મહાભારત · અધ્યાય 1.146
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.146.1
एतस्मिन्नेव काले तु तस्मिञ्जनसमागमे ।
दत्तेऽवकाशे पुरुषैर्विस्मयोत्फुल्ललोचनः।
विवेश रङ्गं विस्तीर्णं कर्णः परपुरञ्जयः ॥ १.१४६.१ ॥
તે જ સમયે, તે જનસમૂહમાં, સેવકો દ્વારા જગ્યા અપાતાં, આશ્ચર્યથી વિકસિત નેત્રોવાળો શત્રુનગરોને જીતનાર કર્ણ વિશાળ રંગભૂમિમાં પ્રવેશ્યો.
1.146.2
सहजं कवचं बिभ्रत्कुण्डलोद्द्योतिताननः ।
स धनुर्बद्धनिस्त्रिंशः पादचारीव पर्वतः ॥ १.१४६.२ ॥
જન્મજાત કવચ ધારણ કરેલો, કુંડળોથી પ્રકાશિત મુખવાળો તે, ધનુષ અને તલવાર બાંધીને પગે ચાલતો પર્વત જેવો હતો.
1.146.3
कन्यागर्भः पृथुयशाः पृथायाः पृथुलोचनः ।
तीक्ष्णांशोर्भास्करस्यांशः कर्णोऽरिगणसूदनः ॥ १.१४६.३ ॥
કન્યાના ગર્ભથી જન્મેલો, મહાયશસ્વી, પૃથા (કુંતી)ના વિશાળ નેત્રોવાળો પુત્ર, તીક્ષ્ણ કિરણોવાળા સૂર્યનો અંશ, શત્રુસમૂહનો સંહારક કર્ણ.
1.146.4
सिंहर्षभगजेन्द्राणां बलवीर्यपराक्रमः ।
दीप्तिकान्तिद्युतिगुणैः सूर्येन्दुज्वलनोपमः ॥ १.१४६.४ ॥
સિંહ, વૃષભ અને શ્રેષ્ઠ હાથીઓનું બળ, વીર્ય, પરાક્રમ ધરાવતો; દીપ્તિ, કાંતિ, દ્યુતિના ગુણોથી સૂર્ય, ચંદ્ર અને અગ્નિ જેવો.
1.146.5
प्रांशुः कनकतालाभः सिंहसंहननो युवा ।
असङ्ख्येयगुणः श्रीमान्भास्करस्यात्मसंभवः ॥ १.१४६.५ ॥
ઊંચો, સોનેરી તાડ જેવી કાંતિવાળો, સિંહ જેવા મજબૂત દેહવાળો યુવાન, અસંખ્ય ગુણવાળો, શ્રીમાન, સૂર્યનો પોતાનો પુત્ર.
1.146.6
स निरीक्ष्य महाबाहुः सर्वतो रङ्गमण्डलम् ।
प्रणामं द्रोणकृपयोर्नात्यादृतमिवाकरोत् ॥ १.१४६.६ ॥
તે મહાબાહુએ ચારે તરફ રંગભૂમિ જોઈ, દ્રોણ અને કૃપને પ્રણામ કર્યા, જાણે અત્યંત આદરથી ન હોય તેમ.
1.146.7
स समाजजनः सर्वो निश्चलः स्थिरलोचनः ।
कोऽयमित्यागतक्षोभः कौतूहलपरोऽभवत् ॥ १.१४६.७ ॥
એ સભાના બધા લોકો સ્થિર અને અચળ નજરે જોઈ રહ્યા. 'આ કોણ છે?' એવી ઉત્સુકતા અને ક્ષોભથી તેઓ કુતૂહલમાં ડૂબી ગયા.
1.146.8
सोऽब्रवीन्मेघगम्भीरस्वरेण वदतां वरः ।
भ्राता भ्रातरमज्ञातं सावित्रः पाकशासनिम् ॥ १.१४६.८ ॥
વક્તાઓમાં શ્રેષ્ઠ એવા તેમણે મેઘ જેવા ગંભીર સ્વરે કહ્યું. અજાણ્યા ભાઈને, સાવિત્ર (કર્ણ) પાકશાસનિ (અર્જુન)ને સંબોધીને કહ્યું.
1.146.9
पार्थ यत्ते कृतं कर्म विशेषवदहं ततः ।
करिष्ये पश्यतां नॄणां माऽऽत्मना विस्मयं गमः ॥ १.१४६.९ ॥
હે પાર્થ! તેં જે કર્મ કર્યું તેથી વિશેષ હું કરીશ. જોતા માણસો સામે તું પોતે આશ્ચર્યમાં ન પડ.
1.146.10
असमाप्ते ततस्तस्य वचने वदतां वर ।
यन्त्रोत्क्षिप्त इवोत्तस्थौ क्षिप्रं वै सर्वतो जनः ॥ १.१४६.१० ॥
વક્તાઓમાં શ્રેષ્ઠના વચન પૂરાં થયાં તે પહેલાં જ, યંત્રે ફેંકાયા હોય તેમ ચારે બાજુના લોકો ઝડપથી ઊભા થઈ ગયા.
1.146.11
प्रीतिश्च मनुजव्याघ्र दुर्योधनमुपाविशत् ।
ह्रीश्च क्रोधश्च बीभत्सुं क्षणेनान्वाविवेश ह ॥ १.१४६.११ ॥
હે નરવ્યાઘ્ર! આનંદ દુર્યોધનમાં પ્રવેશ્યો; લજ્જા અને ક્રોધ ક્ષણમાં બીભત્સુ (અર્જુન)માં પ્રવેશ્યાં.
1.146.12
ततो द्रोणाभ्यनुज्ञातः कर्णः प्रियरणः सदा ।
यत्कृतं तत्र पार्थेन तच्चकार महाबलः ॥ १.१४६.१२ ॥
પછી દ્રોણની અનુમતિ પામેલા, સદા યુદ્ધપ્રિય કર્ણે, ત્યાં પાર્થે જે કર્યું હતું તે જ એ મહાબલીએ કરી બતાવ્યું.
1.146.13
अथ दुर्योधनस्तत्र भ्रातृभिः सह भारत ।
कर्णं परिष्वज्य मुदा ततो वचनमब्रवीत् ॥ १.१४६.१३ ॥
ત્યારે દુર્યોધને ત્યાં ભાઈઓ સાથે, હે ભારત, આનંદપૂર્વક કર્ણને આલિંગન આપીને આ વચન કહ્યું.
1.146.14
स्वागतं ते महाबाहो दिष्ट्या प्राप्तोऽसि मानद ।
अहं च कुरुराज्यं च यथेष्टमुपभुज्यताम् ॥ १.१४६.१४ ॥
હે મહાબાહુ, તારું સ્વાગત છે! હે માનદ, નસીબથી તું આવ્યો. હું અને કુરુરાજ્ય, તારી ઇચ્છા મુજબ ભોગવ.
1.146.15
कृतं सर्वमहं मन्ये सखित्वं च त्वया वृणे ।
द्वन्द्वयुद्धं च पार्थेन कर्तुमिच्छाम्यहं प्रभो ॥ १.१४६.१५ ॥
બધું પૂરું થયું એમ હું માનું છું. હું તારી મિત્રતા પસંદ કરું છું. હે પ્રભુ, પાર્થ સાથે દ્વંદ્વયુદ્ધ કરવાની મારી ઇચ્છા છે.
1.146.16
एवमुक्तस्तु कर्णेन राजन्दुर्योधनस्तदा ।
कर्णं दीर्घाञ्चितभुजं परिष्वज्येदमब्रवीत् ॥ १.१४६.१६ ॥
કર્ણે આમ કહ્યા પછી, હે રાજા, ત્યારે દુર્યોધને લાંબી ભુજાઓ ધરાવતા કર્ણને આલિંગન આપીને આ કહ્યું.
1.146.17
भुङ्क्ष्व भोगान्मया सार्धं बन्धूनां प्रियकृद्भव ।
दुर्हृदां कुरु सर्वेषां मूर्ध्नि पादमरिन्दम ॥ १.१४६.१७ ॥
મારી સાથે ભોગ ભોગવ; બંધુઓનું પ્રિય કરનાર બન. હે અરિંદમ, બધા શત્રુઓના માથા પર પગ મૂક.
1.146.18
ततः क्षिप्तमिवात्मानं मत्वा पार्थोऽभ्यभाषत ।
कर्णं भ्रातृसमूहस्य मध्येऽचलमिव स्थितम् ॥ १.१४६.१८ ॥
ત્યારે પાર્થે પોતાને ફેંકાયેલો માનીને, ભાઈઓના સમૂહની મધ્યે પર્વતની જેમ અચળ ઊભેલા કર્ણને કહ્યું.
1.146.19
अनाहूतोपसृष्टानामनाहूतोपजल्पिनाम् ।
ये लोकास्तान्हतः कर्ण मया त्वं प्रतिपत्स्यसे ॥ १.१४६.१९ ॥
જેઓ અનાહૂત આક્રમણ કરે છે અને અનાહૂત બોલે છે, તેમના જે લોકો છે, હે કર્ણ, મારા હાથે હણાઈને તું તે જ લોકો પામીશ.
1.146.20
रङ्गोऽयं सर्वसामान्यः किमत्र तव फाल्गुन ।
वीर्यश्रेष्ठाश्च राजानो बलं धर्मोऽनुवर्तते ॥ १.१४६.२० ॥
આ રંગભૂમિ સર્વને સમાન છે; હે ફાલ્ગુન, અહીં તારો શો અધિકાર? પરાક્રમમાં શ્રેષ્ઠ રાજાઓ પણ અહીં છે; બળ અને ધર્મ જ અનુસરાય છે.
1.146.21
किं क्षेपैर्दुर्बलायासैः शरैः कथय भारत ।
गुरोः समक्षं यावत्ते हराम्यद्य शिरः शरैः ॥ १.१४६.२१ ॥
નિંદા અને નિર્બળ પ્રયાસોથી શું લાભ? હે ભારત, બાણોથી જ કહે. ગુરુની સમક્ષ, આજે હું બાણોથી તારું માથું કાપી લઈશ.
1.146.22
ततो द्रोणाभ्यनुज्ञातः पार्तः परपुरञ्जयः ।
भ्रातृभिस्त्वरयाश्लिष्टो रणायोपजगाम तम् ॥ १.१४६.२२ ॥
પછી દ્રોણની અનુમતિ પામેલો, શત્રુનગરોને જીતનાર પાર્થ, ભાઈઓથી ઝડપથી આલિંગિત થઈ, યુદ્ધ માટે તેની તરફ ગયો.
1.146.23
ततो दुर्योधनेनापि स भ्रात्रा समरोद्यतः ।
परिष्वक्तः स्थितः कर्णः प्रगृह्य सशरं धनुः ॥ १.१४६.२३ ॥
પછી દુર્યોધને પણ યુદ્ધ માટે તત્પર તે ભાઈને આલિંગન આપ્યું; કર્ણ બાણ સહિત ધનુષ્ય ઉપાડી ઊભો રહ્યો.
1.146.24
ततः सविद्युत्स्तनितैः सेन्द्रायुधपुरोगमैः ।
आवृतं गगनं मेघैर्बलाकापङ्क्तिहासिभिः ॥ १.१४६.२४ ॥
પછી વીજળી અને ગર્જના સાથે, ઇન્દ્રધનુષને આગળ રાખીને, બગલાઓની હારોની મશ્કરી કરતાં વાદળોથી આકાશ ઢંકાઈ ગયું.
1.146.25
ततः स्नेहाद्धरिहयं दृष्ट्वा रङ्गावलोकिनम् ।
भास्करोऽप्यनयन्नाशं समीपोपगतान्घनान् ॥ १.१४६.२५ ॥
ત્યારે સ્નેહથી રંગભૂમિ જોતા હરિહય (અર્જુન)ને જોઈને સૂર્યે પણ નજીક આવેલા મેઘોને દૂર કર્યા.
1.146.26
मेघच्छायोपगूढस्तु ततोऽदृश्यत फाल्गुनः ।
सूर्यातपपरिक्षिप्तः कर्णोऽपि समदृश्यत ॥ १.१४६.२६ ॥
ત્યારે મેઘછાયાથી ઢંકાયેલો ફાલ્ગુન (અર્જુન) દેખાયો; સૂર્યતાપથી ઘેરાયેલો કર્ણ પણ સ્પષ્ટ દેખાયો.
1.146.27
धार्तराष्ट्रा यतः कर्णस्तस्मिन्देशे व्यवस्थिताः ।
भारद्वाजः कृपो भीष्मो यतः पार्थस्ततोऽभवन् ॥ १.१४६.२७ ॥
કર્ણની સાથે ધૃતરાષ્ટ્રના પુત્રો જ્યાં ઊભા હતા, ત્યાં ભારદ્વાજ (દ્રોણ), કૃપ અને ભીષ્મ હતા; અને પાર્થ (અર્જુન) જ્યાં હતો, ત્યાંથી તે બધા હતા.
1.146.28
द्विधा रङ्गः समभवत्स्त्रीणां द्वैधमजायत ।
कुन्तिभोजसुता मोहं विज्ञातार्था जगाम ह ॥ १.१४६.२८ ॥
રંગભૂમિ બે ભાગમાં વહેંચાઈ ગઈ; સ્ત્રીઓમાં પણ દ્વૈત ઊભું થયું. કુન્તિભોજની પુત્રી (કુન્તી) પરિસ્થિતિ સમજીને મોહમાં પડી.
1.146.29
तां तथा मोहमापन्नां विदुरः सर्वधर्मवित् ।
कुन्तीमाश्वासयामास प्रेष्याभिश्चन्दनोदकैः ॥ १.१४६.२९ ॥
મોહમાં પડેલી કુન્તીને સર્વધર્મજ્ઞ વિદુરે સેવિકાઓ દ્વારા ચંદનજળથી આશ્વાસન આપ્યું.
1.146.30
ततः प्रत्यागतप्राणा तावुभौ परिदंशितौ ।
पुत्रौ दृष्ट्वा सुसंभ्रान्ता नान्वपद्यत किंचन ॥ १.१४६.३० ॥
ત્યારે પ્રાણ પાછા આવ્યા પછી, કવચ પહેરેલા તે બંને પુત્રોને જોઈને અત્યંત ગભરાયેલી તે કશું સમજી શકી નહીં.
1.146.31
तावुद्यतमहाचापौ कृपः शारद्वतोऽब्रवीत् ।
द्वन्द्वयुद्धसमाचारे कुशलः सर्वधर्मवित् ॥ १.१४६.३१ ॥
ઊંચાં મહાધનુષ ધરેલા તે બંનેને, દ્વંદ્વયુદ્ધના આચારમાં કુશળ અને સર્વધર્મજ્ઞ શારદ્વત કૃપે કહ્યું.
1.146.32
अयं पृथायास्तनयः कनीयान्पाण्डुनन्दनः ।
कौरवो भवता सार्धं द्वन्द्वयुद्धं करिष्यति ॥ १.१४६.३२ ॥
આ પૃથાનો નાનો પુત્ર, પાંડુનો આનંદ છે; કૌરવ એવો આ તારી સાથે દ્વંદ્વયુદ્ધ કરશે.
1.146.33
त्वमप्येवं महाबाहो मातरं पितरं कुलम् ।
कथयस्व नरेन्द्राणां येषां त्वं कुलभूषणम् ॥ १.१४६.३३ ॥
હે મહાબાહુ, તું પણ એ જ રીતે તારી માતા, પિતા અને કુળ કહે — જે નરેન્દ્રોના કુળનો તું અલંકાર છે તેમનું.
1.146.34
ततो विदित्वा पार्थस्त्वां प्रतियोत्स्यति वा न वा ।
वृथाकुलसमाचारैर्न युध्यन्ते नृपात्मजाः ॥ १.१४६.३४ ॥
પછી તને ઓળખીને પાર્થ તારી સાથે લડશે કે નહીં; રાજપુત્રો વ્યર્થ અને ગૂંચવાયેલા આચારથી યુદ્ધ કરતા નથી.
1.146.35
एवमुक्तस्य कर्णस्य व्रीडावनतमाननम् ।
बभौ वर्षाम्बुविक्लिन्नं पद्ममागलितं यथा ॥ १.१४६.३५ ॥
એમ કહેવાયા પછી કર્ણનું મુખ લજ્જાથી નમી ગયું; વરસાદના પાણીથી ભીંજાઈ ખરી પડેલા કમળ જેવું તે શોભ્યું.
1.146.36
आचार्य त्रिविधा योनी राज्ञां शास्त्रविनिश्चये ।
सत्कुलीनश्च शूरश्च यश्च सेनां प्रकर्षति ॥ १.१४६.३६ ॥
આચાર્ય, શાસ્ત્રનિર્ણયમાં રાજાઓની યોનિ ત્રણ પ્રકારની છે — સત્કુળનો, શૂરવીર, અને જે સેનાને આગળ દોરે છે.
1.146.37
अद्भ्योऽग्निर्ब्रह्मतः क्षत्रमश्मनो लोहमुत्थितम् ।
तेषां सर्वत्रगं तेजः स्वासु योनिषु शाम्यति ॥ १.१४६.३७ ॥
પાણીમાંથી અગ્નિ, બ્રહ્મમાંથી ક્ષત્ર, પથ્થરમાંથી લોખંડ ઉત્પન્ન થયાં. તેમનું સર્વવ્યાપી તેજ પોતપોતાના સ્રોતમાં શમી જાય છે.
1.146.38
यद्ययं फाल्गुनो युद्धे नाराज्ञा योद्धुमिच्छति ।
तस्मादेषोऽङ्गविषये मया राज्येऽभिषिच्यते ॥ १.१४६.३८ ॥
જો આ ફાલ્ગુન રાજા વિના યુદ્ધ કરવા ઇચ્છે, તો તે માટે હું તેને અંગદેશના રાજ્યે અભિષિક્ત કરું છું.
1.146.39
ततो राजानमामन्त्र्य गाङ्गेयं च पितामहम् ।
अभिषेकस्य संभारान्समानीय द्विजातिभिः ॥ १.१४६.३९ ॥
પછી રાજાને અને ગાંગેય પિતામહને આમંત્રીને, દ્વિજો દ્વારા અભિષેકની સામગ્રી એકઠી કરાવીને.
1.146.40
गोसहस्रायुतं दत्त्वा युक्तानां पुण्यकर्मणाम् ।
अर्होऽयमङ्गराज्यस्य इति वाच्य द्विजातिभिः ॥ १.१४६.४० ॥
પુણ્યકર્મી યોગ્ય જનોને હજારો અને અયુત ગાયો દાન આપીને, 'આ અંગરાજ્ય માટે યોગ્ય છે' એમ દ્વિજોએ કહીને.
1.146.41
ततस्तस्मिन्क्षणे कर्णः सलाजकुसुमैर्घटैः ।
काञ्चनैः काञ्चने पीठे मन्त्रविद्भिर्महारथः ॥ १.१४६.४१ ॥
તે ક્ષણે મહારથી કર્ણ, લાજા અને ફૂલો સહિત સોનાના ઘડાઓથી, મંત્રજ્ઞો દ્વારા સોનાના આસન પર (અભિષિક્ત થયો).
1.146.42
अभिषिक्तोऽङ्गराजे स श्रिया युक्तो महाबलः ।
स मौलिहारकेयूरः सहस्ताभरणाङ्गदः ॥ १.१४६.४२ ॥
અંગરાજ તરીકે અભિષિક્ત થયેલો તે, શ્રીથી યુક્ત, મહાબળવાન, મુકુટ, હાર, કેયૂર, હાથના અલંકાર અને અંગદ ધારણ કરેલો.
1.146.43
राजलिङ्गैस्तथाऽन्यैश्च भूषितो भूषणैः शुभैः ।
सच्छत्रवालव्यजनो जयशब्दोत्तरेण च ॥ १.१४६.४३ ॥
રાજચિહ્નો અને અન્ય શુભ આભૂષણોથી વિભૂષિત, છત્ર, ચામર અને પંખા સહિત, જયજયકારના અવાજ વચ્ચે.
1.146.44
उवाच कौरवं राजन्वचनं स वृषस्तदा ।
अस्य राज्यप्रदानस्य सदृशं किं ददानि ते ॥ १.१४६.४४ ॥
ત્યારે વૃષ (કર્ણ) કૌરવને બોલ્યો: હે રાજન, આ રાજ્યદાનની બરાબરી કરે એવું હું તને શું આપું?
1.146.45
प्रब्रूहि राजशार्दूल कर्ता ह्यस्मि तथा नृप ।
अत्यन्तं सख्यमिच्छामीत्याह तं स सुयोधनः ॥ १.१४६.४५ ॥
હે રાજશાર્દૂલ, કહે; હે નૃપ, હું તેમ જ કરનાર છું. મને અત્યંત મૈત્રી જોઈએ છે, એમ સુયોધને તેને કહ્યું.
1.146.46
एवमुक्तस्ततः कर्णस्तथेति प्रत्युवाच तम् ।
हर्षाच्चोभौ समाश्लिष्य परां मुदमवापतुः ॥ १.१४६.४६ ॥
એમ કહેવાતાં કર્ણે તેને ઉત્તર આપ્યો, "તેમ જ થાઓ". હર્ષથી બંનેએ એકબીજાને આલિંગન આપીને પરમ આનંદ મેળવ્યો.