మహాభారతం · అధ్యాయం 1.107
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.107.1
स राजा शान्तनुर्धीमान्देवराजर्षिसत्कृतः ।
धर्मात्मा सर्वलोकेषु सत्यवागिति विश्रुतः ॥ १.१०७.१ ॥
ఆ బుద్ధిమంతుడైన రాజు శాంతనుడు, దేవేంద్రునిచేత, రాజర్షులచేత గౌరవింపబడినవాడు; ధర్మాత్ముడుగా, సర్వలోకాలలో సత్యవాదిగా ప్రసిద్ధుడు.
1.107.2
शान्तनोः कीर्तयिष्यामि सर्वानेव गुणानहम् ।
दमो दानं क्षमा बुद्धिर्ह्रीर्धृतिस्तेज उत्तमम्।
नित्यान्यासन्महासत्वे शान्तनौ पुरुषर्षभे ॥ १.१०७.२ ॥
శాంతనుని గుణాలన్నింటినీ నేను వివరిస్తాను. దమము, దానము, క్షమ, బుద్ధి, హ్రీ, ధృతి, ఉత్తమ తేజస్సు—ఇవి ఎల్లప్పుడూ ఆ మహాత్ముడు, పురుషశ్రేష్ఠుడైన శాంతనునిలో ఉండేవి.
1.107.3
एवं स गुणसंपन्नो धर्मार्थकुशलो नृपः ।
आसीद्भरतवंशस्य गोप्ता सर्वजनस्य च ॥ १.१०७.३ ॥
ఇలా గుణసంపన్నుడు, ధర్మార్థ కుశలుడైన ఆ రాజు భరతవంశానికి, సర్వజనులకు రక్షకుడుగా ఉండెను.
1.107.4
कम्बुग्रीवः पृथुव्यंसो मत्तवारणविक्रमः ।
अन्वितः परिपूर्णार्थैः सर्वैर्नृपतिलक्षणैः ॥ १.१०७.४ ॥
శంఖంలాంటి కంఠం, విశాలమైన భుజాలు, మదగజం వంటి పరాక్రమం కలవాడు; రాజలక్షణాలన్నీ నిండినవాడు, సిద్ధించిన అర్థాలు కలవాడు.
1.107.5
तस्य कीर्तिमतो वृत्तमवेक्ष्य सततं नराः ।
धर्म एव परः कामादर्थाच्चेति व्यवस्थितः ॥ १.१०७.५ ॥
కీర్తిమంతుడైన ఆయన ప్రవర్తనను నిరంతరం గమనించిన ప్రజలు, కామం కంటే అర్థం కంటే ధర్మమే శ్రేష్ఠమని నిశ్చయించుకున్నారు.
1.107.6
एवमासीन्महासत्वः शान्तनुर्भरतर्षभ ।
न चास्य सदृशः कश्चिद्धर्मतः पार्थिवोऽभवत् ॥ १.१०७.६ ॥
భరతశ్రేష్ఠుడా! మహాత్ముడైన శాంతనుడు ఇలా ఉండెను; ధర్మంలో ఆయనకు సమానమైన రాజు మరెవ్వరూ లేరు.
1.107.7
वर्तमानं हि धर्मेषु सर्वधर्मभृतां वरम् ।
तं महीपा महीपालं राजराज्येऽभ्यषेचयन् ॥ १.१०७.७ ॥
ధర్మంలో నిలిచినవాడు, ధర్మధారులందరిలో శ్రేష్ఠుడు అయిన ఆయనను, భూమిని రక్షించే రాజుగా రాజులు రాజ్యాభిషేకం చేశారు.
1.107.8
वीतशोकभयाबाधाः सुखस्वप्ननिबोधनाः ।
पतिं भारतगोप्तारं समपद्यन्त भूमिपाः ॥ १.१०७.८ ॥
శోకం, భయం, బాధలు లేకుండా, సుఖమైన నిద్ర నుండి మేల్కొన్న భూపాలురు భరతవంశ రక్షకుడైన ఆ ప్రభువును పొందారు.
1.107.9
तेन कीर्तिमता शिष्टाः शक्रप्रतिमतेजसा ।
यज्ञदानक्रियाशीलाः समपद्यन्त भूमिपाः ॥ १.१०७.९ ॥
కీర్తిమంతుడూ, ఇంద్రునితో సమాన తేజస్సు కలవాడూ అయిన ఆయనచే శిక్షితులైన భూపాలురు యజ్ఞ, దాన కార్యాలలో నిమగ్నులయ్యారు.
1.107.10
शान्तनुप्रमुखैर्गुप्ते लोके नृपतिभिस्तदा ।
नियमात्सर्ववर्णानां धर्मोत्तरमवर्तत ॥ १.१०७.१० ॥
అప్పుడు శంతనుడు ప్రముఖులైన రాజులచే రక్షించబడిన లోకంలో, అన్ని వర్ణాలలో నియమంతో ధర్మమే ప్రధానమై నడిచింది.
1.107.11
ब्रह्म पर्यचरत्क्षत्रं विशः क्षत्रमनुव्रताः ।
ब्रह्मक्षत्रानुरक्ताश्च शूद्राः पर्यचरन्विशः ॥ १.१०७.११ ॥
బ్రాహ్మణులను క్షత్రియులు సేవించారు; క్షత్రియులను అనుసరించే వైశ్యులు సేవించారు; బ్రాహ్మణ-క్షత్రియులపై అనురాగం కలిగిన శూద్రులు వైశ్యులను సేవించారు.
1.107.12
स हास्तिनपुरे रम्ये कुरूणां पुटभेदने ।
वसन्सागरपर्यन्तामन्वशासद्वसुन्धराम् ॥ १.१०७.१२ ॥
కురువుల రమ్యమైన హస్తినాపురంలో నివసిస్తూ, సముద్రపు సరిహద్దు వరకు ఉన్న భూమిని ఆయన పరిపాలించాడు.
1.107.13
स देवराजसदृशो धर्मज्ञः सत्यवागृजुः ।
दानधर्मतपोयोगाच्छ्रिया परमया युतः ॥ १.१०७.१३ ॥
అతడు దేవరాజు ఇంద్రునితో సమానుడు; ధర్మజ్ఞుడు, సత్యవాది, ఋజువర్తనుడు; దానం, ధర్మం, తపస్సు, యోగం వల్ల పరమ తేజస్సుతో కూడినవాడు.
1.107.14
अरागद्वेषसंयुक्तः सोमवत्प्रियदर्शनः ।
तेजसा सूर्यकल्पोऽभूद्वायुवेगसमो जवे।
अन्तकप्रतिमः कोपे क्षमया पृथिवीसमः ॥ १.१०७.१४ ॥
అతడు రాగద్వేషాలు లేనివాడు; చంద్రునిలా ప్రియదర్శనుడు; తేజస్సులో సూర్యునితో సమానుడు, వేగంలో వాయువుతో సమానుడు; కోపంలో యముని వంటివాడు, క్షమలో భూమితో సమానుడు.
1.107.15
वधः पशुवराहाणां तथैव मृगपक्षिणाम् ।
शान्तनौ पृथिवीपाले नावर्तत तथा नृप ॥ १.१०७.१५ ॥
ఓ రాజా! భూపాలుడైన శాంతనుని పాలనలో పశువులు, అడవిపందులు, జింకలు, పక్షుల వధ జరగలేదు.
1.107.16
ब्रह्मधर्मोत्तरे राज्ये शान्तनुर्विनयात्मवान् ।
समं शशास भूतानि कामरागविवर्जितः ॥ १.१०७.१६ ॥
బ్రాహ్మణ్యం, ధర్మం ప్రధానమైన రాజ్యంలో వినయశీలుడైన శాంతనుడు కామరాగాలు లేకుండా సమస్త ప్రాణులను సమానంగా పాలించాడు.
1.107.17
चकोरनेत्रस्ताम्रास्यः सिंहर्षभगतिर्युवा ।
गुणैरनुपमैर्युक्तः समस्तैराभिगामिकैः।
गम्भीरः सत्वसंपन्नः पूर्णचन्द्रनिभाननः ॥ १.१०७.१७ ॥
అతడు యువకుడు; చకోర పక్షి వంటి కన్నులు, ఎర్రని ముఖం, సింహం, వృషభం వంటి నడక కలవాడు; రాజోచితమైన సాటిలేని గుణాలన్నింటితో కూడినవాడు; గంభీరుడు, సత్త్వసంపన్నుడు, పూర్ణచంద్రునిలా ముఖం కలవాడు.
1.107.18
देवर्षिपितृयज्ञार्थमारभ्यन्त तदा क्रियाः ।
न चाधर्मेण केषांचित्प्राणिनामभवद्वधः ॥ १.१०७.१८ ॥
అప్పుడు దేవతలు, ఋషులు, పితృదేవతల యజ్ఞం కోసం క్రియలు ఆరంభించబడ్డాయి; అధర్మంతో ఏ ప్రాణికీ వధ జరగలేదు.
1.107.19
असुखानामनाथानां तिर्यग्योनिषु वर्तताम् ।
स एव राजा सर्वेषां भूतानामभवत्पिता ॥ १.१०७.१९ ॥
దుఃఖితులకు, అనాథులకు, తిర్యగ్యోనులలో జీవించువారికి, ఆ రాజే అన్ని ప్రాణులకు తండ్రి అయ్యాడు.
1.107.20
तस्मिन्कुरुपतिश्रेष्ठे राजराजेश्वरे सति ।
श्रिता वागभवत्सत्यं दानधर्माश्रितं मनः ॥ १.१०७.२० ॥
కురుపతులలో శ్రేష్ఠుడు, రాజులకు రాజు అయిన అతడు ఉండగా, వాక్కు సత్యాన్ని ఆశ్రయించింది; మనసు దానధర్మాన్ని ఆశ్రయించింది.
1.107.21
यज्ञार्थं पशवः सृष्टाः संतानार्थं च मैथुनम् ।
स समाः षोडशाष्टौ च चतस्रोऽष्टौ तथाऽपराः।
रतिमप्राप्नुवन्स्त्रीषु बभूव वनगोचरः ॥ १.१०७.२१ ॥
యజ్ఞం కోసం పశువులు సృష్టించబడ్డాయి; సంతానం కోసం మైథునం. అతడు పదహారు, ఎనిమిది, నాలుగు, ఎనిమిది, మరికొన్ని సంవత్సరాలు స్త్రీలలో సుఖం పొందక అడవిలో సంచరించేవాడయ్యాడు.
1.107.22
तथारूपस्तथाचारस्तथावृत्तस्तथाश्रुतः ।
गाङ्गेयस्तस्य पुत्रोऽभून्नाम्ना देवव्रतो वसुः ॥ १.१०७.२२ ॥
అటువంటి రూపం, ఆచారం, ప్రవర్తన, విద్య కలిగిన గాంగేయుడు అతనికి కుమారుడయ్యాడు; అతని పేరు దేవవ్రతుడు, వసువు.
1.107.23
सर्वास्त्रेषु स निष्णातः पार्थिवेष्वितरेषु च ।
महाबलो महासत्वो महावीर्यो महारथः ॥ १.१०७.२३ ॥
అతడు అన్ని అస్త్రాలలో నిపుణుడు; రాజులలోనూ ఇతరులలోనూ; మహాబలుడు, మహాసత్త్వుడు, మహావీర్యుడు, మహారథుడు.
1.107.24
स कदाचिन्मृगं विद्ध्वा गङ्गामनुसरन्नदीम् ।
भागीरथीमल्पजलां शान्तनुर्दृष्टवान्नृपः ॥ १.१०७.२४ ॥
ఒకసారి జింకను బాణంతో కొట్టి, గంగా నదిని అనుసరిస్తూ, రాజు శంతనుడు భాగీరథిని కొద్ది నీటితో చూశాడు.
1.107.25
तां दृष्ट्वा चिन्तयामास शान्तनुः पुरुषर्षभः ।
स्यन्दते किं न्वियं नाद्य सरिच्छ्रेष्ठा यथा पुरा ॥ १.१०७.२५ ॥
దానిని చూచి పురుషశ్రేష్ఠుడైన శంతనుడు ఆలోచించాడు, "నదులలో శ్రేష్ఠమైనది ఇది ఈరోజు పూర్వంలా ఎందుకు ప్రవహించడం లేదు?"
1.107.26
ततो निमित्तमन्विच्छन्ददर्श स महामनाः ।
कुमारं रूपसंपन्नं बृहन्तं चारुदर्शनम् ॥ १.१०७.२६ ॥
అప్పుడు కారణాన్ని వెతుకుతూ ఆ మహామనస్కుడు రూపసంపన్నుడైన, పొడవైన, చూడముచ్చటైన ఒక కుమారుడిని చూశాడు.
1.107.27
दिव्यमस्त्रं विकुर्वाणं यथा देवं पुरन्दरम् ।
कृत्स्नां गङ्गां समावृत्य शरैस्तीक्ष्णैरवस्थितम् ॥ १.१०७.२७ ॥
అతడు దివ్యాస్త్రాలను ప్రయోగిస్తూ, దేవేంద్రునిలా, పదునైన బాణాలతో గంగ అంతటినీ కప్పి నిలిచి ఉన్నాడు.
1.107.28
तां शरैराचितां दृष्ट्वा नदीं गङ्गां तदन्तिके ।
अभवद्विस्मितो राजा दृष्ट्वा कर्मातिमानुषम् ॥ १.१०७.२८ ॥
దగ్గరలో బాణాలతో కప్పబడిన ఆ గంగా నదిని చూచి, ఆ అతిమానుష కర్మను చూచి రాజు ఆశ్చర్యపోయాడు.
1.107.29
जातमात्रं पुरा दृष्टं तं पुत्रं शान्तनुस्तदा ।
नोपलेभे स्मृतिं धीमानभिज्ञातुं तमात्मजम् ॥ १.१०७.२९ ॥
పూర్వం జన్మించిన వెంటనే చూసిన ఆ కుమారుడిని, ఆ తనయుడిని గుర్తుపట్టే స్మృతి ఆ సమయంలో బుద్ధిమంతుడైన శంతనునికి కలగలేదు.
1.107.30
स तु तं पितरं दृष्ट्वा मोहयामास मायया ।
संमोह्य तु ततः क्षिप्रं तत्रैवान्तरधीयत ॥ १.१०७.३० ॥
అతడు తన తండ్రిని చూచి మాయతో ఆయనను మోహింపజేశాడు; మోహింపజేసి వెంటనే అక్కడే అంతర్ధానమయ్యాడు.
1.107.31
तदद्बुतं ततो दृष्ट्वा तत्र राजा स शान्तनुः ।
सङ्कमानः सुतं गङ्गामब्रवीद्दर्शयेति ह ॥ १.१०७.३१ ॥
అప్పుడు ఆ అద్భుతాన్ని చూచి రాజు శంతనుడు గంగ వద్దకు వెళ్లి, "నా కుమారుడిని చూపించు" అని అన్నాడు.
1.107.32
दर्शयामास तं गङ्गा बिभ्रती रूपमुत्तमम् ।
गृहीत्वा दक्षिणे पाणौ तं कुमारमलङ्कृतम् ॥ १.१०७.३२ ॥
గంగ ఉత్తమ రూపంతో అతడిని చూపించింది; కుడి చేతితో అలంకరింపబడిన ఆ కుమారుడిని పట్టుకుని ఉంది.
1.107.33
अलङ्कृतामाभरणैर्विरजोम्बरधारिणीम् ।
दृष्टपूर्वामपि स तां नाभ्यजानात्स शान्तनुः ॥ १.१०७.३३ ॥
ఆభరణాలతో అలంకరించబడి, నిర్మలమైన వస్త్రాలు ధరించిన ఆమెను, ముందే చూసినప్పటికీ ఆ శంతనుడు గుర్తుపట్టలేదు.
1.107.34
यं पुत्रमष्टमं राजंस्त्वं पुरा मय्यविन्दथाः ।
स चायं पुरुषव्याघ्र सर्वास्त्रविदनुत्तमः ॥ १.१०७.३४ ॥
ఓ రాజా, పూర్వం నా ద్వారా నీవు పొందిన ఎనిమిదవ కుమారుడు ఇతడే; పురుషులలో శ్రేష్ఠుడు, సర్వాస్త్రవిద్య తెలిసిన అనుపమునుడు.
1.107.35
गृहाणेमं महाराज मया संवर्धितं सुतम् ।
आदाय पुरुषव्याघ्र नयस्वैनं गृहं विभो ॥ १.१०७.३५ ॥
ఓ మహారాజా, నేను పెంచిన ఈ కుమారుడిని స్వీకరించు. ఓ పురుషశ్రేష్ఠా, ఓ ప్రభూ, ఇతడిని తీసుకుని నీ ఇంటికి తీసుకెళ్లు.
1.107.36
वेदानधिजगे साङ्गान्वसिष्ठादेष वीर्यवान् ।
कृतास्त्रः परमेष्वासो देवराजसमो युधि ॥ १.१०७.३६ ॥
ఇతడు వసిష్ఠుని వద్ద అంగములతో సహా వేదములను అభ్యసించాడు; పరాక్రమశాలి, అస్త్రవిద్యలో నిపుణుడు, ఉత్తమ ధనుర్ధారి, యుద్ధంలో దేవేంద్రునితో సమానుడు.
1.107.37
सुराणां संमतो नित्यमसुराणां च भारत ।
उशा वेद यच्छास्त्रमयं तद्वेद सर्वशः ॥ १.१०७.३७ ॥
భరతవంశీయుడా! దేవతలచే, అసురులచే ఎల్లప్పుడూ గౌరవించబడిన ఉశనసుడు ఏ శాస్త్రాన్ని తెలుసుకున్నాడో, దానిని ఇతడు కూడా పూర్తిగా తెలుసుకున్నాడు.
1.107.38
तथैवाङ्गिरसः पुत्रः सुरसुरनमस्कृतः ।
यद्वेद शास्त्रं तच्चापि कृत्स्नमस्मिन्प्रतिष्ठितम् ॥ १.१०७.३८ ॥
అలాగే అంగిరసుని కుమారుడు, దేవతలచే, అసురులచే నమస్కరింపబడినవాడు, ఏ శాస్త్రాన్ని తెలుసుకున్నాడో, ఆ శాస్త్రం మొత్తం ఇతనిలో నెలకొనివుంది.
1.107.39
तव पुत्रे महाबाहौ साङ्गोपाङ्गं महात्मनि ।
ऋषिः परैरनाधृष्यो जामदग्न्यः प्रतापवान् ॥ १.१०७.३९ ॥
మీ మహాబాహు, మహాత్ముడైన పుత్రునిలో, అంగోపాంగాలతో కూడిన ఆ విద్య ఉంది; ఇతరులు జయించలేని, ప్రతాపవంతుడైన జమదగ్ని కుమారుడు ఋషి.
1.107.40
यदस्त्रं वेद राभश्च तदेतस्मिन्प्रतिष्ठितम् ।
महेष्वासमिमं राजन्राजधर्मार्थकोविदम् ॥ १.१०७.४० ॥
రాముడు తెలిసిన అస్త్ర విద్య ఇతనిలో నెలకొనివుంది. ఓ రాజా! ఈ మహాధనుర్ధారి రాజధర్మం, అర్థం తెలిసినవాడు.
1.107.41
मया दत्तं निजं पुत्रं वीरं वीर गृहं नय ।
इत्युक्त्वा सा महाभागा तत्रैवान्तरधीयत।
तयैवं समनुज्ञातः पुत्रमादाय शान्तनुः ॥ १.१०७.४१ ॥
నేను ఇచ్చిన నా కుమారుడైన ఈ వీరుడిని, ఓ వీరా, ఇంటికి తీసుకెళ్ళు. ఇలా చెప్పి ఆ మహాభాగ అక్కడే అంతర్ధానమైంది. ఆమె అనుమతి పొందిన శంతనుడు కుమారుడిని తీసుకుని ...
1.107.42
भ्राजमानं यथाऽदित्यमाययौ स्वपुरं प्रति ।
पौरवस्तु पुरीं गत्वा पुरन्दरपुरोपमाम् ॥ १.१०७.४२ ॥
సూర్యునిలా ప్రకాశిస్తున్న అతనితో అతడు తన నగరానికి వెళ్ళాడు. పౌరవ రాజు ఇంద్రపురికి సమానమైన నగరానికి చేరి ...
1.107.43
सर्वकामसमृद्धार्थं मेने सोत्मानमात्मना ।
पौरवेषु ततः पुत्रं राज्यार्थमभयप्रदम् ॥ १.१०७.४३ ॥
సర్వ కామాల సమృద్ధికి అతడు తనను తానే సంతృప్తుడిగా భావించాడు. తరువాత పౌరవ వంశంలో రాజ్యం కోసం అభయాన్ని ఇచ్చే ఒక కుమారుడు (కలిగాడు).
1.107.44
गुणवन्तं महात्मानं यौवराज्येऽभ्यषेचयत् ।
पौरवाञ्शान्तनोः पुत्रः पितरं च महायशाः ॥ १.१०७.४४ ॥
గుణవంతుడు, మహాత్ముడైన ఆ కుమారుడిని అతను యువరాజ పదవిలో అభిషేకించాడు. శంతనుని కుమారుడు, మహాయశస్సు గలవాడు, పౌరవులకు మరియు తండ్రికి (ప్రియుడయ్యాడు).
1.107.45
राष्ट्रं च रञ्जयामास वृत्तेन भरतर्षभ ।
स तथा सह पुत्रेण रममाणो महीपतिः ॥ १.१०७.४५ ॥
భరతశ్రేష్ఠా, అతడు తన ప్రవర్తనతో రాష్ట్రాన్ని సంతోషపెట్టాడు. ఈ విధంగా కుమారునితో ఆనందిస్తూ ఆ రాజు (పాలించాడు).
1.107.46
वर्तयामास वर्षाणि चत्वार्यमितविक्रमः ।
स कदाचिद्वनं यातो यमुनामभितो नदीम् ॥ १.१०७.४६ ॥
అమితపరాక్రమశాలి అయిన అతడు నాలుగు సంవత్సరాలు గడిపాడు. ఒకసారి అతడు అడవికి వెళ్లాడు, యమునా నది చుట్టూ.
1.107.47
महीपतिरनिर्देश्यमाजिघ्रद्गन्धमुत्तमम् ।
तस्य प्रभवमन्विच्छन्विचचार समन्ततः ॥ १.१०७.४७ ॥
ఆ రాజు వర్ణించలేని ఉత్తమమైన సుగంధాన్ని ఆఘ్రాణించాడు. దాని మూలాన్ని వెదుకుతూ అతడు నలుదిక్కులా తిరిగాడు.
1.107.48
स ददर्श तदा कन्यां दाशानां देवरूपिणीम् ।
तामपृच्छत्स दृष्ट्वैव कन्यामसितलोचनाम् ॥ १.१०७.४८ ॥
అప్పుడు అతడు దాశుల దేవరూపిణి అయిన ఒక కన్యను చూశాడు. నల్లని కళ్ళ ఆ కన్యను చూడగానే అతడు ఆమెను అడిగాడు.
1.107.49
कस्य त्वमसि का चासि किं च भीरु चिकीर्षसि ।
साऽब्रवीद्दाशकन्याऽस्मि धर्मार्थं वाहये तरिम् ॥ १.१०७.४९ ॥
నువ్వు ఎవరి దానవు, ఎవరు? ఓ భీరూ, ఏమి చేయాలనుకుంటున్నావు? ఆమె ఇలా బదులిచ్చింది: 'నేను పడవవాని కుమార్తెను; ధర్మార్థం పడవ నడుపుతాను.'
1.107.50
पितुर्नियोगाद्भद्रं ते दाशराज्ञो महात्मनः ।
रूपमाधुर्यगन्धैस्तां संयुक्तां देवरूपिणीम् ॥ १.१०७.५० ॥
తండ్రి ఆజ్ఞతో నీకు శుభం కలుగుగాక — మహాత్ముడైన దాశరాజు కుమార్తె. రూప మాధుర్యం, సుగంధంతో కూడిన, దేవరూపిణి ఆమె.
1.107.51
समीक्ष्य राजा दाशेयीं कामयामास शान्तनुः ।
स गत्वा पितरं तस्या वरयामास तां तदा ॥ १.१०७.५१ ॥
ఆ దాశకన్యను చూచి రాజు శాంతనుడు ఆమెను కోరాడు. అతడు ఆమె తండ్రి వద్దకు వెళ్లి అప్పుడు ఆమెను వివాహం అడిగాడు.
1.107.52
पर्यपृच्छत्ततस्तस्याः पितरं सोत्मकारणात् ।
स च तं प्रत्युवाचेदं दाशराजो महीपतिम् ॥ १.१०७.५२ ॥
అప్పుడు ఆసక్తితో రాజు ఆమె తండ్రిని అడిగాడు. దాశరాజు ఆ మహీపతికి ఇలా జవాబిచ్చాడు.
1.107.53
जातमात्रैव मे देया वराय वरवर्णिनी ।
हृदि कामस्तु मे कश्चित्तं निबोध जनेश्वर ॥ १.१०७.५३ ॥
పుట్టిన వెంటనే ఈ శ్రేష్ఠవర్ణ కన్యను వరునికి ఇవ్వాలి. కానీ నా హృదయంలో ఒక కోరిక ఉంది — ఓ జనేశ్వరా, దానిని గ్రహించు.
1.107.54
यदीमां धर्मपत्नीं त्वं मत्तः प्रार्थयसेऽनघ ।
सत्यवागसि सत्येन समयं कुरु मे ततः ॥ १.१०७.५४ ॥
నువ్వు నా నుండి ఈమెను ధర్మపత్నిగా కోరుతున్నావైతే, ఓ నిష్కల్మషా, నువ్వు సత్యవాది; సత్యంతో నాకు ఒక ప్రతిజ్ఞ చేయి.
1.107.55
समयेन प्रदद्यां ते कन्यामहमिमां नृप ।
न हि मे त्वत्समः कश्चिद्वरो जातु भविष्यति ॥ १.१०७.५५ ॥
రాజా, ఒక షరతుపై ఈ కన్యను నీకు ఇస్తాను. నీతో సమానుడైన వరుడు నాకు ఎప్పటికీ దొరకడు.
1.107.56
श्रुत्वा तव वरं दाश व्यवस्येयमहं तव ।
दातव्यं चेत्प्रदास्यामि न त्वदेयं कथंचन ॥ १.१०७.५६ ॥
దాశా, నీ వరాన్ని విని నేను నిశ్చయిస్తాను. ఇవ్వదగినదైతే ఇస్తాను; నీకు ఇవ్వకూడనిది ఏ విధంగానూ ఇవ్వను.
1.107.57
अस्यां जायेत यः पुत्रः स राजा पृथिवीपते ।
त्वदूर्ध्वमभिषेक्तव्यो नान्यः कश्चन पार्थिव ॥ १.१०७.५७ ॥
ఈమె వలన జన్మించే కుమారుడే, భూపతీ, రాజవుతాడు; నీ తరువాత అతడే అభిషేకించబడాలి, మరెవరూ కాదు, రాజా.
1.107.58
नाकामयत तं दातुं वरं दाशाय शान्तनुः ।
शरीरजेन तीव्रेण दह्यमानोऽपि भारत ॥ १.१०७.५८ ॥
శంతనుడు దాశునికి ఆ వరాన్ని ఇవ్వాలని కోరలేదు; ఓ భారతా, అతడు తన శరీరం నుంచి పుట్టిన తీవ్రమైన వేదనతో దహించబడుతున్నా కూడా.
1.107.59
स चिन्तयन्नेव तदा दाशकन्यां महीपतिः ।
प्रत्ययाद्धास्तिनपुरं कामोपहतचेतनः ॥ १.१०७.५९ ॥
అప్పుడు ఆ మహీపతి దాశుని కూతురినే ధ్యానిస్తూ, కామంతో కలతచెందిన మనసుతో, అనురాగం కారణంగా హస్తినాపురానికి వెళ్లాడు.
1.107.60
ततः कदाचिच्छोचन्तं शान्तनुं ध्यानमास्थितम् ।
पुत्रो देवव्रतोऽभ्येत्य पितरं वाक्यमब्रवीत् ॥ १.१०७.६० ॥
ఆ తరువాత ఒకప్పుడు శంతనుడు దుఃఖిస్తూ ధ్యానంలో కూర్చుని ఉండగా, అతని కుమారుడు దేవవ్రతుడు దగ్గరకు వచ్చి తండ్రితో ఈ మాటలు పలికాడు.
1.107.61
सर्वतो भवतः क्षेमं विधेयाः सर्वपार्थिवाः ।
तत्किमर्थमिहाभीक्ष्णं परिशोचसि दुःखितः ॥ १.१०७.६१ ॥
అన్ని వైపులా మీకు క్షేమం ఉంది; సమస్త రాజులు మీకు వశవర్తులు. అలాంటప్పుడు దుఃఖంతో మీరు నిరంతరం ఎందుకు శోకిస్తున్నారు?
1.107.62
ध्यायन्निव च मां राजन्नाभिभाषसि किंचन ।
न चाश्वेन विनिर्यासि विवर्णो हरिणः कृशः ॥ १.१०७.६२ ॥
ఓ రాజా, మీరు ధ్యానంలో మునిగినట్లున్నారు; నాతో ఏమీ మాట్లాడరు, గుర్రంపై బయటికి వెళ్లరు; మీరు వివర్ణులై, కృశించి ఉన్నారు.
1.107.63
व्याधिमिच्छामि ते ज्ञातुं प्रतिकुर्यां हि तत्र वै ।
स तं काममवाच्यं वै दाशकन्यां प्रतीदृशम् ॥ १.१०७.६३ ॥
మీ వ్యాధిని తెలుసుకోవాలని కోరుతున్నాను, దానికి నివారణ కూడా చేస్తాను. కానీ ఆ కోరిక—దాశకన్య పట్ల అలాంటి కోరిక—చెప్పదగినది కాదు.
1.107.64
विवर्तुं नाशकत्तस्मै पिता पुत्रस्य शान्तनुः ।
एवमुक्तः स पुत्रेण शान्तनुः प्रत्यभाषत ॥ १.१०७.६४ ॥
తండ్రి శంతనుడు కొడుకు ముందు (తన మనసును) దాచుకోలేకపోయాడు. కొడుకు ఇలా అడగగా శంతనుడు జవాబిచ్చాడు.
1.107.65
असंशयं ध्यानपरो यथा वत्स तथा शृणु ।
अपत्यं नस्त्वमेवैकः कुले महति भारत ॥ १.१०७.६५ ॥
నిస్సందేహంగా నేను ధ్యానంలో మునిగి ఉన్నాను. ప్రియ కుమారా, విను—ఈ గొప్ప వంశంలో మన ఏకైక సంతానం నువ్వే, ఓ భారతా.
1.107.66
शस्त्रनित्यश्च सततं पौरुषे पर्यवस्थितः ।
अनित्यतां च लोकानामनुशोचामि पुत्रक ॥ १.१०७.६६ ॥
నువ్వు ఎప్పుడూ ఆయుధ సాధనలో నిమగ్నమై, పౌరుషంలో స్థిరంగా ఉంటావు. ప్రియ కుమారా, లోకాల అనిత్యత గురించి నేను శోకిస్తున్నాను.
1.107.67
कथंचित्तव गाङ्गेय विपत्तौ नास्ति नः कुलम् ।
असंशयं त्वमेवैकः शतादपि वरः सुतः ॥ १.१०७.६७ ॥
గాంగేయా, ఏ విపత్తు వచ్చినా మన కులం నీ వల్ల నశించదు. సందేహం లేదు, నీవు ఒక్కడివే వందమంది కుమారుల కంటే ఉత్తముడివి.
1.107.68
न चाप्यहं वृथा भूयो दारान्कर्तुमिहोत्सहे ।
संतानस्याविनाशाय कामये भद्रमस्तु ते ॥ १.१०७.६८ ॥
నేను వృథాగా మళ్లీ భార్యలను చేపట్టడానికి పూనుకోను. సంతతి నశించకుండా ఉండాలని కోరుతున్నాను; నీకు శుభం కలుగుగాక.
1.107.69
अनपत्यतैकपुत्रत्वमित्याहुर्धर्मवादिनः ।
चक्षुरेकं च पुत्रश्च अस्ति नास्ति च भारत।
चक्षुर्नाशे तनोर्नाशः पुत्रनाशे कुलक्षयः ॥ १.१०७.६९ ॥
ధర్మవాదులు ఒక్కడే కుమారుడు ఉండటం సంతానహీనత వంటిదని అంటారు. భారతా, ఒక కన్ను, ఒక కుమారుడు ఉండటం ఉన్నట్టూ లేనట్టూ ఉంటుంది. కన్ను నశిస్తే శరీరం నశిస్తుంది; కుమారుడు నశిస్తే కులం క్షయిస్తుంది.
1.107.70
अग्निहोत्रं त्रयी विद्या यज्ञाश्च सहदक्षिणाः ।
सर्वाण्येतान्यपत्यस्य कलां नार्हन्ति षोडशीम् ॥ १.१०७.७० ॥
అగ్నిహోత్రం, త్రయీవిద్య, దక్షిణలతో కూడిన యజ్ఞాలు—ఇవన్నీ కలిసినా సంతానం యొక్క పదహారవ భాగానికి కూడా సరిపోవు.
1.107.71
एवमेतन्मनुष्येषु तच्च सर्वं प्रजास्विति ।
यदपत्यं महाप्राज्ञ तत्र मे नास्ति संशयः ॥ १.१०७.७१ ॥
మనుషులలో ఇది ఇలాగే ఉంది; సమస్త ప్రాణులలోనూ అంతే. ఓ మహాప్రాజ్ఞా, సంతానం గురించి నాకు సందేహం లేదు.
1.107.72
अपत्येनानृणो लोके पितॄणां नास्ति संशयः ।
एषा त्रयी पुराणानां देवतानां च शाश्वती ॥ १.१०७.७२ ॥
సంతానం వల్ల మనిషి ఈ లోకంలో పితృఋణం నుండి విముక్తుడవుతాడు; ఇందులో సందేహం లేదు. ఇదే పూర్వులు, దేవతలు అనుసరించిన శాశ్వతమైన త్రయీ ధర్మం.
1.107.73
अपत्यं कर्म विद्या च त्रीणि ज्योतींषि भारत ॥ १.१०७.७३ ॥
ఓ భారతా, సంతానం, కర్మ, విద్య — ఇవి మూడు జ్యోతులు.
1.107.74
त्वं च शूरः सदाऽमर्षी शस्त्रनित्यश्च भारत ।
नान्यत्र युद्धात्तस्मात्ते निधनं विद्यते क्वचित् ॥ १.१०७.७४ ॥
నీవు శూరుడు, ఎల్లప్పుడూ రోషవంతుడు, శస్త్రాలలో నిత్యుడవు, భారతా. కాబట్టి యుద్ధం తప్ప మరెక్కడా నీకు మరణం లేదు.
1.107.75
सोऽस्मि संशयमापन्नस्त्वयि शान्ते कथं भवेत् ।
इति ते कारणं तात दुःखस्योक्तमशेषतः ॥ १.१०७.७५ ॥
నీవు శాంతించిన తర్వాత ఇది ఎలా జరుగుతుందో అని నేను సందేహంలో పడ్డాను. తాతా, నీ దుఃఖానికి కారణం పూర్తిగా చెప్పబడింది.
1.107.76
ततस्तत्कारणं राज्ञो ज्ञात्वा सर्वमशेषतः ।
देवव्रतो महाबुद्धिः प्रज्ञया चान्वचिन्तयत् ॥ १.१०७.७६ ॥
అప్పుడు రాజు కారణాన్ని పూర్తిగా తెలుసుకుని, మహాబుద్ధిమంతుడైన దేవవ్రతుడు తన ప్రజ్ఞతో ఆలోచించాడు.
1.107.77
अपत्यफलसंयुक्तमेतच्छ्रुत्वा पितुर्वचः ।
सूतं भूयोऽपि संतप्त आह्वयामास वै पितुः ॥ १.१०७.७७ ॥
సంతాన ఫలంతో కూడిన తండ్రి ఈ మాటను విని, దుఃఖితుడై మళ్ళీ తండ్రి సారథిని పిలిపించాడు.
1.107.78
सूतस्तु कुरुमुख्यस्य उपयातस्तदाज्ञया ।
तमुवाच महाप्राज्ञो भीष्मो वै सारथिं पितुः ॥ १.१०७.७८ ॥
అప్పుడు కురుశ్రేష్ఠుని ఆజ్ఞతో సారథి వచ్చాడు. మహాప్రాజ్ఞుడైన భీష్ముడు తండ్రి ఆ సారథితో ఇలా అన్నాడు.
1.107.79
त्वं सारथे पितुर्मह्यं सखासि रथधूर्गतः ।
अपि जानासि यदि वै कस्यां भावो नृपस्य तु ॥ १.१०७.७९ ॥
సారథీ, నీవు నా తండ్రికి మిత్రుడవు; రథధురను చాలాకాలం మోసినవాడవు. రాజు మనసు ఎవరివైపు మొగ్గిందో నీకు తెలిసివుంటే చెప్పు.
1.107.80
तदाचक्ष्व भवान्पृष्टः करिष्ये न तदन्यथा ।
दाशकन्या कुरुश्रेष्ठ तत्र भावः पितुर्गतः ॥ १.१०७.८० ॥
నీవు అడిగినట్లుగా అది చెబుతాను; దానికి విరుద్ధంగా చేయను. కురుశ్రేష్ఠా, దాశకన్య వైపు నీ తండ్రి మనసు మళ్లింది.
1.107.81
वृतः स नरदेवेन तदा वचनमब्रवीत् ।
योऽस्यां पुमान्भवेज्जातः स राजा त्वदनन्तरम् ॥ १.१०७.८१ ॥
రాజు అప్పుడు కోరినప్పుడు అతడు ఇలా పలికాడు: "ఆమెకు జన్మించిన పుత్రుడే నీ తరువాత రాజవుతాడు."
1.107.82
नाकामयत तं दातुं पिता तव वरं तदा ।
स चापि निश्चयस्तस्य न च दद्यां ततोऽन्यथा ॥ १.१०७.८२ ॥
నీ తండ్రి అప్పుడు ఆ వరాన్ని ఇవ్వాలని కోరలేదు. అతని నిశ్చయం కూడా ఇదే: "లేకుంటే నేను ఇవ్వను."
1.107.83
एतत्ते कथितं वीर कुरुष्व यदनन्तरम् ।
ततः स पितुराज्ञाय मतं सम्यगवेक्ष्य च।
ज्ञात्वा च मानसं पुत्रः प्रययौ यमुनां प्रति ॥ १.१०७.८३ ॥
వీరా, ఇది నీకు చెప్పబడింది; ఇక తరువాత ఏమి చేయాలో అది చేయి. అప్పుడు కుమారుడు తండ్రి అభిప్రాయాన్ని సరిగా గ్రహించి, ఆయన మనసును తెలుసుకుని యమునా నది వైపు వెళ్ళాడు.
1.107.84
क्षत्रियैः सह धर्मात्मा पुराणैर्धर्मचारिभिः ।
उच्चैश्श्रवसमागम्य कन्यां वव्रे पितुः स्वयम् ॥ १.१०७.८४ ॥
ధర్మాత్ముడైన ఆ కుమారుడు పురాతన ధర్మచారులైన క్షత్రియులతో కలిసి వచ్చి, తండ్రి కోసం ఆ కన్యను స్వయంగా కోరాడు.
1.107.85
तं दाशः प्रतिजग्राह विधिवत्प्रतिपूज्य च ।
अब्रवीच्चैनमासीनं राजसंसदि भारत ॥ १.१०७.८५ ॥
దాశుడు ఆయనను విధివత్తుగా స్వీకరించి గౌరవించాడు; రాజసభలో కూర్చున్న ఆయనతో, ఓ భారతా, ఇలా అన్నాడు.
1.107.86
राज्यशुल्का प्रदातव्या कन्येयं याचतां वर ।
अपत्यं यद्भवेदस्याः स राजाऽस्तु पितुः परम् ॥ १.१०७.८६ ॥
ఓ యాచకులలో శ్రేష్ఠుడా, ఈ కన్యను రాజ్యమే శుల్కంగా ఇవ్వాలి; ఆమెకు పుట్టిన సంతానం తండ్రి తరువాత రాజు కావాలి.
1.107.87
त्वमेवात्र महाबाहो शान्तनोर्वंशवर्धनः ।
पुत्रः शस्त्रभृतां श्रेष्ठः किं नु वक्ष्यामि ते वचः ॥ १.१०७.८७ ॥
ఓ మహాబాహూ, ఇక్కడ నీవే శంతనుని వంశాన్ని వృద్ధి చేసేవాడవు, ఆయుధధారులలో శ్రేష్ఠుడైన కుమారుడవు; నీకు ఇంకేమి చెప్పాలి?
1.107.88
कुमारिकायाः शुल्कार्थं किंचिद्वक्ष्यामि भारत ।
कोहि संबन्धखं श्लाघ्यमीप्सितं यौनमीदृशम्।
अतिक्रामन्न तप्येत साक्षादपि शतक्रतुः ॥ १.१०७.८८ ॥
ఓ భారతా, కన్య శుల్కం గురించి కొంత చెబుతాను: ఇంత ప్రశంసనీయమైన, కోరదగిన వివాహ సంబంధాన్ని అతిక్రమిస్తే ఎవరు, సాక్షాత్తు ఇంద్రుడైనా, బాధపడకుండా ఉంటాడు?
1.107.89
अपत्यं चैतदार्यस्य यो युष्माकं समो गुणैः ।
यस्य शुक्रात्सत्यवती संभूता वरवर्णिनी ॥ १.१०७.८९ ॥
ఇది మీతో గుణాలలో సమానుడైన ఆర్యుని సంతానం; అతని శుక్రం నుండే శ్రేష్ఠ వర్ణంగల సత్యవతి జన్మించింది.
1.107.90
तेन मे बहुशस्तात पिता ते परिकीर्तितः ।
अर्हः सत्यवतीं वोढुं धर्मज्ञः स नराधिपः ॥ १.१०७.९० ॥
ప్రియుడా, దాని ద్వారా నేను నీ తండ్రిని అనేకసార్లు కీర్తించాను; ఆ ధర్మజ్ఞుడైన నరాధిపుడు సత్యవతిని వివాహమాడటానికి అర్హుడు.
1.107.91
इयं सत्यवती देवी पितरं तेऽब्रवीत्तथा ।
अर्थितश्चापिराजर्षिः प्रत्याख्यातः पुरा मया ॥ १.१०७.९१ ॥
దేవి సత్యవతి మీ తండ్రితో ఇలా అన్నది. రాజర్షి ముందు నన్ను అడిగినప్పుడు నేను నిరాకరించాను.
1.107.92
कन्यापितृत्वात्किंचित्तु वक्ष्यामि त्वां नराधिप ।
बलवत्सपत्नतामत्र दोषं पश्यामि केवलम् ॥ १.१०७.९२ ॥
నరాధిపా, కుమార్తె తండ్రిగా నీతో కొంత చెబుతాను. ఇక్కడ బలమైన సవతిభావమనే ఒక దోషమే నేను చూస్తున్నాను.
1.107.93
भूयांसं त्वयि पश्यामि तद्दोषमपराजित ।
यस्य हि त्वं सपत्नः स्या गन्धर्वस्यासुरस्य वा ॥ १.१०७.९३ ॥
అపరాజితా, నీలో ఆ దోషాన్ని ఇంకా పెద్దగా చూస్తున్నాను; నువ్వు గంధర్వునికో అసురునికో సవతివాడవుతావు కదా.
1.107.94
न स जातु चिरं जीवेत्त्वयि क्रुद्धे परन्तप ।
एतावानत्र दोषो हि नान्यः कश्चन पार्थिव ॥ १.१०७.९४ ॥
పరంతపా, నీవు కోపిస్తే అతడు ఎంతోకాలం బ్రతకడు. రాజా, ఇక్కడ దోషం ఇంతే; మరే దోషమూ లేదు.
1.107.95
एतज्जानीहि भद्रं ते दानादाने परन्तप ॥ १.१०७.९५ ॥
పరంతపా, ఇది తెలుసుకో, నీకు శుభం కలుగుగాక — ఇదే ఇవ్వడం మరియు పుచ్చుకోవడం.
1.107.96
एवमुक्तस्तु गाङ्गेयस्तद्युक्तं प्रत्यभाषत ।
शृण्वतां भूमिपालानां पितुरर्थाय भारत ॥ १.१०७.९६ ॥
ఇలా చెప్పబడినప్పుడు, గాంగేయుడు తగినదాన్ని జవాబిచ్చాడు — రాజులు వింటుండగా, భారతా, తండ్రి ప్రయోజనం కోసం.
1.107.97
इदं वचनमाधत्स्व नास्ति वक्तास्य मत्समः ।
अन्यो जातो न जनिता न च कश्चन संप्रति ॥ १.१०७.९७ ॥
ఈ మాటను విను — ఈ విషయంలో నాతో సమానమైన వక్త లేడు; ప్రస్తుతం నాతో సమానంగా జన్మించినవాడు గానీ జనకుడు గానీ ఎవరూ లేరు.
1.107.98
एवमेतत्करिष्यामि यथा त्वमनुभाषसे ।
योऽस्यां जनिष्यते पुत्रः स नो राजा भविष्यति ॥ १.१०७.९८ ॥
నువ్వు చెప్పినట్లే ఇది చేస్తాను; ఇక్కడ పుట్టే కుమారుడే మన రాజు అవుతాడు.
1.107.99
इत्युक्तः पुनरेव स्म तं दाशः प्रत्यभाषत ।
चिकीर्षुर्दुष्करं कर्म राज्यार्थे भरतर्षभ ॥ १.१०७.९९ ॥
అలా చెప్పగా దాశుడు మళ్లీ అతనికి సమాధానమిచ్చాడు — రాజ్యం కోసం కష్టమైన కార్యం చేయాలనే కోరికతో, భరతశ్రేష్ఠా.
1.107.100
त्वमेव नाथः संप्राप्तः शान्तनोरमितद्युते ।
कन्यायाश्चैव धर्मात्मन्प्रभुर्दानाय चेश्वरः ॥ १.१०७.१०० ॥
అమిత తేజస్సు గల శంతనుని కుమారా, నీవే ఇక్కడ రక్షకుడిగా వచ్చావు; ధర్మాత్మా, ఈ కన్యను ఇచ్చే అధికారం కూడా నీకే ఉంది.
1.107.101
इदं तु वचनं सौम्य कार्यं चैव निबोध मे ।
कौमारिकाणां शीलेन वक्ष्याम्यहमरिन्दम ॥ १.१०७.१०१ ॥
సౌమ్యా, కానీ నా ఈ మాట విని అమలు చేయి — కన్యల స్వభావం ప్రకారం నేను చెబుతాను, శత్రుదమనా.
1.107.102
यत्त्वया सत्यवत्यर्थे सत्यधर्मपरायण ।
राजमध्ये प्रतिज्ञातमनुरूपं तवैव तत् ॥ १.१०७.१०२ ॥
సత్యధర్మపరాయణా, సత్యవతి కోసం రాజుల మధ్య నీవు చేసిన ప్రతిజ్ఞ — అది నీకే తగినది.
1.107.103
नान्यथा तन्महाबाहो संशयोऽत्र न कश्चन ।
तवापत्यं भवेद्यत्तु तत्र नः संशयो महान् ॥ १.१०७.१०३ ॥
ఓ మహాబాహూ, ఇందులో ఏ సందేహమూ లేదు; అది వేరుగా ఉండదు. కానీ నీకు సంతానం కలిగితే, దాని గురించి మాకు గొప్ప సందేహం ఉంది.
1.107.104
तस्यैतन्मतमाज्ञाय सत्यधर्मपरायणः ।
प्रत्यजानात्तदा राजन्पितुः प्रियचिकीर्षया ॥ १.१०७.१०४ ॥
అతని ఈ అభిప్రాయాన్ని తెలుసుకుని, సత్యధర్మపరాయణుడైన అతడు, ఓ రాజా, తండ్రిని సంతోషపెట్టాలనే కోరికతో అప్పుడు ప్రతిజ్ఞ చేశాడు.
1.107.105
उच्चैश्श्रवः समाधत्स्व प्रतिज्ञां जनसंसदि ।
ऋषयो वाथ वा देवा भूतान्यन्तर्हितानि च ॥ १.१०७.१०५ ॥
ఓ ఉచ్చైఃశ్రవా, జనసభలో ఈ ప్రతిజ్ఞను దృఢంగా ధరించు. ఋషులైనా, దేవతలైనా, లేక అదృశ్యంగా ఉన్న ప్రాణులైనా—
1.107.106
यानि यानीह शृण्वन्तु नास्ति वक्तास्य मत्समः ।
दाशराज निबोधेदं वचनं मे नृपोत्तम ॥ १.१०७.१०६ ॥
ఇక్కడ ఎవరు విన్నా వినవచ్చు; దీన్ని చెప్పేవాడు నాకు సమానుడు లేడు. ఓ దాశరాజా, ఓ నృపోత్తమా, నా ఈ మాటలను అర్థం చేసుకో.
1.107.107
शृण्वतां भूमिपालानां यद्ब्रवीमि पितुः कृते ।
राज्यं तावत्पूर्वमेव मया त्यक्तं नराधिपाः ॥ १.१०७.१०७ ॥
వినే రాజులారా, నా తండ్రి కోసం నేను చెప్పేది ఇదే—రాజ్యాన్ని నేను మునుపే విడిచిపెట్టాను. ఓ నరాధిపులారా.
1.107.108
अपत्यहेतोरपि च करिष्येऽद्य विनिश्चयम् ।
अद्यप्रभृति मे दाश ब्रह्मचर्यं भविष्यति ॥ १.१०७.१०८ ॥
సంతానం కోసం కూడా నేను ఇప్పుడు స్థిరమైన నిర్ణయం తీసుకుంటాను. ఓ దాశా, ఈ రోజు నుండి నా బ్రహ్మచర్యమే ఉంటుంది.
1.107.109
अपुत्रस्यापि मे लोका भविष्यन्त्यक्षया दिवि ।
न हि जन्मप्रभृत्युक्तं मया किंचिदिहानृतम् ॥ १.१०७.१०९ ॥
నాకు కొడుకు లేకపోయినా స్వర్గంలో నా లోకాలు అక్షయంగా ఉంటాయి. పుట్టినప్పటి నుండి నేను ఇక్కడ ఏదీ అసత్యంగా చెప్పలేదు.
1.107.110
यावत्प्राणा ध्रियन्ते वै मम देहं समाश्रिताः ।
तावन्न जनयिष्यामि पित्रे कन्यां प्रयच्छ मे ॥ १.१०७.११० ॥
నా శరీరంలో ప్రాణాలు ఉన్నంతకాలం నేను సంతానాన్ని కనను. తండ్రి కోసం నాకు ఒక కన్యను ఇవ్వు.
1.107.111
परित्यजाम्यहं राज्यं मैथुनं चापि सर्वशः ।
ऊर्ध्वरेता भविष्यामि दाश सत्यं ब्रवीमि ते ॥ १.१०७.१११ ॥
రాజ్యాన్ని, పూర్తిగా మైథునాన్ని నేను విడిచిపెడతాను. దాశా, ఊర్ధ్వరేతస్సు అవుతాను. ఇది సత్యమని నీకు చెబుతున్నాను.
1.107.112
तस्य तद्वचनं श्रुत्वा संप्रहृष्टतनूरुहः ।
ददानीत्येव तं दाशो धर्मात्मा प्रत्यभाषत ॥ १.१०७.११२ ॥
అతని ఆ మాటలు విని, ఆనందంతో రోమాలు నిక్కబొడుచుకొన్న ధర్మాత్ముడైన దాశుడు "ఇస్తాను" అని అతనికి సమాధానమిచ్చాడు.
1.107.113
ततोन्तरिक्षेऽप्सरसो देवाः सर्षिगणास्तदा ।
तद्दृष्टा दुष्करं कर्म प्रशशंसुश्च पार्थिवाः ॥ १.१०७.११३ ॥
అప్పుడు ఆకాశంలో అప్సరసలు, దేవతలు, ఋషిగణాలు ఆ కఠినమైన కార్యాన్ని చూసి, రాజులూ ప్రశంసించారు.
1.107.114
अभ्यवर्षन्त कुसुमैर्भीष्मोऽयमिति चाब्रुवन् ।
ततः स पितुरर्थाय तामुवाच यशस्विनीम् ॥ १.१०७.११४ ॥
పూలను వర్షింపజేస్తూ "ఇతడు భీష్ముడు" అని వారు అన్నారు. అప్పుడు తండ్రి కోసం అతడు ఆ యశస్వినితో మాట్లాడాడు.
1.107.115
अधिरोह रथं मातर्गच्छावः स्वगृहानिति ।
एवमुक्त्वा तु भीष्मस्तां रथमारोप्य भामिनीं ॥ १.१०७.११५ ॥
"అమ్మా, రథమెక్కు, మన ఇంటికి వెళ్దాం" అని పలికి, భీష్ముడు ఆ తేజస్విని రథంపై ఎక్కించాడు.
1.107.116
आगम्य हास्तिनपुरं शान्तनोः संन्यवेदयत् ।
तस्य तद्दुष्करं कर्म प्रशशंसुर्नाराधिपाः ॥ १.१०७.११६ ॥
హాస్తినపురానికి వచ్చి శంతనునికి అంతా తెలియజేశాడు. అతని ఆ దుష్కర కార్యాన్ని రాజులు ప్రశంసించారు.
1.107.117
समेताश्च पृथक्चैव भीष्मोयमिति चाब्रुवन् ।
तच्छ्रुत्वा दुष्करं कर्म कृतं भीष्मेण शान्तनुः ॥ १.१०७.११७ ॥
అందరూ కలిసి, విడివిడిగా కూడా "ఇతడే భీష్ముడు" అని అన్నారు. భీష్ముడు చేసిన ఆ దుష్కర కార్యాన్ని విని శంతనుడు—
1.107.118
बभूव दुःखितो राजा चिररात्राय भारत ।
स तेन कर्मणा सूनोः प्रीतस्तस्मै वरं ददौ ॥ १.१०७.११८ ॥
భారతుడా, రాజు శంతనుడు చాలా కాలం దుఃఖంతో ఉన్నాడు. తన కొడుకు ఆ కార్యంతో సంతోషించి అతనికి వరం ఇచ్చాడు.
1.107.119
स्वच्छन्दमरणं तुष्टो ददौ तस्मै महात्मने ।
न ते मृत्युः प्रभविता यावज्जीवितुमिच्छसि ॥ १.१०७.११९ ॥
సంతోషించి ఆ మహాత్ముడికి స్వచ్ఛంద మరణ వరాన్ని ఇచ్చాడు: "నువ్వు జీవించాలనుకునేంత వరకు నీ మృత్యువు నిన్ను వశపరచుకోదు."
1.107.120
त्वत्तो ह्यनुज्ञां संप्राप्य मृत्युः प्रभविताऽनघ ॥ १.१०७.१२० ॥
"ఓ పుణ్యాత్మా, నీ అనుమతి పొందిన తర్వాతే మృత్యువు నీపై ప్రభావం చూపుతుంది."