મહાભારત · અધ્યાય 1.148
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.148.1
पाण्डवान्धार्तराष्ट्रांश्च कृतास्त्रान्प्रसमीक्ष्य सः ।
गुर्वर्थं दक्षिणां काले प्राप्तेऽमन्यत वै गुरुः ॥ १.१४८.१ ॥
ગુરુએ પાંડવો અને ધૃતરાષ્ટ્રના પુત્રોને શસ્ત્રવિદ્યામાં કુશળ જોઈને, યોગ્ય સમયે ગુરુદક્ષિણાનો વિચાર કર્યો.
1.148.2
अस्त्रशिक्षामनुज्ञातान्रङ्गद्वारमुपागतान् ।
भारद्वाजस्ततस्तांस्तु सर्वानेवाभ्यभाषत ॥ १.१४८.२ ॥
શસ્ત્રશિક્ષા પૂરી કરીને, અનુમતિ લઈને રંગદ્વાર પર આવેલા તે સૌને ભારદ્વાજ (દ્રોણ) ત્યારે બોલ્યા.
1.148.3
इच्छामि दत्तां सहितां मह्यं परमदक्षिणाम् ।
एवमुक्तास्ततः सर्वे शिष्या द्रोणमथाब्रुवन्।
भगवन्किं प्रयच्छाम आज्ञापयतु नो गुरुः ॥ १.१४८.३ ॥
"મને પરમ દક્ષિણા સંપૂર્ણ રીતે મળે એવી મારી ઈચ્છા છે." એમ કહેવાતાં બધા શિષ્યોએ દ્રોણને કહ્યું, "ભગવન્, અમે શું આપીએ? ગુરુ અમને આજ્ઞા કરે."
1.148.4
ततः शिष्यान्समाहूय आचार्योऽर्थमचोदयत् ।
द्रोणः सर्वानशेषेण दक्षिणार्थं महीपते ॥ १.१४८.४ ॥
પછી આચાર્ય દ્રોણે શિષ્યોને બોલાવીને, હે મહીપતિ, દક્ષિણા માટે તે બધાને સંપૂર્ણપણે પ્રેરિત કર્યા.
1.148.5
पञ्चालराजं द्रुपदं गृहित्वा रणमूर्धनि ।
पर्यानयत भद्रं वः सा स्यात्परमदक्षिणा ॥ १.१४८.५ ॥
યુદ્ધના મોખરે પાંચાલ રાજા દ્રુપદને પકડીને લાવો. તમારું કલ્યાણ થાઓ; એ જ પરમ દક્ષિણા થશે.
1.148.6
तथेत्युक्त्वा तु ते सर्वे रथैस्तूर्णं प्रहारिणः ।
आचार्यधनदानार्थं द्रोणेन सहिता ययुः ॥ १.१४८.६ ॥
"એમ જ થાઓ" એમ કહીને તે બધા યોદ્ધાઓ ઝડપથી રથોમાં બેસીને, આચાર્યને ધનદાન આપવા દ્રોણ સાથે ચાલ્યા.
1.148.7
ततोऽभिजग्मुः पञ्चालान्निघ्नन्तस्ते नरर्षभाः ।
ममृदुस्तस्य नगरं द्रुपदस्य महौजसः ॥ १.१४८.७ ॥
પછી તે નરશ્રેષ્ઠ રાજકુમારો પાંચાલો પર ધસી ગયા, પ્રહાર કરતા, અને મહાતેજસ્વી દ્રુપદનું નગર કચડી નાખ્યું.
1.148.8
दुर्योधनश्च कर्णश्च युयुत्सुश्च महाबलः ।
दुःशासनो विकर्णश्च जलसन्धः सुलोचनः ॥ १.१४८.८ ॥
દુર્યોધન, કર્ણ, મહાબળવાન યુયુત્સુ, દુઃશાસન, વિકર્ણ, જલસંધ અને સુલોચન.
1.148.9
एते चान्ये च बहवः कुमारा बहुविक्रमाः ।
अहं पूर्वमहं पूर्वमित्येवं क्षत्रियर्षभाः ॥ १.१४८.९ ॥
આ અને બીજા ઘણા પરાક્રમી રાજકુમારો, ક્ષત્રિયોમાં શ્રેષ્ઠ — 'હું પહેલો, હું પહેલો' એમ કહેતા.
1.148.10
ततो वरराथारूढाः कुमाराः सादिभिः सह ।
प्रविश्य नगरं सर्वे राजमार्गमुपाययुः ॥ १.१४८.१० ॥
પછી ઉત્તમ રથો પર ચઢેલા રાજકુમારો ઘોડેસવારો સાથે નગરમાં પ્રવેશીને રાજમાર્ગ પર પહોંચ્યા.
1.148.11
तस्मिन्काले तु पाञ्चालः श्रुत्वा दृष्ट्वा महद्बलम् ।
भ्रातृभिः सहितो राजंस्त्वरया निर्ययौ गृहात् ॥ १.१४८.११ ॥
તે સમયે પાંચાલ રાજાએ મહાસેના વિશે સાંભળીને અને જોઈને, હે રાજન્, ભાઈઓ સાથે ઉતાવળે મહેલમાંથી બહાર નીકળ્યા.
1.148.12
ततस्तु कृतसन्नाहा यज्ञसेनसहोदराः ।
शरवर्षाणि मुञ्चन्तः प्रणेदुः सर्व एव ते ॥ १.१४८.१२ ॥
પછી કવચ ધારણ કરેલા યજ્ઞસેનના ભાઈઓ બાણોની વર્ષા કરતા સૌ ગર્જી ઉઠ્યા.
1.148.13
ततो रथेन शुभ्रेण समासाद्य तु कौरवान् ।
यज्ञसेनः शरान्घोरान्ववर्ष युधि दुर्जयः ॥ १.१४८.१३ ॥
પછી ચમકતા રથ વડે કૌરવો પાસે પહોંચીને, યુદ્ધમાં અજેય યજ્ઞસેને ભયંકર બાણોની વર્ષા કરી.
1.148.14
पूर्वमेव तु संमन्त्र्य पार्थो द्रोणमथाऽब्रवीत् ।
दर्पोद्रेकात्कुमाराणामाचार्यं द्विजसत्तमम् ॥ १.१४८.१४ ॥
પહેલેથી જ વિચારી, રાજકુમારોના અભિમાનના અતિરેકને કારણે પાર્થે દ્વિજશ્રેષ્ઠ આચાર્ય દ્રોણને કહ્યું.
1.148.15
एषां पराक्रमस्यान्ते वयं कुर्याम साहसम् ।
एतैरशक्यः पाञ्चालो ग्रहीतुं रणमूर्धनि ॥ १.१४८.१५ ॥
આમના પરાક્રમના અંતે આપણે સાહસ કરીએ; આમના વડે પાંચાલને યુદ્ધના મોખરે પકડવો અશક્ય છે.
1.148.16
एवमुक्त्वा तु कौन्तेयो भ्रातृभिः सहितोऽनघः ।
अर्धक्रोशे तु नगरादतिष्ठद्बहिरेव सः ॥ १.१४८.१६ ॥
આમ કહીને કુંતીપુત્ર નિષ્પાપ અર્જુન ભાઈઓ સાથે નગરથી અર્ધો ક્રોશ દૂર બહાર જ ઊભા રહ્યા.
1.148.17
द्रुपदः कौरवान्दृष्ट्वा प्राधावत समन्ततः ।
शरजालेन महता मोहयन्कौरवीं चमूम् ॥ १.१४८.१७ ॥
દ્રુપદે કૌરવોને જોઈને ચારે તરફથી દોડ્યો; મોટી બાણજાળથી કૌરવ સેનાને મોહિત કરતો.
1.148.18
तमुद्यतं रथेनैकमाशुकारिणमाहवे ।
अनेकमिव सन्त्रासान्मेनिरे तत्र कौरवाः ॥ १.१४८.१८ ॥
યુદ્ધમાં રથ પર એકલો આગળ વધતો અને ઝડપથી કાર્ય કરતો તેને, ભયને કારણે કૌરવોએ ત્યાં અનેક જેવો માન્યો.
1.148.19
द्रुपदस्य शरा घोरा विचेरुः सर्वतोदिशम् ।
ततः शङ्खाश्च भेर्यश्च मृदङ्गाश्च सहस्रशः ॥ १.१४८.१९ ॥
દ્રુપદના ભયંકર બાણો ચારે દિશાઓમાં ફેલાઈ ગયા. પછી હજારો શંખ, ભેરીઓ અને મૃદંગો વાગવા લાગ્યા.
1.148.20
प्रावाद्यन्त महाराज पञ्चालानां निवेशने ।
सिंहनादश्च संजज्ञे पञ्चालानां महात्मनाम् ॥ १.१४८.२० ॥
હે મહારાજ! પાંચાલોની છાવણીમાં વાજિંત્રો વાગવા લાગ્યાં. મહાત્મા પાંચાલોનો સિંહનાદ ઊઠ્યો.
1.148.21
धनुर्ज्यातलशब्दश्च संस्पृश्य गगनं महान् ।
दुर्योधनो विकर्णश्च सुबाहुर्दीर्घलोचनः ॥ १.१४८.२१ ॥
ધનુષ્યની પણછનો મહાન અવાજ આકાશને સ્પર્શ્યો. દુર્યોધન, વિકર્ણ અને દીર્ઘનેત્ર સુબાહુ (આગળ આવ્યા).
1.148.22
दुःशाशनश्च संक्रुद्धः शरवर्षैरवाकिरन् ।
सोऽतिविद्धो महेष्वासः पार्षतो युधि दुर्जयः ॥ १.१४८.२२ ॥
ક્રોધિત દુઃશાસને બાણોની વર્ષાથી તેને ઢાંકી દીધો. તે મહાધનુર્ધર, યુદ્ધમાં અજેય પાર્ષત અતિશય વિંધાયો.
1.148.23
व्यधमत्तान्यनीकानि तत्क्षणादेव भारत ।
दुर्योधनं विकर्णं च कर्णं चापि महाबलम् ॥ १.१४८.२३ ॥
હે ભારત! તે જ ક્ષણે તેણે તે સેનાઓને વિખેરી નાખી. દુર્યોધન, વિકર્ણ અને મહાબળવાન કર્ણને પણ (હટાવી દીધા).
1.148.24
नानानृपसुतान्वीरान्सैन्यानि विविधानि च ।
अलातचक्रवत्सर्वं चरन्बाणैरतर्पयत् ॥ १.१४८.२४ ॥
અલાતચક્રની જેમ બધી તરફ ફરતા તેણે બાણોથી અનેક રાજપુત્રો, વીરો અને વિવિધ સેનાઓને (ઘાયલ કર્યા).
1.148.25
ततस्तु नागराः सर्वे मुसलैर्यष्टिभिस्तदा ।
अभ्यवर्षन्त कौरव्यान्वर्षमाणा घा इव ॥ १.१४८.२५ ॥
ત્યારે નગરના સર્વ લોકોએ મુસળ અને લાકડીઓ વડે મેઘની જેમ કૌરવો પર વરસાદ વરસાવ્યો.
1.148.26
सबालवृद्धाः काम्पिल्याः कौरवानभ्ययुस्तदा ।
श्रुत्वा सुतुमुलं युद्धं कौरवानेव भारत ॥ १.१४८.२६ ॥
બાળકો અને વૃદ્ધો સહિત કાંપિલ્યના લોકો ત્યારે કૌરવો પર ધસી આવ્યા; હે ભારત, તે ભીષણ યુદ્ધનો અવાજ સાંભળી તેઓ કૌરવો તરફ જ દોડ્યા.
1.148.27
द्रवन्तिस्म नदन्तिस्म क्रोशन्तः पाण्डवान्प्रति ।
पाडवास्तु स्वनं श्रुत्वा आर्तानां रोमहर्षणम् ॥ १.१४८.२७ ॥
તેઓ દોડતા અને બૂમો પાડતા પાંડવો તરફ આક્રંદ કરતા ગયા; પાંડવોએ પીડિતોનો રૂંવાડા ઊભા કરી દે તેવો તે આર્તનાદ સાંભળ્યો.
1.148.28
अभिवाद्य ततो द्रोणं रथानारुरुहुस्तदा ।
युधिष्ठिरं निवार्याशु मा युध्यस्वेति पाण्डवम् ॥ १.१४८.२८ ॥
પછી દ્રોણને પ્રણામ કરીને તેઓ રથો પર ચઢ્યા; પાંડવ યુધિષ્ઠિરને તરત રોકીને કહ્યું, "યુદ્ધ ન કર."
1.148.29
माद्रेयौ चक्ररक्षौ तु फाल्गुनश्च तदाऽकरोत् ।
सेनाग्रगो भीमसेनस्तदाभूद्गदया सह ॥ १.१४८.२९ ॥
માદ્રીના બે પુત્રો રથચક્રોના રક્ષક બન્યા; ફાલ્ગુને પણ ત્યારે એ જ કર્યું; પછી ભીમસેન ગદા સાથે સેનાના અગ્રભાગે રહ્યા.
1.148.30
तदा शत्रुस्वनं श्रुत्वा भ्रातृभिः सहितोऽनघः ।
आयाज्जवेन कौन्तेयो रथेनानादयन्दिशः ॥ १.१४८.३० ॥
ત્યારે શત્રુઓનો કોલાહલ સાંભળી નિષ્પાપ કૌંતેય ભાઈઓ સહિત વેગથી આવ્યો; રથથી દિશાઓ ગજાવતો.
1.148.31
पञ्चालानां ततः सेनामुद्धूतार्णवनिःस्वनाम् ।
भीमसेनो महाबाहुर्दण्डपाणिरिवान्तकः ॥ १.१४८.३१ ॥
પછી ઉછળતા સમુદ્રના ગર્જન જેવી પાંચાલોની સેના પર, દંડધારી યમની જેમ મહાબાહુ ભીમસેન (ધસ્યો).
1.148.32
प्रविवेश महासेनां मकरः सागरं यथा ।
चतुरङ्गबलाकीर्णे ततस्तस्मिन्रणोत्सवे ॥ १.१४८.३२ ॥
સમુદ્રમાં મકર પ્રવેશે તેમ ચતુરંગ સેનાથી ભરેલી તે મહાસેનામાં, એ રણોત્સવમાં તે પ્રવેશ્યો.
1.148.33
स्वयमभ्यद्रवद्भीमो नागानीकं गदाधरः ॥ १.१४८.३३ ॥
ગદાધારી ભીમ પોતે હાથીઓની સેના પર ત્રાટક્યો.
1.148.34
स युद्धकुशलः पार्थो बाहुवीर्येण चातुलः ।
अहनत्कुञ्जरानीकं गदया कालरूपधृक् ॥ १.१४८.३४ ॥
યુદ્ધકુશળ, બાહુબળમાં અતુલ્ય એવા પાર્થે કાળરૂપ ધારણ કરી ગદાથી હાથીઓની સેનાનો સંહાર કર્યો.
1.148.35
ते गजा गिरिसङ्काशाः क्षरन्तो रुधिरं बहु ।
भीमसेनस्य गदया भिन्नमस्तकपिण्डकाः ॥ १.१४८.३५ ॥
પર્વત જેવા તે હાથીઓ ઘણું રક્ત ટપકાવતા, ભીમસેનની ગદાથી માથાંના પિંડ ભેદાઈને (પડ્યા).
1.148.36
पतन्ति द्विरदा भूमौ वज्रघातादिवाचलाः ।
गजानश्वान्रथांश्चैव पातयामास पाण्डवः ॥ १.१४८.३६ ॥
વજ્રના આઘાતથી પડતા પર્વતોની જેમ હાથીઓ ભૂમિ પર પડ્યા; પાંડુપુત્રે હાથીઓ, ઘોડાઓ અને રથોને પણ પાડી નાખ્યા.
1.148.37
पदातींश्च रथांश्चैव न्यवधीदर्जुनाग्रजः ।
गोपाल इव दण्डेन यथा पशुगणान्वने ॥ १.१४८.३७ ॥
વનમાં ગોવાળ લાકડીથી પશુઓના ટોળાને હાંકે તેમ, અર્જુનના મોટા ભાઈએ પાયદળ અને રથોનો સંહાર કર્યો.
1.148.38
चालयन्रथनागांश्च संचचाल वृकोदरः ।
भारद्वाजप्रियं कर्तुमुद्यतः फाल्गुनस्तदा ॥ १.१४८.३८ ॥
રથો અને હાથીઓને હલાવતા વૃકોદર આગળ વધ્યા; ત્યારે ફાલ્ગુન દ્રોણનું પ્રિય કરવા તત્પર થયો.
1.148.39
पार्षतं शरजालेन क्षिपन्नागात्स पाण्डवः ।
हयौघांश्च रथौघांश्च गजौघांश्च समन्ततः ॥ १.१४८.३९ ॥
બાણોની જાળથી પાર્ષતને હાથીઓ પરથી દૂર ફેંકતો એ પાંડવ ચારે બાજુથી ઘોડાઓ, રથો અને હાથીઓના સમૂહોને પાડી નાખતો હતો.
1.148.40
पातयन्समरे राजन्युगान्ताग्रिरिव ज्वलन् ।
ततस्ते हन्यमाना वै पञ्चालाः सृञ्जयास्तथा ॥ १.१४८.४० ॥
હે રાજન્, યુદ્ધમાં પાડતો તે યુગાંતની અગ્નિ જેવો ઝળહળતો હતો; ત્યારે હણાતા પાંચાલ અને સૃંજયો પણ તેવા જ થયા.
1.148.41
शरैर्नानाविधैस्तूर्णं पार्थं संछाद्य सर्वशः ।
सिंहनादं मुखैः कृत्वा समयुध्वन्त पाण्डवम् ॥ १.१४८.४१ ॥
વિવિધ પ્રકારનાં બાણોથી પાર્થને ઝડપથી ચારે બાજુથી ઢાંકી, મુખોથી સિંહનાદ કરીને તેમણે તે પાંડવ સાથે યુદ્ધ કર્યું.
1.148.42
तद्युद्धमभवद्धोरं समुहाद्भुतदर्शनम् ।
सिंहनादस्वनं श्रुत्वा नामृष्यत्पाकशासनिः ॥ १.१४८.४२ ॥
તે યુદ્ધ ભયંકર અને જોવામાં અદ્ભુત થયું. સિંહનાદનો અવાજ સાંભળીને ઇન્દ્રપુત્ર સહન ન કરી શક્યો.
1.148.43
ततः किरीटी सहसा पञ्चालान्समरेऽद्रवत् ।
छादयन्निषुजालेन महता मोहयन्निव ॥ १.१४८.४३ ॥
ત્યારે કિરીટી અર્જુને અચાનક યુદ્ધમાં પાંચાલો પર ધસારો કર્યો; મોટી બાણજાળથી તેમને ઢાંકીને, જાણે મોહમાં નાખતા હોય તેમ.
1.148.44
शीघ्रमभ्यस्यतो बाणान्संदधानस्य चानिशम् ।
नान्तरं ददृशे किंचित्कौन्तेयस्य यशस्विनः ॥ १.१४८.४४ ॥
ઝડપથી બાણ છોડતા અને સતત ધનુષ પર બાણ ચડાવતા યશસ્વી કૌંતેયમાં જરાય વિરામ દેખાયો નહીં.
1.148.45
न दिशो नान्तरिक्षं च तदा नैव च मेदिनी ।
अदृश्यत महाराज तत्र किंचिन्न सङ्गरे ॥ १.१४८.४५ ॥
હે મહારાજ! ત્યારે દિશાઓ, આકાશ કે પૃથ્વી પણ દેખાતાં નહોતાં; એ યુદ્ધમાં ત્યાં કશું દેખાયું નહીં.
1.148.46
पाञ्चालानां कुरूणां च साधुसाध्विति निस्वनः ।
तत्र तूर्यनिनादश्च शङ्खानां च महास्वनः ॥ १.१४८.४६ ॥
પાંચાળો અને કુરુઓનો "સાધુ! સાધુ!" એવો ઘોષ થયો; ત્યાં રણવાજાંનો નાદ અને શંખોનો મહાધ્વનિ પણ થયો.
1.148.47
सिंहनादश्च संजज्ञे साधुशब्देन मिश्रितः ।
ततः पाञ्चालराजस्तु तथा सत्यजिता सह ॥ १.१४८.४७ ॥
"સાધુ" શબ્દ સાથે ભળેલો સિંહનાદ પણ ઊઠ્યો; ત્યારે પાંચાળરાજા પણ સત્યજિત સાથે (આગળ વધ્યા).
1.148.48
त्वरमाणोऽभिदुद्राव महेन्द्रं शम्बरो यथा ।
महता शरवर्षेण पार्थः पाञ्चालमावृणोत् ॥ १.१४८.४८ ॥
શંબર જેમ ઝડપથી મહેન્દ્ર પર ધસ્યો હતો, તેમ (પાંચાળરાજા) ઝડપથી ધસ્યો; પાર્થ (અર્જુન) મોટા બાણવર્ષાથી પાંચાળને ઢાંકી દીધો.
1.148.49
ततो हलहलाशब्द आसीत्पाञ्चालके बले ।
जिवृक्षति महासिंहे गजानामिव यूथपम् ॥ १.१४८.४९ ॥
ત્યારે પાંચાલ સેનામાં હલહલ શબ્દ ઊઠ્યો, જેમ મહાસિંહ ગજયૂથપતિને પકડવા ઇચ્છે.
1.148.50
दृष्ट्वा पार्थं तदायान्तं सत्यजित्सत्यविक्रमः ।
पाञ्चालं वै परिप्रेप्सुर्धनञ्जयमदुद्रुवत् ॥ १.१४८.५० ॥
પાર્થને આવતો જોઈ સત્યવિક્રમ સત્યજિત્ પાંચાલની રક્ષા કરવા ધનંજય તરફ દોડ્યો.
1.148.51
ततस्त्वर्जुनपाञ्चालौ युद्धाय समुपागतौ ।
व्यक्षोभयेतां तौ सैन्यमिन्द्रवैरोचनाविव ॥ १.१४८.५१ ॥
ત્યારે અર્જુન અને પાંચાલ યુદ્ધ માટે સામસામે આવ્યા; એ બંને ઇન્દ્ર અને વિરોચનની જેમ સેનાને ક્ષુબ્ધ કરી ગયા.
1.148.52
ततः सत्यजितं पार्थो दशभिर्मर्मभेदिभिः ।
विव्याध बवलद्गाढं तदद्भुतमिवाभवत् ॥ १.१४८.५२ ॥
ત્યારે પાર્થે સત્યજિત્ને મર્મભેદી દસ બાણોથી વેગપૂર્વક ઊંડે સુધી વીંધ્યો; એ અદ્ભુત જેવું બની ગયું.
1.148.53
ततः शरशतैः पार्थं पाञ्चालः शीघ्रमार्दयत् ।
पार्थस्तु शरवर्षेण च्छाद्यमानो महारथः ॥ १.१४८.५३ ॥
ત્યારે પાંચાલે તરત સેંકડો બાણોથી પાર્થને પીડ્યો; પણ પાર્થ, મહારથી, બાણવર્ષાથી ઢંકાઈને…
1.148.54
वेगं चक्रे महावेगो धनुर्ज्यामवमृज्य च ।
ततः सत्यजितश्चापं छित्वा राजानमभ्ययात् ॥ १.१४८.५४ ॥
મહાવેગી પાર્થે ધનુષ્યની દોરી સજ્જ કરી વેગ બતાવ્યો; પછી સત્યજિત્નું ધનુષ્ય છેદીને રાજા તરફ ગયો.
1.148.55
अथान्यद्धनुरादाय सत्यजिद्वेगवत्तरम् ।
साश्वं ससूतं सरथं पार्थं विव्याध सत्वरः ॥ १.१४८.५५ ॥
પછી સત્યજિતે બીજું ધનુષ્ય લઈને અતિ વેગથી, ઘોડા, સારથિ અને રથ સહિત પાર્થને ઝડપથી વીંધી નાખ્યો.
1.148.56
स तं न ममृषे पार्थः पाञ्चालेनार्दितो युधि ।
ततस्तस्य विनाशार्थं सत्वरं व्यसृजच्छरान् ॥ १.१४८.५६ ॥
યુદ્ધમાં પાંચાલ દ્વારા પીડિત થયેલો પાર્થ તે સહન ન કરી શક્યો; ત્યારે તેના વિનાશ માટે તેણે ઝડપથી બાણો છોડ્યા.
1.148.57
हयान्ध्वजं धनुर्मुष्टिमुभौ तौ पार्ष्णिसारथी ।
स तथा भिद्यमानेषु कार्मुकेषु पुनः पुनः ॥ १.१४८.५७ ॥
ઘોડા, ધ્વજ, ધનુષ્યની મૂઠ, તે બે પાર્શ્વ-સારથિ—આ રીતે વારંવાર ધનુષ્યો તૂટતાં.
1.148.58
हयेषु विनिकृत्तेषु विमुखोऽभवदाहवे ।
स सत्यजितमालेक्य तथा विमुखमाहवे ॥ १.१४८.५८ ॥
ઘોડા કપાઈ જતાં તે યુદ્ધથી વિમુખ થયો. સત્યજિતને પણ તેવી રીતે યુદ્ધથી વિમુખ થયેલો જોઈને.
1.148.59
वेगेन महता राजन्नभ्यधावत पार्षतम् ।
तदा चक्रे महद्युद्धमर्जुनो जयतां वरः ॥ १.१४८.५९ ॥
હે રાજન, તે મહાન વેગથી પાર્ષત તરફ ધસી ગયો. ત્યારે વિજેતાઓમાં શ્રેષ્ઠ અર્જુને મહાન યુદ્ધ કર્યું.
1.148.60
तस्य पार्थो धनुश्छित्त्वा ध्वजं चोर्व्यामपातयत् ।
पञ्चभिस्तस्य विव्याध हयान्सूतं च सायकैः ॥ १.१४८.६० ॥
પાર્થે તેનું ધનુષ્ય કાપીને ધ્વજને પણ ભૂમિ પર પાડી દીધો; પાંચ બાણોથી તેના ઘોડા અને સારથિને વીંધ્યા.
1.148.61
तत उत्सृज्य तच्चापमाददानः शरावरम् ।
खड्गमुद्धृत्य कौन्तेयः सिंहनादमथाकरोत् ॥ १.१४८.६१ ॥
પછી તે ધનુષ્ય છોડીને, તલવાર ખેંચીને કૌંતેયે સિંહનાદ કર્યો.
1.148.62
पाञ्चालस्य रथस्येषामाप्लुत्य सहसाऽपतत् ।
पाञ्चालरथमास्थाय अवित्रस्तो धनञ्जयः ॥ १.१४८.६२ ॥
પાંચાલના રથની ઈષા પર અચાનક કૂદીને, નિર્ભય ધનંજય પાંચાલરથ પર ચઢ્યો.
1.148.63
विक्षोभ्याम्भोनिधिंतार्क्ष्यस्तंनागमिव सोऽग्रहीत् ।
ततस्तु सर्वपाञ्चाला विद्रवन्ति दिशो दश ॥ १.१४८.६३ ॥
ગરુડ સમુદ્રને ડહોળીને નાગને પકડે તેમ તેણે તેને પકડ્યો; ત્યારે બધા પાંચાલો દસ દિશાઓમાં ભાગ્યા.
1.148.64
दर्शयन्सर्वसैन्यानां स बाह्वोर्बलमात्मनः ।
सिंहनादस्वनं कृत्वा निर्जगाम धनञ्जयः ॥ १.१४८.६४ ॥
બધી સેનાઓને પોતાનું બાહુબળ બતાવીને, સિંહનાદ કરીને ધનંજય બહાર નીકળ્યો.
1.148.65
आयान्तमर्जुनं दृष्ट्वा कुमाराः सहितास्तदा ।
ममृदुस्तस्य नगरं द्रुपदस्य महात्मनः ॥ १.१४८.६५ ॥
અર્જુનને આવતો જોઈને ત્યારે બધા રાજકુમારો એકઠા થઈને મહાત્મા દ્રુપદના નગરને રોંદવા લાગ્યા.
1.148.66
संबन्धी कुरुवीराणां द्रुपदो राजसत्तमः ।
मा वधीस्तद्बलं भीम गुरुदानं प्रदीयताम् ॥ १.१४८.६६ ॥
દ્રુપદ કુરુવીરોનો સંબંધી છે, રાજાઓમાં શ્રેષ્ઠ છે. હે ભીમ, તેના સૈન્યનો વધ ન કર; ગુરુદક્ષિણા આપવામાં આવે.
1.148.67
भीमसेनस्तदा राजन्नर्जुनेन निवारितः ।
अतृप्तो युद्धधर्मेषु न्यवर्तत महाबलः ॥ १.१४८.६७ ॥
હે રાજન, ત્યારે અર્જુને રોકતાં મહાબલી ભીમસેન યુદ્ધધર્મમાં અતૃપ્ત હોવા છતાં પાછા ફર્યા.
1.148.68
ते यज्ञसेनं द्रुपदं गृहीत्वा रणमूर्धनि ।
उपाजग्मुः सहामात्यं द्रोणाय भरतर्षभ ॥ १.१४८.६८ ॥
તેઓ રણમોખરે યજ્ઞસેન દ્રુપદને પકડીને, અમાત્યો સહિત, હે ભરતશ્રેષ્ઠ, દ્રોણ પાસે આવ્યા.
1.148.69
भग्नदर्पं हृतधनं तं तथा वशमागतम् ।
स वैरं मनसा ध्यात्वा द्रोणो द्रुपदमब्रवीत् ॥ १.१४८.६९ ॥
ગર્વ ભાંગેલા, ધન હરાયેલા અને એ રીતે વશ થયેલા તેને જોઈને, દ્રોણે મનમાં વૈરનું ચિંતન કરીને દ્રુપદને કહ્યું.
1.148.70
विमृज्य तरसा राष्ट्रं पुरं ते मृदितं मया ।
प्राप्य जीवन्रिपुवशं सखिपूर्वं किमिष्यते ॥ १.१४८.७० ॥
તારું રાષ્ટ્ર અને નગર મેં બળપૂર્વક મિટાવીને કચડી નાખ્યાં છે. શત્રુના વશમાં જીવતા, પૂર્વે મિત્ર હતો તે તું હવે શું ઇચ્છે છે?
1.148.71
एवमुक्त्वा प्रहस्यैनं किंचित्स पुनरब्रवीत् ।
मा भैः प्राणभयाद्वीर क्षमिणो ब्राह्मणा वयम् ॥ १.१४८.७१ ॥
એમ કહીને હસીને તેણે તેને ફરી કંઈક કહ્યું: હે વીર, પ્રાણભયથી ડરીશ નહીં; અમે ક્ષમાશીલ બ્રાહ્મણો છીએ.
1.148.72
आश्रमे क्रीडितं यत्तु त्वया बाल्ये मया सह ।
तेन संवर्धितः स्नेहः प्रीतिश्च क्षत्रियर्षभ ॥ १.१४८.७२ ॥
આશ્રમમાં બાળપણમાં તું મારી સાથે જે રમ્યો હતો, તેથી સ્નેહ અને પ્રીતિ વધ્યાં, હે ક્ષત્રિયશ્રેષ્ઠ.
1.148.73
प्रार्थयेयं त्वया सख्यं पुनरेव जनाधिप ।
वरं ददामि ते राजन्राज्यस्यार्धमवाप्नुहि ॥ १.१४८.७३ ॥
રાજન, હું તારી પાસે ફરીથી મિત્રતા માંગવા ઇચ્છતો હતો. હે જનાધિપ, હું તને વર આપું છું — હે રાજન, રાજ્યનો અડધો ભાગ પ્રાપ્ત કર.
1.148.74
अराजा किल नो राज्ञः सखा भवितुमर्हति ।
अतः प्रयतितं राज्ये यज्ञसेन मया तव ॥ १.१४८.७४ ॥
જે રાજા નથી તે રાજાનો મિત્ર થવા યોગ્ય નથી. તેથી, હે યજ્ઞસેન, મેં તારા રાજ્ય માટે પ્રયત્ન કર્યો છે.
1.148.75
राजासि दक्षिणे कूले भागीरथ्याहमुत्तरे ।
सखायं मां विजानीहि पाञ्चाल यदि मन्यसे ॥ १.१४८.७५ ॥
તું ગંગાના દક્ષિણ કાંઠાનો રાજા છે; હું ઉત્તર કાંઠે છું. હે પાંચાલ, જો તું એમ માને તો મને તારો મિત્ર જાણ.
1.148.76
अनाश्चर्यमिदं ब्रह्मन्विक्रान्तेषु महात्मसु ।
प्रीये त्वयाऽहं त्वत्तश्च प्रीतिमिच्छामि शाश्वतीम् ॥ १.१४८.७६ ॥
હે બ્રાહ્મણ, પરાક્રમી મહાત્માઓમાં આ આશ્ચર્ય નથી. હું તારાથી પ્રસન્ન છું; તારી પાસેથી શાશ્વત પ્રેમ ઇચ્છું છું.
1.148.77
एवमुक्तः स तं द्रोणो मोक्षयामास भारत ।
सत्कृत्य चैनं प्रीतात्मा राज्यार्धं प्रत्यपादयत् ॥ १.१४८.७७ ॥
હે ભારત, એમ કહેવાયા પછી દ્રોણે તેને મુક્ત કર્યો. પ્રસન્ન હૃદયે તેનો સત્કાર કરી રાજ્યનો અડધો ભાગ પાછો આપ્યો.
1.148.78
माकन्दीमथ गङ्गायास्तीरे जनपदायुताम् ।
सोऽध्यावसद्दीनमनाः काम्पिल्यं च पुरोत्तमम् ॥ १.१४८.७८ ॥
પછી ગંગાના કાંઠે, અસંખ્ય જનપદોથી ભરેલી માકંદીમાં તે દીન મનથી રહ્યો; અને ઉત્તમ નગર કાંપિલ્યમાં પણ રહ્યો.
1.148.79
दक्षिणांश्चापि पञ्चालान्यावच्चर्मण्वती नदी ।
द्रोणेन चैवं द्रुपदः परिभूयाथ पालितः ॥ १.१४८.७९ ॥
ચર્મણ્વતી નદી સુધીના દક્ષિણ પાંચાલો પણ, દ્રોણ દ્વારા આ રીતે અપમાનિત થયેલા દ્રુપદે પછી શાસન કર્યું.
1.148.80
क्षात्रेण च बलेनास्य नापश्यत्स पराजयम् ।
हीनं विदित्वा चात्मानं ब्राह्मेण स बलेनतु ॥ १.१४८.८० ॥
ક્ષાત્ર બળથી તેણે પોતાની હાર જોઈ નહિ; પરંતુ બ્રાહ્મણ બળમાં પોતાને હીન જાણીને તે...
1.148.81
पुत्रजन्म परीप्सन्वै पृथिवीमन्वसंचरत् ।
अहिच्छत्रं च विषयं द्रोणः समभिपद्यत ॥ १.१४८.८१ ॥
પુત્રજન્મની ઇચ્છાથી તે પૃથ્વી પર ફર્યો; દ્રોણ અહિચ્છત્ર પ્રદેશે પહોંચ્યો.
1.148.82
एवं राजन्नहिच्छत्रा पुरीजनपदायुता ।
युधि निर्जित्य पार्थेन द्रोणाय प्रतिपादिता ॥ १.१४८.८२ ॥
હે રાજન્, આ રીતે અહિચ્છત્રા નગરી તેના જનપદ સહિત પાર્થ દ્વારા યુદ્ધમાં જીતીને દ્રોણને આપવામાં આવી.