મહાભારત · અધ્યાય 1.144
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.144.1
कृतास्त्रान्धार्तराष्ट्रांश्च पाण्डुपुत्रांश्च भारत ।
दृष्ट्वा द्रोणोऽब्रवीद्राजन्धृतराष्ट्रं जनेश्वरम् ॥ १.१४४.१ ॥
હે ભારત, અસ્ત્રવિદ્યામાં નિપુણ થયેલા ધૃતરાષ્ટ્રના પુત્રો અને પાંડુના પુત્રોને જોઈને દ્રોણે જનેશ્વર રાજા ધૃતરાષ્ટ્રને કહ્યું.
1.144.2
कृपस्य सोमदत्तस्य वाह्लीकस्य च धीमतः ।
गाङ्गेयस्य च सान्निध्ये व्यासस्य विदुरस्य च ॥ १.१४४.२ ॥
કૃપ, સોમદત્ત, બુદ્ધિમાન વાહ્લીક, ગાંગેય (ભીષ્મ), વ્યાસ અને વિદુરની સમક્ષ.
1.144.3
राजन्संप्राप्तविद्यास्ते कुमाराः कुरुसत्तम ।
ते दर्शयेयुः स्वां शिक्षां राजन्ननुमते तव ॥ १.१४४.३ ॥
હે રાજન્, કુરુશ્રેષ્ઠ, વિદ્યા પ્રાપ્ત કરેલા તે કુમારો તમારી અનુમતિથી પોતાની કુશળતા બતાવે.
1.144.4
ततोऽब्रवीन्महाराजः प्रहृष्टेनान्तरात्मना ।
भारद्वाज महत्कर्म कृतं ते द्विजसत्तम ॥ १.१४४.४ ॥
ત્યારે મહારાજે હર્ષિત મનથી કહ્યું - હે ભારદ્વાજ, દ્વિજોત્તમ, તમે મહાન કાર્ય કર્યું છે.
1.144.5
यदानुमन्यसे कालं यस्मिन्देशे यथायथा ।
तथातथा विधानाय स्वयमाज्ञापयस्व माम् ॥ १.१४४.५ ॥
જે સમયે, જે સ્થળે, જે રીતે તમે યોગ્ય ગણો તે વ્યવસ્થા માટે તમે પોતે મને આજ્ઞા આપો.
1.144.6
स्पृहयाम्यद्य निर्वेदान्पुरुषाणां सचक्षुषाम् ।
अस्त्रहेतोः पराक्रान्तान्ये मे द्रक्ष्यन्ति पुत्रकान् ॥ १.१४४.६ ॥
આજે હું અસ્ત્રવિદ્યા માટે પરાક્રમ કરતા, આંખવાળા માણસોના આનંદદાયક દૃશ્યની ઇચ્છા રાખું છું; તેઓ મારા પુત્રોને જોશે.
1.144.7
क्षत्तर्यद्गुरुराचार्यो ब्रवीति कुरु तत्तथा ।
न हीदृशं प्रियं मन्ये भविता धर्मवत्सल ॥ १.१४४.७ ॥
હે વિદુર, ગુરુ આચાર્ય જે કહે છે તે જ કર. હે ધર્મપ્રિય, આનાથી વધુ પ્રિય કંઈ નહીં હોય એમ હું માનું છું.
1.144.8
ततो राजानमामन्त्र्य विदुरानुमतोपि हि ।
भारद्वाजो महाप्राज्ञो मापयामास मेदिनीम् ॥ १.१४४.८ ॥
પછી રાજાની અનુમતિ લઈને, વિદુરની સંમતિથી પણ, મહાપ્રાજ્ઞ ભારદ્વાજે ભૂમિનું માપ કરાવ્યું.
1.144.9
समामवृक्षां निर्गुलमामुदक्प्रवणसंस्थिताम् ।
तस्यां भूमौ बलिं चक्रे तिथौ नक्षत्रपूजिते ॥ १.१४४.९ ॥
સમતળ, વૃક્ષવિહીન, ઝાડી વગરની, ઉત્તર તરફ ઢળતી એ ભૂમિ પર, નક્ષત્રપૂજિત તિથિએ તેણે બલિ અર્પણ કર્યો.
1.144.10
अवघुष्टं पुरं चापि तदर्थं भरतर्षभ ।
रङ्गभूमौ सुविपुलं शास्त्रदृष्टं यथाविधि ॥ १.१४४.१० ॥
હે ભરતશ્રેષ્ઠ, તે માટે નગરમાં પણ ઘોષણા કરાઈ; રંગભૂમિ પર શાસ્ત્રવિધિ મુજબ અતિ વિશાળ રચના થઈ.
1.144.11
प्रेक्षागारं सुविहितं चक्रस्ते तस्य शिल्पिनः ।
रक्षां सर्वायुधोपेतां स्त्रीणां चैव नरर्षभ ॥ १.१४४.११ ॥
તે શિલ્પીઓએ સુવ્યવસ્થિત પ્રેક્ષાગૃહ બનાવ્યું; હે નરશ્રેષ્ઠ, સ્ત્રીઓની રક્ષા માટે સર્વ શસ્ત્રોથી સજ્જ વ્યવસ્થા પણ કરી.
1.144.12
मञ्चांश्च कारयामासुर्यत्र जानपदा जनाः ।
विपुलानुच्छ्रयोपेताञ्शिबिकाश्च महाधनाः ॥ १.१४४.१२ ॥
જનપદના લોકો બેસે તેવા વિશાળ અને ઊંચા મંચો તેમણે બનાવડાવ્યા, અને મહાધનિકો માટે પાલખીઓ પણ.
1.144.13
तस्मिंस्ततोऽहनि प्राप्ते राजा ससचिवस्तदा ।
सान्तःपुरः सहामात्यो व्यासस्यानुमते तदा।
भीष्मं प्रमुखतः कृत्वा कृपं चाचार्यसत्तमम् ॥ १.१४४.१३ ॥
તે દિવસ આવ્યો ત્યારે રાજા મંત્રીઓ સહિત, અંતઃપુર સહિત, અમાત્યો સહિત, વ્યાસની અનુમતિથી, ભીષ્મને આગળ રાખી અને શ્રેષ્ઠ આચાર્ય કૃપને પણ લઈને નીકળ્યો.
1.144.14
बाह्लीकं सोमदत्तं च भूरिश्रवसमेव च ।
कुरूनन्यांश्च सचिवानादाय नगराद्बहिः ॥ १.१४४.१४ ॥
બાહ્લીક, સોમદત્ત, ભૂરિશ્રવા, કુરુઓ અને અન્ય મંત્રીઓને લઈને નગરની બહાર.
1.144.15
रङ्गभूमिं समासाद्य ब्राह्मणैः सहितो नृपः ॥ १.१४४.१५ ॥
રંગભૂમિએ પહોંચી બ્રાહ્મણો સહિત રાજા.
1.144.16
मुक्ताजालपरिक्षिप्तं वैदूर्यममिशोभितम् ।
शातकुम्भमयं दिव्यं प्रेक्षागारमुपागमत् ॥ १.१४४.१६ ॥
મોતીની જાળથી ઘેરાયેલા, વૈડૂર્યથી શોભિત, સુવર્ણમય દિવ્ય પ્રેક્ષાગૃહ પાસે તે પહોંચ્યો.
1.144.17
गान्धारी च महाभागा कुन्ती च जयतां वर ।
स्त्रियश्च राज्ञः सर्वास्ताः सप्रेष्याः सपरिच्छदाः ॥ १.१४४.१७ ॥
હે વિજયીઓમાં શ્રેષ્ઠ, મહાભાગ્યશાળી ગાંધારી અને કુંતી, અને રાજાની બધી સ્ત્રીઓ, સેવકો અને પરિવાર સહિત.
1.144.18
हर्षादारुरुहुर्मञ्चान्मेरुं देवस्त्रियो यथा ।
ब्राह्मणक्षत्रियाद्यं च चातुर्वर्ण्यं पुराद्द्रुतम् ॥ १.१४४.१८ ॥
હર્ષથી તેઓ મંચો પર ચડી ગઈ, જેમ દેવાંગનાઓ મેરુ પર ચડે; અને બ્રાહ્મણ-ક્ષત્રિય વગેરે ચાર વર્ણો નગરમાંથી ઝડપથી બહાર આવ્યા.
1.144.19
दर्शनेप्सुः समभ्यागात्कुमाराणां कृतास्त्रताम् ।
क्षणेनैकस्थतां तत्र दर्शनेप्सुर्जगाम ह ॥ १.१४४.१९ ॥
રાજકુમારોનું શસ્ત્રકૌશલ્ય જોવાની ઇચ્છાથી તેઓ એકઠા થયા. ક્ષણવારમાં ત્યાં સૌ એક સ્થાને ભેગા થયા, જોવાની ઉત્સુકતાથી.
1.144.20
प्रवादितैश्च वादित्रैर्जनकौतूहलेन च ।
महार्णव इव क्षुब्धः समाजः सोऽभवत्तदा ॥ १.१४४.२० ॥
વાગતાં વાદ્યોના નાદથી અને લોકોની ઉત્સુકતાથી તે સભા ત્યારે મહાસાગરની જેમ ખળભળી ઊઠી.
1.144.21
ततः शुक्लाम्बरधरः शुक्लयज्ञोपवीतवान् ।
शुक्लकेशः सितश्मश्रुः शुक्लाल्यानुलेपनः ॥ १.१४४.२१ ॥
પછી શ્વેત વસ્ત્ર ધારણ કરેલા, શ્વેત યજ્ઞોપવીત પહેરેલા, શ્વેત વાળ અને શ્વેત દાઢીવાળા, શ્વેત સુગંધી લેપ લગાવેલા તેઓ...
1.144.22
रङ्गमध्यं तदाचार्यः सपुत्रः प्रविवेश ह ।
नभो जलधरैर्हीनं साङ्गारक इवांशुमान् ॥ १.१४४.२२ ॥
ત્યારે આચાર્ય પોતાના પુત્ર સાથે રંગભૂમિના મધ્યમાં પ્રવેશ્યા, જેમ વાદળો વિનાના આકાશમાં મંગળ સહિત સૂર્ય.
1.144.23
व्यासस्यानुमते चक्रे बलिं बलवतां वरः ।
ब्राह्मणांस्तु सुमन्त्रज्ञान्कारयामास मङ्गलम् ॥ १.१४४.२३ ॥
વ્યાસની અનુમતિથી બળવાનોમાં શ્રેષ્ઠ એવા તેમણે બલિ અર્પણ કર્યો; અને સારા મંત્રો જાણનારા બ્રાહ્મણો પાસે મંગળ વિધિ કરાવ્યો.
1.144.24
सुवर्णमणिरत्नानि वस्त्राणि विविधानि च ।
प्रददौ दक्षिणां राजा द्रोणाय च कृपाय च ॥ १.१४४.२४ ॥
રાજાએ દ્રોણ અને કૃપને દક્ષિણા તરીકે સુવર્ણ, મણિ, રત્નો અને વિવિધ પ્રકારનાં વસ્ત્રો આપ્યાં.
1.144.25
सुखपुण्याहघोषस्य पुण्यस्य समनन्तरम् ।
विविशुर्विविधं गृह्य शस्त्रोपकरणं नराः ॥ १.१४४.२५ ॥
શુભ પુણ્યાહ ઘોષ અને પુણ્ય વિધિ પછી તરત જ, લોકોએ વિવિધ શસ્ત્રો અને સાધનો લઈને અંદર પ્રવેશ કર્યો.
1.144.26
ततो बद्धाङ्गुलित्राणा बद्धकक्ष्या महारथाः ।
बद्धथूणाः सधनुषो विविशुर्भरतर्षभाः ॥ १.१४४.२६ ॥
પછી આંગળીના રક્ષક બાંધી, કમરબંધ કસી, ભાથા બાંધી, ધનુષ્ય સાથે ભરતશ્રેષ્ઠ મહારથીઓ અંદર પ્રવેશ્યા.
1.144.27
रङ्गमध्ये स्थितं द्रोणमभिवाद्य नरर्षभाः ।
चक्रुः पूजां यथान्यायं द्रोणस्य च कृपस्य च ॥ १.१४४.२७ ॥
રંગમધ્યે ઊભેલા દ્રોણને નરશ્રેષ્ઠોએ વંદન કર્યા, અને યથાવિધિ દ્રોણ તથા કૃપની પૂજા કરી.
1.144.28
आशीर्भिश्च प्रयुक्ताभिः सर्वे संहृष्टमानसाः ।
अभिवाद्य पुनः शस्त्रान्बलिपुष्पैः समर्चितान् ॥ १.१४४.२८ ॥
શુભ આશીર્વચન સાથે સૌએ પ્રસન્ન મનથી ફરી વંદન કરી, બલિપુષ્પોથી પૂજિત શસ્ત્રોને નમન કર્યું.
1.144.29
रक्तचन्दनसंमिश्रैः स्वयमर्चन्ति कौरवाः ।
रक्तचन्दनदिग्धाश्च रक्तमाल्यानुधारिणः ॥ १.१४४.२९ ॥
લાલ ચંદન મિશ્રિત દ્રવ્યોથી કૌરવો પોતે પૂજા કરે છે; તેઓ લાલ ચંદનથી લેપાયેલા અને લાલ માળા પહેરેલા છે.
1.144.30
सर्वे रक्तपताकाश्च सर्वे रक्तान्तलोचनाः ।
द्रोणेन समनुज्ञाता गृह्य शस्त्रं परन्तपाः ॥ १.१४४.३० ॥
સૌની પાસે લાલ ધ્વજ, સૌની આંખના ખૂણા લાલ; દ્રોણની અનુમતિ મેળવી શસ્ત્ર ઉઠાવેલા શત્રુતાપક વીરો.
1.144.31
धनूंषि पूर्व संगृह्य तप्तकाञ्चनभूषिताः ।
सज्यानि विविधाकाराः शरैः सन्धाय कौरवा ॥ १.१४४.३१ ॥
પ્રથમ તપેલા સોનાથી શણગારાયેલા, વિવિધ આકારના કૌરવોએ ધનુષ્ય લઈ દોરી ચઢાવી બાણ સાધ્યા.
1.144.32
ज्याघोषं तलघोषं च कृत्वा भूतान्यमोहयन् ॥ १.१४४.३२ ॥
દોરીનો ટંકાર અને હથેળીનો તાળીનો અવાજ કરી તેમણે સર્વ પ્રાણીઓને મોહિત કર્યા.
1.144.33
अनुज्येष्ठं च ते तत्र युधिष्ठिरपुनरोगमाः ।
चक्रुरस्त्रं महावीर्याः कुमाराः परमाद्भुतम् ॥ १.१४४.३३ ॥
ત્યાં યુધિષ્ઠિર અને તેમની પાછળના મહાપરાક્રમી રાજકુમારોએ નાનાથી મોટા સુધી અત્યંત અદ્ભુત અસ્ત્રકૌશલ બતાવ્યું.
1.144.34
केषांचित्तत्र माल्येषु शरा निपतिता नृप ।
केषांचित्पुष्पमुकुटे निपतन्ति स्म सायकाः ॥ १.१४४.३४ ॥
હે રાજા, ત્યાં કેટલાકના બાણ માળાઓ પર પડ્યા, અને કેટલાકના બાણ પુષ્પમુકુટ પર પડવા લાગ્યા.
1.144.35
केचिल्लक्ष्याणि विविधैर्बाणैराहितलक्षणैः ।
बिभिदुर्लाघवोत्सृष्टैर्गुरूणि च लघूनि च ॥ १.१४४.३५ ॥
કેટલાકે લક્ષ્ય સાધીને છોડેલા વિવિધ બાણોથી લક્ષ્યો વીંધ્યાં; ચપળતાથી છોડેલા બાણોથી ભારે અને હલકાં બંને લક્ષ્યો ભેદ્યાં.
1.144.36
केचिच्छराक्षेपभयाच्छिरांस्यवननामिरे ।
मनुजा धृष्टमपरे वीक्षाञ्चक्रुः सुविस्मिताः ॥ १.१४४.३६ ॥
કેટલાકે બાણ છૂટવાના ભયથી માથું નમાવ્યું; બીજા અત્યંત આશ્ચર્યથી નિર્ભય રીતે જોતા રહ્યા.
1.144.37
ते स्म लक्ष्याणि बिभिदुर्बाणैर्नामाङ्कशोभितैः ।
विविधैर्लाघवोत्सृष्टैरुह्यन्तो वाजिभिर्द्रुतम् ॥ १.१४४.३७ ॥
નામ કોરેલાં લક્ષ્યોને તેઓ ઝડપથી દોડતા ઘોડા પર સવાર થઈને કુશળતાથી છોડેલા વિવિધ બાણોથી વીંધતા હતા.
1.144.38
तत्कुमारबलं तत्र गृहीतशरकार्मुकम् ।
गन्धर्वनगराकारं प्रेक्ष्य ते विस्मिताभवन् ॥ १.१४४.३८ ॥
ધનુષ-બાણ ધારણ કરેલી તે રાજકુમારોની સેનાને, ગંધર્વનગર જેવી તેને જોઈને તેઓ વિસ્મિત થયા.
1.144.39
सहसा चुक्रुशुश्चान्ये नराः शतसहस्रशः ।
विस्मयोत्फुल्लनयनाः साधुसाध्विति भारत ॥ १.१४४.३९ ॥
અચાનક બીજા સેંકડો હજારો લોકો ચીસ પાડી ઊઠ્યા; વિસ્મયથી પહોળી આંખોવાળા, 'સાધુ સાધુ' કહેતા, હે ભારત!
1.144.40
कृत्वा धनुषि ते मार्गान्रथचर्यासु चासकृत् ।
गजपृष्ठेऽश्वपृष्ठे च नियुद्धे च महाबलाः ॥ १.१४४.४० ॥
ધનુષ પર તેમણે રથ-ચાલનના માર્ગો વારંવાર સાધ્યા; હાથીની પીઠ પર, ઘોડાની પીઠ પર અને કુસ્તીમાં પણ તેઓ મહાબળવાન હતા.
1.144.41
गृहीतखड्गचर्माणस्ततो भूयः प्रहारिणः ।
त्सरुमार्गान्यथोद्दिष्टांश्चेरुः सर्वासु भूमिषु ॥ १.१४४.४१ ॥
પછી તલવાર અને ઢાલ ધારણ કરેલા તે પ્રહારકો, બધી ભૂમિઓ પર, કહ્યા મુજબ તલવારબાજીના માર્ગો પર ફરીથી વિચર્યા.
1.144.42
लाघवं सौष्ठवं शोभां स्थिरत्वं दृढमुष्टिताम् ।
ददृशुस्तत्र सर्वेषां प्रयोगं खड्गचर्मणोः ॥ १.१४४.४२ ॥
ત્યાં બધાના તલવાર અને ઢાલના પ્રયોગમાં ચપળતા, કુશળતા, શોભા, સ્થિરતા અને મજબૂત મૂઠ તેમણે જોઈ.
1.144.43
अथ तौ नित्यसंहृष्टौ सुयोधनवृकोदरौ ।
अवतीर्णौ गदाहस्तावेकशृङ्गाविवाचलौ ॥ १.१४४.४३ ॥
પછી સદા હર્ષિત સુયોધન અને વૃકોદર ગદા હાથમાં લઈને ઊતર્યા, જાણે બે એકશૃંગ પર્વત.
1.144.44
बद्धकक्ष्यौ महाबाहू पौरुषे पर्यवस्थितौ ।
बृंहन्तौ वासिताहेतोः समदाविव कुञ्जरौ ॥ १.१४४.४४ ॥
કમર કસેલા તે મહાબાહુ પૌરુષમાં દૃઢ ઊભા રહી ગર્જ્યા, જાણે હથિણી માટે મદમસ્ત બે હાથી.
1.144.45
तौ प्रदक्षिणसव्यानि मण्डलानि महाबलौ ।
चेरतुर्मण्डलगतौ समदाविव कुञ्जरौ ॥ १.१४४.४५ ॥
તે મહાબળવાન બંને જમણે અને ડાબે વર્તુળાકારે ફર્યા, જાણે મદમસ્ત બે હાથી મંડળમાં ફરતા હોય.
1.144.46
विदुरो धृतराष्ट्राय गान्धार्याः पाण्डवारणिः ।
न्यवेदयेतां तत्सर्वं कुमाराणां विचेष्टितम् ॥ १.१४४.४६ ॥
પાંડવોનો અરણિ સમાન વિદુરે ધૃતરાષ્ટ્ર અને ગાંધારીને રાજકુમારોનું એ બધું આચરણ જણાવ્યું.