക്ക് സംശയമില്ല.
1.107.72
अपत्येनानृणो लोके पितॄणां नास्ति संशयः ।
एषा त्रयी पुराणानां देवतानां च शाश्वती ॥ १.१०७.७२ ॥
സന്താനത്താൽ മനുഷ്യൻ ഈ ലോകത്തിൽ പിതൃക്കളുടെ ഋണത്തിൽനിന്ന് മോചിതനാകുന്നു; ഇതിൽ സംശയമില്ല. ഇതാണ് പുരാതനർക്കും ദേവന്മാർക്കും ഉള്ള ശാശ്വതമായ ത്രയീധർമം.
1.107.73
अपत्यं कर्म विद्या च त्रीणि ज्योतींषि भारत ॥ १.१०७.७३ ॥
ഭാരതാ, സന്താനം, കർമ്മം, വിദ്യ — ഇവ മൂന്ന് ജ്യോതിസ്സുകൾ.
1.107.74
त्वं च शूरः सदाऽमर्षी शस्त्रनित्यश्च भारत ।
नान्यत्र युद्धात्तस्मात्ते निधनं विद्यते क्वचित् ॥ १.१०७.७४ ॥
നീ ശൂരനും എപ്പോഴും കോപിയും ആയുധങ്ങളിൽ നിത്യനിരതനുമാണ്, ഭാരതാ. അതിനാൽ യുദ്ധമല്ലാതെ മറ്റൊരിടത്തും നിനക്ക് മരണമില്ല.
1.107.75
सोऽस्मि संशयमापन्नस्त्वयि शान्ते कथं भवेत् ।
इति ते कारणं तात दुःखस्योक्तमशेषतः ॥ १.१०७.७५ ॥
നീ ശാന്തനായാൽ ഇത് എങ്ങനെയാകുമെന്ന് ഞാൻ സംശയത്തിലായി. പ്രിയ മകനേ, നിന്റെ ദുഃഖത്തിന്റെ കാരണം പൂർണ്ണമായി പറഞ്ഞിരിക്കുന്നു.
1.107.76
ततस्तत्कारणं राज्ञो ज्ञात्वा सर्वमशेषतः ।
देवव्रतो महाबुद्धिः प्रज्ञया चान्वचिन्तयत् ॥ १.१०७.७६ ॥
അപ്പോൾ രാജാവിന്റെ ആ കാരണം പൂർണ്ണമായി മനസ്സിലാക്കി, മഹാബുദ്ധിയായ ദേവവ്രതൻ തന്റെ പ്രജ്ഞയാൽ ചിന്തിച്ചു.
1.107.77
अपत्यफलसंयुक्तमेतच्छ्रुत्वा पितुर्वचः ।
सूतं भूयोऽपि संतप्त आह्वयामास वै पितुः ॥ १.१०७.७७ ॥
സന്താനഫലത്തോടു കൂടിയ പിതാവിന്റെ ഈ വാക്ക് കേട്ട്, ദുഃഖിതനായി അദ്ദേഹം വീണ്ടും പിതാവിന്റെ സാരഥിയെ വിളിച്ചുവരുത്തി.
1.107.78
सूतस्तु कुरुमुख्यस्य उपयातस्तदाज्ञया ।
तमुवाच महाप्राज्ञो भीष्मो वै सारथिं पितुः ॥ १.१०७.७८ ॥
കുരുശ്രേഷ്ഠന്റെ കൽപ്പനപ്രകാരം സാരഥി വന്നു. മഹാപ്രജ്ഞനായ ഭീഷ്മർ പിതാവിന്റെ ആ സാരഥിയോട് പറഞ്ഞു.
1.107.79
त्वं सारथे पितुर्मह्यं सखासि रथधूर्गतः ।
अपि जानासि यदि वै कस्यां भावो नृपस्य तु ॥ १.१०७.७९ ॥
സാരഥേ, നീ എന്റെ പിതാവിന്റെ സുഹൃത്താണ്; രഥത്തിന്റെ നുകം ദീർഘകാലം വഹിച്ചവനാണ്. രാജാവിന്റെ മനസ്സ് ആരുടെ നേർക്കാണെന്ന് നിനക്കറിയാമെങ്കിൽ പറയുക.
1.107.80
तदाचक्ष्व भवान्पृष्टः करिष्ये न तदन्यथा ।
दाशकन्या कुरुश्रेष्ठ तत्र भावः पितुर्गतः ॥ १.१०७.८० ॥
നീ ചോദിച്ചതുപോലെ അത് ഞാൻ പറയാം; മറിച്ച് ചെയ്യില്ല. കുരുശ്രേഷ്ഠാ, മുക്കുവ കന്യകയിലേക്ക് പിതാവിന്റെ മനസ്സ് പോയിരിക്കുന്നു.
1.107.81
वृतः स नरदेवेन तदा वचनमब्रवीत् ।
योऽस्यां पुमान्भवेज्जातः स राजा त्वदनन्तरम् ॥ १.१०७.८१ ॥
രാജാവ് അപ്പോൾ ആവശ്യപ്പെട്ടപ്പോൾ അവൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു: "അവളിൽ ജനിക്കുന്ന പുത്രനാണ് നിനക്കുശേഷം രാജാവാകുക."
1.107.82
नाकामयत तं दातुं पिता तव वरं तदा ।
स चापि निश्चयस्तस्य न च दद्यां ततोऽन्यथा ॥ १.१०७.८२ ॥
നിന്റെ പിതാവ് അപ്പോൾ ആ വരം നൽകാൻ ആഗ്രഹിച്ചില്ല. അവന്റെ നിശ്ചയവും ഇതുതന്നെ: "അല്ലാതെ ഞാൻ നൽകില്ല."
1.107.83
एतत्ते कथितं वीर कुरुष्व यदनन्तरम् ।
ततः स पितुराज्ञाय मतं सम्यगवेक्ष्य च।
ज्ञात्वा च मानसं पुत्रः प्रययौ यमुनां प्रति ॥ १.१०७.८३ ॥
വീരാ, ഇത് നിനക്ക് പറഞ്ഞുതന്നിരിക്കുന്നു; ഇനി ചെയ്യേണ്ടത് ചെയ്യുക. അപ്പോൾ പുത്രൻ പിതാവിന്റെ അഭിപ്രായം നന്നായി മനസ്സിലാക്കി, അവന്റെ മനസ്സറിഞ്ഞ് യമുനയുടെ നേർക്ക് പോയി.
1.107.84
क्षत्रियैः सह धर्मात्मा पुराणैर्धर्मचारिभिः ।
उच्चैश्श्रवसमागम्य कन्यां वव्रे पितुः स्वयम् ॥ १.१०७.८४ ॥
ധർമ്മാത്മാവായ ആ പുത്രൻ പുരാതന ധർമ്മാചാരികളായ ക്ഷത്രിയരോടൊപ്പം വന്ന്, സ്വയം പിതാവിനായി ആ കന്യകയെ യാചിച്ചു.
1.107.85
तं दाशः प्रतिजग्राह विधिवत्प्रतिपूज्य च ।
अब्रवीच्चैनमासीनं राजसंसदि भारत ॥ १.१०७.८५ ॥
ദാശൻ അദ്ദേഹത്തെ വിധിപ്രകാരം സ്വീകരിച്ച് ബഹുമാനിച്ചു; രാജസഭയിൽ ഇരിക്കുന്ന അദ്ദേഹത്തോട്, ഹേ ഭാരതാ, ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
1.107.86
राज्यशुल्का प्रदातव्या कन्येयं याचतां वर ।
अपत्यं यद्भवेदस्याः स राजाऽस्तु पितुः परम् ॥ १.१०७.८६ ॥
യാചകരിൽ ശ്രേഷ്ഠനേ, ഈ കന്യകയെ രാജ്യമാണ് മഹ്രായി നൽകേണ്ടത്; അവളിൽ ജനിക്കുന്ന സന്തതി പിതാവിനു ശേഷം രാജാവാകട്ടെ.
1.107.87
त्वमेवात्र महाबाहो शान्तनोर्वंशवर्धनः ।
पुत्रः शस्त्रभृतां श्रेष्ठः किं नु वक्ष्यामि ते वचः ॥ १.१०७.८७ ॥
മഹാബാഹോ, ഇവിടെ നീ തന്നെയാണ് ശന്തനുവിന്റെ വംശം വളർത്തുന്നവൻ, ആയുധധാരികളിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ പുത്രൻ; നിന്നോട് ഇനി എന്തു പറയേണ്ടു?
1.107.88
कुमारिकायाः शुल्कार्थं किंचिद्वक्ष्यामि भारत ।
कोहि संबन्धखं श्लाघ्यमीप्सितं यौनमीदृशम्।
अतिक्रामन्न तप्येत साक्षादपि शतक्रतुः ॥ १.१०७.८८ ॥
ഭാരതാ, കന്യകയുടെ ശുൽക്കത്തെക്കുറിച്ച് ചിലത് ഞാൻ പറയാം: ഇത്രയും പ്രശംസനീയവും ആഗ്രഹിക്കപ്പെട്ടതുമായ വിവാഹബന്ധം ലംഘിച്ചാൽ ആരും, സാക്ഷാൽ ഇന്ദ്രനും, ദുഃഖിക്കാതിരിക്കുമോ?
1.107.89
अपत्यं चैतदार्यस्य यो युष्माकं समो गुणैः ।
यस्य शुक्रात्सत्यवती संभूता वरवर्णिनी ॥ १.१०७.८९ ॥
ഇത് നിങ്ങളോട് ഗുണങ്ങളിൽ സമാനനായ ആര്യന്റെ സന്താനമാണ്; അവന്റെ ശുക്രത്തിൽ നിന്നാണ് മനോഹരവർണ്ണയായ സത്യവതി ജനിച്ചത്.
1.107.90
तेन मे बहुशस्तात पिता ते परिकीर्तितः ।
अर्हः सत्यवतीं वोढुं धर्मज्ञः स नराधिपः ॥ १.१०७.९० ॥
പ്രിയനേ, അതിനാൽ ഞാൻ നിന്റെ പിതാവിനെ പലപ്പോഴും പ്രശംസിച്ചിട്ടുണ്ട്; ആ ധർമ്മജ്ഞനായ നരാധിപൻ സത്യവതിയെ വിവാഹം ചെയ്യാൻ യോഗ്യനാണ്.
1.107.91
इयं सत्यवती देवी पितरं तेऽब्रवीत्तथा ।
अर्थितश्चापिराजर्षिः प्रत्याख्यातः पुरा मया ॥ १.१०७.९१ ॥
ദേവി സത്യവതി നിന്റെ പിതാവിനോട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു. രാജർഷി മുൻപ് എന്നോട് ചോദിച്ചപ്പോൾ ഞാൻ നിരസിച്ചിരുന്നു.
1.107.92
कन्यापितृत्वात्किंचित्तु वक्ष्यामि त्वां नराधिप ।
बलवत्सपत्नतामत्र दोषं पश्यामि केवलम् ॥ १.१०७.९२ ॥
നരാധിപാ, മകളുടെ പിതാവെന്ന നിലയിൽ ഞാൻ നിന്നോട് അല്പം പറയാം. ഇവിടെ ശക്തനായ സപത്നത്വം മാത്രമാണ് ദോഷമായി ഞാൻ കാണുന്നത്.
1.107.93
भूयांसं त्वयि पश्यामि तद्दोषमपराजित ।
यस्य हि त्वं सपत्नः स्या गन्धर्वस्यासुरस्य वा ॥ १.१०७.९३ ॥
അപരാജിതനേ, നിന്നിൽ ആ ദോഷം ഞാൻ കൂടുതൽ വലുതായി കാണുന്നു; നീ ഗന്ധർവന്റെയോ അസുരന്റെയോ സപത്നനാകേണ്ടിവരും.
1.107.94
न स जातु चिरं जीवेत्त्वयि क्रुद्धे परन्तप ।
एतावानत्र दोषो हि नान्यः कश्चन पार्थिव ॥ १.१०७.९४ ॥
പരന്തപാ, നീ കോപിച്ചാൽ അവൻ ദീർഘകാലം ജീവിക്കില്ല. രാജാവേ, ഇവിടെ ദോഷം ഇത്രമാത്രം; മറ്റൊരു ദോഷവുമില്ല.
1.107.95
एतज्जानीहि भद्रं ते दानादाने परन्तप ॥ १.१०७.९५ ॥
പരന്തപാ, ഇത് അറിഞ്ഞുകൊള്ളുക, നിനക്ക് ശുഭം ഉണ്ടാകട്ടെ — ഇതാണ് കൊടുക്കലും വാങ്ങലും.
1.107.96
एवमुक्तस्तु गाङ्गेयस्तद्युक्तं प्रत्यभाषत ।
शृण्वतां भूमिपालानां पितुरर्थाय भारत ॥ १.१०७.९६ ॥
ഇങ്ങനെ പറയപ്പെട്ടപ്പോൾ ഗാംഗേയൻ യുക്തമായത് മറുപടി നൽകി — രാജാക്കന്മാർ കേൾക്കെ, ഭാരതാ, പിതാവിന്റെ ഹിതത്തിനായി.
1.107.97
इदं वचनमाधत्स्व नास्ति वक्तास्य मत्समः ।
अन्यो जातो न जनिता न च कश्चन संप्रति ॥ १.१०७.९७ ॥
ഈ വാക്ക് കേൾക്കൂ — ഈ കാര്യത്തിൽ എന്നെപ്പോലെ സംസാരിക്കുന്നവനില്ല; ഇപ്പോൾ എന്നെപ്പോലെ ജനിച്ചവനോ ജനിപ്പിച്ചവനോ ആരുമില്ല.
1.107.98
एवमेतत्करिष्यामि यथा त्वमनुभाषसे ।
योऽस्यां जनिष्यते पुत्रः स नो राजा भविष्यति ॥ १.१०७.९८ ॥
നീ പറയുന്നതുപോലെ ഞാൻ ഇത് ചെയ്യാം; ഇവളിൽ ജനിക്കുന്ന പുത്രൻ നമ്മുടെ രാജാവാകും.
1.107.99
इत्युक्तः पुनरेव स्म तं दाशः प्रत्यभाषत ।
चिकीर्षुर्दुष्करं कर्म राज्यार्थे भरतर्षभ ॥ १.१०७.९९ ॥
ഇങ്ങനെ പറയപ്പെട്ടപ്പോൾ ദാശൻ വീണ്ടും അവനോട് മറുപടി പറഞ്ഞു — രാജ്യത്തിനുവേണ്ടി കഠിനമായ കർമ്മം ചെയ്യാൻ ആഗ്രഹിച്ച്, ഭരതശ്രേഷ്ഠാ.
1.107.100
त्वमेव नाथः संप्राप्तः शान्तनोरमितद्युते ।
कन्यायाश्चैव धर्मात्मन्प्रभुर्दानाय चेश्वरः ॥ १.१०७.१०० ॥
അളവറ്റ തേജസ്സുള്ള ശന്തനുവിന്റെ പുത്രാ, നീയാണ് ഇവിടെ നാഥനായി എത്തിയിരിക്കുന്നത്; ധർമ്മാത്മാവേ, ഈ കന്യകയെ നൽകാനുള്ള അധികാരവും നിനക്കുതന്നെ.
1.107.101
इदं तु वचनं सौम्य कार्यं चैव निबोध मे ।
कौमारिकाणां शीलेन वक्ष्याम्यहमरिन्दम ॥ १.१०७.१०१ ॥
സൗമ്യാ, എന്നാൽ എന്റെ ഈ വാക്ക് കേൾക്കൂ, അത് ചെയ്യണം — കന്യകമാരുടെ സ്വഭാവമനുസരിച്ച് ഞാൻ പറയാം, ശത്രുനിഗ്രഹിയേ.
1.107.102
यत्त्वया सत्यवत्यर्थे सत्यधर्मपरायण ।
राजमध्ये प्रतिज्ञातमनुरूपं तवैव तत् ॥ १.१०७.१०२ ॥
സത്യധർമ്മത്തിൽ ഉറച്ചവനേ, സത്യവതിക്കുവേണ്ടി രാജാക്കന്മാർക്കിടയിൽ നീ ചെയ്ത പ്രതിജ്ഞ — അത് നിനക്കുതന്നെ യോജിച്ചതാണ്.
1.107.103
नान्यथा तन्महाबाहो संशयोऽत्र न कश्चन ।
तवापत्यं भवेद्यत्तु तत्र नः संशयो महान् ॥ १.१०७.१०३ ॥
ഓ മഹാബാഹോ, ഇതിൽ സംശയമില്ല; അത് മറ്റൊന്നാവില്ല. എന്നാൽ നിനക്ക് സന്തതി ജനിച്ചാൽ, അതിൽ ഞങ്ങൾക്ക് വലിയ സംശയമുണ്ട്.
1.107.104
तस्यैतन्मतमाज्ञाय सत्यधर्मपरायणः ।
प्रत्यजानात्तदा राजन्पितुः प्रियचिकीर्षया ॥ १.१०७.१०४ ॥
അവന്റെ ഈ അഭിപ്രായം അറിഞ്ഞ്, സത്യധർമ്മപരായണനായ അവൻ, ഓ രാജാവേ, പിതാവിനെ പ്രസാദിപ്പിക്കാനുള്ള ആഗ്രഹത്താൽ അപ്പോൾ പ്രതിജ്ഞയെടുത്തു.
1.107.105
उच्चैश्श्रवः समाधत्स्व प्रतिज्ञां जनसंसदि ।
ऋषयो वाथ वा देवा भूतान्यन्तर्हितानि च ॥ १.१०७.१०५ ॥
ഓ ഉച്ചൈഃശ്രവാ, ജനസദസ്സിൽ ഈ പ്രതിജ്ഞ ദൃഢമായി പാലിക്കുക. ഋഷിമാരോ, ദേവന്മാരോ, അല്ലെങ്കിൽ മറഞ്ഞിരിക്കുന്ന ജീവികളോ—
1.107.106
यानि यानीह शृण्वन्तु नास्ति वक्तास्य मत्समः ।
दाशराज निबोधेदं वचनं मे नृपोत्तम ॥ १.१०७.१०६ ॥
ഇവിടെ കേൾക്കുന്നവർ കേൾക്കട്ടെ; ഇതു പറയുന്നവൻ എന്നെപ്പോലെ ആരുമില്ല. ഓ ദാശരാജാവേ, ഓ നൃപോത്തമാ, എന്റെ ഈ വാക്കുകൾ മനസ്സിലാക്കുക.
1.107.107
शृण्वतां भूमिपालानां यद्ब्रवीमि पितुः कृते ।
राज्यं तावत्पूर्वमेव मया त्यक्तं नराधिपाः ॥ १.१०७.१०७ ॥
കേൾക്കുന്ന രാജാക്കന്മാരേ, എന്റെ പിതാവിനുവേണ്ടി ഞാൻ പറയുന്നത്—രാജ്യം ഞാൻ മുമ്പേതന്നെ ഉപേക്ഷിച്ചു. ഓ നരാധിപന്മാരേ.
1.107.108
अपत्यहेतोरपि च करिष्येऽद्य विनिश्चयम् ।
अद्यप्रभृति मे दाश ब्रह्मचर्यं भविष्यति ॥ १.१०७.१०८ ॥
സന്തതിക്കുവേണ്ടിയും ഞാൻ ഇപ്പോൾ ഉറച്ച തീരുമാനമെടുക്കും. ഓ ദാശാ, ഇന്നുമുതൽ എന്റേത് ബ്രഹ്മചര്യമായിരിക്കും.
1.107.109
अपुत्रस्यापि मे लोका भविष्यन्त्यक्षया दिवि ।
न हि जन्मप्रभृत्युक्तं मया किंचिदिहानृतम् ॥ १.१०७.१०९ ॥
എനിക്ക് പുത്രനില്ലെങ്കിലും സ്വർഗ്ഗത്തിൽ എന്റെ ലോകങ്ങൾ അക്ഷയമായിരിക്കും. ജനനം മുതൽ ഞാൻ ഇവിടെ ഒരിക്കലും അസത്യം പറഞ്ഞിട്ടില്ല.
1.107.110
यावत्प्राणा ध्रियन्ते वै मम देहं समाश्रिताः ।
तावन्न जनयिष्यामि पित्रे कन्यां प्रयच्छ मे ॥ १.१०७.११० ॥
എന്റെ ശരീരത്തിൽ പ്രാണൻ നിലനിൽക്കുന്നിടത്തോളം ഞാൻ സന്താനത്തെ ജനിപ്പിക്കില്ല. പിതാവിനായി എനിക്ക് ഒരു കന്യകയെ നൽകൂ.
1.107.111
परित्यजाम्यहं राज्यं मैथुनं चापि सर्वशः ।
ऊर्ध्वरेता भविष्यामि दाश सत्यं ब्रवीमि ते ॥ १.१०७.१११ ॥
രാജ്യവും പൂർണ്ണമായി മൈഥുനവും ഞാൻ ഉപേക്ഷിക്കുന്നു. ദാശാ, ഊർധ്വരേതസ്സായിരിക്കും ഞാൻ. ഇത് സത്യമെന്ന് ഞാൻ നിന്നോട് പറയുന്നു.
1.107.112
तस्य तद्वचनं श्रुत्वा संप्रहृष्टतनूरुहः ।
ददानीत्येव तं दाशो धर्मात्मा प्रत्यभाषत ॥ १.१०७.११२ ॥
അവന്റെ ആ വാക്കുകൾ കേട്ട്, സന്തോഷത്താൽ രോമാഞ്ചമണിഞ്ഞ ധർമ്മാത്മാവായ ദാശൻ "തരാം" എന്ന് അവനോട് മറുപടി പറഞ്ഞു.
1.107.113
ततोन्तरिक्षेऽप्सरसो देवाः सर्षिगणास्तदा ।
तद्दृष्टा दुष्करं कर्म प्रशशंसुश्च पार्थिवाः ॥ १.१०७.११३ ॥
അപ്പോൾ ആകാശത്ത് അപ്സരസ്സുകളും ദേവന്മാരും ഋഷിഗണങ്ങളും ആ ദുഷ്കരമായ കർമ്മം കണ്ട് രാജാക്കന്മാരും പ്രശംസിച്ചു.
1.107.114
अभ्यवर्षन्त कुसुमैर्भीष्मोऽयमिति चाब्रुवन् ।
ततः स पितुरर्थाय तामुवाच यशस्विनीम् ॥ १.१०७.११४ ॥
പൂമഴ പൊഴിച്ചുകൊണ്ട് "ഇവനാണ് ഭീഷ്മൻ" എന്ന് അവർ പറഞ്ഞു. പിന്നെ പിതാവിനുവേണ്ടി അവൻ ആ യശസ്വിനിയോട് പറഞ്ഞു.
1.107.115
अधिरोह रथं मातर्गच्छावः स्वगृहानिति ।
एवमुक्त्वा तु भीष्मस्तां रथमारोप्य भामिनीं ॥ १.१०७.११५ ॥
"അമ്മേ, രഥത്തിൽ കയറൂ, നമുക്ക് നമ്മുടെ വീട്ടിലേക്ക് പോകാം" എന്നു പറഞ്ഞ്, ഭീഷ്മൻ ആ തേജസ്വിനിയെ രഥത്തിൽ കയറ്റി.
1.107.116
आगम्य हास्तिनपुरं शान्तनोः संन्यवेदयत् ।
तस्य तद्दुष्करं कर्म प्रशशंसुर्नाराधिपाः ॥ १.१०७.११६ ॥
ഹാസ്തിനപുരത്തിലെത്തി ശന്തനുവിനോട് എല്ലാം അറിയിച്ചു. അവന്റെ ആ ദുഷ്കര കർമ്മത്തെ രാജാക്കന്മാർ പ്രശംസിച്ചു.
1.107.117
समेताश्च पृथक्चैव भीष्मोयमिति चाब्रुवन् ।
तच्छ्रुत्वा दुष्करं कर्म कृतं भीष्मेण शान्तनुः ॥ १.१०७.११७ ॥
ഒന്നിച്ചും വേറിട്ടും എല്ലാവരും "ഇവനാണ് ഭീഷ്മൻ" എന്ന് പറഞ്ഞു. ഭീഷ്മൻ ചെയ്ത ആ ദുഷ്കര കർമ്മം കേട്ട ശന്തനു—
1.107.118
बभूव दुःखितो राजा चिररात्राय भारत ।
स तेन कर्मणा सूनोः प्रीतस्तस्मै वरं ददौ ॥ १.१०७.११८ ॥
ഭാരതാ, രാജാവായ ശന്തനു ദീർഘകാലം ദുഃഖിതനായി. തന്റെ പുത്രന്റെ ആ കർമ്മത്തിൽ സന്തുഷ്ടനായി അവന് വരം നൽകി.
1.107.119
स्वच्छन्दमरणं तुष्टो ददौ तस्मै महात्मने ।
न ते मृत्युः प्रभविता यावज्जीवितुमिच्छसि ॥ १.१०७.११९ ॥
സന്തുഷ്ടനായി അദ്ദേഹം ആ മഹാത്മാവിന് സ്വേച്ഛാമരണത്തിന്റെ വരം നൽകി: "നീ ജീവിക്കാനാഗ്രഹിക്കുന്നിടത്തോളം നിന്നെ മൃത്യു ബാധിക്കില്ല."
1.107.120
त्वत्तो ह्यनुज्ञां संप्राप्य मृत्युः प्रभविताऽनघ ॥ १.१०७.१२० ॥
"നിർമ്മലനേ, നിന്നിൽ നിന്ന് അനുമതി ലഭിച്ചശേഷമേ മൃത്യു നിന്നിൽ ആധിപത്യം നേടൂ."