મહાભારત · અધ્યાય 1.116
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.116.1
किं कृतं कर्म धर्मेण येन शापमुपेयिवान् ।
कस्य शापाच्च ब्रह्मर्षेः शूद्रयोनावजायत ॥ १.११६.१ ॥
કયું ધર્મકર્મ કરીને તેને શાપ મળ્યો? કયા બ્રહ્મર્ષિના શાપથી તે શૂદ્ર યોનિમાં જન્મ્યો?
1.116.2
बभूव ब्राह्मणः कश्चिन्माण्डव्य इति विश्रुतः ।
धृतिमान्सर्वधर्मज्ञः सत्ये तपसि च स्थितः ॥ १.११६.२ ॥
માંડવ્ય નામે પ્રસિદ્ધ એક બ્રાહ્મણ હતો; તે ધીરજવાન, સર્વ ધર્મોનો જ્ઞાતા, સત્ય અને તપમાં સ્થિત હતો.
1.116.3
स तीर्थयात्रां विचरन्नाजगाम यदृच्छया ।
संनिकृष्टानि तीर्थानि ग्रामाणां यानि कानि च।
तत्राश्रमपदं कृत्वा वसति स्म महामुनिः ॥ १.११६.३ ॥
તીર્થયાત્રા કરતાં તે સંયોગવશ ત્યાં આવ્યો; ગામોની નજીક જે જે તીર્થો હતાં ત્યાં. ત્યાં આશ્રમ બનાવીને એ મહામુનિ રહેવા લાગ્યો.
1.116.4
स आश्रमपदद्वारि वृक्षमूले महातपाः ।
ऊर्ध्वबाहुर्महायोगी तस्थौ मौनव्रतान्वितः ॥ १.११६.४ ॥
તે આશ્રમના દ્વાર પાસે, વૃક્ષના મૂળમાં, મહાતપસ્વી, હાથ ઊંચા કરીને, મહાયોગી, મૌનવ્રત ધારણ કરીને ઊભો રહ્યો.
1.116.5
तस्य कालेन महता तस्मिंस्तपसि वर्ततः ।
तमाश्रममनुप्राप्ता दस्यवो लोप्त्रहारिणः ॥ १.११६.५ ॥
તે તપમાં લાંબો સમય રહેલો હતો ત્યારે, તે આશ્રમમાં લૂંટ ચલાવનારા ચોરો આવી પહોંચ્યા.
1.116.6
अनुसार्यमाणा बहुभी रक्षिभिर्भरतर्षभ ।
तामेव वसतिं जग्मुस्ते ग्रामाल्लोप्त्रहारिणः ॥ १.११६.६ ॥
હે ભરતશ્રેષ્ઠ! ઘણા રક્ષકોથી પીછો કરાયેલા તે લૂંટારાઓ ગામમાંથી તે જ નિવાસસ્થાને ગયા.
1.116.7
यस्मिन्नावसथे शेते स मुनिः संशितव्रतः ।
ते तस्यावसथे लोप्त्रं दस्यवः कुरुसत्तम ॥ १.११६.७ ॥
જે આશ્રમમાં કઠોર વ્રતધારી એ મુનિ સૂતા હતા, ત્યાં જ લૂંટારાઓએ ચોરેલો માલ મૂક્યો, હે કુરુશ્રેષ્ઠ.
1.116.8
निधाय च भयाल्लीनास्तत्रैवानागते बले ।
तेषु लीनेष्वथो शीघ्रं ततस्तद्रक्षिणां बलम् ॥ १.११६.८ ॥
માલ મૂકીને ભયથી ત્યાં જ સંતાઈ ગયા; સૈન્ય હજી આવ્યું ન હતું. તેઓ સંતાયા પછી તરત રક્ષકોનું એ સૈન્ય આવ્યું.
1.116.9
आजगाम ततोऽपश्यंस्तमृषिं तस्करानुगाः ।
तमपृच्छंस्ततो राजंस्तथावृत्तं तपोधनम् ॥ १.११६.९ ॥
પછી તેઓ આવ્યા, ચોરોનો પીછો કરનારાઓએ એ ઋષિને જોયા. હે રાજન્, પછી તેમણે એ તપોધનને જે બન્યું હતું તેના વિશે પૂછ્યું.
1.116.10
कतरेण पथा याता दस्यवो द्विजसत्तम ।
तेन गच्छामहे ब्रह्मन्यथा शीघ्रतरं वयम् ॥ १.११६.१० ॥
હે દ્વિજશ્રેષ્ઠ, લૂંટારાઓ કયા માર્ગે ગયા? હે બ્રહ્મન્, અમે જે માર્ગે વધુ ઝડપથી જઈ શકીએ તે માર્ગે જઈશું.
1.116.11
तथा तु रक्षिमां तेषां ब्रुवतां स तपोधनः ।
न किंचिद्वचनं राजन्नब्रवीत्साध्वसाधु वा ॥ १.११६.११ ॥
રક્ષકો આ રીતે બોલતા હતા ત્યારે, એ તપોધન, હે રાજન્, કંઈ પણ બોલ્યા નહીં; સારું કે ખોટું કંઈ કહ્યું નહીં.
1.116.12
ततस्ते राजपुरुषा विचिन्वानास्तमाश्रमम् ।
ददृशुस्तत्र लीनांस्तांश्चोरांस्तद्द्रव्यमेव च ॥ १.११६.१२ ॥
પછી એ રાજપુરુષો એ આશ્રમની શોધ કરતાં ત્યાં સંતાયેલા એ ચોરોને અને એ માલને પણ જોયો.
1.116.13
ततः शङ्का समभवद्रक्षिणां तं मुनिं प्रति ।
संयम्यैनं ततो राज्ञे दस्यूंश्चैव न्यवेदयन् ॥ १.११६.१३ ॥
ત્યારે રક્ષકોના મનમાં તે મુનિ પર શંકા ઊપજી. તેમણે તેને બાંધીને ચોરો સહિત રાજાને જાણ કરી.
1.116.14
तं राजा सह तैश्चोरैरन्वशाद्वध्यतामिति ।
स रक्षिभिस्तैरज्ञातः शूले प्रोतो महातपाः ॥ १.११६.१४ ॥
રાજાએ તેને તે ચોરો સાથે 'વધ કરો' એવો આદેશ આપ્યો. મહાતપસ્વી એવા તેને રક્ષકોએ ઓળખ્યા વિના શૂળી પર ચડાવી દીધો.
1.116.15
ततस्ते शूलमारोप्य तं मुनिं रक्षिणस्तदा ।
प्रतिजग्मुर्महीपालं धनान्यादाय तान्यथ ॥ १.११६.१५ ॥
પછી રક્ષકોએ તે મુનિને શૂળી પર ચડાવીને, તે ધન લઈને રાજા પાસે પાછા ફર્યા.
1.116.16
शूलस्थः स तु धर्मात्मा कालेन महता ततः ।
निराहारोऽपि विप्रर्षिर्मरणं नाभ्यपद्यत ॥ १.११६.१६ ॥
શૂળી પર રહેલા તે ધર્માત્મા બ્રાહ્મણ ઋષિ લાંબા સમય સુધી નિરાહાર રહેવા છતાં મૃત્યુ પામ્યા નહીં.
1.116.17
धारयामास च प्राणानृषींश्च समुपानयत् ।
शूलाग्रे तप्यमानेन तपस्तेन महात्मना ॥ १.११६.१७ ॥
તે મહાત્માએ શૂળીના અગ્રભાગે બળતાં છતાં પ્રાણ ધારણ કર્યા અને ઋષિઓને પણ બોલાવ્યા.
1.116.18
सन्तापं परमं जग्मुर्मुनयस्तपसाऽन्विताः ।
ते रात्रौ शकुना भूत्वा सन्निपत्त्य तु भारत।
दर्शन्तो यथाशक्ति तमपृच्छन्द्विजोत्तमम् ॥ १.११६.१८ ॥
તપથી યુક્ત મુનિઓને અત્યંત સંતાપ થયો. હે ભારત, તેઓ રાત્રે પક્ષીઓનું રૂપ ધરીને એકત્ર થયા અને યથાશક્તિ દર્શન આપતા તે શ્રેષ્ઠ દ્વિજને પૂછવા લાગ્યા.
1.116.19
श्रोतुमिच्छामहे ब्रह्मन्किं पापं कृतवानसि ।
येनेह समनुप्राप्तं शूले दुःखभयं महत् ॥ १.११६.१९ ॥
હે બ્રાહ્મણ, તમે કયું પાપ કર્યું તે સાંભળવા અમે ઇચ્છીએ છીએ; જેના કારણે અહીં શૂળ પર તમને મોટું દુઃખ અને ભય પ્રાપ્ત થયું.