મહાભારત · અધ્યાય 1.138
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.138.1
ततस्ते मन्त्रयामासुर्दुर्योधनपुरोगमाः ।
प्राणवान्विक्रमी चापि शौर्ये च महति स्थितः ॥ १.१३८.१ ॥
ત્યારે દુર્યોધનને આગળ રાખીને તેમણે મંત્રણા કરી. તે પ્રાણવાન, પરાક્રમી અને મહાન શૌર્યથી યુક્ત હતો.
1.138.2
स्पर्धते चापि सततमस्मानेव वृकोदरः ।
तं तु सुप्तं पुरोद्याने जले शूले क्षिपामहे ॥ १.१३८.२ ॥
વૃકોદર હંમેશાં આપણી સાથે જ સ્પર્ધા કરે છે. તે સૂતો હોય ત્યારે આગળના ઉદ્યાનમાં પાણીમાં કે શૂળ પર ફેંકી દઈશું.
1.138.3
ततो जलविहारार्थं कारयामास भारत ।
प्रमाणकोट्यामुद्देशे स्थलं किंचिदुपेत्य ह ॥ १.१३८.३ ॥
પછી, હે ભારત, જલવિહાર માટે સીમા પાસેના એક સ્થળે જઈને થોડી જગ્યા તૈયાર કરાવી.
1.138.4
भक्ष्यं भोज्यं च पेयं च चोष्यं लेह्यमथापि च ।
उपपादितं नरैस्तत्र कुशलैः सूदकर्मणि ॥ १.१३८.४ ॥
ત્યાં રસોઈકામમાં કુશળ માણસોએ ભક્ષ્ય, ભોજ્ય, પેય, ચોષ્ય અને લેહ્ય પદાર્થો તૈયાર કર્યા.
1.138.5
न्यवेदयंस्तत्पुरुषा धार्तराष्ट्राय वै तदा ।
ततो दुर्योधनस्तत्र पाण्डवानाह दुर्मतिः ॥ १.१३८.५ ॥
ત્યારે તે માણસોએ ધૃતરાષ્ટ્રના પુત્રને જાણ કરી. ત્યાં દુષ્ટબુદ્ધિ દુર્યોધને પાંડવોને કહ્યું.
1.138.6
गङ्गां चैवानुयास्याम उद्यानवनशोभिताम् ।
सहिता भ्रातरः सर्वे जलक्रीडामवाप्नुमः ॥ १.१३८.६ ॥
ઉદ્યાનો અને વનોથી શોભતી ગંગાના કાંઠે આપણે જઈએ. બધા ભાઈઓ સાથે મળીને જલક્રીડા કરીશું.
1.138.7
एवमस्त्विति तं चापि प्रत्युवाच युधिष्ठिरः ।
ते रथैर्नगराकारैर्देशजैश्च गजोत्तमैः ॥ १.१३८.७ ॥
યુધિષ્ઠિરે તેને પણ "એમ જ થાઓ" કહીને જવાબ આપ્યો. તેઓ નગર જેવા રથો અને દેશના ઉત્તમ હાથીઓ પર નીકળ્યા.
1.138.8
निर्ययुर्नगराच्छूराः कौरवाः पाण्डवैः सह ।
उद्यानवनमासाद्य विसृज्य च महाजनम् ॥ १.१३८.८ ॥
નગરમાંથી વીર કૌરવો પાંડવો સાથે નીકળ્યા. ઉદ્યાનવનમાં પહોંચીને તેમણે મોટા જનસમૂહને વિદાય આપી.
1.138.9
विशन्ति स्म तदा वीराः सिंहा इव गिरेर्गुहाम् ।
उद्यानमभिपश्यन्तो भ्रातरः सर्व एव ते ॥ १.१३८.९ ॥
ત્યારે તે વીર ભાઈઓ સૌ પર્વતની ગુફામાં પ્રવેશતા સિંહોની જેમ ઉદ્યાન જોતા જોતા અંદર પ્રવેશ્યા.
1.138.10
उपस्थानगृहैः शुभ्रैर्वलभीभिश्च शोभितम् ।
गवाक्षकैस्तथा जालैर्यन्त्रैः सांचारिकैरपि ॥ १.१३८.१० ॥
તે ઉદ્યાન ઉજ્જવળ સભાગૃહો, છજાં, ઝરૂખા, જાળીઓ અને ચાલતા યંત્રોથી શોભતું હતું.
1.138.11
संमार्जितं सौधकारैश्चित्रकारैश्च चित्रितम् ।
दीर्घिकाभिश्च पूर्णाभिस्तथा पुष्करिणीषु च ॥ १.१३८.११ ॥
તે ઉદ્યાન કડિયાઓએ સાફ કરેલું અને ચિત્રકારોએ ચિતરેલું હતું; પાણીથી ભરેલી લાંબી વાવડીઓ અને કમળનાં સરોવરો તેમાં હતાં.
1.138.12
जलं तच्छुशुभे च्छन्नं फुल्लैर्जलरुहैस्तथा ।
उपच्छन्ना वसुमती तथा पुष्पैर्यथर्तुकैः ॥ १.१३८.१२ ॥
તે જળ ખીલેલાં જળપુષ્પોથી ઢંકાઈને શોભતું હતું, અને ઋતુ પ્રમાણે ખીલેલાં ફૂલોથી ધરતી ઢંકાયેલી હતી.
1.138.13
तत्रोपविष्टास्ते सर्वे पाण्डवाः कौरवाश्च ह ।
उपच्छन्नान्बहून्कामांस्ते भुञ्जन्ति ततस्ततः ॥ १.१३८.१३ ॥
ત્યાં બેઠેલા તે સર્વ પાંડવો અને કૌરવો અનેક પ્રકારના મનપસંદ ભોજ્ય પદાર્થો અહીંતહીં ખાઈ રહ્યા હતા.
1.138.14
अथोद्यानवरे तस्मिंस्तथा क्रीडागताश्चते ।
परस्परस्य वक्त्रेषु ददुर्भक्ष्यांस्ततस्ततः ॥ १.१३८.१४ ॥
પછી તે ઉત્તમ બગીચામાં ક્રીડા માટે ગયેલા તેઓ એકબીજાના મુખમાં અહીંતહીં ખાદ્ય પદાર્થો આપવા લાગ્યા.
1.138.15
ततो दुर्योधनः पापस्तद्भक्ष्ये कालकूटकम् ।
विषं प्रक्षेपयामास भीमसेनजिघांसया ॥ १.१३८.१५ ॥
પછી પાપી દુર્યોધને ભીમસેનને મારવાની ઇચ્છાથી તે ખાદ્ય પદાર્થમાં કાલકૂટ વિષ ભેળવ્યું.
1.138.16
स्वयमुत्थाय चैवाथ हृदयेन क्षुरोपमः ।
स वाचाऽमृतकल्पश्च भ्रातृवच्च सुहृद्यथा ॥ १.१३८.१६ ॥
પોતે ઊભો થઈને, હૃદયમાં ક્ષુર જેવો તીક્ષ્ણ હોવા છતાં, વાણીમાં અમૃત જેવો મધુર બનીને, ભાઈ અને મિત્રની જેમ તે આગળ આવ્યો.
1.138.17
स्वयं प्रक्षिपते भक्ष्यं बहु भीमस्य पाकृत् ।
प्रभक्षितं च भीमेन तं वै दोषमजानता ॥ १.१३८.१७ ॥
તે પોતે ભીમ માટે ઘણું ખાદ્ય પીરસી રહ્યો હતો; તે દોષ ન જાણતા ભીમે તે ખાઈ લીધું.
1.138.18
ततो दुर्योधनस्तत्र हृदयेन हसन्निव ।
कृतकृत्यमीवात्मानं मन्यते पुरुषाधमः ॥ १.१३८.१८ ॥
ત્યારે અધમ પુરુષ દુર્યોધન ત્યાં મનમાં હસતાં પોતાનું કાર્ય સિદ્ધ થયું એમ માનવા લાગ્યો.
1.138.19
ततस्ते सहिताः सर्वे जलक्रीडामकुर्वत ।
पाण्डवा धार्तराष्ट्राश्च तदा मुदितमानसाः ॥ १.१३८.१९ ॥
પછી તે સર્વે સાથે મળીને જળક્રીડા કરવા લાગ્યા. પાંડવો અને ધૃતરાષ્ટ્રના પુત્રો તે સમયે પ્રસન્ન મનવાળા હતા.
1.138.20
विहारावसथेष्वेव वीरा वासमरोचयन् ।
भीमस्तु बलवान्भुक्त्वा व्यायामाभ्यधिकं जले ॥ १.१३८.२० ॥
વીરોએ વિહારગૃહોમાં જ નિવાસ કરવાનું પસંદ કર્યું. પરંતુ બળવાન ભીમે જળમાં અતિશય વ્યાયામ કર્યા પછી ભોજન કર્યું.
1.138.21
वाहयित्वा कुमारांस्ताञ्जलक्रीडागतांस्तदा ।
प्रमाणकोट्यां वासार्थी सुष्वापावाप्य तत्स्थलम् ॥ १.१३८.२१ ॥
જળક્રીડા માટે ગયેલા તે કુમારોને લઈ જઈને, વિશ્રામ ઇચ્છીને તે સ્થળે પહોંચીને તે સૂઈ ગયો.
1.138.22
शीतं वातं समासाद्य श्रान्तो मदविमोहितः ।
विषेण च परीताङ्गो निश्चेष्टः पाण्डुनन्दनः ॥ १.१३८.२२ ॥
શીતળ પવન પામીને, થાકેલો અને મદથી મોહિત, વિષથી અંગો વ્યાપ્ત થયેલો, નિશ્ચેષ્ટ પાંડુપુત્ર.
1.138.23
ततो बद्ध्वा लतापाशैर्भीमं दुर्योधनः स्वयम् ।
शूलान्यप्सु निखायाशु प्रादेशाभ्यन्तराणि च ॥ १.१३८.२३ ॥
પછી દુર્યોધને પોતે ભીમને લતાપાશોથી બાંધ્યો અને જળમાં એક વેંત અંદર ઝડપથી શૂળ ખોસ્યા.
1.138.24
लतापाशैर्दृढं बद्धं स्थलाज्जलमपातयत् ।
सशेषत्वान्न संप्राप्तो जले शूलिनि पाण्डवः ॥ १.१३८.२४ ॥
લતાપાશોથી મજબૂત બાંધેલા ભીમને તેણે ભૂમિ પરથી જળમાં ફેંકી દીધો. પણ પ્રાણ બાકી રહેવાથી પાંડુપુત્ર શૂળવાળા જળમાં પહોંચ્યો નહીં.
1.138.25
पपात यत्र तत्रास्य शूलं नासीद्यदृच्छया ।
स निःसंज्ञो जलस्यान्तमवाग्वै पाण्डवोऽविशत्।
आक्रामन्नागभवने तदा नागकुमारकान् ॥ १.१३८.२५ ॥
તે ત્યાં ત્યાં પડ્યો; તે સમયે તેની પાસે ભાગ્યવશ શૂળ નહોતું. નિશ્ચેતન પાંડુપુત્ર ઊંધો થઈને જળની ઊંડાઈમાં પ્રવેશ્યો, નાગભવનમાં નાગકુમારોને કચડતો.
1.138.26
ततः समेत्य बहुभिस्तदा नागैर्महाविषैः ।
अदश्यत भृशं भीमो महादंष्ट्रैर्विपोल्बणैः ॥ १.१३८.२६ ॥
ત્યારે અનેક મહાવિષ નાગોએ ભેગા થઈને ભીમને ભારે ડંખ માર્યો; તેઓ મોટી દાઢોવાળા અને વિષથી ભયંકર હતા.
1.138.27
ततोऽस्य दश्यमानस्य तद्विषं कालकूटकम् ।
हतं सर्पविषेणैव स्थावरं जङ्गमेन तु ॥ १.१३८.२७ ॥
ત્યારે તેને ડંખ દેવાતાં, કાળકૂટ વિષ સર્પવિષથી જ નાશ પામ્યું — સ્થાવર વિષ જંગમ (સર્પ) વિષથી.
1.138.28
दंष्ट्राश्च दंष्ट्रिणां तेषां मर्मस्वपि निपातिताः ।
त्वचं नैवास्य बिभिदुः सारत्वात्पृथुवक्षसः ॥ १.१३८.२८ ॥
તે દાઢવાળા નાગોના દાંત તેના મર્મસ્થાનો પર પણ પડ્યા; પણ વિશાળ છાતીવાળા ભીમના શરીરની દૃઢતાને કારણે તેઓ તેની ચામડી ભેદી શક્યા નહીં.
1.138.29
ततः प्रबुद्धः कौन्तेयः सर्वं संछिद्य बन्धनम् ।
पोथयामास तान्सर्पान्केचिद्भीताः प्रदुद्रुवुः ॥ १.१३८.२९ ॥
ત્યારે જાગૃત થયેલા કૌંતેયે બધા બંધનો કાપી નાખ્યા અને તે સર્પોને કચડી નાખ્યા; કેટલાક ભયભીત થઈને ભાગી ગયા.
1.138.30
हतावशेषा भीमेन सर्वे वासुकिमभ्ययुः ।
ऊचुश्च सर्पराजानं वासुकिं वासवोपमम् ॥ १.१३८.३० ॥
ભીમથી માર્યા ગયા વિના બચેલા બધા વાસુકિ પાસે ગયા; ઇન્દ્ર સમાન સર્પરાજ વાસુકિને તેઓએ કહ્યું.
1.138.31
अयं नरो वै नागरेन्द्र ह्यप्सु बद्ध्वा प्रवेशितः ।
यथा च नो मतिर्वीर विषपीतो भविष्यति ॥ १.१३८.३१ ॥
હે નાગરાજ, આ મનુષ્યને પાણીમાં બાંધીને લાવવામાં આવ્યો છે; હે વીર, અમારા મત પ્રમાણે તેણે ઝેર પીધું હશે.
1.138.32
निश्चेष्टोऽस्माननुप्राप्तः स च दष्टोऽन्वबुध्यत ।
ससंज्ञश्चापि संवृत्तश्छित्त्वा बन्धनमाशु नः ॥ १.१३८.३२ ॥
તે નિશ્ચેષ્ટ થઈને અમારી પાસે આવ્યો; ડંખાયા છતાં તેને ભાન આવ્યું, અને તરત જ અમારા બંધનો કાપીને તે મુક્ત થયો.
1.138.33
पोथयन्तं महाबाहुं त्वं वै तं ज्ञातुमर्हसि ।
ततो वासुकिरभ्येत्य नागैनुगतस्तदा ॥ १.१३८.३३ ॥
મહાબાહુને કચડી રહેલાને તમારે ઓળખવો જોઈએ; ત્યારે વાસુકિ નાગો સાથે આવીને તેની પાછળ ગયા.
1.138.34
पश्यति स्म महाबाहुं भीमं भीमपराक्रमम् ।
आर्यकेण च दृष्टः स पृथाया आर्यकेण च ॥ १.१३८.३४ ॥
ભયંકર પરાક્રમી મહાબાહુ ભીમને તેણે જોયો; પૃથાના દાદાએ પણ તેને જોયો.
1.138.35
तदा दौहित्रदौहित्रः परिष्वक्तः सुपीडितम् ।
सुप्रीतश्चाभवत्तस्य वासुकिः स महायशाः ॥ १.१३८.३५ ॥
ત્યારે દીકરીના દીકરાના દીકરા (ભીમ)ને તેણે ગાઢ આલિંગન આપ્યું; મહાયશસ્વી વાસુકિ તેના પર અત્યંત પ્રસન્ન થયા.
1.138.36
अब्रवीत्तं च नागेन्द्रः किमस्य क्रियतां प्रियम् ।
धनौघो रत्ननिचयो वसु चास्य प्रदीयताम् ॥ १.१३८.३६ ॥
નાગેન્દ્રે તેને કહ્યું, "તેના માટે કયું પ્રિય કાર્ય કરવું? ધનનો પ્રવાહ, રત્નોનો ઢગલો અને સંપત્તિ તેને આપવામાં આવે."
1.138.37
एवमुक्तस्तदा नागो वासुकिं प्रत्यभाषत ।
यदि नागेन्द्र तुष्टोऽसि किमस्य धनसंचयैः ॥ १.१३८.३७ ॥
આમ કહેવાતાં તે નાગે વાસુકિને ઉત્તર આપ્યો, "હે નાગેન્દ્ર, જો તું પ્રસન્ન છે, તો આને ધનના ઢગલાથી શું લાભ?"
1.138.38
रसं पिबेत्कुमारोऽयं त्वयि प्रीते महाबलः ।
बलं नागसहस्रस्य यस्मिन्कुण्डे प्रतिष्ठितम् ॥ १.१३८.३८ ॥
તું પ્રસન્ન હોય તો જે કુંડમાં હજાર નાગોનું બળ સ્થિત છે, તે રસ આ મહાબળવાન કુમાર પીએ.
1.138.39
यावत्पिबति बालोऽयं तावदस्मै प्रदीयताम् ।
एवमस्त्विति तं नागं वासुकिः प्रत्यभाषत ॥ १.१३८.३९ ॥
આ બાળક જ્યાં સુધી પીએ ત્યાં સુધી તેને તે આપવામાં આવે." "એમ જ થાઓ" એમ કહીને વાસુકિએ તે નાગને ઉત્તર આપ્યો.
1.138.40
ततो भीमस्तदा नागैः कृतस्वस्त्ययनः शुचिः ।
प्राङ्मुखश्चोपविष्टश्च रसं पिबति पाण्डवः ॥ १.१३८.४० ॥
પછી નાગોએ સ્વસ્તિવાચન કરાવ્યા પછી શુદ્ધ થયેલા પાંડુપુત્ર ભીમે પૂર્વ તરફ મુખ રાખીને બેસી તે રસ પીધો.
1.138.41
एकोच्छ्वासात्ततः कुण्डं पिबति स्म महाबलः ।
एवमष्टौ स कुण्डानि ह्यपिबत्पाण्डुनन्दनः ॥ १.१३८.४१ ॥
પછી તે મહાબળવાને એક જ શ્વાસમાં એક કુંડ પીધો. આ રીતે પાંડુનંદને આઠેય કુંડો પીધાં.
1.138.42
ततस्तु शयने दिव्ये नागदत्ते महाभुजः ।
अशेत भीमसेनस्तु यथासुखमरिंदमः ॥ १.१३८.४२ ॥
પછી નાગોએ આપેલી દિવ્ય શય્યા પર મહાબાહુ, શત્રુદમન ભીમસેન સુખપૂર્વક સૂઈ ગયો.