મહાભારત · અધ્યાય 1.127
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.127.1
एवमुक्ता महाराज कुन्ती पाण्डुमभाषत ।
कुरूणामृषभं वीरं तदा भूमिपतिं पतिम् ॥ १.१२७.१ ॥
મહારાજ, એમ કહેવાયા પછી કુંતી પાંડુને બોલી — કુરુઓમાં શ્રેષ્ઠ, વીર, તે સમયના ભૂમિપતિ, પોતાના પતિને.
1.127.2
न मामर्हसि धर्मज्ञ वक्तुमेवं कथंचन ।
धर्मपत्नीमभिरतां त्वयि राजीवलोचने ॥ १.१२७.२ ॥
હે ધર્મજ્ઞ, મને કોઈ પણ રીતે આ પ્રમાણે કહેવું તમને યોગ્ય નથી — હું તમારા પ્રત્યે અનુરક્ત ધર્મપત્ની છું, કમળનયના.
1.127.3
त्वमेव तु महाबाहो मय्यपत्यानि भारत ।
वीर वीर्योपपन्नानि धर्मतो जनयिष्यसि ॥ १.१२७.३ ॥
હે મહાબાહુ, ભરતવંશી, વીર, તમે જ મારામાં ધર્મ પ્રમાણે પરાક્રમી સંતાનો ઉત્પન્ન કરશો.
1.127.4
स्वर्गं मनुजशार्दूल गच्छेयं सहिता त्वया ।
अपत्याय च मां गच्छ त्वमेव कुरुनन्दन ॥ १.१२७.४ ॥
હે મનુષ્યોમાં વ્યાઘ્ર, હું તમારી સાથે સ્વર્ગે જાઉં; અને સંતાન માટે તમે જ મારી પાસે આવો, હે કુરુનંદન.
1.127.5
न ह्यहं मनसाप्यन्यं गच्छेयं त्वदृते नरम् ।
त्वत्तः प्रति विशिष्टश्च कोऽन्योऽस्ति भुवि मानवः ॥ १.१२७.५ ॥
તમારા સિવાય બીજા કોઈ પુરુષ પાસે હું મનથી પણ નહીં જાઉં; પૃથ્વી પર તમારાથી શ્રેષ્ઠ બીજો કયો મનુષ્ય છે?
1.127.6
इमां च तावद्धर्मात्मन्पौराणीं शृणु मे कथाम् ।
परिश्रुतां विशालाक्ष कीर्तयिष्यामि यामहम् ॥ १.१२७.६ ॥
હે ધર્માત્મા, વિશાળાક્ષ, હવે મારી આ પ્રાચીન કથા સાંભળો; પ્રસિદ્ધ, જે હું કહેવાની છું.
1.127.7
व्युषइताश्व इति ख्यातो बभूव किल पार्थिवः ।
पुरा परमधर्मिष्ठः पूरोर्वंशविवर्धनः ॥ १.१२७.७ ॥
વ્યુષિતાશ્વ નામે પ્રસિદ્ધ એક રાજા હતો; પૂર્વે તે પરમ ધર્મનિષ્ઠ અને પૂરુવંશની વૃદ્ધિ કરનાર હતો.
1.127.8
तस्मिंश्च यजमाने वै धर्मात्मनि महाभुजे ।
उपागमंस्ततो देवाः सेन्द्रा देवर्षिभिः सह ॥ १.१२७.८ ॥
તે ધર્માત્મા, મહાબાહુ રાજા યજ્ઞ કરતા હતા ત્યારે ઇન્દ્ર સહિત દેવો દેવર્ષિઓ સાથે ત્યાં આવ્યા.
1.127.9
अमाद्यदिन्द्रः सोमेन दक्षिणाभिर्द्विजातयः ।
व्युषिताश्वस्य राजर्षेस्ततो यज्ञे महात्मनः ॥ १.१२७.९ ॥
ત્યારે તે મહાત્મા રાજર્ષિ વ્યુષિતાશ્વના યજ્ઞમાં ઇન્દ્ર સોમથી આનંદિત થયા અને દ્વિજો દક્ષિણાથી સંતુષ્ટ થયા.
1.127.10
देवा ब्रह्मर्षयश्चैव चक्रुः कर्म स्वयं तदा ।
व्युषिताश्वस्ततो राजन्नति मर्त्यान्व्यरोचत ॥ १.१२७.१० ॥
ત્યારે દેવો અને બ્રહ્મર્ષિઓએ પોતે યજ્ઞકર્મ કર્યું; હે રાજન્, પછી વ્યુષિતાશ્ર્વ સર્વ મનુષ્યોથી અધિક દીપ્તિમાન થયો.
1.127.11
सर्वभूतान्प्रति यथा तपनः शिशिरात्यये ।
स विजित्य गृहीत्वा च नृपतीन्राजसत्तमः ॥ १.१२७.११ ॥
શિશિરના અંતે સૂર્ય જેમ સર્વ પ્રાણીઓ પર તપે છે, તેમ તે રાજશ્રેષ્ઠે જીતીને રાજાઓને પકડ્યા.
1.127.12
प्राच्यानुदिच्यान्पाश्चात्यान्दाक्षिणात्यानकालयत् ।
अश्वमेधे महायज्ञे व्युषिताश्वः प्रतापवान् ॥ १.१२७.१२ ॥
મહાન અશ્વમેધ યજ્ઞમાં પ્રતાપી વ્યુષિતાશ્વે પૂર્વ, ઉત્તર, પશ્ચિમ અને દક્ષિણના રાજાઓને વશ કર્યા.
1.127.13
बभूव स हि राजेन्द्रो दशनागबलान्वितः ।
अप्यत्र गाथां गायन्ति ये पुराणविदो जनाः ॥ १.१२७.१३ ॥
તે દસ હાથીઓના બળથી યુક્ત રાજેન્દ્ર હતો. અહીં પુરાણોને જાણનારા લોકો એક ગાથા પણ ગાય છે.
1.127.14
व्युषिताश्वे यशोवृद्धे मनुष्येन्द्रे कुरूत्तम ।
व्युषिताश्वः समुद्रान्तां विजित्येमां वसुन्धराम् ॥ १.१२७.१४ ॥
હે કુરુશ્રેષ્ઠ, મનુષ્યેન્દ્ર વ્યુષિતાશ્વની કીર્તિ વધી. વ્યુષિતાશ્વે સમુદ્ર સુધી ફેલાયેલી આ પૃથ્વી જીતી લીધી.
1.127.15
अपालयत्सर्ववर्णान्पिता पुत्रानिवौरसान् ।
यजमानो महायज्ञैर्ब्राह्मणेभ्यो धनं ददौ ॥ १.१२७.१५ ॥
પિતા જેમ પોતાના ઔરસ પુત્રોનું રક્ષણ કરે, તેમ તેણે સર્વ વર્ણોનું રક્ષણ કર્યું. મહાયજ્ઞો કરીને તેણે બ્રાહ્મણોને ધન આપ્યું.
1.127.16
अनन्तरत्नान्यादाय स जहार महाक्रतून् ।
सुषाव च बहून्सोमान्सोमसंस्थास्ततान च ॥ १.१२७.१६ ॥
અનંત રત્નો લઈને તેણે મહાયજ્ઞો કર્યા. તેણે ઘણા સોમ નિચોવ્યા અને સોમયજ્ઞોનો વિસ્તાર કર્યો.
1.127.17
आसीत्काक्षीवती चास्य भार्या परमसंमता ।
भद्रा नाम मनुष्येन्द्र रूपेणासदृशी भुवि ॥ १.१२७.१७ ॥
તેની પત્ની કાક્ષીવતી હતી, જે અત્યંત માનિત હતી. હે મનુષ્યેન્દ્ર, તેનું નામ ભદ્રા હતું, જેના જેવું રૂપ પૃથ્વી પર કોઈનું નહોતું.
1.127.18
कामयामासतुस्तौ च परस्परमिति श्रुतम् ।
स तस्यां कामसंपन्नो यक्ष्मणा समपद्यत ॥ १.१२७.१८ ॥
તે બંને એકબીજાને ઇચ્છતાં હતાં, એવું સાંભળ્યું છે. તે તેના પ્રત્યેની કામનાથી ભરાઈને યક્ષ્મા રોગથી પીડાયો.
1.127.19
तेनाचिरेण कालेन जगामास्तमिवांशुमान् ।
तस्मिन्प्रेते मनुष्येन्द्रे भार्याऽस्य भृशदुःखिता ॥ १.१२७.१९ ॥
થોડા સમયમાં જ એ મનુષ્યેન્દ્ર સૂર્ય અસ્ત થાય તેમ ચાલ્યા ગયા. એ મનુષ્યેન્દ્ર મૃત્યુ પામતાં તેમની પત્ની અત્યંત દુઃખી થઈ.
1.127.20
अपुत्रा पुरुषव्याघ्र विललापेति नः श्रुतम् ।
भद्रा परमदुःखार्ता तन्निबोध जनाधिप ॥ १.१२७.२० ॥
હે પુરુષવ્યાઘ્ર, પુત્રહીન ભદ્રા અત્યંત દુઃખથી વિલાપ કરવા લાગી એવું અમે સાંભળ્યું છે. હે જનાધિપ, તે સાંભળો.
1.127.21
नारी परमधर्मज्ञ सर्वा भर्तृविनाकृता ।
पतिं विना जीवति या न सा जीवति दुःखिता ॥ १.१२७.२१ ॥
હે પરમધર્મજ્ઞ, પતિથી વિખૂટી પડેલી સર્વ નારીઓ દુઃખી છે. પતિ વિના જે જીવે છે તે દુઃખમાં જીવે છે, ખરેખર તે જીવતી નથી.
1.127.22
पतिं विना मृतं श्रेयो नार्याः क्षत्रियपुंगव ।
त्वद्गतिं गन्तुमिच्छामि प्रसीदस्वनयस्वमाम् ॥ १.१२७.२२ ॥
હે ક્ષત્રિયપુંગવ, પતિ વિના જીવવા કરતાં નારી માટે મૃત્યુ શ્રેષ્ઠ છે. હું તમારી ગતિએ જવા ઇચ્છું છું; કૃપા કરીને મને લઈ જાઓ.
1.127.23
त्वया हीना क्षणमपि नाहं जीवितुमुत्सहे ।
प्रसादं कुरु मे राजन्नितस्तूर्णं नयस्व माम् ॥ १.१२७.२३ ॥
તમારા વિના હું એક ક્ષણ પણ જીવવા સમર્થ નથી. હે રાજન, કૃપા કરો અને તરત અહીંથી મને લઈ જાઓ.
1.127.24
पृष्ठतोऽनुगमिष्यामि समेषु विषमेषु च ।
त्वामहं नरशार्दूल गच्छन्तमनिवर्तितुम् ॥ १.१२७.२४ ॥
હે નરશાર્દૂલ, તમે જશો ત્યારે સમતળ અને વિષમ માર્ગો પર પણ હું તમારી પાછળ જઈશ, તમને પાછા ફેરવવા માટે નહીં.
1.127.25
छायेवानुगता राजन्सततं वशवर्तिनी ।
भविष्यामि नरव्याघ्र नित्यं प्रियहिते रता ॥ १.१२७.२५ ॥
હે રાજન્, છાયાની જેમ સદા તમને અનુસરનારી અને તમારે વશ રહેનારી હું થઈશ. હે નરવ્યાઘ્ર, હું સદા તમારા પ્રિય અને હિતમાં રત રહીશ.
1.127.26
अद्यप्रभृति मां राजन्कष्टा हृदयशोषणाः ।
आधयोऽभिभविष्यन्ति त्वामृते पुष्करेक्षण ॥ १.१२७.२६ ॥
હે રાજન્, આજથી તમારા વિના હૃદયને સુકવી નાખનારી કષ્ટદાયક માનસિક પીડાઓ મને ઘેરી લેશે, હે કમલનયન.
1.127.27
अभाग्यया मया नूनं वियुक्ताः सहचारिणः ।
तेन मे विप्रयोगोऽयमुपपन्नस्त्वया सह ॥ १.१२७.२७ ॥
મારા દુર્ભાગ્યથી ચોક્કસ મારા સહચારીઓ મારાથી વિખૂટા પડ્યા છે; તેથી તમારાથી મારો આ વિયોગ થયો છે.
1.127.28
विप्रयुक्ता तु या पत्या मुहूर्तमपि जीवति ।
दुःखं जीवति सा पापा नरकस्थेव पार्थिव ॥ १.१२७.२८ ॥
પતિથી વિખૂટી પડેલી સ્ત્રી ક્ષણભર પણ જીવે તો એ પાપિણી નરકમાં રહેનારીની જેમ દુઃખમાં જ જીવે છે, હે પાર્થિવ.
1.127.29
संयुक्ता विप्रयुक्ताश्च पूर्वदेहे कृता मया ।
तदिदं कर्मभिः पापैः पूर्वदेहेषु संचितम् ॥ १.१२७.२९ ॥
પૂર્વ દેહમાં મેં કેટલાકને જોડ્યા અને કેટલાકને વિખૂટા પાડ્યા; એ પાપકર્મોથી પૂર્વ દેહોમાં આ સંચિત થયું છે.
1.127.30
दुःखं मामनुसंप्राप्तं राजंस्त्वद्विप्रयोगजम् ।
अद्यप्रभृत्यहं राजन्कुशसंस्तरशायिनी।
भविष्याम्यसुखाविष्टा त्वद्दर्शनपरायणा ॥ १.१२७.३० ॥
તમારા વિયોગથી જન્મેલું દુઃખ મારા પર આવી પડ્યું છે. હે રાજન્, આજથી હું કુશની શય્યા પર સૂનારી, દુઃખથી ઘેરાયેલી, કેવળ તમારા દર્શનમાં તત્પર રહીશ.
1.127.31
दर्शयस्व नरव्याघ्र शाधि मामसुखान्विताम् ।
कृपणां चाथ करुणं विलपत्नीं नरेश्वर ॥ १.१२७.३१ ॥
હે નરવ્યાઘ્ર, તમે દર્શન આપો અને દુઃખી એવી મને આજ્ઞા આપો. હે નરેશ્વર, હું દીન બનીને કરુણ વિલાપ કરું છું.
1.127.32
एवं बहुविधं तस्यां विलपन्त्यां पुनःपुनः ।
तं शवं संपरिष्वज्य वाक्किलाऽन्तर्हिताऽब्रवीत् ॥ १.१२७.३२ ॥
આ રીતે તે અનેક પ્રકારે વારંવાર વિલાપ કરતી હતી, ત્યારે એ શબને ગાઢ આલિંગન આપીને એક અદૃશ્ય વાણી બોલી.
1.127.33
उत्तिष्ठ भद्रे गच्छ त्वं ददानीह वरं तव ।
जनयिष्याम्यपत्यानि त्वय्यहं चारुहासिनि ॥ १.१२७.३३ ॥
ઊઠ, ભદ્રે, તું જા. અહીં હું તને વરદાન આપું છું. હે સુંદર હાસ્યવાળી, તારામાં હું સંતાનો ઉત્પન્ન કરીશ.
1.127.34
आत्मकीये वरारोहे शयनीये चतुर्दशीम् ।
अष्टमीं वा ऋतुस्नाता संविशेथा मया सह ॥ १.१२७.३४ ॥
હે સુંદર કટિવાળી, તારી પોતાની શય્યા પર ચૌદશ કે આઠમે, ઋતુસ્નાન પછી મારી સાથે સૂઈ જજે.
1.127.35
एवमुक्ता तु सा देवी तथा चक्रे पतिव्रता ।
यथोक्तमेव तद्वाक्यं भद्रा पुत्रार्थिनी तदा ॥ १.१२७.३५ ॥
આ રીતે કહેવાતાં, પતિવ્રતા તે દેવી, પુત્રની ઇચ્છાવાળી ભદ્રાએ, ત્યારે એ વચનમાં કહ્યા પ્રમાણે જ કર્યું.
1.127.36
सा तेन सुषुवे देवी शवेन भरतर्षभ ।
त्रीञ्शाल्वांश्चतुरो मद्रान्सुतान्भरतसत्तम ॥ १.१२७.३६ ॥
હે ભરતશ્રેષ્ઠ, એ દેવીએ એ શબથી જન્મ આપ્યો; ત્રણ શાલ્વ અને ચાર મદ્ર પુત્રરૂપે.
1.127.37
तथा त्वमपि मय्येवं मनसा भरतर्षभ ।
शक्तो जनयितुं पुत्रांस्तपोयोगबलान्वितः ॥ १.१२७.३७ ॥
હે ભરતશ્રેષ્ઠ, એ જ રીતે તું પણ મનથી મારામાં પુત્રોને ઉત્પન્ન કરવા સમર્થ છે, કારણ કે તું તપ અને યોગબળથી યુક્ત છે.