మహాభారతం · అధ్యాయం 1.148
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.148.1
पाण्डवान्धार्तराष्ट्रांश्च कृतास्त्रान्प्रसमीक्ष्य सः ।
गुर्वर्थं दक्षिणां काले प्राप्तेऽमन्यत वै गुरुः ॥ १.१४८.१ ॥
గురువు పాండవులను, ధృతరాష్ట్రుని కుమారులను అస్త్రవిద్యలో నిపుణులుగా చూసి, తగిన సమయం వచ్చినప్పుడు గురుదక్షిణ గురించి ఆలోచించాడు.
1.148.2
अस्त्रशिक्षामनुज्ञातान्रङ्गद्वारमुपागतान् ।
भारद्वाजस्ततस्तांस्तु सर्वानेवाभ्यभाषत ॥ १.१४८.२ ॥
అస్త్రవిద్య పూర్తిచేసి అనుమతి పొంది రంగద్వారం వద్దకు వచ్చిన వారందరితో భారద్వాజుడు (ద్రోణుడు) అప్పుడు మాట్లాడాడు.
1.148.3
इच्छामि दत्तां सहितां मह्यं परमदक्षिणाम् ।
एवमुक्तास्ततः सर्वे शिष्या द्रोणमथाब्रुवन्।
भगवन्किं प्रयच्छाम आज्ञापयतु नो गुरुः ॥ १.१४८.३ ॥
"నాకు పరమ దక్షిణను పూర్తిగా ఇవ్వాలని కోరుకుంటున్నాను." ఇలా చెప్పగా శిష్యులందరూ ద్రోణునితో, "భగవాన్, మేము ఏమివ్వాలి? గురువు మాకు ఆజ్ఞాపించుగాక" అన్నారు.
1.148.4
ततः शिष्यान्समाहूय आचार्योऽर्थमचोदयत् ।
द्रोणः सर्वानशेषेण दक्षिणार्थं महीपते ॥ १.१४८.४ ॥
తరువాత ఆచార్యుడు ద్రోణుడు శిష్యులందరినీ పిలిచి, ఓ రాజా, దక్షిణ కోసం వారందరినీ పూర్తిగా ప్రేరేపించాడు.
1.148.5
पञ्चालराजं द्रुपदं गृहित्वा रणमूर्धनि ।
पर्यानयत भद्रं वः सा स्यात्परमदक्षिणा ॥ १.१४८.५ ॥
యుద్ధముఖంలో పాంచాల రాజు ద్రుపదుని పట్టుకుని నా వద్దకు తీసుకురండి. మీకు శుభం కలుగుగాక; అదే పరమ దక్షిణ అవుతుంది.
1.148.6
तथेत्युक्त्वा तु ते सर्वे रथैस्तूर्णं प्रहारिणः ।
आचार्यधनदानार्थं द्रोणेन सहिता ययुः ॥ १.१४८.६ ॥
"అలాగే" అని చెప్పి, ఆ యోధులందరూ వేగంగా రథాలెక్కి, ఆచార్యునికి ధనదానం చేయడానికి ద్రోణునితో కలిసి వెళ్లారు.
1.148.7
ततोऽभिजग्मुः पञ्चालान्निघ्नन्तस्ते नरर्षभाः ।
ममृदुस्तस्य नगरं द्रुपदस्य महौजसः ॥ १.१४८.७ ॥
అప్పుడు ఆ నరశ్రేష్ఠులు పాంచాలులపై దాడి చేసి, మహాతేజస్వి ద్రుపదుని నగరాన్ని ధ్వంసం చేశారు.
1.148.8
दुर्योधनश्च कर्णश्च युयुत्सुश्च महाबलः ।
दुःशासनो विकर्णश्च जलसन्धः सुलोचनः ॥ १.१४८.८ ॥
దుర్యోధనుడు, కర్ణుడు, మహాబలుడైన యుయుత్సుడు, దుఃశాసనుడు, వికర్ణుడు, జలసంధుడు, సులోచనుడు.
1.148.9
एते चान्ये च बहवः कुमारा बहुविक्रमाः ।
अहं पूर्वमहं पूर्वमित्येवं क्षत्रियर्षभाः ॥ १.१४८.९ ॥
వీరు, ఇంకా అనేకమంది పరాక్రమశాలులైన కుమారులు, క్షత్రియ శ్రేష్ఠులు — 'నేను ముందు, నేను ముందు' అంటూ.
1.148.10
ततो वरराथारूढाः कुमाराः सादिभिः सह ।
प्रविश्य नगरं सर्वे राजमार्गमुपाययुः ॥ १.१४८.१० ॥
అప్పుడు శ్రేష్ఠ రథాలపై ఎక్కిన రాజకుమారులు అశ్వికులతో కలిసి నగరంలో ప్రవేశించి రాజమార్గానికి చేరుకున్నారు.
1.148.11
तस्मिन्काले तु पाञ्चालः श्रुत्वा दृष्ट्वा महद्बलम् ।
भ्रातृभिः सहितो राजंस्त्वरया निर्ययौ गृहात् ॥ १.१४८.११ ॥
ఆ సమయంలో పాంచాలుడు మహాసైన్యం గురించి విని, చూసి, రాజా, సోదరులతో కలిసి త్వరగా గృహం నుండి బయటకు వచ్చాడు.
1.148.12
ततस्तु कृतसन्नाहा यज्ञसेनसहोदराः ।
शरवर्षाणि मुञ्चन्तः प्रणेदुः सर्व एव ते ॥ १.१४८.१२ ॥
అప్పుడు కవచాలు ధరించిన యజ్ఞసేనుని సోదరులు బాణవర్షం కురిపిస్తూ అందరూ గర్జించారు.
1.148.13
ततो रथेन शुभ्रेण समासाद्य तु कौरवान् ।
यज्ञसेनः शरान्घोरान्ववर्ष युधि दुर्जयः ॥ १.१४८.१३ ॥
అప్పుడు ప్రకాశించే రథంతో కౌరవుల వద్దకు చేరి, యుద్ధంలో జయించరాని యజ్ఞసేనుడు భయంకరమైన బాణాలను వర్షించాడు.
1.148.14
पूर्वमेव तु संमन्त्र्य पार्थो द्रोणमथाऽब्रवीत् ।
दर्पोद्रेकात्कुमाराणामाचार्यं द्विजसत्तमम् ॥ १.१४८.१४ ॥
ముందుగానే ఆలోచించి, రాకుమారుల గర్వాతిశయం వల్ల పార్థుడు ద్విజోత్తముడైన ఆచార్యుడు ద్రోణునితో ఇలా అన్నాడు.
1.148.15
एषां पराक्रमस्यान्ते वयं कुर्याम साहसम् ।
एतैरशक्यः पाञ्चालो ग्रहीतुं रणमूर्धनि ॥ १.१४८.१५ ॥
వీరి పరాక్రమం ముగిసిన తర్వాత మనం సాహసంతో దాడి చేద్దాం; వీరి వల్ల పాంచాలుడిని యుద్ధ ముఖంలో పట్టుకోవడం అసాధ్యం.
1.148.16
एवमुक्त्वा तु कौन्तेयो भ्रातृभिः सहितोऽनघः ।
अर्धक्रोशे तु नगरादतिष्ठद्बहिरेव सः ॥ १.१४८.१६ ॥
ఇలా చెప్పి కుంతీపుత్రుడు, పాపరహితుడైన అర్జునుడు సోదరులతో కలిసి నగరానికి అర్ధక్రోశం దూరంలో బయటే నిలిచాడు.
1.148.17
द्रुपदः कौरवान्दृष्ट्वा प्राधावत समन्ततः ।
शरजालेन महता मोहयन्कौरवीं चमूम् ॥ १.१४८.१७ ॥
ద్రుపదుడు కౌరవులను చూసి నలువైపులా దూసుకొచ్చాడు; గొప్ప బాణజాలంతో కౌరవ సేనను మోహింపజేస్తూ.
1.148.18
तमुद्यतं रथेनैकमाशुकारिणमाहवे ।
अनेकमिव सन्त्रासान्मेनिरे तत्र कौरवाः ॥ १.१४८.१८ ॥
యుద్ధంలో రథంపై ఒక్కడే ముందుకు వస్తూ, వేగంగా పనిచేసే అతడిని కౌరవులు భయంతో అక్కడ అనేకులుగా భావించారు.
1.148.19
द्रुपदस्य शरा घोरा विचेरुः सर्वतोदिशम् ।
ततः शङ्खाश्च भेर्यश्च मृदङ्गाश्च सहस्रशः ॥ १.१४८.१९ ॥
ద్రుపదుని భయంకరమైన బాణాలు అన్ని దిక్కులకు వ్యాపించాయి. అప్పుడు వేలాది శంఖాలు, భేరులు, మృదంగాలు మ్రోగాయి.
1.148.20
प्रावाद्यन्त महाराज पञ्चालानां निवेशने ।
सिंहनादश्च संजज्ञे पञ्चालानां महात्मनाम् ॥ १.१४८.२० ॥
మహారాజా! పాంచాలుల శిబిరంలో వాద్యాలు మ్రోగాయి. మహాత్ముడైన పాంచాలుల సింహనాదం ఉద్భవించింది.
1.148.21
धनुर्ज्यातलशब्दश्च संस्पृश्य गगनं महान् ।
दुर्योधनो विकर्णश्च सुबाहुर्दीर्घलोचनः ॥ १.१४८.२१ ॥
విల్లు తాళ్ల గొప్ప ధ్వని ఆకాశాన్ని తాకింది. దుర్యోధనుడు, వికర్ణుడు, దీర్ఘనేత్రుడైన సుబాహుడు (ముందుకు వచ్చారు).
1.148.22
दुःशाशनश्च संक्रुद्धः शरवर्षैरवाकिरन् ।
सोऽतिविद्धो महेष्वासः पार्षतो युधि दुर्जयः ॥ १.१४८.२२ ॥
కోపించిన దుశ్శాసనుడు బాణవర్షంతో అతన్ని కప్పాడు. ఆ మహాధనుర్ధారి, యుద్ధంలో జయింపరాని పార్షతుడు తీవ్రంగా గాయపడ్డాడు.
1.148.23
व्यधमत्तान्यनीकानि तत्क्षणादेव भारत ।
दुर्योधनं विकर्णं च कर्णं चापि महाबलम् ॥ १.१४८.२३ ॥
ఓ భరతా! ఆ క్షణమే అతడు ఆ సేనలను చెదరగొట్టాడు. దుర్యోధనుడిని, వికర్ణుడిని, మహాబలుడైన కర్ణుడిని కూడా (పారదోలాడు).
1.148.24
नानानृपसुतान्वीरान्सैन्यानि विविधानि च ।
अलातचक्रवत्सर्वं चरन्बाणैरतर्पयत् ॥ १.१४८.२४ ॥
అలాత చక్రంలా అన్నివైపులా తిరుగుతూ అతడు బాణాలతో అనేక రాజకుమారులను, వీరులను, వివిధ సేనలను (హతమార్చాడు).
1.148.25
ततस्तु नागराः सर्वे मुसलैर्यष्टिभिस्तदा ।
अभ्यवर्षन्त कौरव्यान्वर्षमाणा घा इव ॥ १.१४८.२५ ॥
అప్పుడు నగరవాసులందరూ రోకళ్ళతో, కర్రలతో కౌరవులపై వర్షించినట్లు దాడి చేశారు.
1.148.26
सबालवृद्धाः काम्पिल्याः कौरवानभ्ययुस्तदा ।
श्रुत्वा सुतुमुलं युद्धं कौरवानेव भारत ॥ १.१४८.२६ ॥
పిల్లలు, వృద్ధులతో సహా కాంపిల్య ప్రజలు అప్పుడు కౌరవులపైకి వచ్చారు; ఓ భారతా, ఆ భీకర యుద్ధ ధ్వనిని విని వారు కౌరవుల వైపే పరుగెత్తారు.
1.148.27
द्रवन्तिस्म नदन्तिस्म क्रोशन्तः पाण्डवान्प्रति ।
पाडवास्तु स्वनं श्रुत्वा आर्तानां रोमहर्षणम् ॥ १.१४८.२७ ॥
పరుగెత్తుతూ, అరుస్తూ పాండవులవైపు ఆక్రోశిస్తూ వెళ్ళారు; పాండవులు బాధితుల రోమాంచకరమైన ఆ ఆర్తనాదాన్ని విన్నారు.
1.148.28
अभिवाद्य ततो द्रोणं रथानारुरुहुस्तदा ।
युधिष्ठिरं निवार्याशु मा युध्यस्वेति पाण्डवम् ॥ १.१४८.२८ ॥
అప్పుడు ద్రోణునకు నమస్కరించి వారు రథాలెక్కారు; పాండవుడైన యుధిష్ఠిరుని వెంటనే ఆపి, "యుద్ధం చేయవద్దు" అన్నారు.
1.148.29
माद्रेयौ चक्ररक्षौ तु फाल्गुनश्च तदाऽकरोत् ।
सेनाग्रगो भीमसेनस्तदाभूद्गदया सह ॥ १.१४८.२९ ॥
మాద్రి కుమారులు రథచక్రాలకు రక్షకులయ్యారు; ఫల్గునుడు కూడా అప్పుడు అలాగే చేశాడు; అప్పుడు భీమసేనుడు గదతో సేనకు ముందు నిలిచాడు.
1.148.30
तदा शत्रुस्वनं श्रुत्वा भ्रातृभिः सहितोऽनघः ।
आयाज्जवेन कौन्तेयो रथेनानादयन्दिशः ॥ १.१४८.३० ॥
అప్పుడు శత్రువుల కోలాహలాన్ని విని, పాపరహితుడైన కౌంతేయుడు సోదరులతో కలిసి వేగంగా వచ్చాడు; రథంతో దిక్కులను ప్రతిధ్వనింపజేస్తూ.
1.148.31
पञ्चालानां ततः सेनामुद्धूतार्णवनिःस्वनाम् ।
भीमसेनो महाबाहुर्दण्डपाणिरिवान्तकः ॥ १.१४८.३१ ॥
అప్పుడు ఉప్పొంగిన సముద్రఘోషలా ధ్వనించే పాంచాలుల సైన్యాన్ని, దండం పట్టిన యముడిలా మహాబాహువు భీమసేనుడు (ఎదుర్కొన్నాడు).
1.148.32
प्रविवेश महासेनां मकरः सागरं यथा ।
चतुरङ्गबलाकीर्णे ततस्तस्मिन्रणोत्सवे ॥ १.१४८.३२ ॥
సముద్రంలో మకరం ప్రవేశించినట్లు, చతురంగ బలాలతో నిండిన ఆ మహాసైన్యంలో ఆ యుద్ధోత్సవంలో అతడు ప్రవేశించాడు.
1.148.33
स्वयमभ्यद्रवद्भीमो नागानीकं गदाधरः ॥ १.१४८.३३ ॥
గదాధారి భీముడు స్వయంగా ఏనుగుల సైన్యంపై విరుచుకుపడ్డాడు.
1.148.34
स युद्धकुशलः पार्थो बाहुवीर्येण चातुलः ।
अहनत्कुञ्जरानीकं गदया कालरूपधृक् ॥ १.१४८.३४ ॥
యుద్ధకుశలుడు, సాటిలేని బాహుబలం కలవాడు అయిన పార్థుడు కాలరూపం ధరించి గదతో ఏనుగుల సైన్యాన్ని సంహరించాడు.
1.148.35
ते गजा गिरिसङ्काशाः क्षरन्तो रुधिरं बहु ।
भीमसेनस्य गदया भिन्नमस्तकपिण्डकाः ॥ १.१४८.३५ ॥
పర్వతాల్లాంటి ఆ ఏనుగులు బాగా రక్తం కారుస్తూ, భీమసేనుని గదతో తలలు పగిలి (కూలిపోయాయి).
1.148.36
पतन्ति द्विरदा भूमौ वज्रघातादिवाचलाः ।
गजानश्वान्रथांश्चैव पातयामास पाण्डवः ॥ १.१४८.३६ ॥
వజ్రపాతానికి పడిన పర్వతాల్లా ఏనుగులు నేలపై కూలాయి; పాండవుడు ఏనుగులను, గుర్రాలను, రథాలను కూడా పడగొట్టాడు.
1.148.37
पदातींश्च रथांश्चैव न्यवधीदर्जुनाग्रजः ।
गोपाल इव दण्डेन यथा पशुगणान्वने ॥ १.१४८.३७ ॥
అడవిలో గొల్లవాడు కర్రతో పశువుల గుంపును కొట్టినట్లు, అర్జునుని అన్నయ్య కాల్బలాన్ని, రథాలను సంహరించాడు.
1.148.38
चालयन्रथनागांश्च संचचाल वृकोदरः ।
भारद्वाजप्रियं कर्तुमुद्यतः फाल्गुनस्तदा ॥ १.१४८.३८ ॥
రథాలను, ఏనుగులను కదిలిస్తూ వృకోదరుడు ముందుకు సాగాడు; అప్పుడు ఫల్గునుడు ద్రోణునికి ప్రియం చేయడానికి సిద్ధమయ్యాడు.
1.148.39
पार्षतं शरजालेन क्षिपन्नागात्स पाण्डवः ।
हयौघांश्च रथौघांश्च गजौघांश्च समन्ततः ॥ १.१४८.३९ ॥
బాణజాలంతో పార్షతుడిని ఏనుగుల నుండి దూరంగా విసిరివేస్తూ ఆ పాండవుడు, నలువైపులా అశ్వసమూహాలను, రథసమూహాలను, గజసమూహాలను కూల్చాడు.
1.148.40
पातयन्समरे राजन्युगान्ताग्रिरिव ज्वलन् ।
ततस्ते हन्यमाना वै पञ्चालाः सृञ्जयास्तथा ॥ १.१४८.४० ॥
ఓ రాజా, యుద్ధంలో కూల్చుతూ యుగాంత అగ్నిలా ప్రకాశించాడు; అప్పుడు చంపబడుతున్న పాంచాలులు, సృంజయులు కూడా ఇలాగే నశించారు.
1.148.41
शरैर्नानाविधैस्तूर्णं पार्थं संछाद्य सर्वशः ।
सिंहनादं मुखैः कृत्वा समयुध्वन्त पाण्डवम् ॥ १.१४८.४१ ॥
అనేక రకాల బాణాలతో వేగంగా పార్థుడిని అన్ని వైపులా కప్పి, నోళ్లతో సింహనాదం చేస్తూ ఆ పాండవునితో యుద్ధం చేశారు.
1.148.42
तद्युद्धमभवद्धोरं समुहाद्भुतदर्शनम् ।
सिंहनादस्वनं श्रुत्वा नामृष्यत्पाकशासनिः ॥ १.१४८.४२ ॥
ఆ యుద్ధం భయంకరమై, చూడ అద్భుతంగా మారింది. సింహనాద శబ్దాన్ని విని ఇంద్రపుత్రుడు (అర్జునుడు) సహించలేకపోయాడు.
1.148.43
ततः किरीटी सहसा पञ्चालान्समरेऽद्रवत् ।
छादयन्निषुजालेन महता मोहयन्निव ॥ १.१४८.४३ ॥
అప్పుడు కిరీటి అర్జునుడు అకస్మాత్తుగా యుద్ధంలో పాంచాలులపై దూకాడు; పెద్ద బాణ జాలంతో వారిని కప్పుతూ, వారిని మోహింపజేస్తున్నట్లు.
1.148.44
शीघ्रमभ्यस्यतो बाणान्संदधानस्य चानिशम् ।
नान्तरं ददृशे किंचित्कौन्तेयस्य यशस्विनः ॥ १.१४८.४४ ॥
వేగంగా బాణాలు వేస్తూ, ఎడతెగకుండా బాణాలు సంధిస్తున్న యశస్వి కౌంతేయుడిలో ఏ మాత్రం విరామం కనిపించలేదు.
1.148.45
न दिशो नान्तरिक्षं च तदा नैव च मेदिनी ।
अदृश्यत महाराज तत्र किंचिन्न सङ्गरे ॥ १.१४८.४५ ॥
మహారాజా! ఆ సమయంలో దిశలు కానీ, ఆకాశం కానీ, భూమి కానీ కనిపించలేదు; ఆ యుద్ధంలో అక్కడ ఏదీ కనిపించలేదు.
1.148.46
पाञ्चालानां कुरूणां च साधुसाध्विति निस्वनः ।
तत्र तूर्यनिनादश्च शङ्खानां च महास्वनः ॥ १.१४८.४६ ॥
పాంచాలులు, కురువులు "సాధు! సాధు!" అని కేకలు వేశారు; అక్కడ బాకాల ధ్వనీ, శంఖాల గొప్ప నాదమూ వినిపించాయి.
1.148.47
सिंहनादश्च संजज्ञे साधुशब्देन मिश्रितः ।
ततः पाञ्चालराजस्तु तथा सत्यजिता सह ॥ १.१४८.४७ ॥
"సాధు" అనే శబ్దంతో కలిసిన సింహనాదమూ లేచింది; అప్పుడు పాంచాల రాజు కూడా సత్యజిత్తుతో కలిసి (ముందుకు వచ్చాడు).
1.148.48
त्वरमाणोऽभिदुद्राव महेन्द्रं शम्बरो यथा ।
महता शरवर्षेण पार्थः पाञ्चालमावृणोत् ॥ १.१४८.४८ ॥
శంబరుడు వేగంగా మహేంద్రుడిపై దూకినట్లుగా అతడు ముందుకు దూసుకొచ్చాడు; పార్థుడు (అర్జునుడు) పాంచాలుడిని పెద్ద బాణవర్షంతో కప్పాడు.
1.148.49
ततो हलहलाशब्द आसीत्पाञ्चालके बले ।
जिवृक्षति महासिंहे गजानामिव यूथपम् ॥ १.१४८.४९ ॥
అప్పుడు పాంచాల సైన్యంలో హలహల ధ్వని చెలరేగింది, గజయూథపతిని పట్టుకోవాలనుకునే మహాసింహంలా.
1.148.50
दृष्ट्वा पार्थं तदायान्तं सत्यजित्सत्यविक्रमः ।
पाञ्चालं वै परिप्रेप्सुर्धनञ्जयमदुद्रुवत् ॥ १.१४८.५० ॥
పార్థుడు వస్తుండటం చూసి, సత్యవిక్రముడైన సత్యజిత్ పాంచాలుని రక్షించడానికి ధనంజయుని వైపు పరుగెత్తాడు.
1.148.51
ततस्त्वर्जुनपाञ्चालौ युद्धाय समुपागतौ ।
व्यक्षोभयेतां तौ सैन्यमिन्द्रवैरोचनाविव ॥ १.१४८.५१ ॥
అప్పుడు అర్జునుడు, పాంచాలుడు యుద్ధానికి ఎదురెదురుగా వచ్చారు; ఆ ఇద్దరూ ఇంద్రుడు, విరోచనుడిలా సైన్యాన్ని కలవరపెట్టారు.
1.148.52
ततः सत्यजितं पार्थो दशभिर्मर्मभेदिभिः ।
विव्याध बवलद्गाढं तदद्भुतमिवाभवत् ॥ १.१४८.५२ ॥
అప్పుడు పార్థుడు సత్యజిత్‌ను పది మర్మభేదక బాణాలతో వేగంగా గాఢంగా గుచ్చాడు; అది అద్భుతంగా అనిపించింది.
1.148.53
ततः शरशतैः पार्थं पाञ्चालः शीघ्रमार्दयत् ।
पार्थस्तु शरवर्षेण च्छाद्यमानो महारथः ॥ १.१४८.५३ ॥
అప్పుడు పాంచాలుడు వెంటనే వందలాది బాణాలతో పార్థుని బాధించాడు; కానీ పార్థుడు, మహారథుడు, బాణ వర్షంతో కప్పబడినవాడు…
1.148.54
वेगं चक्रे महावेगो धनुर्ज्यामवमृज्य च ।
ततः सत्यजितश्चापं छित्वा राजानमभ्ययात् ॥ १.१४८.५४ ॥
మహావేగుడైన పార్థుడు ధనుస్సు నారిని సవరించి వేగం చూపాడు; తరువాత సత్యజిత్ విల్లును ఛేదించి రాజు వైపు సాగాడు.
1.148.55
अथान्यद्धनुरादाय सत्यजिद्वेगवत्तरम् ।
साश्वं ससूतं सरथं पार्थं विव्याध सत्वरः ॥ १.१४८.५५ ॥
అప్పుడు సత్యజిత్తు మరొక ధనువును తీసుకుని అత్యంత వేగంగా, గుర్రాలు, సారథి, రథంతో సహా పార్థుడిని వేగంగా గాయపరిచాడు.
1.148.56
स तं न ममृषे पार्थः पाञ्चालेनार्दितो युधि ।
ततस्तस्य विनाशार्थं सत्वरं व्यसृजच्छरान् ॥ १.१४८.५६ ॥
యుద్ధంలో పాంచాలుడి చేత బాధింపబడిన పార్థుడు దానిని సహించలేకపోయాడు; అప్పుడు అతడిని నాశనం చేయడానికి వేగంగా బాణాలను ప్రయోగించాడు.
1.148.57
हयान्ध्वजं धनुर्मुष्टिमुभौ तौ पार्ष्णिसारथी ।
स तथा भिद्यमानेषु कार्मुकेषु पुनः पुनः ॥ १.१४८.५७ ॥
గుర్రాలు, ధ్వజం, ధనుస్సు పట్టు, ఆ ఇద్దరు పార్శ్వ సారథులు—ఈ విధంగా పదే పదే ధనువులు విరిగిపోతుండగా.
1.148.58
हयेषु विनिकृत्तेषु विमुखोऽभवदाहवे ।
स सत्यजितमालेक्य तथा विमुखमाहवे ॥ १.१४८.५८ ॥
గుర్రాలు తెగిపోవడంతో అతడు యుద్ధం నుండి వెనుతిరిగాడు. అతడు సత్యజిత్తును కూడా అలాగే యుద్ధం నుండి వెనుతిరిగినవాడిగా చూశాడు.
1.148.59
वेगेन महता राजन्नभ्यधावत पार्षतम् ।
तदा चक्रे महद्युद्धमर्जुनो जयतां वरः ॥ १.१४८.५९ ॥
ఓ రాజా, అతడు గొప్ప వేగంతో పార్షతుడి వైపు దూకాడు. అప్పుడు విజేతలలో శ్రేష్ఠుడైన అర్జునుడు మహాయుద్ధం చేశాడు.
1.148.60
तस्य पार्थो धनुश्छित्त्वा ध्वजं चोर्व्यामपातयत् ।
पञ्चभिस्तस्य विव्याध हयान्सूतं च सायकैः ॥ १.१४८.६० ॥
పార్థుడు అతడి ధనువును ఛేదించి, ధ్వజాన్ని కూడా నేలకూల్చాడు; ఐదు బాణాలతో అతడి గుర్రాలను, సారథిని గాయపరిచాడు.
1.148.61
तत उत्सृज्य तच्चापमाददानः शरावरम् ।
खड्गमुद्धृत्य कौन्तेयः सिंहनादमथाकरोत् ॥ १.१४८.६१ ॥
అప్పుడు ఆ విల్లును విడిచి, ఒక ఖడ్గాన్ని పైకి లాగి, కౌంతేయుడు సింహనాదం చేశాడు.
1.148.62
पाञ्चालस्य रथस्येषामाप्लुत्य सहसाऽपतत् ।
पाञ्चालरथमास्थाय अवित्रस्तो धनञ्जयः ॥ १.१४८.६२ ॥
పాంచాలుని రథపు ఈషాపై ఒక్కసారిగా దూకి, భయం లేని ధనంజయుడు పాంచాల రథాన్ని ఎక్కాడు.
1.148.63
विक्षोभ्याम्भोनिधिंतार्क्ष्यस्तंनागमिव सोऽग्रहीत् ।
ततस्तु सर्वपाञ्चाला विद्रवन्ति दिशो दश ॥ १.१४८.६३ ॥
గరుడుడు సముద్రాన్ని కలచి నాగాన్ని పట్టుకున్నట్లుగా అతడు అతనిని పట్టుకున్నాడు; అప్పుడు పాంచాలులందరూ పది దిక్కులకు పారిపోయారు.
1.148.64
दर्शयन्सर्वसैन्यानां स बाह्वोर्बलमात्मनः ।
सिंहनादस्वनं कृत्वा निर्जगाम धनञ्जयः ॥ १.१४८.६४ ॥
అన్ని సేనలకు తన బాహుబలాన్ని చూపుతూ, సింహనాదం చేసి ధనంజయుడు బయటకు వెళ్ళాడు.
1.148.65
आयान्तमर्जुनं दृष्ट्वा कुमाराः सहितास्तदा ।
ममृदुस्तस्य नगरं द्रुपदस्य महात्मनः ॥ १.१४८.६५ ॥
అర్జునుడు రావడం చూసి, అప్పుడు రాజకుమారులందరూ కలిసి మహాత్ముడైన ద్రుపదుని నగరాన్ని నాశనం చేశారు.
1.148.66
संबन्धी कुरुवीराणां द्रुपदो राजसत्तमः ।
मा वधीस्तद्बलं भीम गुरुदानं प्रदीयताम् ॥ १.१४८.६६ ॥
ద్రుపదుడు కురువీరుల బంధువు, రాజులలో ఉత్తముడు. ఓ భీమా, వారి సేనను వధించకు; గురుదక్షిణ ఇవ్వబడాలి.
1.148.67
भीमसेनस्तदा राजन्नर्जुनेन निवारितः ।
अतृप्तो युद्धधर्मेषु न्यवर्तत महाबलः ॥ १.१४८.६७ ॥
ఓ రాజా, అప్పుడు అర్జునుడు వారించగా మహాబలుడైన భీమసేనుడు యుద్ధధర్మంలో తృప్తిపడకపోయినా వెనుదిరిగాడు.
1.148.68
ते यज्ञसेनं द्रुपदं गृहीत्वा रणमूर्धनि ।
उपाजग्मुः सहामात्यं द्रोणाय भरतर्षभ ॥ १.१४८.६८ ॥
వారు యుద్ధాగ్రంలో యజ్ఞసేనుడు ద్రుపదుని పట్టుకుని, మంత్రులతో కలిసి, ఓ భరతశ్రేష్ఠా, ద్రోణుని వద్దకు వచ్చారు.
1.148.69
भग्नदर्पं हृतधनं तं तथा वशमागतम् ।
स वैरं मनसा ध्यात्वा द्रोणो द्रुपदमब्रवीत् ॥ १.१४८.६९ ॥
గర్వం భంగమై, ధనం అపహరించబడి, అలా వశమైన అతనిని చూసి, ద్రోణుడు మనసులో వైరాన్ని ధ్యానించి ద్రుపదునితో అన్నాడు.
1.148.70
विमृज्य तरसा राष्ट्रं पुरं ते मृदितं मया ।
प्राप्य जीवन्रिपुवशं सखिपूर्वं किमिष्यते ॥ १.१४८.७० ॥
నీ రాజ్యాన్ని, నీ పురాన్ని బలంతో నేను తుడిచిపెట్టి నలిపివేశాను. శత్రువు వశంలో బ్రతికి, పూర్వపు మిత్రుడా, ఇప్పుడు నీవు ఏమి కోరుతున్నావు?
1.148.71
एवमुक्त्वा प्रहस्यैनं किंचित्स पुनरब्रवीत् ।
मा भैः प्राणभयाद्वीर क्षमिणो ब्राह्मणा वयम् ॥ १.१४८.७१ ॥
ఇలా అని నవ్వి, అతడు మళ్లీ అతనితో ఏదో అన్నాడు: ఓ వీరా, ప్రాణభయంతో భయపడకు; మనం క్షమాశీలులైన బ్రాహ్మణులం.
1.148.72
आश्रमे क्रीडितं यत्तु त्वया बाल्ये मया सह ।
तेन संवर्धितः स्नेहः प्रीतिश्च क्षत्रियर्षभ ॥ १.१४८.७२ ॥
ఆశ్రమంలో బాల్యంలో నీవు నాతో ఆడిన ఆటతో స్నేహమూ ప్రేమమూ పెరిగాయి, ఓ క్షత్రియశ్రేష్ఠా.
1.148.73
प्रार्थयेयं त्वया सख्यं पुनरेव जनाधिप ।
वरं ददामि ते राजन्राज्यस्यार्धमवाप्नुहि ॥ १.१४८.७३ ॥
రాజా, నేను నీతో మళ్ళీ స్నేహాన్ని కోరాలనుకున్నాను. జనాధిపా, నీకు వరం ఇస్తున్నాను — రాజా, రాజ్యంలో సగభాగాన్ని పొందు.
1.148.74
अराजा किल नो राज्ञः सखा भवितुमर्हति ।
अतः प्रयतितं राज्ये यज्ञसेन मया तव ॥ १.१४८.७४ ॥
రాజు కానివాడు రాజుకు మిత్రుడిగా ఉండదగడు. కాబట్టి, యజ్ఞసేనా, నీ రాజ్యం కోసం నేను ప్రయత్నించాను.
1.148.75
राजासि दक्षिणे कूले भागीरथ्याहमुत्तरे ।
सखायं मां विजानीहि पाञ्चाल यदि मन्यसे ॥ १.१४८.७५ ॥
నీవు గంగానదికి దక్షిణ ఒడ్డున రాజువు; నేను ఉత్తర ఒడ్డున ఉన్నాను. పాంచాలా, నీవు అలా భావిస్తే, నన్ను నీ మిత్రుడిగా గుర్తించు.
1.148.76
अनाश्चर्यमिदं ब्रह्मन्विक्रान्तेषु महात्मसु ।
प्रीये त्वयाऽहं त्वत्तश्च प्रीतिमिच्छामि शाश्वतीम् ॥ १.१४८.७६ ॥
బ్రాహ్మణా, పరాక్రమశాలురు మహాత్ములలో ఇది ఆశ్చర్యం కాదు. నీ వల్ల నేను సంతోషిస్తున్నాను; నీ నుండి శాశ్వతమైన ప్రేమను కోరుతున్నాను.
1.148.77
एवमुक्तः स तं द्रोणो मोक्षयामास भारत ।
सत्कृत्य चैनं प्रीतात्मा राज्यार्धं प्रत्यपादयत् ॥ १.१४८.७७ ॥
భారతా, ఇలా చెప్పబడ్డ ద్రోణుడు అతనిని విడిచిపెట్టాడు. సంతోషమనస్కుడై అతనిని గౌరవించి, రాజ్యంలో సగభాగాన్ని అతనికి తిరిగి ఇచ్చాడు.
1.148.78
माकन्दीमथ गङ्गायास्तीरे जनपदायुताम् ।
सोऽध्यावसद्दीनमनाः काम्पिल्यं च पुरोत्तमम् ॥ १.१४८.७८ ॥
అప్పుడు గంగాతీరంలో, అనేక జనపదాలతో నిండిన మాకందిలో అతడు దీనమనస్కుడై నివసించాడు; ఉత్తమ నగరమైన కాంపిల్యంలోనూ నివసించాడు.
1.148.79
दक्षिणांश्चापि पञ्चालान्यावच्चर्मण्वती नदी ।
द्रोणेन चैवं द्रुपदः परिभूयाथ पालितः ॥ १.१४८.७९ ॥
చర్మణ్వతీ నది వరకు ఉన్న దక్షిణ పాంచాలాలను కూడా, ద్రోణునిచే ఈవిధంగా అవమానించబడిన ద్రుపదుడు తరువాత పాలించాడు.
1.148.80
क्षात्रेण च बलेनास्य नापश्यत्स पराजयम् ।
हीनं विदित्वा चात्मानं ब्राह्मेण स बलेनतु ॥ १.१४८.८० ॥
క్షాత్ర బలంతో అతడు తన ఓటమిని చూడలేదు; కానీ తనను బ్రాహ్మణ బలంలో హీనునిగా తెలుసుకుని అతడు...
1.148.81
पुत्रजन्म परीप्सन्वै पृथिवीमन्वसंचरत् ।
अहिच्छत्रं च विषयं द्रोणः समभिपद्यत ॥ १.१४८.८१ ॥
కుమారుని జన్మను కోరుతూ అతడు భూమంతా తిరిగాడు; ద్రోణుడు అహిచ్ఛత్ర ప్రాంతానికి చేరాడు.
1.148.82
एवं राजन्नहिच्छत्रा पुरीजनपदायुता ।
युधि निर्जित्य पार्थेन द्रोणाय प्रतिपादिता ॥ १.१४८.८२ ॥
ఓ రాజా, ఈ విధంగా అహిచ్ఛత్ర నగరం దాని జనపదంతో పాటు, పార్థుని చేత యుద్ధంలో జయించి ద్రోణునికి ఇవ్వబడింది.