महाभारत · अध्याय 1.116
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.116.1
किं कृतं कर्म धर्मेण येन शापमुपेयिवान् ।
कस्य शापाच्च ब्रह्मर्षेः शूद्रयोनावजायत ॥ १.११६.१ ॥
कोणते धर्मकर्म करून त्याला शाप मिळाला? कोणा ब्रह्मर्षीच्या शापामुळे तो शूद्र योनीत जन्मला?
1.116.2
बभूव ब्राह्मणः कश्चिन्माण्डव्य इति विश्रुतः ।
धृतिमान्सर्वधर्मज्ञः सत्ये तपसि च स्थितः ॥ १.११६.२ ॥
माण्डव्य नावाचा प्रसिद्ध एक ब्राह्मण होता; तो धैर्यवान, सर्व धर्म जाणणारा, सत्य आणि तपात स्थिर होता.
1.116.3
स तीर्थयात्रां विचरन्नाजगाम यदृच्छया ।
संनिकृष्टानि तीर्थानि ग्रामाणां यानि कानि च।
तत्राश्रमपदं कृत्वा वसति स्म महामुनिः ॥ १.११६.३ ॥
तीर्थयात्रा करीत फिरताना तो योगायोगाने तेथे आला; गावांजवळची जी जी तीर्थे होती तेथे. तेथे आश्रम उभारून तो महामुनी राहिला.
1.116.4
स आश्रमपदद्वारि वृक्षमूले महातपाः ।
ऊर्ध्वबाहुर्महायोगी तस्थौ मौनव्रतान्वितः ॥ १.११६.४ ॥
तो आश्रमाच्या द्वारी, वृक्षमूळाशी, महातपस्वी, बाहू उंच करून, महायोगी, मौनव्रत धारण करून उभा राहिला.
1.116.5
तस्य कालेन महता तस्मिंस्तपसि वर्ततः ।
तमाश्रममनुप्राप्ता दस्यवो लोप्त्रहारिणः ॥ १.११६.५ ॥
तो त्या तपात दीर्घकाळ असताना त्या आश्रमात लुटारू चोर आले.
1.116.6
अनुसार्यमाणा बहुभी रक्षिभिर्भरतर्षभ ।
तामेव वसतिं जग्मुस्ते ग्रामाल्लोप्त्रहारिणः ॥ १.११६.६ ॥
हे भरतर्षभा! अनेक रक्षकांनी पाठलाग केलेले ते लुटारू गावातून त्याच निवासस्थानी गेले.
1.116.7
यस्मिन्नावसथे शेते स मुनिः संशितव्रतः ।
ते तस्यावसथे लोप्त्रं दस्यवः कुरुसत्तम ॥ १.११६.७ ॥
ज्या आश्रमात कठोर व्रताचा तो मुनी राहत होता, त्याच आश्रमात चोरांनी लुटलेला माल ठेवला, हे कुरुश्रेष्ठा.
1.116.8
निधाय च भयाल्लीनास्तत्रैवानागते बले ।
तेषु लीनेष्वथो शीघ्रं ततस्तद्रक्षिणां बलम् ॥ १.११६.८ ॥
माल ठेवून भयाने तिथेच लपले; सैन्य अजून आले नव्हते. ते लपल्यावर लगेच रक्षकांचे ते सैन्य आले.
1.116.9
आजगाम ततोऽपश्यंस्तमृषिं तस्करानुगाः ।
तमपृच्छंस्ततो राजंस्तथावृत्तं तपोधनम् ॥ १.११६.९ ॥
मग ते आले, चोरांचा पाठलाग करणाऱ्यांनी त्या ऋषींना पाहिले. हे राजा, मग त्यांनी त्या तपोधनाला जे घडले होते त्याविषयी विचारले.
1.116.10
कतरेण पथा याता दस्यवो द्विजसत्तम ।
तेन गच्छामहे ब्रह्मन्यथा शीघ्रतरं वयम् ॥ १.११६.१० ॥
हे द्विजश्रेष्ठा, दरोडेखोर कोणत्या मार्गाने गेले? हे ब्रह्मन्, आम्ही ज्या मार्गाने अधिक लवकर जाऊ शकू त्याच मार्गाने जाऊ.
1.116.11
तथा तु रक्षिमां तेषां ब्रुवतां स तपोधनः ।
न किंचिद्वचनं राजन्नब्रवीत्साध्वसाधु वा ॥ १.११६.११ ॥
रक्षक असे बोलत असताना, तो तपोधन, हे राजा, काहीही बोलला नाही; चांगले वा वाईट काहीच म्हणाला नाही.
1.116.12
ततस्ते राजपुरुषा विचिन्वानास्तमाश्रमम् ।
ददृशुस्तत्र लीनांस्तांश्चोरांस्तद्द्रव्यमेव च ॥ १.११६.१२ ॥
मग ते राजपुरुष त्या आश्रमाचा शोध घेत असताना तिथे लपलेले ते चोर आणि तो मालही त्यांना दिसला.
1.116.13
ततः शङ्का समभवद्रक्षिणां तं मुनिं प्रति ।
संयम्यैनं ततो राज्ञे दस्यूंश्चैव न्यवेदयन् ॥ १.११६.१३ ॥
तेव्हा रक्षकांना त्या मुनीविषयी संशय आला. त्यांनी त्याला बांधून चोरांसह राजाला कळवले.
1.116.14
तं राजा सह तैश्चोरैरन्वशाद्वध्यतामिति ।
स रक्षिभिस्तैरज्ञातः शूले प्रोतो महातपाः ॥ १.११६.१४ ॥
राजाने त्याला त्या चोरांसह 'वध करा' असा आदेश दिला. महातपस्वी असलेल्या त्याला रक्षकांनी ओळखले नाही आणि शूळावर चढवले.
1.116.15
ततस्ते शूलमारोप्य तं मुनिं रक्षिणस्तदा ।
प्रतिजग्मुर्महीपालं धनान्यादाय तान्यथ ॥ १.११६.१५ ॥
मग रक्षकांनी त्या मुनीला शूळावर चढवले आणि ती धने घेऊन राजाकडे परत गेले.
1.116.16
शूलस्थः स तु धर्मात्मा कालेन महता ततः ।
निराहारोऽपि विप्रर्षिर्मरणं नाभ्यपद्यत ॥ १.११६.१६ ॥
शूळावर असलेले ते धर्मात्मा ब्राह्मण-ऋषी दीर्घकाळ निराहार असूनही मृत्यू पावले नाहीत.
1.116.17
धारयामास च प्राणानृषींश्च समुपानयत् ।
शूलाग्रे तप्यमानेन तपस्तेन महात्मना ॥ १.११६.१७ ॥
त्या महात्म्याने शूळाच्या टोकावर होरपळत असतानाही प्राण धारण केले आणि ऋषींनाही बोलावले.
1.116.18
सन्तापं परमं जग्मुर्मुनयस्तपसाऽन्विताः ।
ते रात्रौ शकुना भूत्वा सन्निपत्त्य तु भारत।
दर्शन्तो यथाशक्ति तमपृच्छन्द्विजोत्तमम् ॥ १.११६.१८ ॥
तपाने युक्त मुनींना अत्यंत संताप झाला. हे भारता, ते रात्री पक्षी होऊन एकत्र आले आणि यथाशक्ती दर्शन देऊन त्या श्रेष्ठ द्विजाला विचारू लागले.
1.116.19
श्रोतुमिच्छामहे ब्रह्मन्किं पापं कृतवानसि ।
येनेह समनुप्राप्तं शूले दुःखभयं महत् ॥ १.११६.१९ ॥
हे ब्राह्मणा, तुम्ही कोणते पाप केले ते ऐकू इच्छितो; ज्यामुळे येथे शूळावर तुम्हाला मोठे दुःख व भय प्राप्त झाले.