మహాభారతం · అధ్యాయం 1.144
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.144.1
कृतास्त्रान्धार्तराष्ट्रांश्च पाण्डुपुत्रांश्च भारत ।
दृष्ट्वा द्रोणोऽब्रवीद्राजन्धृतराष्ट्रं जनेश्वरम् ॥ १.१४४.१ ॥
ఓ భారతా, అస్త్రవిద్యలో నైపుణ్యం పొందిన ధృతరాష్ట్ర పుత్రులను, పాండు పుత్రులను చూసి ద్రోణుడు ప్రజాధిపతియైన ధృతరాష్ట్ర రాజుతో ఇలా అన్నాడు.
1.144.2
कृपस्य सोमदत्तस्य वाह्लीकस्य च धीमतः ।
गाङ्गेयस्य च सान्निध्ये व्यासस्य विदुरस्य च ॥ १.१४४.२ ॥
కృపుడు, సోమదత్తుడు, బుద్ధిమంతుడైన వాహ్లీకుడు, గాంగేయుడు (భీష్ముడు), వ్యాసుడు మరియు విదురుడి సమక్షంలో.
1.144.3
राजन्संप्राप्तविद्यास्ते कुमाराः कुरुसत्तम ।
ते दर्शयेयुः स्वां शिक्षां राजन्ननुमते तव ॥ १.१४४.३ ॥
ఓ రాజా, కురుశ్రేష్ఠా, విద్య సంపాదించిన ఆ కుమారులు మీ అనుమతితో తమ శిక్షణను ప్రదర్శించాలి.
1.144.4
ततोऽब्रवीन्महाराजः प्रहृष्टेनान्तरात्मना ।
भारद्वाज महत्कर्म कृतं ते द्विजसत्तम ॥ १.१४४.४ ॥
అప్పుడు మహారాజు సంతోషించిన మనస్సుతో ఇలా అన్నాడు - ఓ భరద్వాజా, ద్విజోత్తమా, నీవు గొప్ప కార్యం చేశావు.
1.144.5
यदानुमन्यसे कालं यस्मिन्देशे यथायथा ।
तथातथा विधानाय स्वयमाज्ञापयस्व माम् ॥ १.१४४.५ ॥
ఏ సమయంలో, ఏ ప్రదేశంలో, మీరు ఎలా అంగీకరిస్తారో, ఆ విధంగా ఏర్పాటు చేయుటకు మీరే నాకు ఆజ్ఞ ఇవ్వండి.
1.144.6
स्पृहयाम्यद्य निर्वेदान्पुरुषाणां सचक्षुषाम् ।
अस्त्रहेतोः पराक्रान्तान्ये मे द्रक्ष्यन्ति पुत्रकान् ॥ १.१४४.६ ॥
ఈ రోజు అస్త్ర విద్య కోసం పరాక్రమం చూపే, కళ్ళున్న మానవుల ఆనందకర దృశ్యాన్ని నేను ఆశిస్తున్నాను; వారు నా పుత్రులను చూస్తారు.
1.144.7
क्षत्तर्यद्गुरुराचार्यो ब्रवीति कुरु तत्तथा ।
न हीदृशं प्रियं मन्ये भविता धर्मवत्सल ॥ १.१४४.७ ॥
విదురా, గురువైన ఆచార్యుడు చెప్పినట్లే చేయి. ధర్మప్రియుడా, ఇంతకంటే ప్రియమైనది మరొకటి ఉండదని నేను భావిస్తున్నాను.
1.144.8
ततो राजानमामन्त्र्य विदुरानुमतोपि हि ।
भारद्वाजो महाप्राज्ञो मापयामास मेदिनीम् ॥ १.१४४.८ ॥
అప్పుడు రాజు అనుమతితో, విదురుని సమ్మతితో కూడా, మహాప్రాజ్ఞుడైన భారద్వాజుడు భూమిని కొలిపించాడు.
1.144.9
समामवृक्षां निर्गुलमामुदक्प्रवणसंस्थिताम् ।
तस्यां भूमौ बलिं चक्रे तिथौ नक्षत्रपूजिते ॥ १.१४४.९ ॥
సమమైనది, వృక్షాలు లేనిది, పొదలు లేనిది, ఉత్తరం వైపు వాలి ఉన్నది అయిన ఆ భూమిపై, నక్షత్రపూజిత తిథినాడు బలి సమర్పించాడు.
1.144.10
अवघुष्टं पुरं चापि तदर्थं भरतर्षभ ।
रङ्गभूमौ सुविपुलं शास्त्रदृष्टं यथाविधि ॥ १.१४४.१० ॥
భరతశ్రేష్ఠా, దాని కోసం నగరంలో చాటింపు వేయబడింది; రంగభూమిలో శాస్త్రవిధి ప్రకారం అతి విశాలమైన నిర్మాణం జరిగింది.
1.144.11
प्रेक्षागारं सुविहितं चक्रस्ते तस्य शिल्पिनः ।
रक्षां सर्वायुधोपेतां स्त्रीणां चैव नरर्षभ ॥ १.१४४.११ ॥
ఆ శిల్పులు చక్కగా అమర్చిన ప్రేక్షాగారాన్ని నిర్మించారు; నరశ్రేష్ఠా, స్త్రీల రక్షణ కోసం సర్వాయుధాలతో కూడిన ఏర్పాటు కూడా చేశారు.
1.144.12
मञ्चांश्च कारयामासुर्यत्र जानपदा जनाः ।
विपुलानुच्छ्रयोपेताञ्शिबिकाश्च महाधनाः ॥ १.१४४.१२ ॥
జనపదవాసులు కూర్చునేందుకు విశాలమైన, ఎత్తైన మంచాలను, మహాధనవంతుల కోసం శిబికలను కూడా వారు నిర్మింపజేశారు.
1.144.13
तस्मिंस्ततोऽहनि प्राप्ते राजा ससचिवस्तदा ।
सान्तःपुरः सहामात्यो व्यासस्यानुमते तदा।
भीष्मं प्रमुखतः कृत्वा कृपं चाचार्यसत्तमम् ॥ १.१४४.१३ ॥
ఆ రోజు రాగా రాజు మంత్రులతో, అంతఃపుర స్త్రీలతో, అమాత్యులతో, వ్యాసుని అనుమతితో, భీష్ముని ముందుంచి, శ్రేష్ఠ ఆచార్యుడు కృపుని కూడా తీసుకొని బయలుదేరాడు.
1.144.14
बाह्लीकं सोमदत्तं च भूरिश्रवसमेव च ।
कुरूनन्यांश्च सचिवानादाय नगराद्बहिः ॥ १.१४४.१४ ॥
బాహ్లీకుడిని, సోమదత్తుడిని, భూరిశ్రవసుడిని, కురువంశీయులను, ఇతర మంత్రులను తీసుకొని నగరం వెలుపలికి.
1.144.15
रङ्गभूमिं समासाद्य ब्राह्मणैः सहितो नृपः ॥ १.१४४.१५ ॥
రంగభూమికి చేరి బ్రాహ్మణులతో కూడిన రాజు.
1.144.16
मुक्ताजालपरिक्षिप्तं वैदूर्यममिशोभितम् ।
शातकुम्भमयं दिव्यं प्रेक्षागारमुपागमत् ॥ १.१४४.१६ ॥
ముత్యాల వలతో చుట్టబడి, వైడూర్యాలతో అలంకరించబడిన, బంగారుమయమైన, దివ్య ప్రేక్షాగారానికి చేరాడు.
1.144.17
गान्धारी च महाभागा कुन्ती च जयतां वर ।
स्त्रियश्च राज्ञः सर्वास्ताः सप्रेष्याः सपरिच्छदाः ॥ १.१४४.१७ ॥
విజేతలలో శ్రేష్ఠుడా, మహాభాగ్యవతులైన గాంధారి, కుంతి, రాజు స్త్రీలందరూ సేవకులు, పరివారంతో.
1.144.18
हर्षादारुरुहुर्मञ्चान्मेरुं देवस्त्रियो यथा ।
ब्राह्मणक्षत्रियाद्यं च चातुर्वर्ण्यं पुराद्द्रुतम् ॥ १.१४४.१८ ॥
ఆనందంతో వారు వేదికలను ఎక్కారు, దేవస్త్రీలు మేరువును ఎక్కినట్లు; బ్రాహ్మణ, క్షత్రియాదులైన నాలుగు వర్ణాలు నగరం నుండి త్వరగా బయలుదేరాయి.
1.144.19
दर्शनेप्सुः समभ्यागात्कुमाराणां कृतास्त्रताम् ।
क्षणेनैकस्थतां तत्र दर्शनेप्सुर्जगाम ह ॥ १.१४४.१९ ॥
రాకుమారుల అస్త్రకౌశలాన్ని చూడాలనే కోరికతో వారు చేరారు. క్షణంలోనే అక్కడ అందరూ ఒకచోట చేరారు, చూడాలనే ఆసక్తితో.
1.144.20
प्रवादितैश्च वादित्रैर्जनकौतूहलेन च ।
महार्णव इव क्षुब्धः समाजः सोऽभवत्तदा ॥ १.१४४.२० ॥
మోగుతున్న వాద్యాలతో, ప్రజల కుతూహలంతో ఆ సభ అప్పుడు మహాసముద్రంలా అల్లకల్లోలమైంది.
1.144.21
ततः शुक्लाम्बरधरः शुक्लयज्ञोपवीतवान् ।
शुक्लकेशः सितश्मश्रुः शुक्लाल्यानुलेपनः ॥ १.१४४.२१ ॥
అప్పుడు తెల్లని వస్త్రాలు ధరించి, తెల్లని యజ్ఞోపవీతం ధరించి, తెల్లని జుట్టు, తెల్లని గడ్డంతో, తెల్లని సుగంధలేపనం పూసుకున్న వారు...
1.144.22
रङ्गमध्यं तदाचार्यः सपुत्रः प्रविवेश ह ।
नभो जलधरैर्हीनं साङ्गारक इवांशुमान् ॥ १.१४४.२२ ॥
అప్పుడు ఆచార్యుడు తన కుమారునితో రంగభూమి మధ్యలోకి ప్రవేశించాడు, మేఘాలు లేని ఆకాశంలో అంగారకునితో కూడిన సూర్యుని వలె.
1.144.23
व्यासस्यानुमते चक्रे बलिं बलवतां वरः ।
ब्राह्मणांस्तु सुमन्त्रज्ञान्कारयामास मङ्गलम् ॥ १.१४४.२३ ॥
వ్యాసుని అనుమతితో బలవంతులలో శ్రేష్ఠుడు బలి సమర్పించాడు; మంత్రజ్ఞులైన బ్రాహ్మణులచేత మంగళ కార్యాన్ని చేయించాడు.
1.144.24
सुवर्णमणिरत्नानि वस्त्राणि विविधानि च ।
प्रददौ दक्षिणां राजा द्रोणाय च कृपाय च ॥ १.१४४.२४ ॥
రాజు ద్రోణునికి మరియు కృపునికి దక్షిణగా బంగారం, మణులు, రత్నాలు, వివిధ రకాల వస్త్రాలను ఇచ్చాడు.
1.144.25
सुखपुण्याहघोषस्य पुण्यस्य समनन्तरम् ।
विविशुर्विविधं गृह्य शस्त्रोपकरणं नराः ॥ १.१४४.२५ ॥
శుభ పుణ్యాహ ఘోష, పుణ్య కర్మ ముగిసిన వెంటనే, మనుషులు రకరకాల ఆయుధాలు, పరికరాలు తీసుకుని లోపలికి ప్రవేశించారు.
1.144.26
ततो बद्धाङ्गुलित्राणा बद्धकक्ष्या महारथाः ।
बद्धथूणाः सधनुषो विविशुर्भरतर्षभाः ॥ १.१४४.२६ ॥
తర్వాత వేలి కవచాలు కట్టుకుని, నడుము పట్టీలు బిగించి, అంబులపొదులు కట్టి, విల్లులతో భరతవంశ శ్రేష్ఠ మహారథులు లోపలికి ప్రవేశించారు.
1.144.27
रङ्गमध्ये स्थितं द्रोणमभिवाद्य नरर्षभाः ।
चक्रुः पूजां यथान्यायं द्रोणस्य च कृपस्य च ॥ १.१४४.२७ ॥
రంగమధ్యంలో నిలిచిన ద్రోణునికి నరశ్రేష్ఠులు నమస్కరించి, ధర్మబద్ధంగా ద్రోణునికి, కృపునికి పూజ చేశారు.
1.144.28
आशीर्भिश्च प्रयुक्ताभिः सर्वे संहृष्टमानसाः ।
अभिवाद्य पुनः शस्त्रान्बलिपुष्पैः समर्चितान् ॥ १.१४४.२८ ॥
శుభాశీస్సులతో, అందరూ సంతోషమనస్కులై మళ్లీ నమస్కరించి, బలి పుష్పాలతో పూజించిన ఆయుధాలకు నమస్కరించారు.
1.144.29
रक्तचन्दनसंमिश्रैः स्वयमर्चन्ति कौरवाः ।
रक्तचन्दनदिग्धाश्च रक्तमाल्यानुधारिणः ॥ १.१४४.२९ ॥
ఎర్ర చందనం కలిపిన ద్రవ్యాలతో కౌరవులు స్వయంగా పూజ చేస్తున్నారు; వారు ఎర్ర చందనం పూసుకుని ఎర్ర మాలలు ధరించి ఉన్నారు.
1.144.30
सर्वे रक्तपताकाश्च सर्वे रक्तान्तलोचनाः ।
द्रोणेन समनुज्ञाता गृह्य शस्त्रं परन्तपाः ॥ १.१४४.३० ॥
అందరికీ ఎర్ర జెండాలు, అందరి కంటి కొసలు ఎర్రగా; ద్రోణుని అనుమతి పొంది ఆయుధాలు చేపట్టిన శత్రుతాపకులు.
1.144.31
धनूंषि पूर्व संगृह्य तप्तकाञ्चनभूषिताः ।
सज्यानि विविधाकाराः शरैः सन्धाय कौरवा ॥ १.१४४.३१ ॥
మొదట తప్తకాంచన భూషితులైన, వివిధ ఆకారాల కౌరవులు ధనుస్సులను చేపట్టి, నారి ఎక్కించి బాణాలను సంధించారు.
1.144.32
ज्याघोषं तलघोषं च कृत्वा भूतान्यमोहयन् ॥ १.१४४.३२ ॥
నారి ధ్వనిని, అరచేతుల చప్పుడును చేసి వారు సమస్త ప్రాణులను మోహింపజేశారు.
1.144.33
अनुज्येष्ठं च ते तत्र युधिष्ठिरपुनरोगमाः ।
चक्रुरस्त्रं महावीर्याः कुमाराः परमाद्भुतम् ॥ १.१४४.३३ ॥
అక్కడ యుధిష్ఠిరుడు, అతని వెంట ఉన్న మహావీర్యులైన కుమారులు చిన్నవారి నుండి పెద్దవారి వరకు అత్యద్భుతమైన అస్త్ర విద్యను ప్రదర్శించారు.
1.144.34
केषांचित्तत्र माल्येषु शरा निपतिता नृप ।
केषांचित्पुष्पमुकुटे निपतन्ति स्म सायकाः ॥ १.१४४.३४ ॥
ఓ రాజా! అక్కడ కొందరి బాణాలు మాలల మీద పడ్డాయి; మరికొందరి బాణాలు పుష్ప కిరీటాలపై పడ్డాయి.
1.144.35
केचिल्लक्ष्याणि विविधैर्बाणैराहितलक्षणैः ।
बिभिदुर्लाघवोत्सृष्टैर्गुरूणि च लघूनि च ॥ १.१४४.३५ ॥
కొందరు గురితో ప్రయోగించిన వివిధ బాణాలతో లక్ష్యాలను ఛేదించారు; చురుకుగా విడిచిన బాణాలతో బరువైన, తేలికైన లక్ష్యాలను రెండింటినీ భేదించారు.
1.144.36
केचिच्छराक्षेपभयाच्छिरांस्यवननामिरे ।
मनुजा धृष्टमपरे वीक्षाञ्चक्रुः सुविस्मिताः ॥ १.१४४.३६ ॥
కొందరు బాణ ప్రయోగ భయంతో తలలు వంచారు; ఇతరులు ఎంతో ఆశ్చర్యంతో ధైర్యంగా చూస్తూ ఉండిపోయారు.
1.144.37
ते स्म लक्ष्याणि बिभिदुर्बाणैर्नामाङ्कशोभितैः ।
विविधैर्लाघवोत्सृष्टैरुह्यन्तो वाजिभिर्द्रुतम् ॥ १.१४४.३७ ॥
పేర్లు చెక్కిన లక్ష్యాలను వారు నైపుణ్యంతో వేగంగా పరిగెత్తే గుర్రాలపై ఉండి వివిధ బాణాలతో ఛేదించారు.
1.144.38
तत्कुमारबलं तत्र गृहीतशरकार्मुकम् ।
गन्धर्वनगराकारं प्रेक्ष्य ते विस्मिताभवन् ॥ १.१४४.३८ ॥
బాణాలు, ధనుస్సులు ధరించిన ఆ రాకుమారుల సేనను, గంధర్వ నగరంలా కనిపించిన దానిని చూసి వారు విస్మయం చెందారు.
1.144.39
सहसा चुक्रुशुश्चान्ये नराः शतसहस्रशः ।
विस्मयोत्फुल्लनयनाः साधुसाध्विति भारत ॥ १.१४४.३९ ॥
అకస్మాత్తుగా వందల వేలమంది ఇతర జనులు కేకలు వేశారు; ఆశ్చర్యంతో విప్పారిన కళ్లతో 'సాధు సాధు' అన్నారు, ఓ భారతా!
1.144.40
कृत्वा धनुषि ते मार्गान्रथचर्यासु चासकृत् ।
गजपृष्ठेऽश्वपृष्ठे च नियुद्धे च महाबलाः ॥ १.१४४.४० ॥
విల్లుపై వారు రథ విన్యాసాల మార్గాలను పదే పదే సాధన చేశారు; ఏనుగు వీపుపైన, గుర్రం వీపుపైన, మల్లయుద్ధంలోనూ వారు మహాబలులు.
1.144.41
गृहीतखड्गचर्माणस्ततो भूयः प्रहारिणः ।
त्सरुमार्गान्यथोद्दिष्टांश्चेरुः सर्वासु भूमिषु ॥ १.१४४.४१ ॥
తర్వాత కత్తి, డాలు ధరించిన ఆ ప్రహారులు, అన్ని నేలల్లోనూ, చెప్పిన విధంగా కత్తి-యుద్ధ మార్గాలలో మళ్లీ సంచరించారు.
1.144.42
लाघवं सौष्ठवं शोभां स्थिरत्वं दृढमुष्टिताम् ।
ददृशुस्तत्र सर्वेषां प्रयोगं खड्गचर्मणोः ॥ १.१४४.४२ ॥
అక్కడ అందరి కత్తి, డాలు ప్రయోగంలో లాఘవం, సౌష్ఠవం, శోభ, స్థిరత్వం, దృఢమైన పట్టును వారు చూశారు.
1.144.43
अथ तौ नित्यसंहृष्टौ सुयोधनवृकोदरौ ।
अवतीर्णौ गदाहस्तावेकशृङ्गाविवाचलौ ॥ १.१४४.४३ ॥
అప్పుడు నిత్యం ఉత్సాహంగా ఉన్న సుయోధనుడు, వృకోదరుడు గదలు చేతబట్టి దిగారు, ఏకశృంగ పర్వతాల వలె.
1.144.44
बद्धकक्ष्यौ महाबाहू पौरुषे पर्यवस्थितौ ।
बृंहन्तौ वासिताहेतोः समदाविव कुञ्जरौ ॥ १.१४४.४४ ॥
నడుము బిగించిన ఆ మహాబాహులు పౌరుషంలో స్థిరంగా నిలబడి, ఆడ ఏనుగు కోసం మదించిన రెండు ఏనుగుల్లా గర్జించారు.
1.144.45
तौ प्रदक्षिणसव्यानि मण्डलानि महाबलौ ।
चेरतुर्मण्डलगतौ समदाविव कुञ्जरौ ॥ १.१४४.४५ ॥
ఆ మహాబలులు కుడి ఎడమలుగా వృత్తాకారంగా తిరిగారు, మదించిన రెండు ఏనుగులు వలయంలో తిరిగినట్లు.
1.144.46
विदुरो धृतराष्ट्राय गान्धार्याः पाण्डवारणिः ।
न्यवेदयेतां तत्सर्वं कुमाराणां विचेष्टितम् ॥ १.१४४.४६ ॥
పాండవులకు అరణిలాంటి విదురుడు ధృతరాష్ట్రుడికి, గాంధారికి ఆ కుమారుల చేష్టలన్నీ తెలియజేశాడు.