Mahābhārata · Adhyāya 1.144
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.144.1
कृतास्त्रान्धार्तराष्ट्रांश्च पाण्डुपुत्रांश्च भारत ।
दृष्ट्वा द्रोणोऽब्रवीद्राजन्धृतराष्ट्रं जनेश्वरम् ॥ १.१४४.१ ॥
O Bhārata, seeing the sons of Dhṛtarāṣṭra and the sons of Pāṇḍu, skilled in weapons, Droṇa spoke to King Dhṛtarāṣṭra, lord of the people.
1.144.2
कृपस्य सोमदत्तस्य वाह्लीकस्य च धीमतः ।
गाङ्गेयस्य च सान्निध्ये व्यासस्य विदुरस्य च ॥ १.१४४.२ ॥
In the presence of Kṛpa, Somadatta, the wise Vāhlīka, Gāṅgeya (Bhīṣma), Vyāsa and Vidura.
1.144.3
राजन्संप्राप्तविद्यास्ते कुमाराः कुरुसत्तम ।
ते दर्शयेयुः स्वां शिक्षां राजन्ननुमते तव ॥ १.१४४.३ ॥
O king, best of the Kurus, let those princes, who have attained their learning, display their skill, with your permission.
1.144.4
ततोऽब्रवीन्महाराजः प्रहृष्टेनान्तरात्मना ।
भारद्वाज महत्कर्म कृतं ते द्विजसत्तम ॥ १.१४४.४ ॥
Then the great king, with a delighted heart, said: O son of Bharadvāja, best of the twice-born, you have done a great deed.
1.144.5
यदानुमन्यसे कालं यस्मिन्देशे यथायथा ।
तथातथा विधानाय स्वयमाज्ञापयस्व माम् ॥ १.१४४.५ ॥
Whatever time, whatever place you approve, and however you see fit for the arrangement, command me yourself.
1.144.6
स्पृहयाम्यद्य निर्वेदान्पुरुषाणां सचक्षुषाम् ।
अस्त्रहेतोः पराक्रान्तान्ये मे द्रक्ष्यन्ति पुत्रकान् ॥ १.१४४.६ ॥
Today I long for the joyful sight of men with eyes, who exert themselves for the sake of weapons; they will see my sons.
1.144.7
क्षत्तर्यद्गुरुराचार्यो ब्रवीति कुरु तत्तथा ।
न हीदृशं प्रियं मन्ये भविता धर्मवत्सल ॥ १.१४४.७ ॥
Vidura, do exactly as the teacher, the preceptor, says. I think there will be nothing more pleasing to me than this, O lover of dharma.
1.144.8
ततो राजानमामन्त्र्य विदुरानुमतोपि हि ।
भारद्वाजो महाप्राज्ञो मापयामास मेदिनीम् ॥ १.१४४.८ ॥
Then, having taken leave of the king, and with Vidura's consent as well, the very wise Bhāradvāja had the ground measured.
1.144.9
समामवृक्षां निर्गुलमामुदक्प्रवणसंस्थिताम् ।
तस्यां भूमौ बलिं चक्रे तिथौ नक्षत्रपूजिते ॥ १.१४४.९ ॥
On that ground, level, free of trees and thickets, sloping toward the north, he made the offering on a lunar day honoured by the constellation.
1.144.10
अवघुष्टं पुरं चापि तदर्थं भरतर्षभ ।
रङ्गभूमौ सुविपुलं शास्त्रदृष्टं यथाविधि ॥ १.१४४.१० ॥
And for that purpose a proclamation was also made in the city, O bull of the Bharatas; and in the arena a very vast structure was built, as prescribed by the scriptures and according to rule.
1.144.11
प्रेक्षागारं सुविहितं चक्रस्ते तस्य शिल्पिनः ।
रक्षां सर्वायुधोपेतां स्त्रीणां चैव नरर्षभ ॥ १.१४४.११ ॥
Its craftsmen built a well-arranged viewing hall, O bull among men, and also provided protection for the women, equipped with all kinds of weapons.
1.144.12
मञ्चांश्च कारयामासुर्यत्र जानपदा जनाः ।
विपुलानुच्छ्रयोपेताञ्शिबिकाश्च महाधनाः ॥ १.१४४.१२ ॥
They also had built platforms, spacious and lofty, where the people of the countryside might sit, and litters for the very wealthy.
1.144.13
तस्मिंस्ततोऽहनि प्राप्ते राजा ससचिवस्तदा ।
सान्तःपुरः सहामात्यो व्यासस्यानुमते तदा।
भीष्मं प्रमुखतः कृत्वा कृपं चाचार्यसत्तमम् ॥ १.१४४.१३ ॥
When that day arrived, the king, with his counsellors, the women of the inner palace and his ministers, with Vyāsa's consent, set out with Bhīṣma at the front and the best of teachers, Kṛpa, also taken along.
1.144.14
बाह्लीकं सोमदत्तं च भूरिश्रवसमेव च ।
कुरूनन्यांश्च सचिवानादाय नगराद्बहिः ॥ १.१४४.१४ ॥
Taking Bāhlīka, Somadatta and Bhūriśravas, the Kurus and the other counsellors, he went out of the city.
1.144.15
रङ्गभूमिं समासाद्य ब्राह्मणैः सहितो नृपः ॥ १.१४४.१५ ॥
The king, accompanied by the brahmins, reached the arena.
1.144.16
मुक्ताजालपरिक्षिप्तं वैदूर्यममिशोभितम् ।
शातकुम्भमयं दिव्यं प्रेक्षागारमुपागमत् ॥ १.१४४.१६ ॥
He came to the divine golden viewing hall, encircled with a net of pearls and adorned with lapis lazuli.
1.144.17
गान्धारी च महाभागा कुन्ती च जयतां वर ।
स्त्रियश्च राज्ञः सर्वास्ताः सप्रेष्याः सपरिच्छदाः ॥ १.१४४.१७ ॥
O best of victors, the greatly fortunate Gāndhārī and Kuntī, and all the king's women, with their attendants and retinues.
1.144.18
हर्षादारुरुहुर्मञ्चान्मेरुं देवस्त्रियो यथा ।
ब्राह्मणक्षत्रियाद्यं च चातुर्वर्ण्यं पुराद्द्रुतम् ॥ १.१४४.१८ ॥
In joy they climbed the platforms, like celestial women ascending Meru; and the four classes, beginning with brahmins and kshatriyas, quickly came out from the city.
1.144.19
दर्शनेप्सुः समभ्यागात्कुमाराणां कृतास्त्रताम् ।
क्षणेनैकस्थतां तत्र दर्शनेप्सुर्जगाम ह ॥ १.१४४.१९ ॥
Eager to see the princes' mastery of weapons, they gathered; in an instant all had come together in one place there, eager to watch.
1.144.20
प्रवादितैश्च वादित्रैर्जनकौतूहलेन च ।
महार्णव इव क्षुब्धः समाजः सोऽभवत्तदा ॥ १.१४४.२० ॥
With the sounding of instruments and the people's eager excitement, that assembly then surged like a great ocean.
1.144.21
ततः शुक्लाम्बरधरः शुक्लयज्ञोपवीतवान् ।
शुक्लकेशः सितश्मश्रुः शुक्लाल्यानुलेपनः ॥ १.१४४.२१ ॥
Then he, clad in white garments, wearing the white sacred thread, with white hair and white beard, anointed with white perfumed unguents...
1.144.22
रङ्गमध्यं तदाचार्यः सपुत्रः प्रविवेश ह ।
नभो जलधरैर्हीनं साङ्गारक इवांशुमान् ॥ १.१४४.२२ ॥
Then the teacher entered the middle of the arena with his son, like the sun with Mars in a sky free of clouds.
1.144.23
व्यासस्यानुमते चक्रे बलिं बलवतां वरः ।
ब्राह्मणांस्तु सुमन्त्रज्ञान्कारयामास मङ्गलम् ॥ १.१४४.२३ ॥
With Vyāsa's approval, the best of the mighty made the offering, and had the auspicious rite performed by brahmins who knew the good mantras.
1.144.24
सुवर्णमणिरत्नानि वस्त्राणि विविधानि च ।
प्रददौ दक्षिणां राजा द्रोणाय च कृपाय च ॥ १.१४४.२४ ॥
The king gave Droṇa and Kṛpa, as dakṣiṇā, gold, gems, jewels, and garments of many kinds.
1.144.25
सुखपुण्याहघोषस्य पुण्यस्य समनन्तरम् ।
विविशुर्विविधं गृह्य शस्त्रोपकरणं नराः ॥ १.१४४.२५ ॥
Immediately after the sound of the auspicious blessing and the holy rite, the men entered, taking various weapons and equipment.
1.144.26
ततो बद्धाङ्गुलित्राणा बद्धकक्ष्या महारथाः ।
बद्धथूणाः सधनुषो विविशुर्भरतर्षभाः ॥ १.१४४.२६ ॥
Then, with finger-guards bound on, girdles tied, quivers fastened, and bows in hand, the great charioteers, bulls of the Bharatas, entered.
1.144.27
रङ्गमध्ये स्थितं द्रोणमभिवाद्य नरर्षभाः ।
चक्रुः पूजां यथान्यायं द्रोणस्य च कृपस्य च ॥ १.१४४.२७ ॥
Greeting Droṇa, who stood in the middle of the arena, the bulls among men worshipped Droṇa and Kṛpa according to rule.
1.144.28
आशीर्भिश्च प्रयुक्ताभिः सर्वे संहृष्टमानसाः ।
अभिवाद्य पुनः शस्त्रान्बलिपुष्पैः समर्चितान् ॥ १.१४४.२८ ॥
With blessings uttered, all with glad hearts again bowed and saluted the weapons honored with offerings of flowers.
1.144.29
रक्तचन्दनसंमिश्रैः स्वयमर्चन्ति कौरवाः ।
रक्तचन्दनदिग्धाश्च रक्तमाल्यानुधारिणः ॥ १.१४४.२९ ॥
The Kauravas themselves worship with substances mixed with red sandal; smeared with red sandal and wearing red garlands.
1.144.30
सर्वे रक्तपताकाश्च सर्वे रक्तान्तलोचनाः ।
द्रोणेन समनुज्ञाता गृह्य शस्त्रं परन्तपाः ॥ १.१४४.३० ॥
All with red banners, all with reddened eye-corners, having been permitted by Droṇa and taking up their weapons, the scorchers of foes.
1.144.31
धनूंषि पूर्व संगृह्य तप्तकाञ्चनभूषिताः ।
सज्यानि विविधाकाराः शरैः सन्धाय कौरवा ॥ १.१४४.३१ ॥
First the Kauravas, adorned with heated gold and of varied forms, took up their bows, strung them, and fitted their arrows.
1.144.32
ज्याघोषं तलघोषं च कृत्वा भूतान्यमोहयन् ॥ १.१४४.३२ ॥
Making the twang of the bowstrings and the clapping of their palms, they bewildered all beings.
1.144.33
अनुज्येष्ठं च ते तत्र युधिष्ठिरपुनरोगमाः ।
चक्रुरस्त्रं महावीर्याः कुमाराः परमाद्भुतम् ॥ १.१४४.३३ ॥
There Yudhiṣṭhira and the mighty-valoured princes who followed him, from the youngest to the eldest, performed a most wondrous display of weapon-skill.
1.144.34
केषांचित्तत्र माल्येषु शरा निपतिता नृप ।
केषांचित्पुष्पमुकुटे निपतन्ति स्म सायकाः ॥ १.१४४.३४ ॥
O king, there some arrows fell upon garlands, and the arrows of others fell upon flower-crowns.
1.144.35
केचिल्लक्ष्याणि विविधैर्बाणैराहितलक्षणैः ।
बिभिदुर्लाघवोत्सृष्टैर्गुरूणि च लघूनि च ॥ १.१४४.३५ ॥
Some pierced targets with various arrows aimed with marked precision, shot with lightness of hand, both heavy and light targets.
1.144.36
केचिच्छराक्षेपभयाच्छिरांस्यवननामिरे ।
मनुजा धृष्टमपरे वीक्षाञ्चक्रुः सुविस्मिताः ॥ १.१४४.३६ ॥
Some bowed their heads out of fear of the flight of arrows, while others, greatly astonished, looked on boldly.
1.144.37
ते स्म लक्ष्याणि बिभिदुर्बाणैर्नामाङ्कशोभितैः ।
विविधैर्लाघवोत्सृष्टैरुह्यन्तो वाजिभिर्द्रुतम् ॥ १.१४४.३७ ॥
They pierced the targets, adorned with inscribed names, with various arrows shot with dexterity, riding swiftly on their horses.
1.144.38
तत्कुमारबलं तत्र गृहीतशरकार्मुकम् ।
गन्धर्वनगराकारं प्रेक्ष्य ते विस्मिताभवन् ॥ १.१४४.३८ ॥
Seeing that army of princes, holding bows and arrows, resembling a city of the Gandharvas, they were astonished.
1.144.39
सहसा चुक्रुशुश्चान्ये नराः शतसहस्रशः ।
विस्मयोत्फुल्लनयनाः साधुसाध्विति भारत ॥ १.१४४.३९ ॥
Suddenly hundreds of thousands of other men cried out, their eyes wide with wonder, saying, "Well done, well done!" O Bhārata.
1.144.40
कृत्वा धनुषि ते मार्गान्रथचर्यासु चासकृत् ।
गजपृष्ठेऽश्वपृष्ठे च नियुद्धे च महाबलाः ॥ १.१४४.४० ॥
On the bow they repeatedly practised the paths of chariot manoeuvres; on the backs of elephants, on the backs of horses, and in wrestling as well, these mighty men excelled.
1.144.41
गृहीतखड्गचर्माणस्ततो भूयः प्रहारिणः ।
त्सरुमार्गान्यथोद्दिष्टांश्चेरुः सर्वासु भूमिषु ॥ १.१४४.४१ ॥
Then, holding swords and shields, those strikers moved again upon all grounds along the prescribed paths of sword-play.
1.144.42
लाघवं सौष्ठवं शोभां स्थिरत्वं दृढमुष्टिताम् ।
ददृशुस्तत्र सर्वेषां प्रयोगं खड्गचर्मणोः ॥ १.१४४.४२ ॥
There they saw in everyone's use of sword and shield dexterity, skill, grace, steadiness, and a firm grip of the fist.
1.144.43
अथ तौ नित्यसंहृष्टौ सुयोधनवृकोदरौ ।
अवतीर्णौ गदाहस्तावेकशृङ्गाविवाचलौ ॥ १.१४४.४३ ॥
Then the two, ever exultant, Suyodhana and Vṛkodara, descended with maces in hand, like two single-peaked mountains.
1.144.44
बद्धकक्ष्यौ महाबाहू पौरुषे पर्यवस्थितौ ।
बृंहन्तौ वासिताहेतोः समदाविव कुञ्जरौ ॥ १.१४४.४४ ॥
With girdles tightened, the mighty-armed two stood firm in manly valor, roaring like two rutting elephants for the sake of a female.
1.144.45
तौ प्रदक्षिणसव्यानि मण्डलानि महाबलौ ।
चेरतुर्मण्डलगतौ समदाविव कुञ्जरौ ॥ १.१४४.४५ ॥
The two mighty ones moved in circles, rightward and leftward, like two rutting elephants wheeling in a ring.
1.144.46
विदुरो धृतराष्ट्राय गान्धार्याः पाण्डवारणिः ।
न्यवेदयेतां तत्सर्वं कुमाराणां विचेष्टितम् ॥ १.१४४.४६ ॥
Vidura, the fire-stick of the Pāṇḍavas, reported all the doings of the princes to Dhṛtarāṣṭra and to Gāndhārī.